Deniz İşçileri
Victor HugoYazar:
Victor Hugo
Çevirmen:
Nesrin Altınova
Tahmini Okuma Süresi:
12 sa. 14 dk.
Sayfa Sayısı:
432
Basım Tarihi:
2000
İlk Yayın Tarihi:
1866
Yayınevi:
Oda Yayınları
Orijinal Adı:
Les Travailleurs de la
Orijinal Dil:
Fransızca
Orijinal Ülke:
Fransa
ISBN:
9789753851220
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Diğer Baskılar
8 diğer baskı · Tümünü Göster
Deniz İşçileri
2.230 okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · Mart 2024 · 464 s.
Deniz İşçileri
186 okunmaOda Yayınları · 2000 · 432 s.
Deniz İşçileri
33 okunmaDorlion Yayınevi · Kasım 2019 · 416 s.
Deniz İşçileri
18 okunmaAltın Kalem Yayınları · 1970 · 408 s.
Deniz İşçileri
18 okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · Eylül 2019 · 464 s.
Deniz Emekçileri
6 okunmaÜlkü Yayınevi · 20 Ekim 1987 · 459 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Yaşamın doğduğu yerdir deniz, yaşamın ta kendisidir.
Ve yine ölümünde ta kendisidir Deniz..
Herkes kendi denizinin kaptanı, kılavuzudur.
Fırtınalar, kasırgalar, yağmurlar, güneşli, rüzgarlı günler.
Kabullerimiz, inançlarımız, öğrendiklerimiz, anlayışlarımız, aşklarımız, isyanlarımız, iyilik ve kötülüklerimiz...
Kendi normallerini yaşayan insanın toplum normalleriyle olan ilişkisini nasıl da akıcı bir dille aktarmış..
Mücadelenin, yalnızlığın, insanın, doğanın kitabı olan Deniz İşçileri, Mitolojik göndermelerle eşsiz bir anlatıma sahip.
Benim için Deniz işçileri kitabı; Yaşam yolculuğunda insan gayesini anlamlandıran, güçlü olmanın, dayanmanın, mücadelenin ne demek olduğunu gösteren kılavuz bir kitap oldu.
Deniz fenerleri, denizde insanlara yol gösterir.
Bu kitap da V. Hugo tarafından okuyucularına yaşam için, armağan bir Deniz feneridir.
Kitapla Kalın
10/10
2018 17. kitabı
"Tanrı insanın kalbini sussun diye yaratmadı."
Elimdeki 1970 basımlı kitap..
"Din, toplum ve tabiat.. İnsanın savaştığı üç şey.." der Victor, ve ekler "İnsanı kuşatan bu üç kadere bir iç kader de karışır, yüce bir kader: İnsan kalbi."
İşte Hugo'nun doğa, insan ve din üçlemesinin doğa ayağıdır bu kitap. Hugo'yu bilenler bilir nasıl bir üsluba sahip olduğunu. Zaman, mekan, karakterlerin rutin alışkanlıkları, dönemin yapısı her şey anlatılmış ama bu anlatılışta insanı yoran bir üslup yok. Aksine uzun metrajlı bir film izler gibi, sanki bu karakterler yıllardır tanıdığınız insanlar gibi ilerliyorsunuz kitapta.
Deniz işçileri, sonu acı ile biten karşılıksız bir aşkı yüreğinde taşıyan onurlu, yalnız ve dışlanmış bir adamın hikayesidir. Bir denizcinin hikayesi.. Zaten Gilliatt favori karakterlerim arasında baş köşeye oturdu bu kitapla beraber.
"Güzellik güzel olduğu için bana iyi gelir. Varlığı aydınlatır, yakınlığı ısıtır; o geçer, memnun olursunuz, durur, mutlu olursunuz; ona bakmak yaşamaktır. O yaratık insan yüzlü bir şafaktır, orada bulunmaktan başka bir şey yapmaz ama o kadarı yeter. Evi cennete çevirir, soluk almaktan başka bir zahmete katlanmadan, herkese dağıtır." (Kitaptaki altı çizili tek yer.)
