Yazar:
Elias Canetti
Çevirmen:
Ahmet Cemal
Tahmini Okuma Süresi:
14 sa. 41 dk.
Sayfa Sayısı:
518
Basım Tarihi:
2009
İlk Yayın Tarihi:
1935
Yayınevi:
Payel Yayınları
Orijinal Adı:
Die Blendung
Orijinal Dil:
Almanca
Orijinal Ülke:
Almanya
ISBN:
9789753880442
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
CANETTİ’NİN “KÖRLEŞME”DEKİ DÜNYASIEdebiyat
YAŞAR YILTAN
“Körleşme” ne yazık ki insanoğlunun gerçekler karşısında kendini körleştirdiğinin anlatıldığı bir kitaptır.
Kimi zaman insanlar, akıl dışı hareketler sergilemeye başlar; insanlık için doğru şeyler düşünemez olur. Bu durum karşısında topluma yön veren aydınlar da farklı farklı tepkiler verir: Bir şey yapmayacağını düşünen kimi aydınlar susmayı tercih eder. Kimi aydınlar ise mücadele etmeyi tercih eder; ancak mücadele eden aydınların bir kısmı ya özgürlüklerinden mahrum bırakılarak susturulur, sindirilir ya da söyledikleri ciddiye alınmamış gibi davranılarak, onunla alay edilir, aşağılanır; böylece onun da düşüncelerinin söylenmesine engel olunmaya çalışılır.
Susturulan, sindirilen, ciddiye alınmayan ya da alay eden aydınlar, kendilerini toplumdan soyutlanmış hissederler; hatta bir süre sonra da çıldırma noktasına gelebilirler.
Aydınlarına sahip çıkmayan, aydınlarına önem vermeyen körleşmiş toplumlar, çok geçmeden büyük felaketlerle karşı karşıya kalırlar.
İşte bu romanda, bir aydının insanların akıl dışı davranışları karşısında, mantıksızlığın egemen olduğunu görmesi ve bunun büyük felaketlere neden olacağını sezmesi karşısında “çıldırması” anlatılmıştır.
Elias Canetti “Körleşme”yi, Almanya’da edebiyatın, politikanın kirli gölgesi altında kaldığı bir dönemde yazmıştır.
Kitabın ana kahramanı Prof Dr. Kein’dir. Kein, sinelogdur (Çin bilimleri uzmanı). Ayrıca Antik diller üzerinde de oldukça bilgisi olan biridir.
Prof.Kein’in tek tutkusu kitapları ve bilimdir. Babasından kalma tüm servetiyle kitaplar almış ve 25.000 kitaptan oluşan bir kütüphane oluşturmuştur. Bu yetmezmiş gibi kendini bu kitap cennetine hapsetmiş, çalışmalarını dış dünyadan kopuk bir şekilde sürdürmeye başlamıştır. Bu kütüphane adeta onun dünyasıdır. Ancak dış dünyayı tanımadan, gerçeklerin
9/10
Beğendi
·2020 76. kitabı
1981 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Elias Canetti' nin başyapıtını, içerik ve kitap ismi ancak bu kadar örtüşebilirdi diyerek bitirdim...
25 binlik kitap koleksiyonu sahibi, kitap kurdu Prof.Kien'in, evinde çalışan temizlikçi kadın Therese ile evlenerek nasıl bir kıskaç içerisinde kaldığı, zamanla akıl sağlığını korumak adına karşı körleştiği anlatılır.
Sadece Kien değil, açgözlülük ve kurnazlık Therese'yi de körleştirmiştir; Therese cahil, hırslı, bağnaz olan kesimi, Prof Kien ise aydın kesimi yansıtır.
Bu aşamada her karakterin kendi kafasında yarattığı dünya, kendi dillerinden oldukça akıcı ve anlaşılır şekilde resmedilir.
Edebi dili açık, net ,karmaşadan uzak, okuyucuyu yormamakla beraber özellikle yarısından sonra oldukça merak uyandırıcı olmaya başlıyor, öyle ki sonlara doğru bu keşmekeş nereye varacak şaşkınlığı ile okuyorsunuz.
