İzlence Mi İnşa Mı?
Slavoj Zizek 
Tarkovski kitabında 
Andrey Tarkovski'nin sinematik evreninin felsefi ve psikolojik arka planında yatan dinamik ve pasif etkenlerin yorumlamasını yapmıştır. Bu bağlamda Andrey Tarkovski'nin görüngü, kadraj ve ekran bağlamında birey, toplum, öteki ve ben kavramlarına kendi soğuk-sıcak sifer diyalektiğinden bakarak izleyiciye bir anlatı sunmuştur. Çünkü modern dünya da sözcüklerin yerini kadraj ve ekran sürelerinin alması, mürekkep yerine piksel piksel elektirik devrelerinin kuvveti, dataizm ve nanometrik hesapların yoğunluğu hem bireyi hem de toplumu tahakküm altına alarak; bireyi ve toplumu öteki-ben arasında gidip gelmesi, empati kavramı, fedakarlık algısı gibi insan mefhumlarının zihinsel ve duygusal diyagramda metatik bir evrene Marksçı anlatıyla nasıl indirgendiğini göstermiştir. Özellikle yer yer 
Jacques Lacan, 
Sigmund Freud, 
Gilles Deleuze gib düşünürlerin de kavram ve temalarını kullanarak Andrey Tarkovski'nin ekran gezegenine sunmuş olduğu uydu filmlerinin neliği ve nasıllığı üzerine bir açıklama kareografisini okuyucuya alıntılar ve örneklemlerle anlatmıştır. Bunların ışığında ekran gezegeninin sadece bir elektriksel devre ve kadraj ihtişamı olmadığı bireyi, toplumu, ben ve ötekini etkilediği nosyonları da kısmi olsa da gözler önüne sermiştir.
Sonuç olarak Slavoj Zizek Tarkovski eserinde Andrey Tarkovski'nin üzerinden kadrajı ve ekranın insan algısını, düşüncesini, hayallerini hatta eylemlerini dahi nasıl etkilediğine dair küçük çaplı bir anlatıyı okuyucuya açıklamıştır. Bu açıklamanın güdümünde bireyin ve toplumun yaşam üzerinden metaya düşkünlüğünü ve yoksunluğunda vereceği tepkisel diyagramın varlığını, neliğini ve nasıllığını markçı anlayışla tanımlama ve anltam işlemini okuyucunun zihnine örneklemlerle bir tohum gibi ekmiştir. Böylelikle izlencenin sadece bir haz alma ve eğlenme arzusu olmadığınıDuygu ve Düşünce
Slavoj Zizek Tarkovski kitabında Andrey Tarkovski'nin sinematik evreninin felsefi ve psikolojik arka planında yatan dinamik ve pasif etkenlerin yorumlamasını yapmıştır. Bu bağlamda Andrey Tarkovski'nin görüngü, kadraj ve ekran bağlamında birey, toplum, öteki ve ben kavramlarına kendi soğuk-sıcak sifer diyalektiğinden bakarak izleyiciye bir anlatı sunmuştur. Çünkü modern dünya da sözcüklerin yerini kadraj ve ekran sürelerinin alması, mürekkep yerine piksel piksel elektirik devrelerinin kuvveti, dataizm ve nanometrik hesapların yoğunluğu hem bireyi hem de toplumu tahakküm altına alarak; bireyi ve toplumu öteki-ben arasında gidip gelmesi, empati kavramı, fedakarlık algısı gibi insan mefhumlarının zihinsel ve duygusal diyagramda metatik bir evrene Marksçı anlatıyla nasıl indirgendiğini göstermiştir. Özellikle yer yer Jacques Lacan, Sigmund Freud, Gilles Deleuze gib düşünürlerin de kavram ve temalarını kullanarak Andrey Tarkovski'nin ekran gezegenine sunmuş olduğu uydu filmlerinin neliği ve nasıllığı üzerine bir açıklama kareografisini okuyucuya alıntılar ve örneklemlerle anlatmıştır. Bunların ışığında ekran gezegeninin sadece bir elektriksel devre ve kadraj ihtişamı olmadığı bireyi, toplumu, ben ve ötekini etkilediği nosyonları da kısmi olsa da gözler önüne sermiştir.