Kitabın yeni basımının olmaması beni üzdü açıkçası,keşke daha fazla insanın eline ulaşsa..Ben de Haydarpaşa sahafçılarından almıştım,iyi ki almışım.Konusu güzel,dili güzel Hugo okuyanlar tahmin eder zaten..Bazen kitap sizi koşturuyor nefes nefese kalıyorsunuz bazen de adım adım ilerliyorsunuz.O betimlemeler,cümleler gerçekten insan üstü bir zeka eseri gibi..İnceleme yazarken hep kitabın hakkını veremem,yanlış tasvir ederim diye korkarım ki bu kitaba da inceleme yazmak gerçekten haddim değil.Kitap ağır ilerlese de Sefiller tadında güzel bir kitap,klasik okuyan sevenlere tavsiye ediyorum.
Victor Hugo'yu biraz ters bir zamanda okumaya başladım. Okulun son zamanları ve işler yoğun.. Aynı zamanda ev taşıma/yerleştirme işleri de var. Kitap beni okudu desek daha doğru olur.
Deniz İşçileriEdebiyat
Belki çevirinin başarısızlığındandır. Victor Hugo'un diğer 3 romanıyla pek alakası yok gibi. Sanki başka biri yazmış bu romanı. Zaman zaman yarım bırakıp tekrar başladım. En sonunda da bitirdim.
Yazarın yaşamının, marsilya limanına yakın yaşadığı dönemde denizi ve deniz işçilerini gözlemlediğim, romana aktardığı bir eser. Siyasetle uğraşmış olan yazar sanırım o dönemde bi kaç tiyatro eseri ve bu romanı kaleme almış .
Eğer benim gibi sıkı bir Hugo hayranı değilseniz vaktinizi farklı kitaplarla geçirmenizi öneririm. Ama '' bütün eserlerini okudum bir bu kaldı'' diyorsanız keyifli okumalar.
Puan vermedi·464 syf.·
2024 18. kitabı
Muazzam!!
Mu az zam !!
M u a z z a m ! !
İlk defa bir eseri bitirdiğimde zihnimde netleştirdiği kavramları bu kadar net tariflerle sunan bir roman okuduğumu hatırlamıyorum. Saygıyla yazarlığın karşısında eğiliyorum Büyük Yazar Victor Hugo . Kelimelerini, cümlelerini zihnimin kıvrımlarına ilmek ilmek işlerken mana deryasına ulaştırdığı için ne kadar teşekkür etsem az gelir. Hayatımı tek bir yazarla geçirme hakkım olsa bu sanırım kavramları anlatma biçimi ve netliğinden ötürü Victor Hugo olurdu.
Victor Hugo'nun din,toplum ve doğa üçlemesinin oluşan kitaplarından üçüncüsü olan deniz işçileri doğa güçleri biçimindeki zorluklarla mücadeleye odaklı bir eser sabırla okunması ve sindirilmesi gereken o kadar çok betimlemeler var ki an geliyor bir anda kelimelerin denizdeki dalgalar gibi zihninize hucüm ettiğini ve boğulduğunuzu hissettiriyor. Sosyal hayat üzerindeki Kavramlara karşı verdiği fikir uçları o kadar sivri ki bir kaç ders niteliğinde konu edilecek çok fazla detay barındırıyor. Karanlıkların zifirisini anlatış biçimi ise tek kelimeyle muazzam. Kalemine kağıdına cümlelernin manasını cam gibi sunmasıyla, içerisindeki entellektüel birikimine hayran olmamak elde değil.
Romanın konusu hayatta kendi başına ayakta durmaya çalışan bir denizci olan Gilliat, toplum tarafından aforoz edilmiş bir şekilde iki buçuk aylık zorlu bir görev için gemi yolculuğunda, denize karşı verdiği savaş ve mücadele anlatılıyor. Denizdeki yalnızlığını, Açlığını, ahtapot saldırısını, dalgalarla ve gemisini denizde batırmadan tutma mücadelesi deneyerek, yanılarak öğrenirken hayata tutunmak için verdiği azmi ve sabrını muazzam nitelikli bilgilerle sunuyor. görev bittikten sonra sevdiği kadını bütün hayatının önünü koyma bir şekli ise baş karakteri büründürdüğü kişiliğin savaşın zorluğu karşısında
Victor Hugo . Kelimelerini, cümlelerini zihnimin kıvrımlarına ilmek ilmek işlerken mana deryasına ulaştırdığı için ne kadar teşekkür etsem az gelir. Hayatımı tek bir yazarla geçirme hakkım olsa bu sanırım kavramları anlatma biçimi ve netliğinden ötürü Victor Hugo olurdu.
