Yazar:
Oruç Aruoba
Tahmini Okuma Süresi:
6 sa. 21 dk.
Sayfa Sayısı:
224
Basım Tarihi:
Eylül 2016
İlk Yayın Tarihi:
1994
Yayınevi:
Metis Yayınları
ISBN:
9789753425117
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Ol / AnDüşünce
Puan vermedi·224 syf.·
2025 117. kitabı
Sözcükler gelip geçiyor içimden
anlamsızlığa doğru
eylemler gelip gidiyor elimden
çaresizliğe doğru. (s.43)
Hayatın akışı içinde kelimeler durur, bakışlarımızın önünde bir ayna gibi durup bizi kendimize döndürür. Oruç Aruoba yazdıkları da tam olarak böyle bir durma ve düşünme anı yaratıyor. Ol/An, Aruoba’nın felsefesini şiirleştirdiği kitabı, kısa dizeleriyle, yalın ama derin ifadelerle örülü mısraları, yazarın düşünsel dünyasını en saf haliyle yansıtıyor. Oruç Aruoba’nın felsefi kitaplarını okuyanların yakından tanıdığı o içsel uğultu, bu kitapta da insanın içinde yankılanan bir varoluş çağrısına dönüşüyor. Aruoba, felsefenin ağır kavramlarını şiirin zarif sessizliğiyle örerek okuyucuyu yalnızca düşünmeye değil, ol’maya ve an’lamaya çağırıyor…
Oruç aruoba, şiirleriyle varoluşun sabitlenemeyen doğasına, zamanın içindeki kırılgan ama kıymetli anlara, insanın kendini arayışına dair bir iç yolculuk sunuyor. Her şiiriyle varlığın ve yokluğun kapısını araladığı hem henüz olmamışın sessizliğini, hem de olmanın sancılı doğumunu dile getiriyor…
Aruoba’nın şiir yolculuğundaki bir kaç durağı—
Çığlık çığlığa
nefessiz
yırta yırta
acımasız.
Şimdi burada
Biraz
Önce
Yoktu. (s.8)
Bu şiiriyle, Belirsizlikten duyuma, doygunluktan boşluğa evrilen bir varoluş süreci çerçevesinde, yaşamın kendisinin bir “devinim” olduğunu duyumsatıyor. hayatta her bir evre varlık halidir ama hiçbiri kalıcı değildir…
ben
daha yaşamıyorum bile (s.18)
Kabukta şiirinde oluşma potansiyeli taşıyan ama gerçekleşememiş bir varlığın iç sesi yankılanıyor. Kabuk, yaşantıyı içinde saklayan ama dış dünyayla teması engelleyen metaforik bir zırh oluyor…
Oruç Aruoba yazdıkları da tam olarak böyle bir durma ve düşünme anı yaratıyor. Ol/An, Aruoba’nın felsefesini şiirleştirdiği kitabı, kısa dizeleriyle, yalın ama derin ifadelerle örülü mısraları, yazarın düşünsel dünyasını en saf haliyle yansıtıyor. Oruç Aruoba’nın felsefi kitaplarını okuyanların yakından tanıdığı o içsel uğultu, bu kitapta da insanın içinde yankılanan bir varoluş çağrısına dönüşüyor. Aruoba, felsefenin ağır kavramlarını şiirin zarif sessizliğiyle örerek okuyucuyu yalnızca düşünmeye değil, ol’maya ve an’lamaya çağırıyor…
Oruç aruoba, şiirleriyle varoluşun sabitlenemeyen doğasına, zamanın içindeki kırılgan ama kıymetli anlara, insanın kendini arayışına dair bir iç yolculuk sunuyor. Her şiiriyle varlığın ve yokluğun kapısını araladığı hem henüz olmamışın sessizliğini, hem de olmanın sancılı doğumunu dile getiriyor…
Aruoba’nın şiir yolculuğundaki bir kaç durağı—
Çığlık çığlığa
nefessiz
yırta yırta
acımasız.
