Yazar:
Aristoteles
Çevirmen:
Mehmet H. Doğan
Tahmini Okuma Süresi:
6 sa. 29 dk.
Sayfa Sayısı:
229
Basım Tarihi:
9 Mart 2018
Yayınevi:
Yapı Kredi Yayınları
Orijinal Adı:
Phtopikh
ISBN:
9789753632560
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Diğer Baskılar
8 diğer baskı · Tümünü Göster
Retorik
1.178 okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · Aralık 2019 · 256 s.
Retorik
214 okunmaYapı Kredi Yayınları · 2006 · 232 s.
Retorik
130 okunmaYapı Kredi Yayınları · 9 Mart 2018 · 229 s.
Retorik
130 okunmaSay Yayınları · 2018 · 216 s.
Retorik
16 okunmaİş Bankası Kültür Yayınları · 2019 · 256 s.
Retorik Sanatı
7 okunmaTHE Kitap · · 344 s.
152.jpg)
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Puan vermedi·229 syf.·
2022 36. kitabı
Aristoteles (MÖ 384-323),Antik Yunan’ın en önemli filozoflarından biridir. Platon’un öğrencisidir. Büyük İskender’in öğretmeni, Lykeion Okulu’nun kurucusudur. Orta Çağ’da Musevi, Hristiyan ve Müslüman düşünürleri etkilemiş, etkisi Rönesans, Reform ve Aydınlanma dönemine kadar yayılmıştır. Biyoloji, fizik, kimya, psikoloji, etik, mantık, metafizik, retorik, şiir sanatı, bilim felsefesi ve siyaset kuramı hakkında günümüze ulaşan metinleri oldukça önemli metinlerdir.
Antik Yunan’da eğitim, sosyal ve siyasal hayatta güzel konuşma önemli bir yer kapladığı için Aristoteles okulunda retorik derslere önem vermiştir.Verdiği derslerden oluşan notları Retorik adlı eserinde toplamıştır ve bu eser günümüze kadar ulaşmıştır.
Retorik'in kelime anlamı etkileyici ve ikna edici konuşma sanatıdır.Aristoteles bu eserinde güzel konuşmanın bir sanat olduğunu savunuyor.Retoriğin tanımını veriyor,türlerinden bahsediyor ve başarılı bir söylemin nasıl hazırlanacağını anlatıyor.
Retorik hukuk mesleğinde önemli bir yere sahip.Uzmanlar bir avukatın retorik bilgisi olmadan mesleğini icra etmesi çok olası değildir diyor.
Aristoteles'e göre 3 tür inandırma vardır:
1.Etos:Hatibin konuşmasıyla olan uyumu ve kişisel karakteridir.
2.Pathos:Dinleyiciyi belli bir ruh haline sokmadır.
3.Logos:İyi bir konuşma,sadece konuşmacının karakterine veya dinleyicinin duygularına yönelmiş olmamalıdır.(Ben sizlere kısaca bahsettim.Merak edenler konu ile ilgili yazılan akademik makalelere bakabilirler.)
Aristoteles'e göre çok fazla bilgiye sahip olmak karşıdaki insanı etkilemeye her zaman yetmez çünkü dinleyicinin söylenenleri anlaması lazım. Konuşmacının karşıt fikri de iyi bilmesi gerekir. Hem fikrini daha iyi kavrayabilmek için hem de karşıdakinin fikrini çürütebilmek için.
