Yazar:
Mustafa Kemal Atatürk
Editör:
Hülya Balcı
Çizer:
Gökçe Akgül
Derleyen:
Senem Kale
Tasarımcı:
Tayfun Polat
Tahmini Okuma Süresi:
9 sa. 4 dk.
Sayfa Sayısı:
320
Basım Tarihi:
Mayıs 2021
İlk Yayın Tarihi:
1927
Yayınevi:
Doğan Kitap
ISBN:
9786050983067
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Mustafa Kemal Atatürk 'ün Türk bağımsızlık destanını anlatan Nutuk adlı eserini Cumhuriyetimizin 100.yılında okumak ve bitirmek nasip oldu.
Modern ve çağdaş bir devlet kurulmadan önce Türk halkının yaşadığı zorluklar, İslam dinini kullanarak aldatma çabaları gibi bir sürü konuya değinen eser aslında günümüzü de yaşatıyor gibi. Zira Cumhuriyet ilelebet payidar kalıcak bir yönetim şeklidir.
Her Türk insanının okuması gereken bu eseri kolay ve sade bir şekilde çizgi roman olarak aktarmaları okumayı sevmeyenler veya çocuklar için çok kolay anlaşılabilir bir baskı haline gelmiş. O yüzden okumamak için bahane kalmadı diyebiliriz
Bende incelememi Mustafa Kemal Atatürk 'ün şu sözü ile bitirmek istiyorum;
"UYUYAN MİLLETLER YA ÖLÜR YA KÖLE OLARAK UYANIR."
Nutuk daha önce yüzlerce farklı versiyonda basıldı ama bildiğim kadarıyla şimdiye kadar hiç çizgi roman olarak basılmamıştı.
Nutugun çizgi roman olarak basılması muazzam bir fikir ama nutugun özetinin ozetinjn özeti olmuş. Keşke bu 300 sayfa nutuk 1 olarak çıksaydı ve bu şekilde nutuk 3 e bölünüp toplamlda 900 sayfa olarak nutuk 1 2 3 şeklinde çıksa idi. Ancak o zaman nutugun içeriği eksiksiz ele alınmış olabilirdi. Zira bu hali içerik olarak oldukça eksik kalmış.
Ataturk, Milletine hesap verme bilinci ile yazdığı ve TBMM' sinde okuduğu Nutuk' da, 1919 da başlayan Milli Mücadeleye ait dönemini anlatıyor.Hem bir anı hemde belge niteliginde.
Gökce Akgül'ün çizdigi,Senem Kale'nin uyarladığı Nutuk'u okudum bu günlerde. Çocukların, gençlerin ilgisini çekebilecek nitelikte. Resimlerle ilgi çekici hale gelmiş çizgi roman bilgilendirici ve güzel bir çalışma.
Atatürk'ün, 15 Ekim 1927 de, Cumhuriyet Halk Partisi Kongresinde, TBMM 'sinde saat onda başladığı konuşması, 6 gün sürdü.
Günde 6 saat toplam 36 saat de okundu.
Kitaptan alıntılar yapmak isterim.
Söylevine başlangıç cümleleri;
"Geleceğe yönelik önlemler konusundaki düşüncelerimi söylemeden önce,geçmişteki olaylar konusunda bilgi vermek ve yıllar süren davranış ve yöntemlerimizin hesabını milletimize vermek ödevimdir.
Olaylarla dolu, dokuz yıllık bir döneme deginecek soylevim,uzun sürecektir
Yerine getirilmesi gereken bu iş, güçbir gorev oldugu icin sözü uzatırsa beni hoş karşılaşacağınız ve bağışlayacagınızı umarım. "
Bitiş cümleleri:
Saygıdeger efendiler, sizi günlerce alıkoyan uzun ve ayrıntılı konuşmam , en sonunda, geçmişte kalmış bir dönemin hikayesidir.
Bunda, milletim için ve gelecekteki çocuklarımız için dikkat ve uyanıklık saglayabilecek bazı noktaları belirtebilmişsem, kendimi mutlu sayacağım.
Efendiler, bu konuşmamla , milli hayatı bitmiş sayılan büyük bir milletin, bağımsızlığını nasıl kazandığını , bilim ve tekniğin en son esaslarına dayanan milli ve çağdaş bir devleti nasıl kurduğunu anlatmaya çalıştım.