Victor Hugo'nun din,toplum ve doğa üçlemesinin oluşan kitaplarından üçüncüsü olan deniz işçileri doğa güçleri biçimindeki zorluklarla mücadeleye odaklı bir eser sabırla okunması ve sindirilmesi gereken o kadar çok betimlemeler var ki an geliyor bir anda kelimelerin denizdeki dalgalar gibi zihninize hucüm ettiğini ve boğulduğunuzu hissettiriyor. Sosyal hayat üzerindeki Kavramlara karşı verdiği fikir uçları o kadar sivri ki bir kaç ders niteliğinde konu edilecek çok fazla detay barındırıyor. Karanlıkların zifirisini anlatış biçimi ise tek kelimeyle muazzam. Kalemine kağıdına cümlelernin manasını cam gibi sunmasıyla, içerisindeki entellektüel birikimine hayran olmamak elde değil.
Romanın konusu hayatta kendi başına ayakta durmaya çalışan bir denizci olan Gilliat, toplum tarafından aforoz edilmiş bir şekilde iki buçuk aylık zorlu bir görev için gemi yolculuğunda, denize karşı verdiği savaş ve mücadele anlatılıyor. Denizdeki yalnızlığını, Açlığını, ahtapot saldırısını, dalgalarla ve gemisini denizde batırmadan tutma mücadelesi deneyerek, yanılarak öğrenirken hayata tutunmak için verdiği azmi ve sabrını muazzam nitelikli bilgilerle sunuyor. görev bittikten sonra sevdiği kadını bütün hayatının önünü koyma bir şekli ise baş karakteri büründürdüğü kişiliğin savaşın zorluğu karşısında
Yüreğimin Son Gelgiti, Gilliatt :(·464 syf.·1000Kitap
10/10
2025 72. kitabı
Bugün İstanbul gri.
Yağmur var.
Gökyüzü, sokaklar, deniz… hepsi okuduğum kitabın hüznüne bürünmüş gibi.
Deniz İşçileri insanın içine böyle sızıyor işte
sessizce ama kalıcı bir ağırlıkla.
Bu kitabın en can alıcı yeri, Gilliatt’ın aşkı.
Onun aşkı, içinde büyüttüğü sessiz bir çığlık.
Ne dışarı çıkabiliyor, ne de içinde ölebiliyor.
Boğazda düğüm, kalpte ağırlık olarak kalıyor.
Sevdiği, dokunulmaz bir rüya gibi
elini uzatsa buharlaşacak,
geri çekilse kalbi duracak sanki.
Her adımı bir çelişki, her bakışı bir iç hesaplaşma.
Bu, sadece karşılıksız bir aşk değil.
Bu, karşılıksız bırakılmış olmanın hikayesi.
Yüreğini bir meydana serip,
gelip geçenin çiğneyip gitmesini izlemek gibi.
Umut burada bir teselli değil,
en acımasız işkenceye dönüşüyor.
“Belki” ile başlayan her cümle,
bir “ama”yla yarım kalıyor
ve insanın içine bıçak gibi saplanıyor.
Didiniyor Gilliatt.
Sessizce, masumca, bütün gücüyle tutunuyor.
Anladım ki:
Bazen hayat, ne kadar sıkı tutunursan tutun,
parmaklarını teker teker çözer
DOĞANIN GÜCÜ, İNSANIN MÜCADELESİ!Edebiyat
Herkese selamlar kitap dostlarım!
Bu akşam Victor Hugo ’nun pek bilinmeyen, olağanüstü doğa betimlemeleri olan, beni hem çok çok zorlayan, hem de bitirirken “hayır, olamaz, yapma Hugo amcam” diye diye gözlerim dolarak ve çok etkilenerek bitirdiğim 
Deniz İşçileri kitabını inceleyeceğim. Hazırsanız başlayalım.
Victor Hugo, birçoğumuzun bildiği gibi ömrünün 15 yılını sürgünde geçirmiş bir isim. Ve bu kitap da sürgündeyken yazdığı eserlerinden birisi. Guernsey adası sürgün yeri ve incelemesini yaptığım bu kitabı da yazarımız bölgeye ithaf etmiş. Eser de bu adada geçiyor, çoğunluğu denizcilik ile uğraşan adalıları, denizinden okyanusuna, kayalıklarından gemilerine, yediklerinden içtiklerine kadar derinlemesine betimleyip anlatıyor.
