Yazar:
Memduh Şevket Esendal
Tahmini Okuma Süresi:
4 sa. 15 dk.
Sayfa Sayısı:
150
Basım Tarihi:
Mayıs 2023
Yayınevi:
Parantez Yayınları
ISBN:
9789752810839
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Diğer Baskılar
13 diğer baskı · Tümünü Göster
Otlakçı
760 okunmaBilgi Yayınevi · 1 Ağustos 2016 · 216 s.
Otlakçı
163 okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 20 Ekim 2023 · 176 s.
Otlakçı
130 okunmaYapı Kredi Yayınları · · 144 s.
Otlakçı
124 okunmaCan Yayınları · 2023 · 200 s.
Otlakçı
36 okunmaKapra Yayınevi · 3 Nisan 2022 · 165 s.
Otlakçı
15 okunmaVakıfbank Kültür Yayınları · 20 Şubat 2023 · 192 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
9/10
2018 156. kitabı
İsmini hepimizin bildiği ancak yine birçoğumuzun okumaya yönelmediği, belki de ileride unutulmaya yüz tutacak bir yazar Memduh Şevket Esendal
Anadoluyu karış karış gezmesinin, girmiş olduğu siyasal yaşamının izlerini taşıyor öyküleri. O, Anadolu insanının cahillik ile boyun eğme, razı olma gibi durumlarını, o samimi yaşamlarını yalın ve akıp giden bir anlatım ile yansıtmış.
Kulaç ata ata ilerledim bu sefer. Yüzerek kıyılara vardım. Tek tek öykü adalarına ulaştım. Adaların hepsinden bahsedemem. İrili ufaklı birçok ada vardı. Kimisinde dinlendim düşündüm, kendi adamla karşılaştırdım, kimisinde de uzaktan el sallayıp tebessüm ederek yüzmeye devam ettim.
Bir ada vardı ki Hayriye Hanım 'ın ince ve düşünceli oluşuyla, kocasına olan sevgisinin büyüleyici etkisiyle karşılaştım. Küçük ama sevgi kaplı bu adadan ayrılarak bu sefer olumsuz bir havayla karşılaştım. Ali Rıza Efendi pek dertliydi. Karısı ve kaynanasının dedikoduculuklarından dert yanıyordu. Oturdum dinledim onu. Teselli etmeye çalıştım. Daha sonra ayrılık vakti geldi. Otlakçı ile karşılaştık bu sefer. Mahmut idi ismi. Aman efendim herkesten tütün otlanıyordu. Hem de iyi tütünleri kendi alıyor kötüleri sahibine bırakıyordu uyanık. Bir laf da denmiyor, suçlu siz oluyordunuz. Her neyse fazla durmayım burada dedim. Bir de cebime baktım ki sigaralarımı yürütmüş çakal! Son bir dal kalmış. Onu da kaptırmayım diye koştum denize hemen.
Sıradaki küçük adada ise bir mektupla karşılaşıverdim. Yazık bir kadın yazmış. Kocasından boşanacağı yazılıydı. Açgözlülük ve türlü üç kağıtçılıkla zengin olan kocasının yerine, alnının teriyle az ama öz yemek yemeği yeğlediğini anlatmıştı. Övüneceği kürklü mantolar yerine, üç kuruş da olsa ellerinde huzur olmalıydı onun için. Takdir ettim bu kadını. Nerde öyle
Memduh Şevket Esendal
Anadoluyu karış karış gezmesinin, girmiş olduğu siyasal yaşamının izlerini taşıyor öyküleri. O, Anadolu insanının cahillik ile boyun eğme, razı olma gibi durumlarını, o samimi yaşamlarını yalın ve akıp giden bir anlatım ile yansıtmış.
Kulaç ata ata ilerledim bu sefer. Yüzerek kıyılara vardım. Tek tek öykü adalarına ulaştım. Adaların hepsinden bahsedemem. İrili ufaklı birçok ada vardı. Kimisinde dinlendim düşündüm, kendi adamla karşılaştırdım, kimisinde de uzaktan el sallayıp tebessüm ederek yüzmeye devam ettim.