Bugun ulaştığımız sonuç , yüzyıllardan bu yana çekilen milli felaketlerden doğan uyanışı ve bu sevgili vatanın her köşesini sulayan kanların bedelidir.
Bu sonucu, Türk gençliğine emanet ediyorum."
Bende bu gunlerde,Atatürk ile
Kitap, Nutuk'un gençlerin okuyup anlaması için karikatürlerle anlatılmasından oluşmuştur. Günümüz gençlerinin az kitap okuduğu düşünülürse, bu kitap onların okumasını daha da kolaylaştırır. Ayrıca resimler olayları gözümüzde canlandırıyor. Bu da kitabın akıcılığını artırıyor. Kitap için, Nutuk'un özetinin de özeti diyebiliriz. Milli Mücadelemizin ve Cumhuriyetimizin en önemli kaynağı, belgesi olan Nutuk' un tüm Türk gençleri tarafından okunması dileğiyle...
Nutuk çizgi-romanı,Tarih
Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş hikayesini böylesine derlemek ve çizmek, büyük emek işidir. Kitabın çizeri Sayın Gökçe Akgül, bu çalışmanın üç yıl sürdüğünü belirtmiş. Öncelikle emeği geçen herkese teşekkürlerimi sunuyorum.
Nutuk içeriği, giriş bölümleri ve sonsöz hariç olmak üzere, günler hâlinde altı başlığa bölünmüş. Eserin orjinali de okumak için belli bir bilgi birikimi gerektirdiğinden, bilgisiz bir insan için akılda kalması zor kısımlar barındırıyordu. Bu bakımdan Nutuk’un anlaşılması için bir başlangıç adımı olarak görülmekten ziyade bir özet olarak değerlendirilmesi daha doğru olacaktır. Bunun yanında, bir öğretmenin rehberliği öncülüğünde okullarda tarih dersine katkı sağlayabilir, özellikle görsel hafızası kuvvetli öğrenciler üzerinde büyük tesir yaratacağını düşünmekteyim.
Bu girişimin ileri vakitlerde daha derinlemesine ve seriler hâlinde işlenip çiçeklenmesini bekliyor olacağım. Sanıyorum ki en zor aşama ilk adımı atmaktı, emeği geçen herkese tekrardan teşekkürlerimi sunuyor ve bu çizgi romanı ilk başta tüm Türk gencine, ardından tarihe ilgisi olan herkese seve seve öneriyorum.
Çooooooooooooooooooooook iyi
Gökçe Akgül çok güzel çizmiş.Genç yaşta nutuk okumak çok iyi geldi.Cidden çok iyi.Herkes okumalı Nutuk'u. Destanımızı çok güzel anlatmışlar.Herkese tavsiye ederim
Nutuk kitabını çizgi roman haline getirmek müthiş ama geç kalınmış bir fikir. Maalesef yeterli tanıtımı da yapılmamış. 2021 yılında yayınlanan kitaptan geçen ay şans eseri haberim oldu. İyi bir Atatürk kitaplığım ve bu konuya hassasiyetim vardır. Doğan kitap gibi büyük bir yayın evinin böyle bir hata yapması beni çok şaşırttı.
Gelelim kitaba; Atatürk’ün Ekim 1927’de 6 günde mecliste birkaç saatlik oturumlar ile toplamda 36 saatte okuduğu Nutuk çizgi -tarih kitabı keyifli bir okuma sağlıyor. Atatürk’ün okuma günlerine göre bölümler oluşturulmuş. Bölüm başlarında o sırada Anadolu, o sırada dünyada gibi başlıklar ile o tarihte olan ilginç olaylar paylaşılmış. Nutuk’un geniş hacmine göre biraz atlayarak gidiyor. Nokta atış, önemli bilgiler paylaşılıyor, mesela Sivas Kongresi kararları gibi. Wilson ilkeleri isim olarak geçiyor ama “ülkeyi parçalamak için “ gibi kısa bir içerik paylaşımı yapılıyor. Akbaş Cephaneliği baskınından tutun da Yahya Kaptan, Köprülü Hamdi bey gibi kahramanlar ve hainlere de yer veriyor. İstanbul’un işgali mesela bab-ı Ali baskını, Şehzadebaşı Mızıka karakolu baskınına basitçe değinilerek geçiyor. Şiddet içeren hiç bir çizim yok. Anlaşmazlıklar, itilaflar, tartışmalar da düşünülmüş. 8 yaşındaki kızım ( ilkokul 2) keyifle okudu. Ben de bir günde okudum. Daha genişletilmeye ihtiyacı var. Temel bilgi olmadan azıcık boşlukta kalıyor. Fikir çok güzel. Uyarlayan Senem Kale ve çizen Gökçe Akgül’ün emeğine sağlık. Okuyun, okutun!!