Kitabın ağır bir dili yok fakat
Retorik (sözbilim), "sözün üstün değere erişme yollarını gösteren ya da söz sanatlarını inceleyen bilgi dalı" anlamına geliyor. Türünün ilk örneği olabilecek Aristoteles'in Retorik kitabı, pek çok kitaba ve söylev sanatına ilham olmuş. Günümüz sunum teknikleri eğitimlerinde anlatılan konuların büyük bir kısmını bu kitapta bulmak mümkün. Okurken, dönemin şartlarını zihninizde canlandırmak da ayrı bir haz. Kitap üç bölümden oluşuyor. Bu bölümler, birinci, ikinci ve üçüncü kitap olarak isimlendirilmiş. Kitaplar sırasıyla, 15, 26 ve 19 bölümden oluşuyor. Bu, toplamda 60 bölüm demek ama kitabın toplamı 230 sayfa. Yani bölümler kısa. Oldukça ayrıntılı hatta özet bilgilerin yer aldığı bir İçindekiler bölümü var. Aristoteles, Retorik'i savunma ve iddia makamında olmak arasındaki farkı gözeterek ele almış. Bu konulardan bahsederken hayata dair felsefi konulardan da bahsetmiş. Kitabın orijinal metninde yer alan satır numaraları Türkçe baskıda da korunmuş ama bölüm numaralarının bazıları maalesef gösterilmemiş. Eksik bölüm başlangıçlarını İçindekiler kısmına bakarak kendim oluşturdum. Kitabın sonunda da dört sayfalık bir sözlüğe yer verilmiş. Sunum yapan biriyseniz bu kitabı okumak işinize değer katabilir. Konuları ele alış biçimi, sınıflandırması, başka eserlere yaptığı atıflar ve anlattığı hikâyelerle Aristoteles'in bu büyük eseri haz ve bilgi dolu bir okuma vaat ediyor.
Öncelikle kitaptan ikna etme sanatı (retorik) üzerine öğrenilecek çok fazla şey var. "1. Kitap" kısmında retoriğin tanımı ve argüman üretme yolları üzerinde duruluyor. "2. Kitap" kısmında farklı dinleyici kitlelerinin özellikleri ve onlarda belirli duyguların nasıl uyandırılacağından bahsediliyor ve bence kitabın en değerli bölümü burası. Son olarak "3. Kitap" kısmında söylenmek istenenin nasıl söyleneceğini (biçem, konuşma ritmi, benzetme ve eğreltileme, giriş ve sonuç) açıklıyor.
Kitabın zayıf yanları ise yer yer gereksiz detaylı açıklamalarla okuru boğması ve çoğu örneğin sadece antik Yunanlıların anlayabileceği şeyler olması. Ayrıca konuşma ritmi ile ilgili kısımlar çeviri sebebiyle (kaçınılmaz olarak) anlaşılmaz bir hale gelmiş. Bazı kısımlar gayet akıcı iken bazı yerleri okumak ve anlamak çok zor.
Retorik demokrasilerin vazgeçilmezidir. çoğunluğun oyu belirleyici olursa, oya talip olanlar kitlelere hitap konusunda iyi olmalıdır.
kitleleri harekete geçiren ise duygularıdır. duyguları kamçılayan şey, genelde retoriktir. mesela homer'in ilyada anlatısında sık sık görürüz bu tarz kullanımları (bundandır platonun devletinde şairleri kovması). hatta ordu konumlanmasında varsa kadınlar en arkalara geçer, kaçanları aşağılar ve onları soylarına layık olmamakla (tarihin en güçlü retoriklerinden) itham edip alaya alırlardı -ki bu hareketi yapmaya çekinsinler. "savaş bir hiledir" düsturunca...
demokrasiye dönecek olursak, toplumun sürekli retoriklerle etki altına alınması bilişsel bozukluk yarattığı kanaatindeyim. özellikle okullarda da düzgün bir mantık eğitimi olmaması buna önayak oluyor.
"modern çağ, her ne kadar kendisini "gelişmiş" olarak tanımlasa da çoğunlukla retoriklerle toplumları gütmek üzerine kurulmuştur."
retorik daha çok ikna etme üzerine odaklanırken, belagat dilin sanatsal ve estetik kullanımına özen gösterir.
"bu kadar basit bir sorunu kim çözemez ki?"
bu soruda aslında gerçek bir yanıt beklenmez; söyleyen kişi, sorunun çözülmesi gerektiğini vurgulamak için soruyu kullanır.
"herkes bu kadar yanılmış olabilir mi?"
(ironi yapılarak, aslında yanılmadıklarını ima eder.)
"bu durumda başka ne yapabilirdik ki?"
(yapılacak başka bir şeyin olmadığını ima eder.)
bu cümlelerin ortak noktası, bir cevap beklememeleri ve daha çok düşünceyi vurgulamak ya da dinleyiciyi yönlendirmek amacıyla kullanılmasıdır.
