Yazar:
Samuel Beckett
Çevirmen:
Orhan Koçak
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 16 dk.
Sayfa Sayısı:
80
Basım Tarihi:
2012
Yayınevi:
Metis Yayıncılık
ISBN:
9789753423151
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Dünden Sonra Aynı Kişi DeğilizFelsefe
Kitaba bir Proust incelemesi okuyacağımı düşünerek başladım. Proust gibi büyük bir yazarın gölgesinde kalacağını düşünüyordum ama Beckett’in sesi o kadar baskındı ki Proust’u anlatırken bile kendi düşünsel üslubunu kaybetmemesi hatta zaman zaman metne damgasını vurması beni çok etkiledi. Bunu Beckett’in yalnızca bir yorumcu olmadığını, başlı başına bir yazar olduğunun göstergesi olarak gördüm.
Ben bu kitapta 
Kayıp Zamanın İzinde metinlerinin karakter ve olay örgülerinin açıklanmasını beklerken Proust’un dünyasını oluşturan temel gözlemleri fark ettim: zaman, alışkanlık, aşk, sanat ve bellek.
Beckett’in Proust’u yorumlama şekli bazı yerlerde 
Gilles Deleuze’ün 
Proust ve Göstergeler’ini hatırlattı. Her iki yazar da Proust’u bir romancıdan çok bir düşünür gibi yorumlamış ve iki metinde de bu ayrıntıyı çok sevdim. Karakterlerden ziyade onların arka planına, onları harekete geçiren düşünsel yapılara odaklanmışlar.
Kitabın ana teması ZAMAN’dı. Bu bizim zamanı nitelendirdiğimiz şekliyle kronolojik bir zamanlama değil zamanın insanı sürekli dönüştürmesi ve eski benliğe dönüşün imkânsızlığı üzerine odaklanmıştı.
“Saatlerden ve günlerden kaçış yoktur. Ne yarından ne dünden. Dünden kaçış yoktur çünkü dün bizi çarpıtmıştır.” (s.12)
Zaman temasını vurgulandığı kısımlarda 
Paul Ricoeur da akla gelebiliyor. Çünkü o da belleği depolama alanı gibi görmeyip sürekli dönüşen ve yeniden yapılanan benliğin yansıması olarak görüyor.
Diğer bir tema hafızanın güvensizliği ve insanın kendine yabancılaşmasıydı. Dün istediğimiz şeyler, bugünkü benliğimiz için artık aynı anlamı taşımayabilir. Çünkü dünkü ego ile bugünkü ego aynı değildir. Geçmişe dönmek, artık tam olarak bize ait olmayan bir benlikle karşılaşmak gibidir.
“Saatlerden ve günlerden kaçış yoktur. Ne yarından ne dünden. Dünden kaçış yoktur çünkü dün bizi
Kayıp Zamanın İzinde metinlerinin karakter ve olay örgülerinin açıklanmasını beklerken Proust’un dünyasını oluşturan temel gözlemleri fark ettim: zaman, alışkanlık, aşk, sanat ve bellek.
Beckett’in Proust’u yorumlama şekli bazı yerlerde Gilles Deleuze’ün Proust ve Göstergeler’ini hatırlattı. Her iki yazar da Proust’u bir romancıdan çok bir düşünür gibi yorumlamış ve iki metinde de bu ayrıntıyı çok sevdim. Karakterlerden ziyade onların arka planına, onları harekete geçiren düşünsel yapılara odaklanmışlar.
Kitabın ana teması ZAMAN’dı. Bu bizim zamanı nitelendirdiğimiz şekliyle kronolojik bir zamanlama değil zamanın insanı sürekli dönüştürmesi ve eski benliğe dönüşün imkânsızlığı üzerine odaklanmıştı.
“Saatlerden ve günlerden kaçış yoktur. Ne yarından ne dünden. Dünden kaçış yoktur çünkü dün bizi çarpıtmıştır.” (s.12)
Zaman temasını vurgulandığı kısımlarda Paul Ricoeur da akla gelebiliyor. Çünkü o da belleği depolama alanı gibi görmeyip sürekli dönüşen ve yeniden yapılanan benliğin yansıması olarak görüyor.
Diğer bir tema hafızanın güvensizliği ve insanın kendine yabancılaşmasıydı. Dün istediğimiz şeyler, bugünkü benliğimiz için artık aynı anlamı taşımayabilir. Çünkü dünkü ego ile bugünkü ego aynı değildir. Geçmişe dönmek, artık tam olarak bize ait olmayan bir benlikle karşılaşmak gibidir.
