Yürekte Bukağı
Tomris UyarYazar:
Tomris Uyar
Editör:
Mustafa Çevikdoğan
Tahmini Okuma Süresi:
3 sa. 24 dk.
Sayfa Sayısı:
120
Basım Tarihi:
Haziran 2024
İlk Yayın Tarihi:
1979
Yayınevi:
Can Yayınları
ISBN:
9789750763588
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Puan vermedi·120 syf.·
2024 60. kitabı
Tomris Uyar hayranlarına tavsiye edebileceğim bir kitap. Hayranları zaten bu kitabı çoktan okumuşlardır. Bu kitapta sadece üç öyküyü beğendiğimi söyleyebilirim.
Satır aralarını çok iyi okunması ve düşünülmesi kanaatindeyim. Aksi takdirde hiçbir şey anlamamak sıkılarak kitabı bırakmanız mümkün.
Tomris
Tomris Uyar’ı bu zamana kadar nasıl okumamışım, nasıl kaçırmışım :/ Aşklarıyla konuşulur, çevirileriyle konuşulur da öyküleri yeteri kadar konuşulmaz! Oysa Türkçeyi harikulade kullanıyor, farklı teknikler deniyor ve sabun köpüğü gibi güzelleme edebiyatı yapmıyor. Halkı da aydını da eleştirmekten çekinmiyor, bunu da bakın ‘ben burada eleştiriyorum, takdir edin’ tavrıyla sırıtık bir şekilde yapmıyor. Castillo’nun Gitar’ını okurken, Cüce anlatıcı sadeliğin zenginliğe ait olduğundan bahsediyordu. Tomris’in dil kullanımı geldi aklım, sade ancak çok zengin bir üslup Tabii ki Tomris’in öykücülüğü biliniyor ancak en iyi öykücülerimizden biri, asla yeteri kadar konuşulmuyor!
Otuzların Kadını’nı okudum ilk, ayrı paylaşım yaptım ona. Mutlaka okunmalı bence. Sonrasında Dizboyu Papatyalar ve Yürekte Bukağı’yı okudum. İki kitapta da öykülerde tematik birliktelik vardı, aslında iki kitabın teması birbirine çok yakın. Dizboyu Papatyalar’da arzuları, istekleri toplum normlarına göre şekillenmiş kişiler vardı. Yaşayamadığı hayatı özleyenler. Genelde öykülerin sonlarında bir kırılmayla farklılık sağlanmıştı. Beğendim ancak asıl vurgunu Yürekte Bukağı’da yedim.
Bukağı hayvanların ayağına bağlanan köstek. Yani kalbe vurulmuş köstekleriyle yaşayanlarla ilgili öyküler. O nasıl bir anlatıcı geçişidir, bilinç akışı, zaman kaymaları Bir öyküsünde öykü için “dinmeyen devingenlik” yazmış. Öyle işte… Keşke herkes okusa.
@canyayinlari Tomris’in kitaplarını @mustafacevikdogan editörlüğünde yayımlıyor. Mustafa Çevikdoğan öykülerin tarihiyle ilgili çok titiz çalışmış. Farklı yayınevlerinde ya da mecralarda çıkarılan bölümleri belirtmiş. Okuru bıktırmayacak kadar az, bilgilendirecek kadar yeterli.
Merhaba sevgili Opiaalar okuyucuları ve öykü severler!
Bugün sizlere, benim için ve edebiyat sahamız için bir inci niteliğinde olan bir isimden bahsetmek istiyorum. Kim mi bu isim? Elbette, Tomris Uyar. Bu yazıda, onun Yürekte Bukağı adlı kitabını sizlerle birlikte tahlil etmek istiyorum.
Tomris’in kaleminin hem yapıcı hem de yıkıcı bir etkisi var. Kalemini öyle ustaca oynatıyor ki gündelik hayatın içinden sahneleri bir bakmışsınız gözlemler ve izler hâline getirmiş. Onun gözlemci ve çok katmanlı ruhu, dokuz öyküden oluşan bu kitabın her satırına sinmiş.
Kitap; aşkın ve zihnin esaretini, kadın-erkek ilişkilerini, hatta çocukları bile içine alan tematik bir derinlik taşıyor. Bu esaret tek yönlü değil; kimse kimseye doğrudan tutsak değil belki, ama ruhlar adeta bir sürgünde. Önemsizliğin sızısını da duyuyoruz satır aralarında.