Şunu belirterek başlamak istiyorum: Kitap Hugo’nun din, toplum, doğa üçlemesinin son kitabı ve doğa temalı. Kitabımızın ana karakteri aslında bir kişi değil, doğa. Bu yönüyle biraz farklı ve bana göre okunması zor. 1800 sayfalık Sefiller’in 100’lerce sayfalık lağım, manastır vs. betimlemeleri bile beni bu kadar zorlamamıştı açıkçası :)) Hugo amcam olağanüstü güzel betimlemiş gerçekten de; denizi, okyanusu, rüzgarı, güneşi tenimde hissettim, kayalıklarda sıkıştım, ahtapotlarla savaştım tamam ama bir yerden sonra yeter artık dediğim de çok oldu :)) Doğa betimlemeleri gene neyse; bir de gemicilik ile ilgili terimler o kadar çok ki o terimleri ve aletleri bilmediğimden gözümde canlandırmam da zor oldu. Kitap bu yönüyle çok zorlayıcı, bunu bilip okuyun derim.
Şimdi kitabın biraz içine girelim…
Fakat kitabın konusunun detaylarına çok girmeyeceğim çünkü zaten çok az olay örgüsü var, onların da heyecanı kaçmasın :)) Sadece etkilendiğim, okurken üzerine düşündüğüm şeylerden bahsedeceğim.
Victor Hugo’nun bu romanı yaşayarak yazdığını okurken o kadar hissettim
Victor Hugo ’nun pek bilinmeyen, olağanüstü doğa betimlemeleri olan, beni hem çok çok zorlayan, hem de bitirirken “hayır, olamaz, yapma Hugo amcam” diye diye gözlerim dolarak ve çok etkilenerek bitirdiğim Deniz İşçileri kitabını inceleyeceğim. Hazırsanız başlayalım.
Victor Hugo, birçoğumuzun bildiği gibi ömrünün 15 yılını sürgünde geçirmiş bir isim. Ve bu kitap da sürgündeyken yazdığı eserlerinden birisi. Guernsey adası sürgün yeri ve incelemesini yaptığım bu kitabı da yazarımız bölgeye ithaf etmiş. Eser de bu adada geçiyor, çoğunluğu denizcilik ile uğraşan adalıları, denizinden okyanusuna, kayalıklarından gemilerine, yediklerinden içtiklerine kadar derinlemesine betimleyip anlatıyor.
Şunu belirterek başlamak istiyorum: Kitap Hugo’nun din, toplum, doğa üçlemesinin son kitabı ve doğa temalı. Kitabımızın ana karakteri aslında bir kişi değil, doğa. Bu yönüyle biraz farklı ve bana göre okunması zor. 1800 sayfalık Sefiller’in 100’lerce sayfalık lağım, manastır vs. betimlemeleri bile beni bu kadar zorlamamıştı açıkçası :)) Hugo amcam olağanüstü güzel betimlemiş gerçekten de; denizi, okyanusu, rüzgarı, güneşi tenimde hissettim, kayalıklarda sıkıştım, ahtapotlarla savaştım tamam ama bir yerden sonra yeter artık dediğim de çok oldu :)) Doğa betimlemeleri gene neyse; bir de gemicilik ile ilgili terimler o kadar çok ki o terimleri ve aletleri bilmediğimden gözümde canlandırmam da zor oldu. Kitap bu yönüyle çok zorlayıcı, bunu bilip okuyun derim.
Şimdi kitabın biraz içine girelim…
Fakat kitabın konusunun detaylarına çok girmeyeceğim çünkü zaten çok az olay örgüsü var, onların da heyecanı kaçmasın :)) Sadece etkilendiğim, okurken üzerine düşündüğüm şeylerden bahsedeceğim.
Victor Hugo’nun bu romanı yaşayarak yazdığını okurken o kadar hissettimBEN SENİ SEVDİM Mİ, SEVDİM ♡Roman-Edebiyat
...
...
Fransız edebiyatının en büyük yazarlarından, romantizm akımının Fransa'da ki temsilcisi Victor Hugo , Deniz İşçileri kitabında bizlere, sürgün cezasına çarptırıldığı,Normandiya'nın Guernsey adasından sesleniyor .