Sonuç olarak Slavoj Zizek Tarkovski eserinde Andrey Tarkovski'nin üzerinden kadrajı ve ekranın insan algısını, düşüncesini, hayallerini hatta eylemlerini dahi nasıl etkilediğine dair küçük çaplı bir anlatıyı okuyucuya açıklamıştır. Bu açıklamanın güdümünde bireyin ve toplumun yaşam üzerinden metaya düşkünlüğünü ve yoksunluğunda vereceği tepkisel diyagramın varlığını, neliğini ve nasıllığını markçı anlayışla tanımlama ve anltam işlemini okuyucunun zihnine örneklemlerle bir tohum gibi ekmiştir. Böylelikle izlencenin sadece bir haz alma ve eğlenme arzusu olmadığını
Homo Sapiens’ten Homo Deus’a
Kitap, Harari’nin önceki eseri Sapiens’in bıraktığı yerden devam ediyor. Bu kez geçmişi değil, geleceği anlatıyor.
Harari’ye göre, insanlık “biyolojik bir varlık” olmaktan çıkıp “teknolojik bir varlık” olmaya doğru evriliyor. Genetik mühendislik, yapay zekâ, biyoteknoloji…
Artık “evrim” doğanın değil, mühendislerin elinde.
Bu dönüşümün merkezinde ise üç büyük hedef var:
1. Ölümsüzlük – Hastalıkları yok etmek, yaşam süresini uzatmak.
2. Mutluluk – Beyni kimyasal ve dijital olarak optimize etmek.
3. Tanrısallık – Doğayı ve hatta bilinci kontrol altına almak.
⸻
Yeni Din: Dataizm
Harari’nin en çarpıcı fikirlerinden biri, “Dataizm” adını verdiği yeni inanç sistemi.
Artık insanlar Tanrı’ya değil, veriye inanıyor.
Google, Apple, Meta gibi şirketler insan davranışlarını tahmin eden algoritmalarla bizi bizden daha iyi tanıyor.
Harari burada bir uyarı yapıyor:
“Eğer veriler bizi bizden iyi tanıyorsa, özgür irade gerçekten var mı?”
Yani geleceğin dünyasında kararlarımız, belki de artık “bizim” kararlarımız olmayacak.
⸻
Teknoloji mi, İnsan mı?
Kitabın en etkileyici yanı, teknolojik gelişmeleri büyüleyici bir dille anlatırken, aynı zamanda sorgulatması.
Reklam
İnsanın yeni gündemiBilim
Yuval Noah Harari’nin *Homo Deus*’u, insanlığın tarihsel korkularını —kıtlık, salgın, savaş— geride bıraktığını öne sürerek yeni bir çağdan bahseder: ölümsüzlük, mutluluk ve tanrısallık çağı. Ancak bu vizyon, insanı teknik bir problem gibi ele alarak tehlikeli bir indirgemeciliğe yaklaşır. Harari’nin “rahiplerin yerini mühendisler aldı” tespiti etkileyici olsa da, insanın anlam arayışını yalnızca veriyle açıklamak soğuk ve eksik bir tablo çizer.
Hümanizmin Yükselişi ve Çatlağı
Harari, hümanizmi modern çağın dini olarak tanımlar: anlamın kaynağı Tanrı değil, insanın iç dünyasıdır. Ancak nörobilim ve bilişsel bilimler, bu “tek benlik” fikrini parçalıyor. İnsan, deneyimleyen ve anlatıcı benlik olarak ikiye ayrılıyor. Bu güçlü bir analiz, fakat Harari burada da insana dair öznel derinliği unutarak mekanik bir varlık tanımına kayıyor.
Özgür İradenin Çöküşü mü?