Alışılmış kurnazlığı, insan doğası üzerine bilgisi ve ironisiyle Aristoteles...
Güçlü ve güvenilir bir hitabet için neden eski üstadın fikirlerine danışmayalım?
Hocası Platon gibi o da döneminin müfredat eğitiminde oldukça etkili olmuştu.
Yalnız aralarında şöyle bir fark vardır ki: Platon erken dönem Hristiyan düşüncesinde daha etkili olsa da, Aristoteles Ortaçağ Kilisesinde etkili olmuştur.
Hatta dönemin Ortaçağ Manastır eğitiminde öğrencilere müfredat dahilinde "Trivium(Üçleme) Eğitimi" verilmişti. Bu eğitim, gramer ile başlayıp, retorik ile devam edip, felsefe-mantık bölümü ile tamamlanmıştı.
Elimizdeki kitap ise, Aristoteles'in Retorik ders notlarının bir derlemesi şeklinde oluşmuştur ve aslında bir kitap içinde üç kitap barındırmaktadır:
1.Kitap: Retoriğin tanımı ve alanını tanımlamakta ve hitabetin türlerini açıklamaktadır.
2.Kitap: Karakter ve duygunun 'retoriksel ispat' için önemini vurgulamaktadır.
3.Kitap ise: Retoriksel ispat ve konuşmaların nasıl ve hangi düzenle oluşturulması gerektiği üzerinde durmaktadır...
Kendisinin deyişiyle Retorik, diyalektiğin eşdeşidir ve dizgisel olarak ele alınacak bir konudur. Hatta daha da ileriye gider ve Retoriği bir "sanat" olarak ele alır. Yargıyı coşkularla saptırmaya başvurur. Öyle ki, ona göre kanıtlarla inandırma bir tür gösteridir ve Retorikçinin bir gösteride elde etmesi gereken 3 temel mesele vardır:
1-ETHOS: Konuşmasını etkili kılabilmek için sağlam bir karakteri olmalıdır.
2-PATHOS: Dinleyenlerde coşku uyandırabilmelidir.
3-LOGOS: Bir hakikati ya da sözde hakikati kanıtlar yoluyla tanıtlama gücüne sahip olmalıdır.
NOT.
1-"Aristoteles'e göre, bir söylev aşırı süslemelerden kaçınılarak, açık ve anlaşılır düzenlenmelidir."
2-"Ender, bileşik ve yeni bulunan sözcükler, düzyazıda dikkatle
Hukukçuların özellikle okuması gereken bir kitapFelsefe-Düşünce
Puan vermedi·216 syf.·
2023 1. kitabı
Aristoteles'in Retorik kitabı, retorik sanatı hakkında yazılmış eski bir kitaptır. Kitap, konuşmacıların bir topluluğu etkilemek için nasıl konuşacaklarını öğretir. Retorik, bir konuşmanın içeriği ve sunumunda kullanılan tekniklerle ilgilidir.
Kitap, üç bölümden oluşur. İlk bölüm, retorik sanatının tanımını ve amacını açıklar. İkinci bölümde, bir konuşmanın hazırlanması ve sunulması için kullanılabilecek teknikler ele alınır. Son bölümde ise, retorik sanatının farklı uygulama alanları incelenir.
Kitap, antik Yunan'da yazılmış olsa da, günümüzde de hala önemini korumaktadır. Bu kitap, insanlar arasındaki iletişimde kullanılan teknikler hakkında bilgi sahibi olmak isteyenler için faydalı bir kaynak olabilir.
Bu kitapla karşılaşmak, bir metni okumaktan ziyade bir zihnin içine davet edilmek gibiydi. Retorik, bana hitabetin süslenmiş bir söz sanatı değil; insanın aklıyla, ahlâkıyla ve karakteriyle verdiği bir imtihan olduğunu yeniden öğretti. Aristoteles burada konuşmayı öğretmez; konuşanın kim olduğunu ifşa eder. Çünkü ona göre söz, sahibinden bağımsız değildir. Söylenen, söyleyenin aynasıdır.
