Sadece birkaç asır sonra Afganistan'da kalan Kandahar'ın Mundigak bölgesinde yaşayan Bronz Çağı'nın keyfine düşkün halkı bir Mezopotamya ziguratına benzeyen devasa bir mabet inşa etmişlerdi. Tüm bunlar İndus Vadisi'nde Harappa ve Mezopotamya'da Sümerler medeniyetlerinin ortaya çıkmasından kısa bir süre sonra gerçekleşmişti.
Sümer şairlerine göre tanrıça inanna toplumun süsü sümer'in neşesidir. Akatlar ve samilerce iştar, musevilerce astarte, yunanlılarca afrodit, romalılarca Venüs adını taşıyarak yüzyıllar boyu çeşitli toplumların efsanelerinde yaşamıştır. Venüs yıldızını temsil eder. Sümerler kadın'da gördüğü ve görmek istedikleri bütün nitelikleri inannanın şahsında toplamış onu yüceltmiş ve ölümsüzleştirmişlerdir.
bizimkiler dedikse yâni sözüngelişi
fârâbi, ibni sina kaşgarlı mahmut filan yâni sümerler
sümer âsur bâbil kalde
dicle fırat toprakları
mezopotamya
-geldânî de dense olur kaldeliler de—
ben şimdi şems diyorum, sözüngelişi
şems'in şamaş olduğunu kim bilir
şems'in şamaş olduğunu, efendim
dedemin dedesinin dedesi bilir
mâlûmat-ı âdiyeden arzedeyim ki
şamaş güneş tanrısıdır bizimkilerde
bizimkiler dedikse -yani sözüngelişi-
fârâbi, ibni sina
kaşgarlı mahmut filan
yani sümerler
sümer âsur bâbil kalde
dicle fırat toprakları
mezopotamya
-geldânî de dense olur
kaldeliler de-
yani, laf aramızda
hangimiz benzemiyoruz
sümer öküzüne bir parça
boşuna mı söylemiş türkmen kocası
"irençberler hoşça tutun öküzü"
Sümerler sayıca epey çok tanrı yaratmışlardır. Mitlerinde göğe, toprağa, denize, Ay’a ve savaşa adanmış tanrılar gibi diğer mitolojilerdeki tanrılarla akraba olan pek çok karakter vardır.
“Bir Babil deyişinden:
“Eğer aç ise,ölmüş gibidir
Tok ise eğer;tanrılarla yaraşır
Kim bey gibi bina yaparsa köle gibi yaşar;
Köle gibi bina yapan,bey gibi yaşar.”