Therese' nin bizzat kendisi, kolalı eteği ama bilhassa "Erkek dediğin..." ile başlayıp ahkam kesen cümleleri özellikle bey okuyucuları çileden çıkarabilir :) Okuyabildiğim o kadar seri katilin içinde nefretimi en çok kazanan karakter oldu Threse; kendisini en iyi anlatan şu cümlelerden de, bu nefret hali anlaşılır sanıyorum:
"Therese binlerce elin kirlettiği bir bozuk paraydı, okuma yazma bilmez birinin ağzına yaraşır bir sözcüktü, insan ruhunun üzerine çöken bir ağırlıktı, çılgınlığın somutlaşmış, bir insan bedeni haline gelmiş biçimiydi..."
Diğer kitaplarını da edinmek isterim, farklı bir yeri olacak benim için.
Fırsat vermenizi tavsiye ederim
Keyifli okumalar.
Puan vermedi·518 syf.··
Beğendi
·2022 6. kitabı
·11 günde okudu
·Okunma: 10 Şubat 2022 22:59
Elias Canetti Osmanlı Devleti sınırlarında 1905 yılında doğmuş, İspanyol Yahudisi kökenli Bulgar vatandaşı, eserlerini Almanca yazmış, kendi ifadesiyle çıkış noktası Avusturya edebiyatı olan bir yazar. Bunca farklılık, yaşadığı yıllar ve coğrafya göz önüne alınınca O'nun dünya edebiyatına ait bir yazar olduğu gerçeğini kabul etmek gerekiyor.
Körleşme ( Die Blendung / Kamaşma ) yazarın 1930-1931 yıllarında ve 26 yaşındayken yazmış olduğu bir roman. Roman 1935 yılında yayınlanır. Yayımlandıktan bir yıl sonra, 1936’da, Frankfurter Zeitung'da bu eser hakkında şunlar yazılır: “Canetti’nin romanı, James Joyce’un Ulysses ile erişmek istediğinin ötesine geçen bir adımdır… Bu roman, gerçekçi romanın hiçbir zaman başaramadığı bir şeyi, olaylar ile yaşananlar arasındaki değişken sınırla insanoğlunun kendi eliyle kurduğu, sonra da kendisine yabancılaşmış, düşman kesilmiş bulduğu dış çevreyi, yepyeni bir biçim içerisinde ve en uçta sayılabilecek araçlarla betimlemeyi başarmaktadır."
Romanın baş karakteri Dr. Kien tanınmış ve eşsiz bir sinolog'tur. Her yanı kitaplık ve kitapları ile dolu evinde, onlarla yaşayan, kendisine teklif edilen kariyer ve görevleri kitap ve okuma aşkı ile kabul etmeyen, geçinmesini sağlayacak bir işi olmayan ama ailesinden kalan miras ile hayatını rahat bir şekilde yaşayan, insanlara uzak bir bilim adamıdır. Ve bir gün "ben ölürsem" ile başlayan ve "kitaplarım ne olacak onlara kim bakacak?" sorusu ile devam eden dünyevi kaygı ile bize muhteşem algılar dünyasının kapısını açar.
Romanın her karakteri onları onaylamasak da, Canetti tarafından öyle güzel anlatılmış öyle güzel yaşatılmış ki hepsini ayrı ayrı sevdim diyebilirim çünkü hepsi de gerçekti.
Körleşme en kısa ve basit tanımıyla benim için "kara mizah"ın zirve yaptığı bir roman oldu. Aydın olarak
Ya kör olacaksın ya da delireceksin!
Körleşmeyi deliliğin sınırlarında dolaşanların romanı olarak nitelendirmek lazım gelir. Genel anlamda körlük ve delilik kelimeleri, insanın zihin atlasında ürkütücü bir çağrışıma yol açar. Bu kelimelerin yanına birde ‘sınır’ kelimesini konumlandırdık mı gerilim had safhalara ulaşır.
