Yazar:
Nikolay Gogol
Çevirmen:
Uğur Büke
Tahmini Okuma Süresi:
4 sa. 46 dk.
Sayfa Sayısı:
168
Basım Tarihi:
2021
İlk Yayın Tarihi:
1836
Yayınevi:
Can Yayınları
Orijinal Adı:
Rusça: Ревизор [Revizor]
Orijinal Dil:
Rusça
Orijinal Ülke:
Rusya
ISBN:
9789750753954
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Sıralamalar
Diğer Baskılar
14 diğer baskı · Tümünü Göster
Müfettiş
5,6bin okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · Eylül 2021 · 129 s.
Müfettiş
226 okunmaCan Yayınları · 2021 · 168 s.
Müfettiş
184 okunmaOda Yayınları · 2010 · 124 s.
Müfettiş
46 okunmaMilli Eğitim Bakanlığı Yayınları · 1946 · 204 s.
Müfettiş
48 okunmaKarbon Kitaplar · 22 Haziran 2021 · 165 s.
Müfettiş
50 okunmaİletişim Yayınları · 2022 · 163 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Puan vermedi·168 syf.·
Beğendi
·2023 11. kitabı
#OkudumBitti
#MÜFETTİŞ
#NikolayGogol
#CanYayınları /164 sayfa
Çeviri : Uğur Büke
Gogol'ün daha önce Burun, Palto, Bir Delinin Anı Defteri ve Ölü Canlar kitaplarını okudum. Hiciv ustası olan yazar bu kitapta da kendini göstermiş.
Gülerken düşündüren, düşünürken güldüren cümleler arasında kaybolup gidiyorsunuz. Dönemin yozlaşan bürokrasisine serzenişte bulunan Puşkin'in sözlerinden esinlenerek yazılmış bir güldürü.
Beş perde oyundan oluşan kitabı okurken kendinizi tiyatroda hissetmeniz doğaldır. Perde açılır, perde kapanır.
Uzun yıllardır görev yapan kaymakam Anton Antonoviç, tabiri caizse yöre halkının burnundan getirmiştir. Rüşvet, sorumsuzluk, kişi kayırma, işleri yokuşa sürmek. Birgün bir mektup alır, teftiş yapmak üzere müfettiş gönderilecektir. Ancak müfettiş kimdir, ne zaman gelecektir belli değildir.
Otele baba parası yiyen, kumar oynayan bir adam gelir. Sivil ve iyi giyimlidir. Yediği içtiği hiçbir şeyin parasını ödemeyip hesaba yazdırır. Bütün parasını kumarda kaybettiği için dışarı da çıkamaz.
Kaymakın adamları koşarak haber verirler, beklenen müfettiş geldi diye
Kaymakam adamı ziyarete gider, el pençe divan. " Aman efendim hoş geldiniz, buyrun bize gidelim, sizi rahat ettiririz". Öğrenci yurduna gidilir güzel bir kahvaltı, ardından kaymakam evine. Bürokratlar tam tekmil orada, müfettişe saygılarını sunarlar. Yenilir içilir
Bizim müfettiş kılıklı adam davayı çakar, bunlar keriz yararlanayım. Bir ara tek tek görüşür, hepsinden 300 dolar borç ister, alır. Üstüne bir de atlı araba, oradan ayrılır
"Şapka düştü kel göründü" diye bir söz vardır. Tam da öyle oldu.
Okurken çok güldüm. Bir yandan da üzüldüm. Yaklaşık iki yüz yıl önce yazılmış bir kitap hala güncelliğini koruyor. Bürokratlar hep aynı, geçmişte nasılsa günümüzde de devam etmekte. Devlet için değil
Kitap, gerçekten çok güzel. Tüm zamanların siyasi yaşamını anlatmaya yetecek bir kitap. Tiyatro olarak yazılmış olması bunu daha da gerçekçi yapıyor. Kaymamak, karısı ve kızı, kumarbaz, kaymakamın arkadaşları iyi oluşturulmuş karakterler ve hepsi tanıdık.
Kısaca çok uzun olmayan bu kitap okunmaya değer.
En ilginç, acı vereni ve bir o kadar da komik olanı, birbirini son ana kadar idare etmek. Bir yalan, desise, yanlış etrafında insanların birbirlerini idare etmesi.