Şimdi burada
Biraz
Önce
Yoktu. (s.8)
Bu şiiriyle, Belirsizlikten duyuma, doygunluktan boşluğa evrilen bir varoluş süreci çerçevesinde, yaşamın kendisinin bir “devinim” olduğunu duyumsatıyor. hayatta her bir evre varlık halidir ama hiçbiri kalıcı değildir…
ben
daha yaşamıyorum bile (s.18)
Kabukta şiirinde oluşma potansiyeli taşıyan ama gerçekleşememiş bir varlığın iç sesi yankılanıyor. Kabuk, yaşantıyı içinde saklayan ama dış dünyayla teması engelleyen metaforik bir zırh oluyor…
Oruç Aruoba hayatıma canım eşim sayesinde girdi. Henüz eşim olmadan çok önce, sevgiliyken, “İle”yi hediye etmişti bana. O satırları okurken çok etkilendiğimi hatırlıyorum.
Aradan yıllar geçti, evlendik. Şimdi kütüphanemizde her kitap bir adetken, İle’den iki tane var. İkimizin de altını çizdiği sözler öyle kıymetli ki, kimselere vermek istemedik. O yaşanmışlığı saklı tutuyoruz kitaplığımızda. Bazen açıp bakıyorum, o günlere gidiyorum.
İle bir düşünce ürünüydü, bir denemeydi. Daha sonra da Hani’yi okudum, o da İle gibiydi. Ama ilk kez Aruoba kaleminden çıkan şiirlerle Ol / An sayesinde tanıştım. Normalde şiir pek okumam, eşim daha çok sever. O da yıllar önce okumuştu bu eseri, şimdi ben de okudum ve çok beğendim.
Aruoba’nın edebiyatında insan psikolojisini ve felsefenin sınırsızlığını görebilmek mümkün. Son yıllarda edebiyat tutkumun yanında psikolojiye ve felsefeye ilgim gitgide artığından dolayı yazarın diğer kitaplarını ve şiirlerini edinmeye gayret edeceğim. Müthiş bir kalemi var çünkü!
İncelememi yayımladığım platform:
instagram.com/p/DFK7Zw2ot9Y/?...
2024 Okuma Listesi
1. Hafta - 1. Kitap
2024 yılında okuduğum ilk kitap Oruç Aruoba’nın Ol/An adlı beşinci şiir kitabıydı. Metis Yayınları tarafından ilk kez 1994 yılında yayımlanmış. Bendeki, Temmuz 2020 tarihli yedinci baskısı. İçindeki şiirlerin hepsini olmasa da büyük bir kısmını beğendim. Kimi okuyucular sonraki kitaplarının çok daha iyi olduğunu söylüyorlar ama onları okumadığım için böyle bir değerlendirme yapamıyorum.
Üç bölümden oluşuyor.
1. En baştaki OLMAYACAK/OLAN/OLACAK (s.7- s.69) bölümünde şair kendini farklı mekânlarda kurguluyor. Şiirlerin isimleri bu temaya uygun olarak seçilmiş. Burada, Havada, Sokakta, Kabukta vb.
2. Kitabın ortasındaki sen ve ben (s.75-s.165) bölümünde sevgilinin ve onunla geçirilen anların izini süren şiirler yer alıyor.
3. En sondaki ACI/BİR/ANI (s.171-s.219) bölümünde ise şair geçmişteki acıların peşine düşüyor.
En sevdiğim alıntı Yazılamayan Zaman şiirinden. Zaten kitabı bu şiir için satın almıştım.
Her şeyi yazarım da
zamanı yazamam—
o yazar çünkü
beni. s.218
Herkese iyi okumalar dilerim.
”Ben zaten hiç olmadım…”1000Kitap
“Zaman uzamasın artık.
Her ses, her söz
benden geçmesin.”
“Ne çok
Yiten
Anın var senin.”
“Yorgun gözlerim -
sözlerim
suskun.”
” Burada geçmişle gelecek
Arasında gerili, sallanıyorum.”
Aruoba yalnızca düşünmeye değil olmaya
anlamaya da çağırıyor. Yalnızlıktan, var olmaktan derin anlamlar çıkarıyor yazar.
Kendine has üslubuyla hayran olduğum bir Türk felsefecisi, eserlerini okumayı çok seviyorum.
Okuduğum 8. Aruoba eseri, her kitabını tek tek defalarca kez okuyabilirim - insan zihnini düşündürürken dinlendiren de bir anlatımı var.