“Saatlerden ve günlerden kaçış yoktur. Ne yarından ne dünden. Dünden kaçış yoktur çünkü dün biziInsanSadeceSahipOlunmayanŞeyiSever SadeceErişilmeziAradığıŞeyiSever·80 syf.·Edebiyat
10/10
2023 83. kitabı
PROUST'GIL DENKLEM hiçbir zaman basit değildir.
BECKETT tan inceleme de hiç basit değildir...
Buara en çok özlediğim okumalarım 
Marcel Proust Kayıp Zamanın İzinde Serisi iken Samuel Beckett ile okuma anılarımı tazeleyeyim dedim, birçok durum ve karakter zihnimde canlansa da ince ayrıntılar da anımsama yaşadım. Buna da güzel bir cümle iliştiren Beckett beni en az bölünemez Proust cümlelerinde olduğu gibi bölünemez Beckett incelemesiyle bazı sayfalarda neyazikki alıntı paylaşırken bölemedim ve tüm sayfa alıntı oldu :))) iyi ki öyle oldu ben zihnindeki herşeyi ile tekrardan okur gibi oldu, belki Beckett in derin anlamlarına ulaşamamış olsam da kendi anlamlandırmalarım içinde çokça etkileyici bir okuma oldu***
Çay ve bisküvi beni başka yerlere okuma serüvenimiz içinde güzel çağrışımlara götürerek babanne-sevdigi yazar arasındaki bellek yoklamam güzel çağrışımlar yapsa da ölüm üzerinden etkisi içimde buruk bir duygu oluşturdu, edebiyat kıyaslaması içinde 
Fyodor Dostoyevski ve Proust karşılaştırması da etkileyici kısımdı. Swann, Odette, Gilberte veeeee efsane Albertine üzerinden aşk, dostluk, kıskançlık, unutma konusuna vurgular yaparken müzik ve doğa üzerinden zihinimdeki yarım kalan soru işareti olan yer anlamlandırılmış oldu cinsellik vurgularında özellikle bitki kavramı beni düşündüren kısımdı güzel bir açıklama olmuş, insan-varoluş, toplumsal normlar içinde duygu durumları ve zaman kavramı ile ifadeleri muazzamdı, benim için en anlamlı kısım ise alışkanlıklar üzerine bağlantıları idi.
Vesselam iyi ki okudum, Proust özledikçe de okuyacağım, kütüphanemde kaldırmaya kiyamadıklarim arasında yer alan bir kitap oldu***
Kayıp Zamanın İzinde serisi ozleyenler içinde hatırlama alıntısı bırakayım***
...Gerçek. Ne var ki başına buyruk bir sihirbazdır irade-dışı bellek, çağlara cevap vermez. Mucizesini
Marcel Proust Kayıp Zamanın İzinde Serisi iken Samuel Beckett ile okuma anılarımı tazeleyeyim dedim, birçok durum ve karakter zihnimde canlansa da ince ayrıntılar da anımsama yaşadım. Buna da güzel bir cümle iliştiren Beckett beni en az bölünemez Proust cümlelerinde olduğu gibi bölünemez Beckett incelemesiyle bazı sayfalarda neyazikki alıntı paylaşırken bölemedim ve tüm sayfa alıntı oldu :))) iyi ki öyle oldu ben zihnindeki herşeyi ile tekrardan okur gibi oldu, belki Beckett in derin anlamlarına ulaşamamış olsam da kendi anlamlandırmalarım içinde çokça etkileyici bir okuma oldu***
Çay ve bisküvi beni başka yerlere okuma serüvenimiz içinde güzel çağrışımlara götürerek babanne-sevdigi yazar arasındaki bellek yoklamam güzel çağrışımlar yapsa da ölüm üzerinden etkisi içimde buruk bir duygu oluşturdu, edebiyat kıyaslaması içinde Fyodor Dostoyevski ve Proust karşılaştırması da etkileyici kısımdı. Swann, Odette, Gilberte veeeee efsane Albertine üzerinden aşk, dostluk, kıskançlık, unutma konusuna vurgular yaparken müzik ve doğa üzerinden zihinimdeki yarım kalan soru işareti olan yer anlamlandırılmış oldu cinsellik vurgularında özellikle bitki kavramı beni düşündüren kısımdı güzel bir açıklama olmuş, insan-varoluş, toplumsal normlar içinde duygu durumları ve zaman kavramı ile ifadeleri muazzamdı, benim için en anlamlı kısım ise alışkanlıklar üzerine bağlantıları idi.