Sınırlarda dolaşmanın tehlikesini sınırlarda dolaşanlar bilir. Uçlarda yaşayanlar rahattır esasen ve bu fanatik tayfa, sürü halinde hareket ettiğinden başları ağrımaz, pekâlâ sorgulamadıkları içinde aptal mutluluğu hissiyatındadırlar ve bu evrende uzun bir ömür sürerler. Sınırda dolaşanlarsa uçlar için her zaman tehlike arz eder ve bu sebeple her an katli vacip olunan kimseler olarak nakşedilirler. Bu sebeple eksik olan ilk cümlemi izninizle değiştirmek isterim.
Ya kör olacaksın ya delireceksin ya da katledileceksin!
Oldukça uzun ve zor bir kitap bu Körleşme ve yazıları da küçük kör etmek istercesine. Ayrıca metaforlarla dolu… Hoş yazarımız da zaten Kafka’nın ‘Dönüşüm’ ünü okuduktan sonra karar veriyor eserini yazmaya ve yazım hayatını da zirvede sonlandırıyor. Anlayacağınız insanlık zihnine tek kurşun sıkıyor. Henüz bu kurşuna kafa atanını da görmüş değilim lakin kurşunu yedikten sonra ölmeyen bireyler hayatlarına bir felçli gibi mutsuz devam ediyor.
Okuyup da sınırdan uzaklaşacağını zannediyorsan yanılıyorsun değerli okur. Ya okuma ya da sınır gerçeğini kabullen!
Kambur cücelerden uzak durun ya da acımayın onlara der Canetti. Çünkü kambur cücelerle çevrili olan etrafımız; onların varlığıklarına karşın korumasızdır. Görünüşü desiseli, ağzı yalan dolu cüceler size sesleniyorum çirkinliğinizde boğulacaksınız.
Kein gibi dünyasız bir kafan mı olmalı kocaman bir kütüphanede?
Therese gibi kafasız bir dünyanın metası mı olmalı?
Yoksa,
Kafadaki dünya
"Esse percipi; yani var olmak algılanmak demektir!"
Körleşme, Nobel Ödüllü yazar Elias Canetti'nin tek romanı; az ama öz yazmış diye nitelenebilir. Aslında Balzac gibi uzun bir seri yazmak istemiş ancak daha sonra vazgeçip bu romanı yazmış. Yazar romanı 1935'te yayinlamiş yani Almanya'da Hitler'in iktidara geldiği yıllar ve faşizmin yükselişe geçtiği zamanlarda. Almanya, 1. Dünya Savaşı'ndan çıktığında İtilaf Devletleri savaşın faturasını komple Almanya'ya yıkarak çok ağır olan Versay Anlaşması'ni imzalatmişlardi. Sonraki süreçte de Almanya siyasi, sosyal ve ekonomik bir krizin içine girmişti. Kitapta bu krizin izlerini görmekteyiz. Örneğin; patatesin bir günde iki katı fiyatına çıkması ve artık hayatta kalmanın bir sanata dönüştüğüne vurgu yapılmış. Ama asıl görülen izler sosyal alana aittir. Bunlara ilerleyen satırlarda değineceğim.