Şiir kitabı diye düşünenleri yanıltabilir, anlam yoğunluğu ve felsefenin şiirsel bütünlüğü ile sadece bir şiir kitabı olarak görülmemeli.Felsefi bir derinlik taşıması ve kendine özgü cümle biçimleri ile de herkese hitap etmeyebilir,Beni Aruoba okurları çok daha iyi anlayacaklardır.Her cümlesi binbir anlam içerirken insanı hemen etkisi altına alıyor.
“Burada mısın?
Ben buradayım
Kendimi tarttığım yerde.
Sözsüz eylem sanatı!
Gidelim buradan -gece gelmek üzere;
gün tükendi, kuşlar hep uçtu gitti:
bizse kaldırdık tanrıların ektiği ekini...
"İçimden şu zalim şüpheyi kaldır
ya sen gel
ya beni oraya aldır."
Oruç Aruoba'nın 1975-90 yılları arasında kaleme almış olduğu, şiirden ziyade şiirsel metinlerden oluşan derleme kitaptır Ol/An. Oruç Bey'in yazdıklarını Metis Yayıncılık derleyip topladığı için kitaplarına da Tümceler, yakın, hani, ile, uzak, olmayalı, benlik gibi isimlerin çoğunu editörler vermiş. Bazı başlıklar metin ile hiçbir şekilde bağdaşmıyor. Ol/An'da bu isimlerden sadece birisi. Neden böyle isimler verildiğini anlamak güç, daha yaratıcı isimler verilirdi diye düşünüyorum ancak bu başlıklarda kitapların kalitesine gölge düşürmüyor.
Acıyla doluyum artık
kalmadı hiç boş yerim:
boşaldı sozcükler
kalmadı eylem.
Bir şiir kitabı edasıyla okuyanlarda hayal kırıklığı yaratabilir eser. Özellikle kitabın çoğu sayfası birkaç cümleden ibaret. Bir kafiye ya da uyak düzeni olmadan yazılmış, sadece yaşanmışlık kokan kısa cümlelerden ibaret. Sözün özüne indirgediğinizde kendinizi hayata dair inisiye görevi gören bir labirentin çıkmazlarından dönüp dönüp geriye, başladığınız noktaya ulaşmaya çabalıyorsunuz, artık bitiş çizgisini görmek bir hayal, sadece başladığınız o a'nın kıymetini bilmek için herşeye baştan başlamak istiyorsunuz.
Kalemi biraz karamsarlık kokar Oruç Aruoba'nın, bir cümle de hayatı sorgulatabilecek kadsr spesifik dokunuşlarla farklı bir pencere açar önünüze. Sadece sabırlı olmanızı ister, acı çekmeden hedefe ulaşmamanız için tüm pesimistliğiyle hücum eder yaşam alanınıza. Kızarsınız ama yine de hak vermek zorunda hissedersiniz kendinizi.
Bu yüzden çok özeldir kalemi, her bünyede aynı etkiyi bırakmaz. Benim için Türk Edebiyatının mihenk taşıdır kendisi. Her ne kadar çok fazla
9/10
Beğendi
·2018 284. kitabı
HERŞEY
BÖYLE
BAŞLADI.
Geçen kitapçıya gittim raflardan kitapları karışıyorum. Neyse metis yayınlarının kitaplarına bayılırım. Munganin kitapları oradan basılıyor diye değil yanlış anlaşılmasın :D
Gezinirken Oruç Aruoba dikkatimi çekti. Kendisi aynı zamanda felsefeci biriymiş bu +1 demek benim için neyse kitabı açtım sayfaları karıştıyorum başlıkta yazdığım gibi kelime kelime alt altta geliyor yada hece bu ne ya böyle kitap mı olur dedim başladı oradan bir önyargı neyse efendim bir iki tane denemeye karar verdim her çiçekten bal misali :)
Okudum, okudum.. işledi kelimeleri içime tanıdık bir huzur kaplar gibi ruhum astral seyahate çıktı bi gezinip geldi gokkubbeyi .Şiir cidden ruhun gıdası :))
Sevgiler..