Vesselam iyi ki okudum, Proust özledikçe de okuyacağım, kütüphanemde kaldırmaya kiyamadıklarim arasında yer alan bir kitap oldu***
Kayıp Zamanın İzinde serisi ozleyenler içinde hatırlama alıntısı bırakayım***
...Gerçek. Ne var ki başına buyruk bir sihirbazdır irade-dışı bellek, çağlara cevap vermez. Mucizesini
Beckett benim okurken çok zorlandığım yazarlardan, ilk kitabı olan Proust her ne kadar ‘Kayıp Zamanın İzinde’ serisinin incelemesi de olsa Beckett yine tarzını yansıtıyor. Marcel Proust’u aratmayan uzun cümleler Beckett’ın zor anlaşılan cümleleriyle birleşince edebiyat için lezzetli okur için yemesi zor bir yemek ortaya çıkıyor.
Beckett eleştirisine "Proust'ta her mızrak Telephos'un mızrağı olabilir." diye başlar. Kimdir bu Telephos?
Yunan mitolojisinde Telephos, Herakles ve Auge’nin oğludur. Bebekken terk edildikten sonra dişi bir geyik tarafından beslenirken bir çoban onu bularak Mysia kralı Teuthras’a verir. Telephos sonra Mysia kralı olur ve Troya savaşında Akha’lara karşı savaşırken Akhilleus’un mızrağıyla bacağından yaralanır. Bir kâhin, kendisini ancak yaralayanın iyi edeceğini söyler; mızraktaki pas, Telephos’u iyileştirir. (Not.1 Sayfa 81)
Beckett bu mızrağı Zaman olarak ele alır daha sonra Zaman unsuruna yine zamanla bağlantılı başka mızraklar ekler bunlar: -Alışkanlık ve Bellek'tir.
"Öyleyse Proust'un yaratıkları da Zaman'ın, bu her şeye baskın koşulun kurbanlarıdır. (…)Saatlerden ve günlerden kaçış yoktur. Ne yarından ne dünden. Dünden kaçış yoktur, çünkü dün bizi çarpıtmıştır ya da biz onu. Ruh halinin hiç önemi yoktur. Çarpılma gerçekleşmiştir. Dün aşılmış bir kilometre taşı değil, yılların aşınmış yolunda bir gün taşıdır ve onulmaz biçimde parçamız olmuştur, içimizdedir, ağır ve tehlikeli. Dünden ötürü sadece yorgun değilizdir, başkayızdır, dünün felaketinden önceki halimizden farklıyızdır" (24)
Beckett, zamanı,dirilişin koşulu bir ölüm aracı; alışkanlığı, öncesinde hastalık sonrasında nimet; belleği, zehir ve panzehirle dolu klinik bir laboratuvar olarak tanımlıyor. Belirli fetiş nesneler sayesinde zaman, alışkanlık ve bellek’ten kurtulup
Merhaba.
Kayıp Zamanın İzinde serisini bitirdikten sonra hakkında yazılmış ya da onunla ilişkili kitapları da okumaya başladık, Beckett'in bu eleştiri kitabı da onlardan biri. Çeviriden mi, Beckett'in dilinden mi yoksa benim anlama kıtlığımdan mı bilmiyorum okurken çok zorlandım. Daha doğrusu önsözü okurken bile zorlandım belki de metis zorlamasıdır. Topu yayınevine attım gitti. Şaka şaka. Elimde üçlemesi var daha onu okuyacağım. O zaman karar veririm sorunun kimde olduğuna.☺ Neyse öyle işte. Sevemedim. Belki de eleştiri sevmiyorumdur çok sorgulamamak lazım. #okudumbitti'lerden olsun bu.
Puan vermedi·80 syf.··
Beğendi
·2021 62. kitabı
·16 günde okudu
·Okunma: 25 Şubat 2021 20:34
Beckett, Proust kitabını, 1930’da henüz 24 yaşındayken yazmış.Kendisinin de ilk kitabıymış.
Yaşadığı sürece, kitabın Fransızcaya çevrilmesine izin vermemiş.1970’lerin başında, bir sahafta Proust kitabının ilk baskısını bulan Deirdre Bair, kitapta Beckett’e ait kenar notları olduğunu görür.