Bu metni okurken şunu fark ettim: İkna etmek, karşı tarafı alt etmek değildir. Aksine, hakikate birlikte yaklaşma cesaretidir. Aristoteles, logosu aklın terazisine, pathosu duygunun terbiyesine, ethosu ise insanın ahlâkî ağırlığına emanet eder. Bu üçlü denge bozulduğunda söz, etkileyici olabilir ama asla derin olmaz. Benim için asıl kıymet tam da burada başlıyor: Retorik, gücü değil ölçüyü; galibiyeti değil hakkaniyeti savunur.
Metin ilerledikçe, hitabetin sandığımız kadar masum olmadığını da görürüz. Söz, doğru ellerde adaleti büyütürken; yanlış niyetle kullanıldığında kitleleri felakete sürükleyebilir. Aristoteles bunu saklamaz, yumuşatmaz. Bilakis, sorumluluğu konuşanın omuzlarına bırakır. Bu yüzden Retorik, bir “nasıl konuşulur” kitabı olmaktan çok, “nasıl bir insan konuşmalıdır” sorusunun peşindedir.
Okurken sık sık durdum. Çünkü bazı cümleler aceleye gelmez; bazı fikirler yalnızca okunmaz, taşınır. Aristoteles’in dili soğukkanlıdır ama etkisi derindir. Sözün gücünü överken bile ona mesafe koyar. Çünkü o, retoriği bir silah değil, bir terazî olarak görür. Bu terazide tartılan şey kelimeler değil, vicdandır.
Bu kitap bana şunu düşündürdü: Yüksek sesle konuşanlar değil, doğru yerden konuşanlar kalıcıdır. İnsanları etkileyen, sözcüklerin parlaklığı değil; düşüncenin tutarlılığıdır. Aristoteles’in asırlardır eskimeyen gücü de buradan gelir. O, zamana seslenmez; insan doğasına
Etkileyici konuşma ÜzerineFelsefe
Platon'un devletinden kovulan poetika ve retorik, Aristoteles sayesinde can bulmuştur. Aristo, hocasının "ruhların biçimi" eserini göz önüne alarak her bireyin bir retoriğe sahip olabileceğini söylemektedir.
Eser üç kitaptan oluşur. Bu eserleri "akademik açıdan nasıl sistemimize entegre ederiz?" derdinde olduğumuzdan, diğer değerlendirmelerde izlediğim yolu takip edeceğim.
Birinci kitapta;
1) iyi bir konuşmacının kanıta dayalı konuşması gerektiğini söylüyor. Akademik bir konuda, referans vermeden konuşamazsınız.
2) Dinleyicinin mutluluğunu ve ilgisini takip etmelisiniz. Sıkılan veya boş gözlerle bakan bir kesim varsa konuyu daha iyi hale getirebilmek yine sizin elinizde.
3) Erdem ve kusurlar cinsinden de konuşabilirsiniz. Konuşurken bir şeyleri sürekli övmek veya yermek doğru bir tarz değildir. Dengeyi tutturmak çok kıymetli.
İkinci kitapta;
1) Kanıta dayalı konuş diyor yine Aristo hoca. Dinleyici sana inanmalı diyor. Başka önemli ilginç gelen söylem ise "anlatırken karakterini kesinlikle dinleyiciye yansıtmalısın" diyor. Yani sizin iyi biri olduğunuza dinleyici inanmalı.
Kanıtlama yolları: mümkün-mümkün olmayanlar, geçmiş olgular, gelecek olgular, derecelerden bahis.
İnandırma yolları: örnek göstermek,
Çürütme: konuşanın söylediklerine doğrudan saldırma, tersine iddia veya daha önceki kararlardan bahsetmek.
Üçüncü kitapta;
Hem düz metin hem de konuşma sanatından bahsediliyor. Organon serisi okumalarımızda düz metinde epey ilerlememize yardımcı olmuştu.
1) Ne söyleyeceğini bilmek yetmez, onu ayrıca doğru bir şekilde söylemek gerekir.
2) İyi olması için çok açık olması gerekir. AÇIK ve NET olmalı.
3) Uygun olmalı, adilikten veya aşırı yücelikten kaçınılmalıdır.