Bir ada vardı ki Hayriye Hanım 'ın ince ve düşünceli oluşuyla, kocasına olan sevgisinin büyüleyici etkisiyle karşılaştım. Küçük ama sevgi kaplı bu adadan ayrılarak bu sefer olumsuz bir havayla karşılaştım. Ali Rıza Efendi pek dertliydi. Karısı ve kaynanasının dedikoduculuklarından dert yanıyordu. Oturdum dinledim onu. Teselli etmeye çalıştım. Daha sonra ayrılık vakti geldi. Otlakçı ile karşılaştık bu sefer. Mahmut idi ismi. Aman efendim herkesten tütün otlanıyordu. Hem de iyi tütünleri kendi alıyor kötüleri sahibine bırakıyordu uyanık. Bir laf da denmiyor, suçlu siz oluyordunuz. Her neyse fazla durmayım burada dedim. Bir de cebime baktım ki sigaralarımı yürütmüş çakal! Son bir dal kalmış. Onu da kaptırmayım diye koştum denize hemen.
Sıradaki küçük adada ise bir mektupla karşılaşıverdim. Yazık bir kadın yazmış. Kocasından boşanacağı yazılıydı. Açgözlülük ve türlü üç kağıtçılıkla zengin olan kocasının yerine, alnının teriyle az ama öz yemek yemeği yeğlediğini anlatmıştı. Övüneceği kürklü mantolar yerine, üç kuruş da olsa ellerinde huzur olmalıydı onun için. Takdir ettim bu kadını. Nerde öyle
Yazarın okuduğum ikinci kitabı. Benzer şekilde basit, anlaşılır, kasmayan bir anlatım tarzı var. Ama öyle insanı vay be dedirtecek cinsten de bir tarzı yok. Kafayı dağıtmalık, çerezlik bir öykü kitabı.
Cümleten merhaba arkadaşlar. Otlakçı kitabı, Bilgi yayınlarının çok daha evvelden yayımlanan ve Hikayeler 1 adıyla da geçtiğimiz aylarda düzenleme şansımızın olduğu Temiz Sevgiler kitabı olduğunu belirtelim. Bu bilgiyi aldık ama kitabı elde edemedik. İçerikteki hikayeleri bir kıyaslama şansımız olmadı haliyle. 25 hikaye de bu kitapta bulunmakta.
Gençlik, Kayışı Çeken, Arabacı Ali, Bir Eğlenti, Otlakçı, Döğüş, Mülahazat Hanesi, Köye Düşmüş, Bir Kadının Mektubu, İki Kadın, PAzarlık, İki Ana İki Kız, Türbe, Haydar Beyin Sakalı, Söylüyor, Deli, Yirmi Kuruş, Bildim, Seni Kahve Paklar, Ev Ona Yakıştı, Asılsız Bir Sözün Esası, Eşek, Hastanenin Yemek Tablası, Düğün Dönüşü, İşin Bitti. Hikayelerden dikkat çekeni ise Ev Ona Yakıştı hikayesinin tek başına ayrı bir cilt olarak eski basım versiyonunun olması. Bu da o iki ciltteki toplam 50 hikayenin yeni 2 kitapta karışık paylaşıldığını gösterir. Kafa karışıklığı olmaması adına o cildi okumak isteyen eski basım seven arkadaşlar kusura bakmasınlar ama Mendil Altında ve Otlakçı isimli iki yeni eseri önereceğiz.