Okuduğum ilk Oruç Aruoba kitabı oldu. Her gece uyumadan evvel 30-40 sayfa okunarak bitirilebilecek bir kitap. Beni çok etkilemedi ama okunabilir. İyi okumalar dilerim.
incelemeleri teker teker okudum.. bir övgüler bir övgüler.. şiir dediğiniz şey "çok aşırı" göreceli bir kez daha anladım... yazar hakkında araştırma yapmadım.. dijital ortamdan kayıtlı idi.. bir güzel cümle bulurum niyetiyle başladım.. sondan başlamam gerekiyormuş meğer.. bir ara kal geldi.. sanki 3 5 tane kelimeyi çıkardığında ortada şiir kalmayacak şekilde tekrarlar tekrarlar tekrarlar.. felsefeciymiş.. amenna.. aklım bulandı gerçekten.. 75 nci sayfaya kadar buradayım.. sonrasında orada mısın ?.. tek kötü inceleme yapan ben olduğuma göre bende bir gariplik var.. var sanırım.. kesin var kesin :)
Bu mu onca uğraşın sonu?"
"Bu muyum?"
"Var mıyım?"
"İçine örülmüş, çizilmiş —
içinde ölünmüş, yitilmiş."
"Hiç olmadım ki, öleyim?"
"Hiç gelmedim ki, geleyim?"
Şu sıralar Oruç Aruoba'nın kitaplarina sardım. Bir çırpıda bitirdigim bu siir kitabi bende tarifsiz duygular yaratti. Bana gore siir kitaplari okuyup bitirilmez siir bitmez bir yolculuktur. Her cumlesi bir derya olan binbir anlam yukledigimiz kelimeler ,etkisi altina alıyor insani her harfi siirin. Kendine has bir uslubu var Oruç Aruoba'nin. Okumanizi tavsiye ederim .
Şiirle kalın ,iyi okumalar :)
Yazar Hakkında
Oruç AruobaYazar · 21 kitap
Ortaöğrenimini Ankara TED Kolejinde tamamladıktan sonra, Hacettepe Üniversitesine devam eden Aruoba, psikoloji bölümünden lisans ve yüksek lisansını aldı. Yine aynı üniversitede felsefe bilim uzmanı oldu. 1972 ve 1983 yılları arasında öğretim üyesi olarak görev yapan yazar, felsefe bölümünde doktorasını da tamamladı.
Aruoaba, 1976 yılında başlamak üzere bir yıl süreyle Almanyadaki Tübingen Üniversitesinde felsefe semineri üyeliği yaptı. Ayrıca 1981de Yeni Zelandaya giden yazar, Victoria Üniversitesinde konuk öğrenim üyeliğinde bulundu. 1983 yılında akademisyen olarak çalışmayı bırakıp üniversiteyle ilişiğini kesti. Bu dönemde İstanbul'a yerleşti ve çeşitli basın organlarında yayın yönetmenliği, yayın kurulu üyeliği ve yayın danışmanlığı yaptı. Ağırlıklı olarak yazı ve çeviri işleriyle uğraşan Aruoba'nın çalışmaları saygın edebiyat dergilerinde yer aldı.
Akademisyen olarak başladığı kariyerine yazar ve çevirmen olarak devam etmiş, edebiyata ve düşünce dünyasına önemli katkıları olmuştur. Türkiye'nin yetiştirdiği en önemli düşünürlerden biridir. Hume, Rilke, Wittgenstein, Nietzsche, Von Hentig, Başo ve Celanın eserlerini Türkçeye çevirerek literatüre kazandırmıştır. Özgün ve yalın bir stille yazdığı haiku tarzındaki şiirleri yediden yetmişe bir çok okuyucuya ulaşmış ve sevilmiştir. Aruoba, aforizmalara dayalı felsefi metinleri oldukça başarılı bir biçimde kaleme almış ve Türkiye'nin Nietzschesi olarak anılmıştır.