Victor Hugo,kitabın girişinde,üçlü bir ananke(zorunluluk,ihtiyaç)'den bahseder;
1.Dogmaların anankesi,Dogma, kelime anlamı olarak "öğreti", "inanç" anlamına gelir. Victor Hugo, " 
Notre Dame'ın Kamburu " eserinde dogmaların anankesini işler. Yani, kilisenin ve toplumun katı kuralları, baş karakterimiz Quasimodo'nun hayatını zorlaştırır ve onu toplumdan dışlar. İncelemem ☞ #263132508
2. Yasaların anankesi, Yasa, toplumun düzenini sağlamak için konulan kurallardır. Yasaların anankesi, insanların bu kurallara uymak zorunda olmasıdır.
Victor Hugo, " 
Sefiller (2 Cilt Takım) " eserinde yasaların anankesini işlemiştir. Bu eserde, Jean Valjean'ın haksız yere hapse girmesi ve sürekli olarak yasalar tarafından takip edilmesi, yasaların insan hayatını nasıl etkileyebileceğini gösterir. İncelemem ☞ #264777763
3. Şeylerin anankesi; doğanın zorunluluklarını ifade eder. Doğa olayları, insanların kontrolü dışındadır ve insanlar bu olaylara uymak zorundadır. " Deniz İşçileri " eserinde, şeylerin anankesi, denizin gücü ve tehlikeleri aracılığıyla anlatılır. Eserde, deniz işçilerinin denize karşı verdiği mücadele, insanın doğanın zorlukları karşısında ne kadar çaresiz kalabileceğini gösterir.
Victor Hugo 'nun bu üç eseri, insanın bu zorluklar karşısında nasıl ayakta kalabileceğini ve kendi değerlerini nasıl koruyabileceğini gösteren örneklerle doludur.
Kitabın içeriğine değinecek olursak;
Victor Hugo ,donanımı ile kesinlikle hayran olunası bir yazar. Deniz İşçileri kitabında şöyle hissettim; Okyanus büyük bir akvaryum,biz okuyanlar ve Victor Hugo , kâh okyanusun altında,kâh
Victor Hugo , Deniz İşçileri kitabında bizlere, sürgün cezasına çarptırıldığı,Normandiya'nın Guernsey adasından sesleniyor .
Victor Hugo,kitabın girişinde,üçlü bir ananke(zorunluluk,ihtiyaç)'den bahseder;
1.Dogmaların anankesi,Dogma, kelime anlamı olarak "öğreti", "inanç" anlamına gelir. Victor Hugo, " Notre Dame'ın Kamburu " eserinde dogmaların anankesini işler. Yani, kilisenin ve toplumun katı kuralları, baş karakterimiz Quasimodo'nun hayatını zorlaştırır ve onu toplumdan dışlar. İncelemem ☞ #263132508
2. Yasaların anankesi, Yasa, toplumun düzenini sağlamak için konulan kurallardır. Yasaların anankesi, insanların bu kurallara uymak zorunda olmasıdır.
Victor Hugo, " Sefiller (2 Cilt Takım) " eserinde yasaların anankesini işlemiştir. Bu eserde, Jean Valjean'ın haksız yere hapse girmesi ve sürekli olarak yasalar tarafından takip edilmesi, yasaların insan hayatını nasıl etkileyebileceğini gösterir. İncelemem ☞ #264777763
3. Şeylerin anankesi; doğanın zorunluluklarını ifade eder. Doğa olayları, insanların kontrolü dışındadır ve insanlar bu olaylara uymak zorundadır. " Deniz İşçileri " eserinde, şeylerin anankesi, denizin gücü ve tehlikeleri aracılığıyla anlatılır. Eserde, deniz işçilerinin denize karşı verdiği mücadele, insanın doğanın zorlukları karşısında ne kadar çaresiz kalabileceğini gösterir.
Victor Hugo 'nun bu üç eseri, insanın bu zorluklar karşısında nasıl ayakta kalabileceğini ve kendi değerlerini nasıl koruyabileceğini gösteren örneklerle doludur.