Yine toplum sorunlarının öne çıkmadığı ama hikayeler arasında sosyal yaşamın izlerinin taşındığı eserler görüyoruz. Biraz da sanırım günlük yaşam ve ekonomi olarak yazılan kısımlar ilgimi çekti. Tabii bunların yanında benim en çok ilgimi çeken kısım Anadolu insanı üzerine yazdıkları. Yani onlarla dalga geçen çok olur, bilhassa konuşmaları ve olaylara yaklaşımları ile espri şeklinde dalga geçen çoktur ama yazarda biraz da sanırım her bölgeyi gezip görmesinin de etkisiyle Anadolu Samimiyeti diyebileceğimiz bir tür anlatımla bizleri buluşturuyor o insanlarla. Bu yönü onun için büyük bir artı tabi. Yazarı tanımak ve okumak isteyenlere önerebileceğimiz bir kitap diyebiliriz.
Öykülere baktığımızda ise sanıyorum bu ‘Otlakçılık’
Yazarın Anadolu insanını çok iyi gözlemlediğini düşünüyorum. Bunu kitaplarında görmek mümkün. Karakterlerin sosyal ve gündelik yaşamlarının içindeki duygu ve eylemlerini o kadar güzel yansıtıyor ki, insan okurken sanki o dönemde gibi hissediyor kendini.
Bu kitabının içindeki öyküler ise tam bir toplum yansıması diyebilirim. Karakterlerin gerçekçi yönü, kitaba olan bağınızı da güçlendiriyor. O dönemin insanlarının gündelik eylemlerine ortak olmak güzeldi. Karakterler arasında geçen diyaloglar akıcıydı. Bazı kelimelerle ilgili dipnotlar bulunması da cümlelerin daha iyi anlaşılmasını sağlamış.
Öykü okurken bazı karakterler zihninize yer eder. Yazar öyküyü bir yerde bitirir ama sizin zihninizde yaşamaya devam eder. İşte Memduh Şevket Esendal öykülerinde de, kitabın kapağını kapattıktan sonra sizinle yaşamaya devam eden karakterleri göreceksiniz.
Otlakçı, Memduh Şevket Esendal'dan okuduğum ikinci kitap oldu. İçeriği bir roman değil hikayelerden oluşuyor. Kısa kısa kesitlerden oluşan kitapta günlük yaşamdan anlar, belli başlı olaylar, askerlik, ev durumları, yanlış anlamalar vb. üzerine konular işlenmiş. Dili didaktik değil ve gayet anlaşılır bu yüzden rahatlıkla okunabilir.
Memduh Şevket Esendal'dan okuduğum ikinci kitap oldu. İçeriği bir roman değil hikayelerden oluşuyor. Kısa kısa kesitlerden oluşan kitapta günlük yaşamdan anlar, belli başlı olaylar, askerlik, ev durumları, yanlış anlamalar vb. üzerine konular işlenmiş. Dili didaktik değil ve gayet anlaşılır bu yüzden rahatlıkla okunabilir.
Uzun zamandır hikâye okumuyordum
Herhalde liseden beri. İyiki okudum iyi oldu, iyi geldi. Birçok yaşantıya şahit oldum, okurken hiç sıkılmadım. Güldüm, üzüldüm, umutlandım, sinirlendim yani; ayan beyan kitabı yaşadım. Kaç yıl olmuş, uzun zaman geçmiş fakat o kadar açık ve anlaşılır bir dille yazılmışki, her yaşa hitap ediyor okuyucu Kitlesi çok esnek, çok geniş. Günlük dil ancak bu kadar güzel kullanılabilirmiş. Hele bir de öğütleri, ana fikirleri, mesajları yok mu! Tamamen eğitici bir kitap, anlamak isteyene neler anlatıyor neler. Gerken ilgiyi görmesi gerekiyor, her kitaplıkta olması gerekli
Sevgiyle
Geçmişin tadı bir başka!Hikaye
Çok severek okuyacağınız kısa kısa hikayelerle dolu bir kitap. Beni yer yer gülümsetti, keyif almamı ve Memduh Şevket'i tanımamı sağladı. Hikayelerinde bazen eski İstanbul sokaklarında yürüyorsunuz bazen anadoluda bir köydesiniz. Çoğunlukla esnafın muhabbetine ortaksınız. Yeşilçam veya Kemal Sunal filmlerine çok benzettim. Dönemi çok iyi yansıtan bir eser. Yazarımız yeri gelmiş halkın dertlerini yazmış yeri gelmiş halk arasında dolaşan lakırdıyı yazmış. Eleştiri niteliği taşıyan cümleleriyle süslemiş. Eskiyi yaşamak ve zaman makinesini kullanmak istiyorsanız keyifli okumalar dilerim.