Kitabın bölüm isimleri çok güzel ve anlamlıdır. Bunlardan ilkinin adı "Dünyasiz Bir Kafa"dir. Bu bölümde odak noktası kitabın kahramanı uzman bir sinolog olan Prof. Kien'dir. Kien, babasından kalan mirası salt kitaplara yatırarak evinde 25 bin kitaplık büyük bir kütüphane kurmuştur. Bu aynı zamanda Hitler'in yaktığı kitap sayısıdır. Çin dili ve kültürü üzerine bilim olan sinoloji konusunda alanında en önde gelen isimdir; bu nedenle birçok üniversiteden iş teklifi gelse de bunları reddeder. Kendi yazdığı makale veya tezleri bile kendisi sunmaz. Tamamen evinde kitaplarının içine ve bilimsel çalışmalarına gömülmüştür. Bunun sonucunda toplumdan yabancılaşmıştir. Bunu henüz kitabın başlarında Kien'in bir gezintisi sırasında kendisine yol soran biriyle olan teması sırasında görmekteyiz. Kien insanlardan o kadar kopmuştur ki, başta sorunun kendisine yöneltildiğini bile anlamaz ve bu soruyu 'yanitlamayan' kişiyi kendisine yakın görerek ilgiyle
Puan vermedi·518 syf.··
Beğendi
·2017 73. kitabı
·19 günde okudu
·Okunma: 21 Nisan 2017 22:01
Elias Canetti'nin Körleşme'si çok sevdiğim bir kitaptır.Canetti'nin tek romanıdır ve 26 yaşında ( oldukça erken bir yaşta) yazmıştır.İlk kez 20'li yaşlarımda okumuştum.Bir etkinlik kapsamında tekrar okuma fırsatı yakaladım. Payel Yayınları'ndan okuduğum kitabın puntosu çok küçük olduğu için oldukça zorlandım.Ahmet Cemal'in 7 yıllık çalışması sonucu Türkiye'de tam da Canetti'nin Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazandığı yıl olan 1981'de yayımlanır.Kitabın ilk bölümü olan "Dünyasız Bir Kafa"da ünlü bir sinoloji bilgini olan Profesör Kien'in 25000 kitabı ile birlikte yaşadığı fildişi kulesine tanıklık ederiz.Odasının pencerelerini tavana yaptıracak kadar uzaktır dış dünyadan.Kafasında dünya yoktur.Tek korkusu kör olmak olan Kien yaptığı evlilik nedeniyle dış dünyanın fildişi kulesini işgal ettiğini gördükçe, gözlerini kapayarak gezer.Bilinçli körlüğü seçer hatta bununla kalmaz, duymamayı da seçer tamamen tepkisiz bir insan haline gelir.Kitapları ile de bağlantısını keser.
İkinci bölüm olan "Kafasız Bir Dünya"da evden kovulan Kien dış dünyadadır, kötülük, riyakârlık,açgözlülüğün, nefretin hâkim olduğu bu dünyada savunmasızdır.Başlangıçta bir roman dizisi yazmayı planlamış Canetti.Körleşme için yaptığı hazırlığı anlattığı bir denemesinde “Her bir romanın ana figürü, deliliğin sınırlarına varmış bir tipti ve bu figürlerden her biri, diline ve en gizli düşüncelerine varana değin ötekilerin tümünden ayrıydı. Birinin yaşadıklarını ötekilerin yaşayabilmesi olanaksızdı" demiş.Daha sonra roman dizisinden vazgeçmiş.Her bir romanı için planladığı deliliğin sınırlarına varmış tip figürünü Körleşme'nin tüm karakterlerinde görmek mümkün.Therese Krumbholz, cüce ve kambur Fischerle, kapıcı Ptaff hatta kardeş Kien'de bile.
Son bölüm olan "Kafadaki Dünya"da kardeş Kien ve Kien arasındaki
Ölmeden önce okunmalı. Oğuz Atay’ın kitabı çevirmesi için heyecanla koştuğu Ahmet Cemal’le anısı çok güzel; kitapta bir o kadar güzel, düşündürücü ve etkileyici.
Okunması zor gibi görünen ancak mükemmel bir film izliyormuşçasına etkili, çarpıcı bir yapıt. Mizahi dili okuru sarıp sarmalıyor. Kitabın kahramanı yirmi beş bin kitabıyla yaşayan Prof. Peter Kien, insanlarla ilişki kurmamak için elinden geleni yapar. Kibirlidir. Binlerce kitabıyla dış dünyadan kopuk bir halde yaşamaktadır.Sokağa sadece günün erken saatlerinde ilgisini çekecek yeni kitap var mı diye kitapçı vitrinlerine göz atmak, kitapların kokusunu içine çekmek amacıyla çıkar. Çoğu insanın hayali olan kütüphanesi onun adeta hapishanesidir. Bu kitap aklımıza şunu getiriyor: halkına yabancılaşmış aydınlar...