Tomris Uyar’ın anlatımında kadınca bir bakış hâkim. Öyküleri, kadınların gözünden dinleriz sanki. Üstelik kullandığı anlatım tekniklerinde postmodern ögeleri de hissetmek mümkün. Ancak yalnızca “postmodern” demek yetersiz kalır; zira Uyar, öykülerinde sessizliğin sesini anlatır. Susulanları, askıda kalanları, söylenmeyenleri bizlere ulaştırmak ister. Bunu da hırçın bir dilden değil, bilge bir deniz gibi usul usul yapar.
Bence bu kitabın asıl sonu, sevgi ve güven duygularında saklıdır. Ancak bu, sevginin yapıcı değil, yıkıcı yüzünü hissettiren bir sondur. Güven ise doğrudan yazarla okur arasında kurulur.
Edebi tekniklerin zarafetle ve ustalıkla örüldüğü bu öyküleri okumaya ne dersiniz?
#okudumbitti
Yürekte Bukağı
" Tomris Uyar,ilk olarak 1979'da yayınlanan Yürekte Bukağı'da bir sıkıyönetim döneminde yaşamın her alanında yüreklerine bukağı vurulmuş kişileri ele alıyor" deniliyor arka kapak yazısında ama okurken öyle bir his uyandırmıyor.
Birbirinden bağımsız, bir sonuca ulaşmayan ve olay örgüsü olmayan kısa öykülerden oluşuyor kitap.
Tasvirler ve dilin akıcılığı kitabı bir solukta okutuyor ama okurken çok da beklentiye girmeyin tatmin edici bir okuma zevki vermiyor.
Dizginleriyle sarmalanmış insanlar
Egalité
Bu kitaptaki öykülerde, kitabın adının da simgeleştirdiği gibi, bir şekilde içlerine dönük yaşamak zorunda kalmış, dizginlerinden kurtularak rahat ve huzurlu bir yaşama kavuşamamış, özgürlüğün tadını alamamış insanların anlatılıyor.
İlk sırada yer alan Anlat Bana, adı neon bir öykü. Eski sevgililerin yıllar sonra karşılaşmalarıyla başlayan diyalogları, erkeğin "anlat bana", "n'olur anlatsana" gibi sözlerle kadını şaşırtması, yanlış anlamaya neden olması, en sonunda da adamın herhangi bir arkadaşını uğurlar bir şekildeki tuhaf davranışıyla karşı karşıya kalıp okuyucu da şaşırıyor.
Güneşli Bir Gün'de, "çağdaş, uygar (...) ince bir torba" metaforuyla kent yaşamının "bulanıklığı, tekdüzeliği, renksizliği" ve belirsizlik yaratan karanlık bir siyasal ortamda kol gezen ölüm korkusu, gerçekliğinin çirkinliğine rağmen ince bir dille sergileniyor.
Süt Payı'nın italikli olan ikinci kısmı muhteşem. O ses "Çağırıyordu, bildiriyordu, buyuruyordu". Hangi otoritenin sesi bu? Aslında sorunun cevabı belli.
-Kitapta yer alan ama ne hikmetse içindekiler sayfasında yer almayan- Ayşe Haklı'da araları bozuk olan karı-koca var, adam içinden düşüne düşüne en sonunda bu bozulan ilişkilerinde haklı olanın karısı olduğuna kanaat getiriyor.
Akan Sularla'daysa tam tersine, nevrotik bir kadının, kızlarının eve geç gelme zannına kapılıp bu sözde gecikme durumunu bahane ederek kocasını ve kendi kendini sıkıştırıp durması enfes bir şekilde anlatılıyor. Öykü, kadının içinden de olsa ikiyüzlülüğüyle sona eriyor.
Düş Satmak adlı öykü belirli bir mekânda geçiyor. Sıkıcı, dar yaşamını türlü hayaller kurarak idare eden genç bir kız cesaret bularak ışıklı küpeler gördüğü bir dükkâna girer. Kulağı henüz delik olmadığı için satıcı bu işi yapacak oğlanın geldiği gün gelmesini ister, ama kızEdebiyat
Egalité
Bu kitaptaki öykülerde, kitabın adının da simgeleştirdiği gibi, bir şekilde içlerine dönük yaşamak zorunda kalmış, dizginlerinden kurtularak rahat ve huzurlu bir yaşama kavuşamamış, özgürlüğün tadını alamamış insanların anlatılıyor.
İlk sırada yer alan Anlat Bana, adı neon bir öykü. Eski sevgililerin yıllar sonra karşılaşmalarıyla başlayan diyalogları, erkeğin "anlat bana", "n'olur anlatsana" gibi sözlerle kadını şaşırtması, yanlış anlamaya neden olması, en sonunda da adamın herhangi bir arkadaşını uğurlar bir şekildeki tuhaf davranışıyla karşı karşıya kalıp okuyucu da şaşırıyor.