Beckett’in ilk sayfaya yazdığı “Kitabımı ucuz parlak bir felsefi jargonla yazmışım.” notu çok ilginç.
Proust’un eserine yönelik, ilk önemli eleştiri çalışmalarından kabul edilen “Proust” günümüzde de başvurulacak bir kaynak olma özelliği taşıyor.
Kitapta en çok ilgimi çeken, Proust’un imgelerinin çoğunun botanik nitelikli olması üzerinde durulmasıydı.
Bir de, Beckett’in “ Proust alegoriye yanaşmamış, eşyanın ve deneyimin ‘anagojik’ anlamıyla ilgilenmiştir.” saptamasıydı.
Beckett’in alıntılardan yola çıkarak yaptığı eleştirileri daha kolay algıladım.Bütün olarak beni zorlayan bir kitap oldu.Kayıp Zamanın İzinde serisini bitirdikten sonra okusaydım daha iyi olurdu.
Kayıp Zamanın İzindeki RotaEdebiyat
Merak alışkanlığımızın diken diken olmuş kıllarıdır.İrade dışı bellek patlayıcıdır.”Apansız,topyekûn ve lezzetli bir patlama.”Büyüleyen yada azap çeken Lazarus’u geri getirir;daha çoğunu=azını geri verir.Çünkü yararlı,uygun düşen,raslantısal soyutlanıp dışarıda kalır.Tutuşurken alışkanlık ve bütün işlevini yakıp yok etmiş ve parlayışıyla deneyim uyduruk gerçekliğin gösteremediğini ortaya çıkarmıştır.Proust’ta mucize on iki kez gerçekleşir “Kayıp Zamanın İzinde”iken. Proust ilk ve ünlü epizotunu -bisküvisini çaya bandırması-başlar.Swann’a da deneyimin bütün öğeleri ve doruk noktası diyebiliriz.Swann dolaysız biçimde Odette ve Gilberte’i,Verdurin’leri ve küçük klanları müziğin,Bergotte’un düz yazısını;dolaylı olarak Guermantes’ları Oriane ile Dük’ü,Prenses’i ve M.de Charlus merkezi figürleri ile valsini yapar.Bir fincanın anlaşılmaz sıradanlığı sığ kıyısından çekip çıkarıyordur onu.Düşlerimde bile okuduğum bir seri ısrarla ve sevgiyle tavsiye ederim.Esen kalın.
Samuel Beckett 
Proust kitabında Marcel Proust yazıları üzerinden hem bir eleştiri hem de daha iyi anlaşımasının veçhelerini vermiştir. Bu bağlamda Samuel Beckett anlam ve mana açısından Marcel Proust zaman diyagramını, kültürel devinimleri, kırılmalarını ve bunu esere yansıtmasını yazıya dökmüştür.
Samuel Beckett bu eserin ana teması olara belirlediği yazar, yazarın eseri ve bakığı açı güdümünde düşündüğümüzde; Marcel Proust eserlerine bakış açımıza bir alan sunmuş, bu alan hem bir anlatı hem okuycunun kafasında bir at gözlüğü hem de okyucunun anlam siferine bir bakış olarak üçlü bir diyagram kurmuştur. Böylelikle Samuel Beckett kendi dünyası üzerinden Marcel Proust eleştirisi yapmıştır.
Sonuç olarak; eser bir eleştiri yazısı olduğu gibi bir anlatı ve anlam yazısı olarakta algılanabilir. Bu bağıntıdan hareketle Marcel Proust okumayan biri dahi hem eserleri hem de yazar hakkında kısmi bir anımsamaya sahip olacaktır.
Beckett, "Proust'ta her mızrak Telephos'un mızrağı olabilir." diyerek esere başlamakta, zamanı çift başlı lanet ve kurtuluş canavarı olarak tanımlamakta ve Proust'un yaratıklarının her şeye baskın koşul olan zamanın kurbanı olduğunu belirterek bu durumu sadece iki boyutun farkında olup da yüksekliğin gizemiyle karşılaşan bir organizmanın durumuna benzetmektedir.
Beckett, bellek ve alışkanlık kavramlarını ise bir tapınağın payandaları olarak ele almaktadır. Belleği bir çamaşır ipine, geçmişe ait imgeleri kurtarılmış kirli çamaşırlara benzeten Beckett, alışkanlığı bireyin çevresiyle veya kendi organik tuhaflıkları arasında varılan bir uzlaşı olarak tanımlamakta, yaşamın da alışkanlıklar dizisi olduğunu ve Schopenhauer'a göre dünyanın bireyin istencinin nesnelleştirilmesi olduğunu ifade etmektedir.