Harari, özgür iradenin bir yanılsama olduğunu savunur. Deneyler, duygularımızın bile biyokimyasal algoritmalarca üretilebildiğini gösterir. Ancak bu, insanın seçim yapma yetisini tamamen ortadan kaldırmaz. “Her davranış öngörülebilirdir” önermesi, bilimin veri iştahını tatmin etse de, insanın anlam yükleme kapasitesini açıklayamaz.
Dataizm: Yeni Din mi, Yeni Tehdit mi?
Harari’nin son kavramı Dataizm’dir: evreni bir veri akışı olarak gören yeni bir inanç sistemi. Dataizm, bireyselliği ve mahremiyeti, “veri akışını engelleyen hatalar” olarak görür. Bu yaklaşım, bilginin kutsallaşmasıyla insanı önemsizleştirir ve teknolojik totalitarizme kapı aralar.
Sonuç
*Homo Deus*, insanın Tanrı olma arzusunu büyüleyici biçimde işler, fakat **insana dair ahlaki ve varoluşsal
Kitap incelemek bence büyük cüret gerektiren bir iş ama yine de buna cüret edeceğim.
Yazarın geleceğe dönük öngörülerini aktarırken geçmiş ve günümüz hakkında da tespitleri oldukça etkileyici. 2016 yılında yazılmış olduğunu sanıyorum. Üzerinden geçen 9 yıl öngörülerini doğrular nitelikte ilerlemiş.
İnsanın anlam arayışı varoluşumuza katlanmanın yegane yoludur. Tarih, bu anlam arayışına göre şekillenmiştir. Göbeklitepede bunu görebiliyoruz. Avcı toplayıcı toplumlar tarım devrimi ile birlikte yerleşik yaşama geçtiler ve bundan sonra dinleri icat ettiler düşüncesini yıkan bir keşif. Bu gibi bir yapıyı inşa eden bir topluluğun daha en başından organize olabilmesi gerekiyordu. Anlam arayışı bilimsel ilerlemenin sonucu değil başlangıç noktasıydı.
İnsan anlam arayışının verdiği huzursuzluktan bir kurumsal inanç sistemine dahil olarak kurtuldu. Birey önemli değil önemli olan kutsal devlet idi. Savaşlarda yitip giden kişiler büyük bir anlam için kutsal bir amaç için öldüler.
Sonra kapitalizm kazandı, liberal dünya insana hümanizmi pompaladı. Herkes eşit değildi ama özgürdü. Her deneyim lüks değildi ama değerliydi. İnsan, birey en önemlisiydi çünkü çarkların dönmesi için özgür olduğunu hisseden bireylere ihtiyaç vardı. Peki gerçekte özgür irade var mıydı? Ya özgür irade sadece algoritmik biyolojik varlığımızın bir sanrısı ise? Bir ilüzyon ise? Bu yanılsama hümanizmin insana atfettiği değeri yerle bir edebilir. Çünkü bilince sahip olmayan üstün bir zeka gelişiyor. Algoritmalar insanı kendinden daha iyi tanıyabilir. Ve anlamı daha çok yitirmiş oluruz. Bu çılgınlık ile işe yaramaz bir sürü insan yığını ne yapacak? Yazarımız diyor ki bizi dataizm dini bekliyor. Yeni anlamımız bilgi akışının kutsallığıdır.
Homo Deus, Harari’nin üçlemesinde geleceğe dönük bakışı temsil ediyor. Sapiens insanlığın geçmişine bakarken, 21. Yüzyıl İçin 21 Ders bugünün sorunlarını sorguluyordu. Homo Deus ise aynı düşünsel çizgide, bu kez farklı bir soruya odaklanıyor: İnsanlık bundan sonra ne olacak?
Kitap, özellikle din, bilim ve hümanizm üçgenini merkezine alıyor. Harari, bu üç yapıyı tarihsel, kültürel ve etik açılardan ele alırken, yalnızca ne olduklarını değil, birbirleriyle nasıl çatıştıklarını ve birbirlerinin yerini nasıl aldıklarını da gözler önüne seriyor. Dini dogmaların yerini bilimsel veri alırken, bilimle şekillenen insan merkezli hümanizmin de nasıl sorgulanır hâle geldiğini gösteriyor.