Güneşli Bir Gün'de, "çağdaş, uygar (...) ince bir torba" metaforuyla kent yaşamının "bulanıklığı, tekdüzeliği, renksizliği" ve belirsizlik yaratan karanlık bir siyasal ortamda kol gezen ölüm korkusu, gerçekliğinin çirkinliğine rağmen ince bir dille sergileniyor.
Süt Payı'nın italikli olan ikinci kısmı muhteşem. O ses "Çağırıyordu, bildiriyordu, buyuruyordu". Hangi otoritenin sesi bu? Aslında sorunun cevabı belli.
-Kitapta yer alan ama ne hikmetse içindekiler sayfasında yer almayan- Ayşe Haklı'da araları bozuk olan karı-koca var, adam içinden düşüne düşüne en sonunda bu bozulan ilişkilerinde haklı olanın karısı olduğuna kanaat getiriyor.
Akan Sularla'daysa tam tersine, nevrotik bir kadının, kızlarının eve geç gelme zannına kapılıp bu sözde gecikme durumunu bahane ederek kocasını ve kendi kendini sıkıştırıp durması enfes bir şekilde anlatılıyor. Öykü, kadının içinden de olsa ikiyüzlülüğüyle sona eriyor.
Düş Satmak adlı öykü belirli bir mekânda geçiyor. Sıkıcı, dar yaşamını türlü hayaller kurarak idare eden genç bir kız cesaret bularak ışıklı küpeler gördüğü bir dükkâna girer. Kulağı henüz delik olmadığı için satıcı bu işi yapacak oğlanın geldiği gün gelmesini ister, ama kız
“Bukağı” bir ağır ceza yükümlüsünün kaçıp kurtulmasını engellemek için ayağına vurulmuş pranganın ucundaki demir halka da olabilir, yırtıcı bir kuşun evcilleşmesi için ayaklarına bağlanmış ipeksi bir mendil de. Ama bukağı yüreğe vurulursa ne olur?
Tomris Uyar’dan okuduğum ilk kitap Yürekte Bukağı oldu. Kitap içerisinde farklı öyküler bulunuyor. Ancak okurken sanki bir kitabın ortasından alınıp öykü oluşturulmuş hissine kapıldım. Bazı yerler anlam açısından havada kaldı. Geneline bakacak olursam kitabın ikili ilişkileri ele alışı ve verilmek istenen mesajının anlamlı olduğunu düşünüyorum.
“Dışarıda kalan gökyüzü, belki yine masmavi, güneşliydi. Eskiden olduğu gibi.”
Aslında yukarıdaki alıntı kitabı özetliyor denilebilir. Aşk öykülerinden aşina olduğumuz Tomris Uyar meğer usta bir öykücüymüş de haberimiz yokmuş. Burada bile kaçımız yazarın eserlerinden haberdarız ki…
Uyar’ın 1979 yılında kaleme aldığı Yürekte Bukağı Sait Faik Öykü Armağanı’na layık görülen eseridir. Benimse yazar ile tanışma kitabım. Eser içerisinde birbirinden bağımsız on durum öyküsü bulunmakta.
Bukağı, hayvanların ayağına bağlanan köstek. Eserin içerisinde de yazarın deyimiyle ‘Sıkıyönetim döneminde yaşamın her alanında yüreklerine bukağı vurulmuş insanlar’ın öyküleri yer almakta. Eserde içsel sıkıntılar, hüzün ve huzursuzluk ön planda. Yazar kullandığı bilinç akışı ve iç monologlar da anlatımı kuvvetlendirmiş.
Bazı öyküleri pek sevemesem de dilinin sadeliğiyle, betimlemeleriyle, üslubuyla ve imgeleri kullanmasıyla bence okunabilir bir eserdi. Tomris Uyar’ın kalemiyle tanışmak isteyenlere tavsiye edebilirim. Keyifle okuyun.
İnceleme 6
Yürekte Bukağı kitabı ile tanışmam akıl hastanesinde bir hastanın kendisini Tomris Uyar zannettiği Tomris isimli tiyatro oyununa gitmemle başladı. Tomris oyununda Tomris Uyar'dan yapılan alıntılar ile birlikte kitapları iyice merak etmeye başladım. Oyundan sonra bir kitapçıya giderek birkaç kitap aldım. Yürekte Bukağı da onlardan biriydi. Üstelik bu kitaba Burgazada'da bulunan Sait Faik Abasıyanık Müzesi'nde Sait Faik Hikâye Armağanları'nın bulunduğu köşede de rastlayabilirsiniz. Okurken keyifle okudum. Son derece akıcı ve insanı düşündüren metinlere sahip bir hikaye kitabı. Meraklısına şiddetle tavsiyemdir.