HarikaTarih
Nutuk'un çizgi roman hali de kesinlikle okunmalı. Özellikle orta okul öğrencileri için çok faydalı. Yetişkinlerin de zevkle okuyacağına eminim. Görseller de çok kaliteli. Şimdiden iyi okumalar dilerim:)
Karikatürlü Nutuk kitabı
Bunu sanırım Ocak ayında falan bitirmiştim ama burayı kullanmaya yeni döndüğümden henüz kaydedebildim.Karikatürler vs çok güzel çizilmiş film gibi olmuş resmen o konuda beğendim hatta bölüm sonlarına o yıllarda Türkiye'de ve Dünya'daki gelişmeleri,yeni yapılan şeyleri,icatları vs göstermişler.Bu da şuan normalimiz olan şeylerin o zamanlar daha yeni hayata geçirildigini,o dönemi anlamamıza yardımcı olmuş.Onun dışında ya benden dolayı ya da resimli olduğundan şuan çoğu şeyi hatırlamıyorum yani belki yazı olarak okusam kendim hayal edeceğimden daha fazla aklımda kalabilirdi bilmiyorum.Onun dışında son zamanlarda okuma alışkanlığımı da yitirdigimden dolayi da cabuk unutuyor olabilirim.Ama bunu tekrar kazanacağım güzel kitaplar okuyup burada takılmaya devam edeceğim bakalımm inşallah olurr!~
Kitap bir çizgi roman. Karikatür ve konuşma baloncukları şeklinde hazırlanmış. içeriğine bayıldım. Okuması çok kolay ve sıkmıyor. Çocuklar içinde uygun bir kitap.
Yazar Hakkında
Mustafa Kemal AtatürkYazar · 129 kitap
Mustafa Kemal Atatürk 1881 yılında Selânik'te Kocakasım Mahallesi, Islâhhâne Caddesi'ndeki üç katlı pembe evde doğdu. Babası Ali Rıza Efendi, annesi Zübeyde Hanım'dır. Baba tarafından dedesi Hafız Ahmet Efendi XIV-XV. yüzyıllarda Konya ve Aydın'dan Makedonya'ya yerleştirilmiş Kocacık Yörüklerindendir. Annesi Zübeyde Hanım ise Selânik yakınlarındaki Langaza kasabasına yerleşmiş eski bir Türk ailesinin kızıdır. Milis subaylığı, evkaf katipliği ve kereste ticareti yapan Ali Rıza Efendi, 1871 yılında Zübeyde Hanım'la evlendi. Atatürk'ün beş kardeşinden dördü küçük yaşlarda öldü, sadece Makbule (Atadan) 1956 yılına değin yaşadı.
Küçük Mustafa öğrenim çağına gelince Hafız Mehmet Efendi'nin mahalle mektebinde öğrenime başladı, sonra babasının isteğiyle Şemsi Efendi Mektebi'ne geçti. Bu sırada babasını kaybetti (1888). Bir süre Rapla Çiftliği'nde dayısının yanında kaldıktan sonra Selânik'e dönüp okulunu bitirdi. Selânik Mülkiye Rüştiyesi'ne kaydoldu. Kısa bir süre sonra 1893 yılında Askeri Rüştiye'ye girdi. Bu okulda Matematik öğretmeni Mustafa Bey adına "Kemal" i ilave etti. 1896-1899 yıllarında Manastır Askeri İdâdi'sini bitirip, İstanbul'da Harp Okulunda öğrenime başladı. 1902 yılında teğmen rütbesiyle mezun oldu., Harp Akademisi'ne devam etti. 11 Ocak 1905'te yüzbaşı rütbesiyle Akademi'yi tamamladı. 1905-1907 yılları arasında Şam'da 5. Ordu emrinde görev yaptı. 1907'de Kolağası (Kıdemli Yüzbaşı) oldu. Manastır'a III. Ordu'ya atandı. 19 Nisan 1909'da İstanbul'a giren Hareket Ordusu'nda Kurmay Başkanı olarak görev aldı. 1910 yılında Fransa'ya gönderildi. Picardie Manevraları'na katıldı. 1911 yılında İstanbul'da Genel Kurmay Başkanlığı emrinde çalışmaya başladı.