Bu kitapta en çarpıcı olan şeylerden biri, Harari’nin “dataizm” kavramı etrafında geleceği kurgulama biçimi. Artık Tanrı kavramının değil, veri akışının kutsallaştığı bir dünyaya mı gidiyoruz? Harari bunu kehanetle değil, sorgulayıcı bir dille yapıyor. Her zaman olduğu gibi savunmuyor, yargılamıyor—sadece düşündürüyor.
Dili önceki kitapları kadar akıcı ve açık. Fakat bu kitap, kavramsal olarak biraz daha ağır. Zaman zaman felsefe, yapay zekâ, etik, teoloji gibi disiplinleri iç içe geçirdiği için yavaş yavaş sindirerek okunması gerekiyor.
İnsanlık 2.0·456 syf.·İnsana ve Hayata Dair
9/10
2025 11. kitabı
Homo Sapiens'in devam kitabı gibi görünse de bu kitabı okumak için herhangi bir kitabı okumuş olmanız gerekmiyor. Homo Sapiens ile olan bağlantısı ise Sapiens'in evrim geçirecek haline verilen isim Homo Deus. Dünya'nın Homo Sapiens tarafından fethedilmesiyle ilerleyen süreç Hümanist devrimin çöküşünü ve Dataizm'in yükselişini okuyucuya aktarır. Kontrolün Sapiens'den bilinçsiz ama yüksek zekalı yapay zekaya kaymasıyla insanın (bireyin) kutsallığının anlamını kaybedişini fark ediyoruz. Büyük Veri'nin kutsal sayıldığı ve en fazla veriyi dolaşımda tutan ve işleyenin hüküm sürdüğü yarının hayatında Homo Sapiens'e yer olmadığını anlatıyor yazar. Evvel zaman önce Homo Sapiens'in bir çok tür için yaptığını yarın Dataizm, Homo Sapiens için yapacak. Organik algoritmanın (Homo Sapiens bunun en gelişmiş örneğidir.) eski sürüm kaldığı yarınlarda daha hızlı ve daha çok veriyi işleyen süper insan veya siborg algoritmalar Homo Sapiens'in yerini alacak. Yazarın insanlık serüveninde dinlerin üzerinden ilerleyişini ve bir çok toplum düzeninin de (kapitalizm ve komünizm vb) din algısıyla toplumu yönettiğinden bahseder. Yarının dünyasında bu toplum düzenleriyle beraber semavi dinlerinin de tutunamayacağını gösteren yazar, yeni dünya düzeninde insanlığın insan olarak devam edemeyeceğini çok çarpıcı olarak anlatıyor. Bu kitap bana daha önce keyifle okuduğum 'John SCALZI - Yaşlı Adamın Savaşı' 
Yaşlı Adamın Savaşı - 
John Scalzi kitabını hatırlattı. (Bu kitap üç serilik bir maceranın ilk kitabıdır. İkinci kitap 
Hayalet Tugay üçüncü kitap da 
Son Koloni ) Çok etkileyici bir bilim kurgu kitabıydı. Şimdi dönüp baktığım da o bilim kurgunun bir kısmının mümkün olacağını okumak beni hem heyecanlandırıyor hem de endişelendiriyor. Ufkunuzu genişletip sizi boşluğa sürükleyebilecek bir kitap, dikkatli okuyun.
Yaşlı Adamın Savaşı - John Scalzi kitabını hatırlattı. (Bu kitap üç serilik bir maceranın ilk kitabıdır. İkinci kitap Hayalet Tugay üçüncü kitap da Son Koloni ) Çok etkileyici bir bilim kurgu kitabıydı. Şimdi dönüp baktığım da o bilim kurgunun bir kısmının mümkün olacağını okumak beni hem heyecanlandırıyor hem de endişelendiriyor. Ufkunuzu genişletip sizi boşluğa sürükleyebilecek bir kitap, dikkatli okuyun.Reklam
Reklam