Kitap Mottosu: Kendini Ait Hissetmediğin Bir Yerde Kalma
Hiç boğazınızda düğümlenen, altı harfli o tatlı kelimenin (belki mutluluk, belki cesaret) içeride kalışının ağırlığını hissettiniz mi? Yaralarınız var, değil mi? Başarılı, sevilen, hayatı yolunda giden biri olarak görünürken bile, ruhunuzda kabuk bağladıkça kanayan, kanadıkça sızlayan o yerler..
Tomris Uyar’ın Yürekte Bukağı'sı tam olarak oraya, o görünmez yaraya dokunuyor. Uyar'ın edebiyatı, yüksek sesle naralar atmak yerine, sizi kendi sessizliğinizle bir köşeye sıkıştırır. Bu kitapta iddialı olaylar, gösterişli dönemeçler beklemeyin. Çünkü hayatın en büyük trajedileri, en büyük dönemeçleri, devasa gürültülerle değil; o en sıradan anlarda, bir mutfak masasındaki sessizlikte, bir pencere kenarındaki uzun bakışta yaşanır. O, insan ruhunun o normal yorgunluğunu, bir kuyumcu titizliğiyle işler. Bu, hepimizin bildiği, yaşadığı o yapamama halinin, o erteleyiş sarmalının kitabıdır. Kitabın ismindeki Bukağı, bir simgeden çok, içine doğduğumuz dönemin zorunlu kimliğidir. Uyar’ın karakterleri bir yere varmaktan da, bir yerden kaçmaktan da acizdir. Bir korku, bir toplumsal baskı, en çok da kendi iradelerine duydukları o derin güvensizlik onları bir arafta tutar. İlişkiler buzlu bir camın arkasından yaşanır, sözler boğazda düğümlenir. Neden? Çünkü asıl söylenmesi gereken, o kadar ağırdır ki, en hafif sesle bile dile getirilemez. Bazıları monoton diyebilir. Ama Allah aşkına, hayatın kendisi monoton değil mi? Karakterlerin içinde bulunduğu o durağanlık ve monotonluk, bizzat dilin ritmine yansır. Cümleler akıp gitmez, duraklar, nefes alır. Bu, dış dünyanın o anlamsız hızına bir reddiyedir. Uyar bize diyor ki; Koşmayı bırakın, içeride ne çürüyor, ona bakın. O yüzeysel diyalogların altında biriken öfkeyi, çaresizliği, ben neden buradayım sorusunu okurken, kendinizi metne dahil
tomris uyar'ın 1979 yılında yayınlanan ve sait faik öykü armağanı'na değer görülen öykü kitabı.
günlük, içsel sıkıntılar. kadın erkek arasındaki iletişim veya iletişimsizlik. sıkıyönetim döneminde yaşayan insanların yüreğindeki prangalar. kendine has dili, iç monologlar, değişen bakış açılarıyla yazılmış ama tomris uyar'ın bildiğimiz o hüzünlü insanlarının hikayeleri.
Yazar Hakkında
Tomris UyarYazar · 31 kitap
Tomris Uyar, Türk öykü yazarı ve çevirmendi. İngiliz Kız Ortaokulunda, Arnavutköy Amerikan Kız Kolejinde eğitim gördü (1961). İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesine bağlı Gazetecilik Enstitüsünü bitirdi (1963). Papirüs dergisi kurucularından olan Uyar’ın deneme, eleştiri ve kitap tanıtma yazıları Yeni Dergi, Soyut, Varlık gibi dönemin belli başlı dergilerinde yayımlandı. On öykü derlemesinden Yürekte Bukağı ile 1979, Yaza Yolculuk ile 1986 Sait Faik Hikâye Armağanı’nı kazandı. 60’ı aşkın çevirisi kitaplaşan Uyar’ın günlükleri, “Gündökümü” genel başlığı altında, yayımlandı. Yürekte Bukağı ve Yaza Yolculuk öykü kitapları ile Sait Faik Hikâye Armağanı’nı aldı. Tomris Uyar, şair Turgut Uyar ile evlidir ve Hayri Turgut Uyar isimli, İTÜde öğretim görevlisi bir oğulları vardır. 2003 yılında kanser nedeniyle vefat eden yazarın kabri Zincirlikuyu Mezarlığındadır.