1911 yılında İtalyanların Trablusgarp'a hücumu ile başlayan savaşta, Mustafa Kemal bir grup arkadaşıyla birlikte Tobruk ve Derne bölgesinde görev aldı. 22 Aralık 1911'de İtalyanlara karşı Tobruk Savaşını kazandı. 6 Mart 1912'de Derne Komutanlığına getirildi.
Ekim 1912'de Balkan Savaşı başlayınca Mustafa Kemal Gelibolu ve Bolayır'daki birliklerle savaşa katıldı. Dimetoka ve Edirne'nin geri alınışında büyük hizmetleri görüldü. 1913 yılında Sofya Ateşemiliterliğine atandı. Bu görevde iken 1914 yılında yarbaylığa yükseldi. Ateşemiliterlik görevi Ocak 1915'te sona erdi. Bu sırada I. Dünya Savaşı başlamış, Osmanlı İmparatorluğu savaşa girmek zorunda kalmıştı. Mustafa Kemal 19. Tümeni kurmak üzere Tekirdağ'da görevlendirildi.
1914 yılında başlayan I. Dünya Savaşı'nda, Mustafa Kemal Çanakkale'de bir kahramanlık destanı yazıp İtilaf Devletlerine "Çanakkale geçilmez! " dedirtti. 18 Mart 1915'te Çanakkale Boğazını geçmeye kalkan İngiliz ve Fransız donanması ağır kayıplar verince Gelibolu Yarımadası'na asker çıkarmaya karar verdiler. 25 Nisan 1915'te Arıburnu'na çıkan düşman kuvvetlerini, Mustafa Kemal'in komuta ettiği 19. Tümen Conkbayırı'nda durdurdu. Mustafa Kemal, bu başarı üzerine albaylığa yükseldi. İngilizler 6-7 Ağustos 1915'te Arıburnu'nda tekrar taarruza geçti. Anafartalar Grubu Komutanı Mustafa Kemal 9-10 Ağustos'ta Anafartalar Zaferini kazandı. Bu zaferi 17 Ağustos'ta Kireçtepe, 21 Ağustos'ta II. Anafartalar zaferleri takip etti. Çanakkale Savaşlarında yaklaşık 253.000 şehit veren Türk ulusu onurunu İtilaf Devletlerine karşı korumasını bilmiştir. Mustafa Kemal'in askerlerine "Ben size taarruzu emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum!" emri cephenin kaderini değiştirmiştir.
Mustafa Kemal Çanakkale Savaşları'dan sonra 1916'da Edirne ve Diyarbakır'da görev aldı. 1 Nisan 1916'da tümgeneralliğe yükseldi. Rus kuvvetleriyle savaşarak Muş ve Bitlis'in geri alınmasını sağladı. Şam ve Halep'teki kısa süreli görevlerinden sonra 1917'de İstanbul'a geldi. Velihat Vahidettin Efendi'yle Almanya'ya giderek cephede incelemelerde bulundu. Bu seyehatten sonra hastalandı. Viyana ve Karisbad'a giderek tedavi oldu. 15 Ağustos 1918'de Halep'e 7. Ordu Komutanı olarak döndü. Bu cephede İngiliz kuvvetlerine karşı başarılı savunma savaşları yaptı. Mondros Mütarekesi'nin imzalanmasından bir gün sonra, 31 Ekim 1918'de Yıldırım Orduları Grubu Komutanlığına getirildi. Bu ordunun kaldırılması üzerine 13 Kasım 1918'de İstanbul'a gelip Harbiye Nezâreti'nde (Bakanlığında) göreve başladı.
Mondros Mütarekesi'nden sonra İtilaf Devletleri'nin Osmanlı ordularını işgale başlamaları üzerine; Mustafa Kemal 9. Ordu Müfettişi olarak 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıktı. 22 Haziran 1919'da Amasya'da yayımladığı genelgeyle "Milletin istiklâlini yine milletin azim ve kararının kurtaracağını " ilan edip Sivas Kongresi'ni toplantıya çağırdı. 23 Temmuz - 7 Ağustos 1919 tarihleri arasında Erzurum, 4 - 11 Eylül 1919 tarihleri arasında da Sivas Kongresi'ni toplayarak vatanın kurtuluşu için izlenecek yolun belirlenmesini sağladı. 27 Aralık 1919'da Ankara'da heyecanla karşılandı. 23 Nisan 1920'de Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin açılmasıyla Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulması yolunda önemli bir adım atılmış oldu. Meclis ve Hükümet Başkanlığına Mustafa Kemal seçildi Türkiye Büyük Millet Meclisi, Kurtuluş Savaşı'nın başarıyla sonuçlanması için gerekli yasaları kabul edip uygulamaya başladı.