"Merak koşullandırılmamış reflekstir." diyen ve merakın kedinin ölümü değil, güvencesi olduğunu ifade eden Beckett'e göre rastlantısal ve firari kurtuluş ancak irade-dışı belleğin, alışkanlığın anlık bir ihmali ya da azabıyla, uyarılmasıyla gerçekleşebilecektir ve Proustgil çözümün tohumu sorunun ortaya konuluşunun içinde saklıdır.
Beckett'e göre fetişlerin bir kısmı:
1-Demlenmiş çaya batırılan bisküvi (Swann'ların Tarafı)
2-Dr. Percepied'in tavanarası penceresinden görülen Martinville çan kuleleri (A.g.y)
3-Champs-Elysées’de umumi helâdaki küflü koku (Çiçek Açmış Genç Kızların Gölgesinde)
…
"Bu kitapta Marcel Proust'un efsanevi yaşam ve ölümüne değinme yok."
Samuel Beckett'in 24 yaşında Paris'te öğretmenlik yaparken yazdığı kitabın içeriği konusunda kendisi de böyle bilgi veriyor. Kitabın adı Proust olsa da, kitap "Kayıp Zamanın İzinde"ye odaklanıyor. Biraz felsefi, akademik bir açıdan inceliyor ve kitaptaki olayların sırasına göre gitmiyor.
"(Proust'ta) kimseyle karşılaştırılamayacak kadar harika şeyler var ama insanı taciz edecek ölçüde kılı kırk yaran, yapay ve neredeyse dürüstlükten uzak pasajlar da var. Onun hakkında tam ne düşüneceğimi bilmiyorum. Kendi biçiminin o kadar mutlak biçimde ustası ki, sık sık kölesi de oluyor."
Proust'la ilgili böyle de müthiş bir yorumu var.
Kitabı okumadan önce Proust'un 'Kayıp Zamanın İzinde' sini okursanız çok daha iyi ve anlaşılır olacaktır. Çünkü Beckett, bu kitabında Proust'un Kayıp Zamanın İzinde adlı kitabıyla ilgilenmiş, "yazar burada neden böyle düşünmüş?" gibi sorular üzerinden inceleme yapmış. Ben Proust'un kitabını okumadan bunu okumaya çalıştığım için biraz zorlandım. Kitabın sadece 'Kıskançlık' olan bölümünü okumuştum daha önce ve Beckett'in bu kısımlarla ilgili olan yorumları daha anlaşılır oldu benim için. Dili biraz ağır gelebilir, felsefi terimler ve mitolojik hikayeler içeriyor. Ama bahsedilen kitabı okuduktan sonra okursanız katkısı olacak bir kitap. Kapağı için bile okumaya değer. :)
Yazar Hakkında
Samuel BeckettYazar · 38 kitap
Samuel Barclay Beckett, (13 Nisan 1906; Foxrock, Dublin - 22 Aralık 1989, Paris), İrlandalı yazar, oyun yazarı, eleştirmen ve şair. 20. yüzyıl deneysel edebiyatının önde gelen yazarlarından biridir. James Joyce'un takipçisi olduğu için "son modernistlerden", daha sonraki pek çok yazarı etkilemiş olduğu için de "ilk postmodernistlerden" biri olarak değerlendirilir. Beckett ayrıca, Martin Esslin'in "Absürd Tiyatro" olarak adlandırdığı akımın en önemli yazarı sayılmaktadır. Eserlerinin çoğunu Fransızca ya da İngilizce yazıp, diğer dile kendisi çevirmiştir. En bilinen eseri Godot'yu Beklerken'dir.
Beckett'in eserleri sade ve temel olarak minimalisttir. Bazı yorumlara göre, çağdaş insanın durumu hakkında oldukça kötümser, hatta hiççi eserler vermiştir. Gittikçe daha kısa ve özlü eserler veren Beckett, bu kötümserliği kara mizah yoluyla anlatır. "Roman ve drama türlerinde yeni formlarda oluşturduğu eserlerini, modern insanın yoksunluğu üzerine kurguladığı" için, 1969'da Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık görülen Beckett, ayrıca 1984'te Aosdána'da Saoi seçilmiştir.
Kaynak: tr.wikipedia.org/wiki/Samuel_Bec...