Olmadı maalesef,bitiremedim kitabı.Bana hitap etmedi.Çok istedim,çok uğraştım.Puntoları çok küçük belki ondandır diye PDF okumayı da denedim gene olmadı.İki hafta oldu başlayalı hala yarısındayım.Başka bir zamanda,daha iyi bir ruh halimle devam etmek üzere üzülerek yarım bırakıyorum.
İnsanı sınırlarının ötesine geçiren ve hissettiği tüm ilişkili kavramları tekdüzeye indiren, bakış açısını değiştiren ve ruhu nü bırakan bir eser... Kavram çatışmaları, kalem gücü, küçük dokunuşlu mizahsı yorumlama ile Canetti'nin diğer eserlerinden çarçabuk sıyrılıyor... Kült bir kitap... Her insanın deliliğe 'körleşme' sini yaşaması gerektiğini düşünerek başucuna bu rehberi koyabilir...
Okuyun okutun efendim....
Yazar Hakkında
Elias CanettiYazar · 21 kitap
Elias Canetti (d. 25 Temmuz 1905 – ö. 14 Ağustos 1994), Bulgar modernist romancı, oyun yazarı, anı ve kurgusal olmayan düzyazı yazarı. EserleriniAlmanca yazan Canetti, "geniş bir bakış açısı, fikir zenginliği ve sanatsal güç ile işaretlenmiş yazıları için" 1981 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazandı.
Hayatı
25 Temmuz 1905'de, Rusçuk'ta (Ruse, Bulgaristan) yahudi bir ailenin çocuğu olarak doğan Elias Canetti, 1905'den 1911'e kadar ailesiyle Rusçuk'ta yaşamıştır. Daha sonra aile İngiltere'ye taşınmış, babanın 1912 yılında vefat etmesiyle ise Viyana'ya gitmişlerdir. Viyana'da aile yeni bir hayata adım atarken, Canetti Ladino, Bulgarca, İngilizce ve biraz da Fransızca konuşabiliyordu. Fakat, sadece 7 yaşındayken geldiği Viyana'dan itibaren genellikle kullandığı dil Almancadır. Gelecekte kaleme alacağı önemli eserlerini de Almanca yazmıştır. Viyana'dan da taşınarak aile sırasıyla Zürih veAlmanya'yada yaşamıştır. 1924 yılında Canetti Almanya'da liseden mezun olur ve kimya eğitimi görmek için aynı yıl Viyana'ya gider. Viyana'da geçirdiği yıllarda ise ömür boyu en büyük tutkusu olacak edebiyatla ilgilenmeye başlar. Viyana Üniversitesinden 1929 yılında kimya lisansını tamamlayarak mezun olur. Daha öğrenciyken yazmaya başlamış ve Viyana'daki edebiyat çevrelerine girmiştir.
1930’ların başlarında ABD’li yazar Upton Sinclair’in yapıtlarını Almanca’ya çevirdi. 1934’te kendisi gibi yazar olan, 1963’te kaybedeceği Veza Taubner ile evlendi. Bu arada Hochzeit (Düğün) ve absürd tiyatronun ilk örneklerinden olan Die Komödie der Eitelkeit (Kibir Komedisi) adlı oyunları yazdı. 1967’de Viyana’da sahneye koyulan Die Befriesteten (Sayılı Gün) insanın öleceği zamanı tam olarak bilmesi durumunda ne olacağını sorusunu soruyordu.Nazilerin Avusturya'yı işgal etmesinden çok kısa bir süre önce Paris'e, Paris'ten de Londra'ya geçti. Hayatının büyük bir bölümünü İngiltere'de geçirdi.1970lere kadar yaşadığı İngiltere'den 1952 yılında vatandaşlık kazanmıştır. 1971’de ikinci evliliğini yapacağı, restoratör Hera Buschor’un işi gereği sık sık geldiği İsviçre’de de bir ev edindiyse de, bu döneme kadar İngiltere dışına hemen hiç çıkmadı. Yazarın Hera Buschor’dan bir kızı olduğunda yaşı altmış sekizdi. Hayatının son 20 yılını Zürih'te geçirdi ve 1994 yılında aynı kentte öldü. Elias Canetti, vasiyeti üzerine ünlü yazar James Joyce'unkinin yanına kazılan bir mezara gömülmüştür.