bir M.Ş.E klasiği...1000Kitap
Cumhuriyetin ilk yıllarında yazılan memleket öyküleri. Yurdum insanı, günlük yaşamlar, sosyo ekonomik konular naif bir dille o kadar güzel anlatılmış ki en kısa, en basit ve sıradan görünen öykülerinde bile mutlaka bir sürpriz var. Pırıltılı, kederli, komik ve şaşırtıcı bir şekilde bir yerlere dokunuyor insanın içinde. Keyifli okumalar dilerim.
Memduh Şevket Esendalın bu hikaye tarzındaki romanı, Anadoluyu karış karış gezmesi ve siyası olaylarından yaşadığı dramlarının izinlerini bu romana taşımış.
Bu romanda arı bir Türkçesiyle birbirinden güzel, saf, samimi Anadoluya öz kısa kısa hayattan kesitleri kaleme almış.
Birçok mekan, olay ve farklı özelliklere sahip kahramanları sizlere sunuyor. Hikayeleri sürükleyici. Dili ağır değil. Betimlemeler de ustalıkla yapılmış. Okumanızı tavsiye ederim.
Yazar Hakkında
Memduh Şevket EsendalYazar · 25 kitap
Türk edebiyatının tanınmış bir öykü yazarı olan Esendal edebiyatçılığının yanı sıra Tahran, Bakü ve Kabil'de büyükelçilik, TBMM'de dört dönem milletvekilliği, 1941-1945 yılları arasında CHP Genel Sekreterliği yapmış olan diplomat ve siyasetçidir.
En çok bilinen eseri 1934 yılında yayımlanan Ayaşlı ile Kiracıları adlı romanıdır.
1883 yılında Çorlu’da dünyaya geldi. Babası Mehmet Şevket Bey, annesi Emine Şadiye Hanım’dır. Varlıklı bir çiftçi ailesinin 3 oğlundan ikincisi idi. Edirne Lisesi'nde eğitim görmüştür. Savaş ve göçler yüzünden çocukluğunda düzenli bir eğitim görme fırsatı olmadı; kendi kendisini yetiştirerek Arapça, Farsça, Fransızca öğrendi. Ailesi Balkan Savaşı ve Bulgar baskınları nedeniyle çiftliklerini bırakıp İstanbul’a göç etmişti; savaştan sonra tekrar Çorlu’ya dönüldüyse de I. Dünya Savaşı’nın başlaması ile ailesi ile tekrar İstanbul’a geldi. Ailesi tüm mal varlığını kaybettiği için geçim sıkıntısı çekerek büyüdü. 1907’de babasının ölümü üzerine ailesinin geçimini üstlendi ve memuriyete başladı.
1908’de dayısının kızı Ayşe Faide Hanım ile evlenen Memduh Şevket Bey’in bu evlilikten Mehmet (1912), Ahmet (1915) ve Emine (1923) adlı üç çocuğu dünyaya geldi.
1906’da İttihat ve Terakki Cemiyetine üye oldu. Fırka’ya girişi Kara Kemal önderliğinde oldu. Başlangıçta ücretli bir eleman olarak cemiyette yer alırken sonradan ittihatçılığı benimsedi. Cemiyet içinde oluşan “mesleki temsilciler” grubunda Kara Kemal ve Ali İhsan (İloğlu) ile birlikte yer aldı. Esnaf Odaları Mümessilliği, Anadolu Vilayetleri Müfettişliği gibi görevler üstlendi. Müfettişlik görevi sayesinde Anadolu’yu gezme, Anadolu insanını tanıma fırsatı buldu. I. Dünya Savaşı yıllarında İstanbul’daki beslenme sorunu ile ilgili olarak görevler aldı.