Böyle gelmiş böyle gider inancıyla da en alttan insanların en üstteki insanlara gelinceye kadar birbirlerini sömürmesi, aşağılaması, dolandırması, birinin diğerinden rüşvet yemesi ya da işlerin rüşvet yoluyla halledilmesi olağan karşılanır olmuş. Hatta olmuş değil, öyledir demek gerek çünkü ne yeni bir uygulama bu ne de yabancılık çekilen bir uygulama.
Kemal Sunal'ın Tosun Paşa karakterinin canlandırdığı aynı adlı filmden aşina olduğumuz bir oyunla karşı karşıyayız. Bir şehre müfettiş gelecek haberi ile şehre kısa süreli nizam verilmeye çalışılır ve de yönetim, hukuk, eğitim alanlarındaki kişiler ağız birliği ile bir araya gelir. Gelecek müfettiş bir başkası ile karıltırışınca ortaya komik sahneler çıkar.
Acı verici yanı ise bu geliş, kontrol ve gidiş sürecinden sonra her şeyin ve herkesin eski haline dönmesidir. Yaşam, tüm çirkinliğiyle kaldığı yerden devam edecektir. İdareciler yiyici, halk yediricidir. Halk mecburen yedirici duruma düşer bazen. Çünkü kendinden öncekiler idarecileri alıltırmışlardır ya da idareciler halkı bu duruma getirmişlerdir. Bu bir rant kapısıdır onlar için.
Müfettiş, toplumun çirkin yanını mizahi bir dille anlatan oyundur.
Müfettiş, Gogol tarafından kaleme alınan beş perdelik bir eserdir. İlk defa 1836'da yayımlanıp sahnelenen oyun, Çarlık Rusyası'ndaki yozlaşmış bürokrasiyi eleştiren bir komedidir.
Gogol çok keyifli bir şekilde sistem eleştirisi yazmış. Oyunu elimden bırakmakta zorlandım, neredeyse tek oturuşta bitirecektim. Mutlaka okumalısınız.
Gogol'un trajikomik ve toplumsal eleştirel bu eserini okurken bürokratların yozlaşmışlığını ve kendi içlerinde çelişmeleriyle gösterdikleri ikiyüzlülükleri daha yakından görüp maalesef geçmişte de böyleydi hâlâ da böyle diyebiliyoruz. Kaymakam ve Hlestakov adlı "müfettiş"in arasındaki bu hikayeyi okurken iki taraf da sinirlerinizi alt üst ediyor ve maalesef ki kitabın sonunda düşündüğünüz tek şey yine olanın halka olması oluyor...
Müfettiş – Nikolay Gogol
Gogol’dan ilk kez bir eser okudum ve Müfettiş, güçlü bir sistem eleştirisiyle beni oldukça etkiledi. Yazar, toplumdaki yolsuzlukları ve usulsüzlükleri öyle ustalıkla işlemiş ki; alınan rüşvetler, yapılan haksızlıklar ve bürokrasinin çürümüş yapısı trajikomik bir tabloya dönüşüyor.
Eserde güldürü unsuru ön planda. Ancak bu kahkahanın arka planında, devlet mekanizmasının içler acısı hâli açıkça görülüyor. Küçük bir kasabada geçen olaylar aslında evrensel bir yozlaşmayı işaret ediyor. Makam sahiplerinin korku, çıkar ve panikle nasıl savrulduğunu izlerken hem gülüyoruz hem de rahatsız oluyoruz.
Beğendiğim alıntılar:
“Dikkatli ol! Rütben kadar çalmıyorsun pek.”
“Bir kentte ne kadar çok yıkım varsa, kentin başkanı o kadar meşgul görünür.”
Gogol, mizahı bir araç olarak kullanıp sistemin çarpıklığını yüzümüze vuruyor. Okurken insan şunu düşünüyor: Değişen gerçekten zaman mı, yoksa sadece isimler mi?
Kitap her ne kadar 19. yy Rusya'sında kaleme alınmış olsa da, asla güncelliğini kaybetmiyor. Yozlaşmış bürokrasi, rüşvete alışan memurlar, para yedirmeye alışan&alıştırılan halk, güce tapınma vb birçok konuya dokundurmuş usta yazarımız.