4) Düz yazıda ise dört hata yapıyoruz: bileşik kelimelerin kötü kullanımı, yabancı sözcükler kullanımı,
Puan vermedi·256 syf.·
2024 354. kitabı
Felsefe türünde eserler okumayı seviyorum fakat nadiren felsefe türünde eser okuyorum. Hem okuduklarımı sindirmek hem de okuduğum ve altını çizdiğim satırların üzerine düşünebilmek açısından belirli mesafeler dahilinde okumak iyi geliyor ee tabi her zaman kafa yerinde olmuyor. Ufak bir bahane diyelim.
Aristoteles eserlerinden okumak istiyordum şöyle bir bakınırken “Retorik” gözüme çarptı. 3.kitaptan itibaren biraz sıkıldım son 20 sayfa kadar diyebilirim. Bu kitabın tümünün sıkıcı olduğu anlamına gelmiyor. Okuyucusuna göre değişir tabi ama sıkıcı bulacağınızı düşünmüyorum.
Kitap toplamda 229 sayfa 3 kitaptan oluşuyor, her kitap da kendi içinde bölümlere ayrılıyor ve bölümlerde de - birazdan ayrıntısına geçeceğim- belirlenmiş konular üzerinde düşünceler, alıntılar, genellemeler yer alıyor.
Kitap 1:
Retorik ve diyalektiğin karşılaştırılması, yargıda adalet, yasaların tutarlı ve öngörülebilir olması, inandırma yöntemleri, retorik türleri (politik, adli, törensel) retoriğin önermeleri, ülkelerin yönetim şekilleri ve biçimleri, adil olma, suçlama, savunma, haksızlık gibi kavramların hatiplerin söylevlerinde nasıl bir etki yaratacağı, hatiplerin yargıçları ve insanları etkileyebilmek için bu kavramları ele alarak öğrenerek konuşmalarına ve davranışlarına nasıl yön vermesi gerektiği anlatılıyor. Daha önce de belirttiğim gibi hatibin insanlar üzerindeki etkisinden genellemeler yoluyla çıkarımlarda bulunuyor düşünürümüz. Poetika isimli eserine de bazı hususlarda değiniyor. Ben okumadığım için o kitabında nelerden nasıl bahsetmiş olduğu konusunda biraz havada kalma durumu oldu okumam açısından ama okumamı çok etkilemedi.
Kitap 2:
Desteklemek, karşı çıkmak, hatibin konuşması nasıl bir tutum sergilediği, hatibin neler konuşması karakterinin nasıl olması; öfke, kindarlık, güven,
Retorik.. Bir konuşma sanatı. Aristo retorigi sanat olarak ele alır. Bana göre bu konumlandırma oldukça hoş olmus ve aynı zamanda da yerinde bir kullanım olmus. Platonun aksi istikametinde düşüncelerini dile getirmiştir retorik konusunda. Çünkü Platon'a göre retorik çalışma ile elde edilen bir kazanımdir ancak. Diğer taraftan Gorgias gibi sofistlerin yaptığı çalışmalar da esastan retorik üzerinedir. Lakin Gorgias retorigi ahlaki değerlerle örtüșmeyen bir retoriktir. Çünkü Gorgias doğru ve yanlış ayrımı gözetmeksizin inandırma anlayışına sahiptir. Gorgias tarzi bir düşünce haklıyı haksızdan ayırma konusunda oldukça zayıf düşer. Çünkü haklıyı haksız, haksızı haklı duruma düşürme potansiyeli vardır. Hele konuşmacı iyi bir manipulator ise var gör curcunayi. Aristo böylesi durumlar karşısında özellikle mahkemelerin adil olması konusuna deginmistir. Ona göre bir davada hakimin takdir yetkisi oldukça sınırlı olması gerekir. Hatta ve hatta elden gelirse hakimin taktir yetkisinin olmaması yönünde fikir beyan eder. Çünkü savunma mekanizmasındaki kişi hakimi dilinden, dininden, yaşayış biçiminden ya da duygu ve düşüncelerinden ötürü yanıltabilir. Tüm bunlara istinaden Aristo yasaların çok ayrıntılı olması gerektiğini öne sürer. Yanisi günümüzdeki kazuistik anayasa örneklerini destekler. Her durumun karşılığında yasalarda belirtilen yaptırımlar vardır. Hakim olaya ilişkin görüşleri yerine daha önce hazırlanmış olan yasalara bakar ve karar verir. Daha önce hazırlanmış olan bu yasaların ise belli başlı, toplumun farklı kesimlerinden oluşan akıllı bilgili kişilerce yapılmasını da öne sürer. Böylelikle yasalar daha geniş çerçeveli olabilir. Aristonun böylesi düşünmesini sanırım haklı bulabiliriz. Lakin günümüzde böyle bir anlayış oldukça zordu. Tamam güzeldir ama pratikte oldukca
Yazar Hakkında
AristotelesYazar · 36 kitap
Aristoteles ya da kısaca Aristo, Antik Yunanistan'da klasik dönem aralığında yaşamını sürdürmüş olan Yunan filozof, polimat ve bilgedir.