Türk Kurtuluş Savaşı 15 Mayıs 1919'da Yunanlıların İzmir'I işgali sırasında düşmana ilk kurşunun atılmasıyla başladı. 10 Ağustos 1920 tarihinde Sevr Antlaşması'nı imzalayarak aralarında Osmanlı İmparatorluğu'nu paylaşan I. Dünya Savaşı'nın galip devletlerine karşı önce Kuvâ-yi Milliye adı verilen milis kuvvetleriyle savaşıldı. Türkiye Büyük Millet Meclisi düzenli orduyu kurdu, Kuvâ-yi Milliye - ordu bütünleşmesini sağlayarak savaşı zaferle sonuçlandırdı.
Mustafa Kemal yönetimindeki Türk Kurtuluş Savaşının önemli aşamaları şunlardır:
Sarıkamış (20 Eylül 1920), Kars (30 Ekim 1920) ve Gümrü'nün (7 Kasım 1920) kurtarılışı.
Çukurova, Gazi Antep, Kahraman Maraş Şanlı Urfa savunmaları (1919- 1921)
I. İnönü Zaferi (6 -10 Ocak 1921)
II. İnönü Zaferi (23 Mart-1 Nisan 1921)
Sakarya Zaferi (23 Ağustos-13 Eylül 1921)
Büyük Taarruz, Başkomutan Meydan Muhaberesi ve Büyük Zafer (26 Ağustos 9 Eylül 1922)
Sakarya Zaferinden sonra 19 Eylül 1921'de Türkiye Büyük Millet Meclisi Mustafa Kemal'e Mareşal rütbesi ve Gazi unvanını verdi. Kurtuluş Savaşı, 24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Antlaşması'yla sonuçlandı. Böylece Sevr Antlaşması'yla paramparça edilen, Türklere 5-6 il büyüklüğünde vatan bırakılan Türkiye toprakları üzerinde ulusal birliğe dayalı yeni Türk devletinin kurulması için hiçbir engel kalmadı.
23 Nisan 1920'de Ankara'da TBMM'nin açılmasıyla Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşu müjdelenmiştir. Meclisin Türk Kurtuluş Savaşı'nı başarıyla yönetmesi, yeni Türk devletinin kuruluşunu hızlandırdı. 1 Kasım 1922'de hilâfet ve saltanat birbirinden ayrıldı, saltanat kaldırıldı. Böylece Osmanlı İmparatorluğu'yla yönetim bağları koparıldı. 13 Ekim 1923'te Cumhuriyet idaresi kabul edildi, Atatürk oybirliğiyle ilk cumhurbaşkanı seçildi. 30 Ekim 1923 günü İsmet İnönü tarafından Cumhuriyet'in ilk hükümeti kuruldu. Türkiye Cumhuriyeti, "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir" ve "Yurtta barış cihanda barış" temelleri üzerinde yükselmeye başladı.
Atatürk Türkiye'yi "Çağdaş uygarlık düzeyine çıkarmak" amacıyla bir dizi devrim yaptı. Bu devrimleri beş başlık altında toplayabiliriz:
1. Siyasal Devrimler:
• Saltanatın Kaldırılması (1 Kasım 1922)
• Cumhuriyetin İlanı (29 Ekim 1923)
• Halifeliğin Kaldırılması (3 Mart 1924)
2. Toplumsal Devrimler:
• Kadınlara erkeklerle eşit haklar verilmesi (1926-1934)
• Şapka ve kıyafet devrimi (25 Kasım 1925)
• Tekke zâviye ve türbelerin kapatılması (30 Kasım 1925)
• Soyadı kanunu ( 21 Haziran 1934)
• Lâkap ve unvanların kaldırılması (26 Kasım 1934)
• Uluslararası saat, takvim ve uzunluk ölçülerin kabulü (1925-1931)
3. Hukuk Devrimi:
• Mecellenin kaldırılması (1924-1937)
• Türk Medeni Kanunu ve diğer kanunların çıkarılarak laik hukuk düzenine geçilmesi (1924-1937)
4. Eğitim ve Kültür Alanındaki Devrimler:
• Öğretimin birleştirilmesi (3 Mart 1924)
• Yeni Türk harflerinin kabulü (1 Kasım 1928)
• Türk Dil ve Tarih Kurumlarının kurulması (1931-1932)
• Üniversite öğreniminin düzenlenmesi (31 Mayıs 1933)
• Güzel sanatlarda yenilikler
5. Ekonomi Alanında Devrimler:
• Aşârın kaldırılması
• Çiftçinin özendirilmesi
• Örnek çiftliklerin kurulması
• Sanayiyi Teşvik Kanunu'nun çıkarılarak sanayi kuruluşlarının kurulması
• I. ve II. Kalkınma Planları'nın (1933-1937) uygulamaya konulması, yurdun yeni yollarla donatılması
Soyadı Kanunu gereğince, 24 Kasım 1934'de TBMM'nce Mustafa Kemal'e "Atatürk" soyadı verildi.