Teşkilat-ı Mahsusa adlı gizli birlik bünyesinde I. Dünya Savaşı’na katılmasına karar verilince İstanbul’dan ayrıldı. 1915’te cemiyetin Ankara temsilcisi oldu.
İşgalci İngiliz kuvvetlerinin İstanbul’daki İttihat ve Terakki merkez binasını bastıkları 13 Kasım 1918 günü orada bulunan Memduh Şevket, kaçmayı başardı. İstanbul hükûmeti tarafından kovuşturmaya uğrayıp takip edildiği için İstanbul’un değişik yerlerinde ve İtalya’da bir süre saklandı. 1920’de işgale karşı ulusal direnişin lideri Mustafa Kemal’in çağrısı üzerine Ankara’ya gitti.
1921’de Ankara’daki millî hükûmetin ilk yurt dışı temsilciliğini açtığı Bakü’ye "orta elçi" olarak gönderildi. Görevi, öncelikle Kafkaslar'da ve Rusya içlerinde I. Dünya Savaşı'ndan kalma Türk esirlerinin Anadolu'ya getirilmesi ve silah, cephane nakliyatı idi. Bakü’deki Türk esirlerin yurda dönmeleri konusunda büyük emek sarf etti. Rusya’da seferberlik ilanından sonra Azerbaycan’daki Türk tebaanın Ruslar tarafından askere almasını önledi. Mayıs 1922’de Azerbaycan’da Arap alfabesinden Latin alfabesine dönme girişimi olduğunda bu süreci yakından takip etti ve konu hakkında Ankara’ya rapor yazdı.
1924 yılında Rusya’nın bağımsız Azerbaycan Devleti’ne son vermesi üzerine Bakü’deki Türk temsilciliği kapandı ve Memduh Şevket Bey yurda döndü.
1925 yılında yurda döndüğünde Mekteb-i Sultani ve Kabataş Lisesi‘nde coğrafya öğretmeni olarak atandı. O sene eski ittihatçı arkadaşları ile birlikte “Meslek" adlı bir haftalık siyasi gazete çıkardı. Amaç, mesleki temsilcilik düşüncesini Cumhuriyet dönemi Türkiyesi’ne taşımaktı. Memduh Şevket Bey’in ilk öyküleri Meslek gazetesinde yayınlandı. Aynı gazetede Miras adlı romanı tefrika edildi. Hayatı boyunca resim yapmayı da hep sürdürmüş olan Memduh Şevket Bey, bu gazetede resim ve karikatürler de yayımlamış ve bazı karikatürleri yüzünden kovuşturmaya uğramıştır. Yayın, iktidar tarafından hoş karşılanmamış ve kapatılmıştır.
Memduh Şevket Bey, 1925 yılının sonunda yeniden yurt dışında elçilik ile görevlendirildi ve Tahran’a elçi atandı. İki devlet arasında istenmeyen olayların meydana geldiği gerekçesiyle (Ağrı isyanı sırasında Türk ordusunu İran topraklarına girmesi) 1930 yılında Tahran elçiliğinden istifa etti.
Tahran’dan döndükten sonra Mustafa Kemal’in emri ile CHP Merkez İdare Heyeti’ne alınan Memduh Şevket Bey, 1931-1933 yılları arasında Elazığ milletvekili olarak TBMM’de yer aldı. 1932’de ilk Türk Dil Kurultayı’na Elazığ milletvekili olarak katıldı. Kabil büyükelçiliğine atanması nedeniyle 1933’te milletvekilliğinden istifa etti.