Başlıca Eserleri
Körleşme
Elias Canetti'nin 26 yaşında kaleme alıp 30 yaşında yayımladığı başyapıtı. Kitap 1935’te çıktı ve kısa bir süre sonra Nazi yönetimi tarafından yasaklandı. Roman yayımlandıktan sonra birçok edebiyat otoritesinin ilgisini çekmiş ve İngiltere, Fransa ve Amerika'da yoğun ilgi görmüştür. Gariptir ki, Almanca kaleme alınmış bu eser Almanya'da uzun süre ilgi görmemiş, ancak 1963'deki üçüncü baskısıyla hak ettiği üne kavuşabilmiştir. Uygarlığın yıkılışıyla insanoğlunun aşağılanması, romanın konusunu oluşturur. Körleşme,“dehşet”in romanıdır. “Yüzyılı gırtlağından yakalamaya çalışan” bu eserde Canetti, ontolojik yabancılaşmayı ve seküler dünyanın mekanik dinamiklerini romanın kahramanı, döneminin en ünlü sinoloğu olan Prof. Kien ile serimlemeye çalışır. Kendini insanlardan tamamıyla soyutlamış, insanları değersiz ve küçük gören, Viyana’da 25 bin kitabı ile beraber yaşayan, “odası dünyası kadar büyük” olan Prof. Kien’in tek tutkusu kitapları ve bilimdir. Özellikle kadınlardan nefret etmesine karşın, nasıl oluyorsa, hayatına son derece sıradan, cahil, açgözlü ve bencil bir hizmetçi kadın girer; Therese... Profesör, bu kadından kurtulmaya çalışırken, sineklerden bile değersiz bulduğu, yaşama haklarını bile fazla gördüğü insanların oyuncağı olur ve yıkıma sürüklenir.
Kitle ve İktidar
Canetti "kitle" olgusu ile ilgilenmeye daha 1925 yılında karar vermiştir. Daha sonra 1933 yılında Hitler'in Almanya'da iktidara gelmesi, Canetti'nin 1925'den beri ilgilendiği "kitle" olgusuyla "iktidar" olgusu arasındaki olası ilişkileri düşünmesine ve çözümlemeye çalışmasına neden olur. Kitle ve iktidar üzerine olan fikirlerini "Kitle ve İktidar" (Masse und Macht) ismiyle 1960 yılında yayımlamıştır. Kitabın ilk yarısı kitlenin değişik türlerinin dinamiklerinin çözümlemesine ayrılır. İkinci bölüm ise kitlenin yöneticilere neden ve nasıl itaat ettiği üzerinde yoğunlaşır. Canetti Hitler’i hükmettiği kitlenin büyüklüğünden başı dönen paranoyak bir yönetici olarak sunar. Yahudilere yapılan zulmü Almanya’nın enflasyon deneyimiyle bağlantılandırmaktadır.
Ödülleri
Canetti, Nobel Edebiyat Ödülü (1981) başta olmak üzere birçok ödül kazanmıştır. Kazandığı başlıca ödüller :
Foreign Book Prize (1949, Fransa)
Viyana Ödülü (1966)
Critics Prize (1967, Almanya)
Great Austrian State Prize (1967)
Bavarien Academy of Fine Arts Prize (1969)
Bühner Ödülü (1972)
Nelly Sachs Ödülü (1975)
Order of Merit (1979, Almanya)
Europa Prato Ödülü (1980, İtalya)
Hebbel Ödülü (1980)
Kafka Ödülü (1981)
Great Service Cross (1983, Almanya)