Atatürk, 24 Nisan 1920 ve 13 Ağustos 1923 tarihlerinde TBMM Başkanlığına seçildi. Bu başkanlık görevi, Devlet-Hükümet Başkanlığı düzeyindeydi. 29 Ekim 1923 yılında Cumhuriyet ilan edildi ve Atatürk ilk cumhurbaşkanı seçildi. Anayasa gereğince dört yılda bir cumhurbaşkanlığı seçimleri yenilendi. 1927,1931, 1935 yıllarında TBMM Atatürk'ü yeniden cumhurbaşkanlığına seçti.
Atatürk sık sık yurt gezilerine çıkarak devlet çalışmalarını yerinde denetledi. İlgililere aksayan yönlerle ilgili emirler verdi. Cumhurbaşkanı sıfatıyla Türkiye'yi ziyaret eden yabancı ülke devlet başkanlarını, başbakanlarını, bakanlarını komutanlarını ağırladı.
15-20 Ekim 1927 tarihinde Kurtuluş Savaşı'nı ve Cumhuriyet'in kuruluşunu anlatan büyük nutkunu, 29 Ekim 1933 tarihinde de 10. Yıl Nutku'nu okudu.
Atatürk özel yaşamında sadelik içinde yaşadı. 29 Ocak 1923'de Latife Hanımla evlendi. Birçok yurt gezisine birlikte çıktılar. Bu evlilik 5 Ağustos 1925 tarihine dek sürdü. Çocukları çok seven Atatürk Afet (İnan), Sabiha (Gökçen), Fikriye, Ülkü, Nebile, Rukiye, Zehra adlı kızları ve Mustafa adlı çobanı manevi evlat edindi. Abdurrahim ve İhsan adlı çocukları himayesine aldı. Yaşayanlarına iyi bir gelecek hazırladı.
1937 yılında çiftliklerini hazineye, bir kısım taşınmazlarını da Ankara ve Bursa Belediyelerine bağışladı. Mirasından kızkardeşine, manevi evlatlarına, Türk Dil ve Tarih Kurumlarına pay ayırdı. Kitap okumayı, müzik dinlemeyi, dans etmeyi, ata binmeyi ve yüzmeyi çok severdi. Zeybek oyunlarına, güreşe, Rumeli türkülerine aşırı ilgisi vardı. Tavla ve bilardo oynamaktan büyük keyif alırdı. Sakarya adlı atıyla, köpeği Fox'a çok değer verirdi. Zengin bir kitaplık oluşturmuştu. Akşam yemeklerine devlet ve bilim adamlarını, sanatçıları davet eder, ülkenin sorunlarını tartışırdı. Temiz ve düzenli giyinmeye özen gösterirdi. Doğayı çok severdi. Sık sık Atatürk Orman Çiftliği'ne gider, çalışmalara bizzat katılırdı.
Fransızca ve Almanca biliyordu. 10 Kasım 1938 saat 9.05'te yakalandığı siroz hastalığından kurtulamayarak İstanbul'da Dolmabahçe Sarayı'nda hayata gözlerini yumdu. Cenazesi 21 Kasım 1938 günü törenle geçici istirahatgâhı olan Ankara Etnografya Müzesi'nde toprağa verildi. Anıtkabir yapıldıktan sonra nâşı görkemli bir törenle 10 Kasım 1953 günü ebedi istirahatgâhına gömüldü.
Kaynak: kultur.gov.tr/TR-96300/atatur...