Kitabın içeriğine değinecek olursak;
Victor Hugo ,donanımı ile kesinlikle hayran olunası bir yazar. Deniz İşçileri kitabında şöyle hissettim; Okyanus büyük bir akvaryum,biz okuyanlar ve Victor Hugo , kâh okyanusun altında,kâhDenizden yeni çıktı......Alıntı
Deniz İşçileri’ne başlarken zorlandım.
Cümleler ağırdı, deniz hırçın, anlatı sabır istiyordu.
Victor Hugo daha ilk sayfalarda şunu fısıldıyordu sanki:
“Deniz, insana hem sınırlarını hem de kaderini öğretir.”
Bir süre kıyıda kaldım.
Geri dönmeyi düşündüm.
Ama çağırdı beni bu kitap.
Çünkü bazı hikâyeler okunmaz; dayanılır.
Sonra Gilliatt çıktı karşıma.
Sessiz, içine kapanık, kimsenin görmediği bir iyilikle dolu.
Aşkını kelimelerle değil, bedeniyle taşıyanlardan.
Onu okurken şu cümle kalbime mıh gibi çakıldı:
“Bazı insanlar sevilmek için değil, sevmek için yaratılmıştır.”
Gilliatt’ın fedakârlığı bir tercih değil, bir yazgıydı.
Sevdiği kadın için verdiği mücadele
bir gemiyi kurtarmaktan çok daha fazlasıydı.
O, kendi kalbini kurtarmayı hiç düşünmedi.
Çünkü Hugo’nun dediği gibi:
“Gerçek fedakârlık, karşılık ummadan olandır.”
Sayfalar ilerledikçe kalbime bıçaklar saplandı.
Ama kaçmadım.
Her acı, beni ona biraz daha yaklaştırdı.
Sevdiği kızı yalnızca bir karakter olarak değil,
bir his olarak içselleştirdim.
Çünkü kitap şunu haykırıyordu:
“Aşk, sahip olmak değil; vazgeçebilmektir.”
Yazar Hakkında
Victor HugoYazar · 87 kitap
Victor Hugo 26 Şubat 1802'de Fransa'da doğdu. Liseyi bitirdikten sonra kendini tümüyle edebiyata adadı. 1824 yılında Fransız coşumcularının (romantikler) yayın organı olan La Muse Française dergisini kurdu. Cenacle adını taşıyan coşumcu sanatçılar çevresinin üyesi ve onun odak noktası oldu. 1830-1843 arasında en verimli dönemlerinden birini yaşadı. Romanları, tiyatro yapıtları ve şiirleriyle başarıdan başarıya koştu. 1831'de Notre Dame de Paris (Paris'in Notredame Kilisesi) adlı büyük romanını yayımladı. 1841 yılında Fransız Akademisi'ne üye seçildi. Çok sevdiği kızı Leopoldine'nin 1843'de kazayla boğularak ölmesi üzerine 1852'ye dek yeni yapıt vermedi. 1848 Devrimleri'nden sonra parlemento üyeliğine seçildi. 3. Napoleon'un hükümet darbesini engellemeye çalıştı, başaramayınca 1851 yılında Belçika'ya kaçmak zorunda kaldı.
Ateşli bir demokrasi ve cumhuriyet yanlısı olarak imparatorluk rejimini eleştiren yapıtlar yazdı. 1855-1870 arasını küçük bir İngiliz adası olan Guernsey'de geçirdi. O dönem yazarlığının en üretken yılları olmuştur. 1862 yılında başyapıtı olan Les Misérables (Sefiller) adlı romanını yayımladı. Bunu 1866'da Les Travailleurs de la Mer (Deniz İşçileri) ve aynı yıl L'Homme qui Rit (Gülen Adam) gibi önemli romanları izledi.
Fransa'da Cumhuriyet yeniden kurulunca Paris'e döndü. Ulusal Meclise seçildi. Artık Fransa'nın en gözde kişilerinden biriydi. Paris Komünü'nün ezilmesinden sonra komüncülerin bağışlanması için çok uğraştıysa da sonuç alamadı. Giderek siyasal ve toplumsal yaşamdan elini eteğini çekti.
1885 yılında ölüm döşeğinde iken; "Tanrı'ya inanıyorum, ahirete inanıyorum; fakat hiçbir kilise papazını başımda istemiyorum. Beni seven bütün dünya insanlarının gönülden dualarını bekliyorum. Bu benim için kafidir." diyerek 22 Mayıs 1885 yılında hayata gözlerini yummuştur.