1933-1941 arasında Kabil Büyükelçiliği görevlerinde bulundu. Komünist rejim baskısından kaçıp Afganistan’a sığınmış Türkmen çocukların Türkiye’ye gönderilip eğitim görmelerini sağladı. II. Dünya Savaşı’nda ülkenin Alman-İtalyan nüfuzuna girmesini engelleyip Sadabat Paktı’nda yer almasını sağlamada rol aldı. Daha önce Vakit gazetesinde tefrika ettiği Ayaşlı ile Kiracıları adlı romanını Kabil elçisi olduğu dönemde, 1934 yılında yayımladı. Bu, onun kitap olarak yayımlanan ilk romanıdır. Soyadı Kanunu çıktığında kendisine Esendal soyadını İsmet İnönü verdi. 1941’de kendi isteğiyle Kabil’deki görevinden ayrıldı.
Kabil’den yurda dönüşünde hayatını kaybeden Bilecik milletvekili Salih Bozok’un yerine meclise girdi. VI., VII., VIII. Dönem TBMM’de Bilecik milletvekili olarak yer aldı. Dördüncü Türk Dil Kurultayı’na Bilecik milletvekili sıfatı ile katıldı.
1942-1945 yılları arasında CHP Genel Sekreterliği görevini üstlendi. Partinin gençleşmesi için uğraştı ve 35’ler Hareketi’nin gelişmesine destek oldu. 1945 yılında, Genel Sekreterlik görevinden kendi isteğiyle ayrıldı.
Genel Sekreterlik görevini bıraktıktan sonra sadece edebiyatla ilgilendi ve yapıtlarını derleyip kitaplaştırmakla uğraştı. Öyküleri, Sanat ve Edebiyat, Seçilmiş Hikâyeler, Ulus, Ülkü, Hisar, Pazar Postası, Türk Dili gibi gazete ve dergilerde yayınlandı. Siyasetçi ve edebiyatçı kimliklerini ayrı tutmak için yazılarında M.Ş.E, Mustafa Memduh, Mustafa Yalınkat, M. Oğulcuk, İstemenoğlu gibi takma isimler kullandı. Yaşamının yalnızca dokuz yılında (1923-1926, 1946-1952) ciddi biçimde edebiyatla uğraşmasına rağmen Türk öykücülüğünün önemli bir ismi oldu. Durum hikâyeciliğinin Türk edebiyatındaki temsilcisidir. Yazdığı öykülerin sayısı 224'ü bulur. En çok bilinen eseri 1934 yılında yayımlanan Ayaşlı ile Kiracıları adlı romanıdır.
Esendal, beyin kanaması sonucu 16 Mayıs 1952 gecesi Ankara’da hayatını kaybetti. Cenazesi Ankara Cebeci Mezarlığı’na defnedildi.
Esendal’ın anılarını yazdığı ve ölümünden 30 yıl sonra yayımlanmasını istediği bilinmekle birlikte söz konusu hatıralar bulunamamıştır. Çocuklarına yazdığı mektuplar Oğullarıma Mektuplar (2003) ve Kızıma Mektuplar (2001) adı altında kitaplaştırılmıştır.
Esendal'ın Türk Edebiyatı'na getirdiği en önemli yenilik, ele aldığı konuları büyük bir sadelikle işlemesidir. Bu konular yine sıradan insanların yaşamları etrafında gezinir. Öykücülüğe başladığı ilk yıllarda, dilde sadeleşmenin öncüsü olan Ömer Seyfettin'in izinden giden Esendal, ustalık dönemine eriştiğinde, hem Ömer Seyfettin'den, hem de kendi çağdaşlarından daha sade ve düzgün bir dille yazmıştır. Üslubunda Çehov'un etkileri açıkça görülür. Hatta bazı öyküleri Çehov'dan yapılmış uyarlamalardır. Ancak bu etki, yazım tarzı, dildeki sadelik, kişilerin seçilişi ile sınırlı kalır. Esendal, Çehov'un karamsar bakışını tekrarlamaz. Kendi deyişiyle insanlara yaşamak için ümit, kuvvet ve neşe veren yazılardan hoşlanır, insanları mutfak paçavrasına çeviren ve yeise düşüren yazılardan hoşlanmaz.