Eser tiyatro olarak yazılmış fakat okurken akıcılığından bir şey kaybetmiyor. Ayrıca alıştığımız karamsar Rus klasiklerinin dışında bir mizahı var.
Ben keyifle okudum. Meraklılarına da keyifli okumalar
Hangi devirde, hangi millette olursa olsun; yolsuzluklar, ahlaksızlıklar, hırsızlıklar hep olmuş, hep olacak anlaşılan
Şahane bir tiyatro oyunu. Okurken sanki oturmuş tiyatroda oyunu izliyormuş gibi hissettim. Çok keyifli, çok akıcı bir eser
Genelde tiyatro metinlerini okurken zorlanırım ama bu keyifle okuduğum akıcı bir eserdi.
Yazar dönemin kurumlarındaki yozlaşmayı alaycı bir dille eleştirdiği keyifli bir kitap. Bir müfettiş geleceği haberinin kasabaya ulaşması ile beraber kasabada o sırada bulunan tanınmayan bir kişinin müfettiş olma ihtimali ve genel olarak rus edebiyatında dikkat çeken şekilciliğin kaymakam ve diğer devlet görevlilerinin başına neler getirdiğini anlatan 5 perdelik bir oyun.
Okumayanlar için tavsiyedir, keyifli okumalar :)
Yazar Hakkında
Nikolay GogolYazar · 73 kitap
Nikolay Vasilyeviç Gogol (Rusça: Николай Васильевич Гоголь) (31 Mart 1809 - 4 Mart 1852), Ukrayna asıllı Rus roman ve oyun yazarı. En çok tanınan eserleri Palto, Bir Delinin Hatıra Defteri ve Ölü Canlar’dır.
Gogol orta hâlli toprak sahibi bir ailenin çocuğu olarak Ukrayna’da Soroçinski köyünde dünyaya gelir. Gogol’ün çocukluğu köy hayatı ile ve yoğun Kazak kültürü etkisinde geçer. Bu hayatın etkisi ileride yazacağı eserlere de yansıyacaktır.
Gogol, gençlik yıllarında şiir ve edebiyata ilgi duyar. 1828'de Petersburg’a gider. Orada memur olmayı ve bir şekilde geçinmeyi umar ancak işler umduğu gibi gitmez. Gogol, Petersburg’dan Almanya’ya gider ancak orada da parası bitene kadar kalabilir. Tekrar Petersburg’a dönüp iş arayan Gogol bu sefer çok düşük bir maaşla da olsa devlet memuru olarak çalışmaya başlar. Bu görevden de bir sene sonra ayrılır.
1809 yılında günümüz Ukrayna topraklarında yer alan Veliki Soroçintsi’de doğmuştur. Gogol, 1836’da Puşkin’in çıkardığı Sovremennik adlı dergide, yergili öykülerinin en neşelilerinden biri olan Araba’yı ve eğlenceli ve iğneleyici bir üslûpla yazılmış gerçeküstücü öyküsü Burun’u yayınlar.
Yazar, yazı sanatında büyük ölçüde Puşkin’in etkisi altındadır. Öyle ki, onun eleştirileri ve telkinleri olmadan yazamayacağını düşünür. Yazarın Puşkin’le olan arkadaşlığı, onu aldığı acımasız eleştirilerden de koruyan en büyük güçtür.
Gogol’un ilk ciddi ve dikkat çeken eserleri Ukrayna hayatı ile, halk deyişleri ile süslü halk hikâyeleridir.
Gogol 1831 – 1832 yıllarında yazdığı bu hikâyeleri, Dilanka Yakınlarındaki Çiftlikte Akşam Toplantıları adlı kitapta toplar. Bu öyküler Rus edebiyat dünyasında Gogol’ün bir anda parlamasına yol açar. 1835 yılında Mirgorod ve Arabeski adlı eserlerini de yayımladı. Bu kitaplarında da halk hikâyeleri, özellikle Kazak geçmişi işlenmiştir.
Hikâyelerinde günlük hayatı ve bayağı kişilikleri zaman zaman mizahi zaman zaman öfkeye varan bir şekilde yeriyordu.