Epistemoloji, etik, Hume, Kant, Kierkegaard, Nietzsche, Marx, Heidegger ve Wittgenstein konuları üzerine çalışmalar gerçekleştiren Aruoba, bu çalışmalarına günümüzde devam etmekteydi. Özellikle şiir sanatına yönelmiş ve Heidegger’in şiire yaklaşımını; “Ona göre insanın temel sözü şiirdir. Çünkü insan yaşayan, dünyanın içinde olan, diğer insanlarla ilişkisini dil aracılığıyla kuran varlıktır. İnsanın bütün etkinliklerinde yer alan, içinde yaşadığı dil ile (tarihsel olarak da) içinde yaşadığı varoluş arasında kurduğu temel anlam ilişkisi, şiirde ortaya çıkar. İnsanın bilinen bütün tarihi boyunca çeşitli biçimlerde görülen “şiir” adı verilen dilsel kuruluşlar, bu temel ilişkiyi ortaya koymaya (dile getirmeye) çalışan insan yöneliminin ürünleridir. Heidegger de buna ulaşmaya, (anlamlandırmaya, yorumlamaya) insanın dünya ile ve diğer insarlarla olan ilişkisini ilk biçimiyle yeniden kavramaya çalışır.” sözleriyle açıklamıştır.
Aruoba, Hume, Nietzsche, Kant, Wittgenstein, Rainer Maria Rilke, Von Hentig, Paul Celan ve Matsuo Bashō gibi düşünür, yazar ve şairlerin eserlerini de Türkçeye kazandırmıştır. Bir dönem Açık Radyoda Filozof Dedikoduları isimli programı da hazırlayıp sunan Aruoba, Wittengstein'ın eserlerini Türkçeye ilk çeviren kişi olarak da bilinmektedir. Aynı zamanda Aruoba, Japon edebiyatı kökenli bir şiir türü olan haiku’nun, Türk edebiyatındaki temsilcilerinden de biridir. Yazar, Nietzsche’nin “Antichrist” eserini de Almanca’dan Türkçe’ye kazandırmıştır
Felsefe Sanat Bilim Derneği’nin her yıl düzenlediği “Assos’ta Felsefe” etkinliklerine konuşmacı olarak katılan yazar, “Felsefenin Hayvanına Ne Oldu?”, “Bilim ve Din” gibi birçok başlıkta sunumlar gerçekleştirmektedir. Ayrıca, Füsun Akatlı Kültür ve Sanat Ödülü etkinlikleri kapsamında gerçekleştirilen sempozyuma da konuşmacı olarak katılmıştır.
Oruç Aruoba, 2006 ve 2011 yıllarında Cevdet Kudret Edebiyat Ödülü yarışmasında Füsun Akatlı, Ahmet Cemâl, Doğan Hızlan, Nüket Esen, Orhan Koçak, Nilüfer Kuyaş ve Emin Özdemir ile birlikte seçici kurulda yer almıştır.
Aruoba’nın şiirlerinde kullandığı üslup ve noktalama işaretlerinin edebiyat kurallarının dışında olmasına rağmen bu durum akademik çevrelerce sanatçının üslubu olarak değerlendirmiştir.
ESERLERİ
Tümceler, Bir Yerlerden Bir Zamanlar, 1990, Metis Yayınları
De ki İşte, 1990, Metis Yayınları
Yürüme, 1992, Metis Yayınları
Hani, 1993, Metis Yayınları
Ol/An, 1994, şiir, Metis Yayınları
Kesik Esin/tiler, 1994, şiir, Metis Yayınları
Geç Gelen Ağıtlar, 1994, şiir, Metis Yayınları
Sayıklamalar, 1994, şiir, Metis Yayınları
Uzak, 1995, Metis Yayınları
Yakın, 1997,Metis Yayınları
Ne Ki Hiç, 1997, haikular, Varlık Yayınları
İle, 1998, Metis Yayınları
Çengelköy Defteri, 2001, Metis Yayınları
Zilif, 2002, Sel Yayınları
Doğançay’ın Çınarları, 2004, şiir, Metis Yayınları
Benlik, 2005, Metis Yayınları
Meşe Fısıltıları 2007, Metis Yayınları
David Hume’un Bilgi Görüşünde Kesinlik, 1974
Nesnenin Bağlantısallığı (Hume – Kant- Wittgenstein), 1979
A Short Note on the Selby-Bigge Hume, Tebliğ, Edinburgh, 1976
The Hume Kant Read, Tebliğ, Marburg, 1988