Eski Zaman Beyleri, Arabeski bu yergi kitaplarının ilkleridir. Arabeski kitabındaki hikâyelerinden biri olan Bir Delinin Hatıra Defteri bir memurun rutin hayatını ve işi yüzünden nasıl sıkıldığını anlatır. Hikayenin sonunda memur akıl hastanesine yatırılır. Portre adlı eseri ise dünyanın kötülüklerden kurtulamayacağı vurgusu ile sonlanır.
Büyük komedisi Müfettiş adlı eseri ile bürokrasiyi alay derecesinde yeren Gogol, eserinin sahnelenmesi ile tüm şimşekleri üzerine çeker. Tepkiler yüzünden Rusya’dan ayrılmak zorunda kalır. Roma’da Puşkin’in tavsiyesi ile en büyük eseri olan Ölü Canlar’ı yazarken Puşkin’in öldüğü haberini alır. Bu haber onun için “Rusya’dan gelebilecek en kötü haber”dir. O zamana kadar Puşkin’i düşünmeden dikkate almadan hiçbir şey yazmayan Gogol için bu haber gerçekten bir yıkım olmuştur. Puşkin’in ölümünün yıkıcı etkisine karşın 1842 yılında iki önemli eseri olan Ölü Canlar’ın 1. cildi ve uzun hikâyesi Palto’yu bitirir ve yayınlar. Ölü Canlar dönemin Rusya’sının çürümüşlüğünü gerçekçi bir biçimde gözler önüne sererken Palto’da sıradan insanların yaşadıkları acılar, maruz kaldıkları haksızlıklar, ve yaşadıkları yoksulluk tüm gerçeklikleriyle, okuyucuyu sarsacak bir ustalıkla gözler önüne serilmektedir. Bu eser de dönemin en büyük eserlerinden biri olarak nitelendirilecektir. Rus edebiyatına sıradan insanların gerçekçi bir girişi olarak da nitelendirilebilir Palto. Öyle ki Dostoyevski hikâyeye hitaben “Hepimiz Gogol’ün Palto’sundan çıktık.” diyecektir. Ancak öykü yayınlaması ile soylu kesimin tepkisini tekrar Gogol üzerine çeker. Dönem aydınlar üzerinde büyük baskıların uygulandığı karanlık I.Nikola dönemidir. Gogol düzen savunucuları tarafından Rus insanını aşağılamakla onun kötü yönlerini göstermekle, halkına ihanetle suçlanır. Ancak onun yapmak istediği halkını aşağılamak değil onu bu hale sokan yozlaşmış düzeni tüm gerçekliği ile gözler önüne sermektir. Maruz kaldığı bu suçlamalar yazarın ruhsal sağlığına da ciddi zararlar vermiştir.
Puşkin’in ölümünden sonra Gogol’ün popülaritesi daha da artar. Bu ilgi Gogol’da bir öncülük hissi yaratır ve kendine toplumu değiştirmek, insanlara yol göstermek gibi misyonlar edinir. Bu dönemde eski yaratıcılığını kaybettiği söylenebilir. Dine karşı ilgisi artar ve daha önce eleştirdiği kiliseyi dahi övmeye başlar. Bu davranış hayranlarının tepkisini çeker ancak o bu tepkilere dinsel yorumlar katar ve Tanrı’nın gönlünü almak için ona daha da yakınlaşır. 1848’de kutsal toprakları ziyaret etmek için Filistin'e gider. Moskova’ya geri dönen Gogol, orada Matvey Konstantinovski adlı gerici bir rahibin etkisi ile 1852 yılında Ölü Canlar romanının ikinci bölümünün el yazmalarını yakarak imha eder. Bu davranışından 10 gün sonra 42 yaşında Moskova’da ölür.
Eserleri
İki Soylu Kişinin Öyküsü
Masallar
Müfettiş
Palto
Ölü Canlar
Burun
Bir Delinin Hatıra Defteri
Portre
Eski Zaman Beyleri
Taras Bulba
Fayton
Kumarbazlar
Dava
Evlenme
Petersburg Hikayeleri
Dikanka Yakınlarındaki Bir Çiftlikte Akşam Toplantıları