Antik Yunan filozof. Platon ile Batı düşüncesinin en önemli iki filozofundan biri sayılır. Fizik, gökbilim, ilk felsefe, zooloji, mantık, siyaset ve biyoloji gibi konularda pek çok eser vermiştir.
MÖ 384 veya 385'te, günümüzde Athos tepesi olarak adlandırılan tepenin yakınlarında ufak bir Makedonya kenti olan Stageira'da, Makedonya kralı II. Amyntas'ın (Philippos'un babası) hekimi olan Nikomakhos'un oğlu olarak dünyaya gelir. MÖ 367 veya 366 'da 17 yaşında Platon'un Atina'daki akademisine (Akademeia) girmesiyle Platon'un en parlak çömezlerinden biri olur. Tütör yahut yardımcı hoca olarak çalıştığı dönemde, okuma tutkusuyla tanınır; (Platon, belki de bir tür tenezzülle, ona "okuyucu" lâkabını takar) Daha sonraları Akademia'daki öğretime kendisi de katkıda bulunur: kimi zaman Platoncu savları rakip Isokratos okuluna karşı savunmak için geliştiren, hatta zaman zaman da Evdamos ya da Can üzerine (Peri tes Psykhes) yazılarında olduğu gibi, bu tezleri büyükseyen diyaloglar yazar. Gryllos yahut Retorik üzerine Aristoteles'in diyalog yazarlığı dönemine aittir.
Platon MÖ 347'de öldüğünde, Akademeia'nın başına ardılı olarak Spevsippos'u atamıştır. Antik Çağ'dan itibaren yaşamöyküsü yazarları -herhalde kötücüllüklerinden- Platon'un bu seçiminde Aristoteles'in Akademeia'yı terk etmesinin asıl nedenini görüyorlar. Aristoteles'in en azından Spevsippos'a karşı kalıcı bir garez duyduğunu biliyoruz. Aynı yıl, belki de ustasının teşvikiyle, Ksenokratos ve Theophrastos ile bugün Biga Yarımadası olarak anılan Troas bölgesindeki Assos kentine gönderilir. Orada Tiran Atarnevs'li Hermias'ın siyasî danışmanı ve dostu olur. Aynı esnada, özgünlüğünü daha o zamandan belli eden bir okul kurar. Bu okuldaki girişimleri arasında yaşambilim üzerine çalışmaları yer alır. 345-344 yıllarında, belki de Theophrastos'un daveti üzerine, komşu Lesbos (Midilli) adasının Doğu kıyısındaki Mytilene (Midilli) kentine varır. 343'te Pella'daki (Bugün Ayii Apostili) Kral Makedonyalı Philippos'un sarayına, oğlu İskender'in eğitimini üstlenmek üzere çağırılır. 341 yılında Perslerin eline düşen Hermias'ın feci sonunu Pella'da öğrenir, anısına bir ağıt düzer. Gerek Pella'da ikamet ettiği sekiz senelik dönem, gerek eğitmenlik vazifesinin içeriği hakkında neredeyse hiçbir şey bilmiyoruz. Philippos'un ölümüyle M.Ö. 335 İskender tahta oturur. Aristoteles Atina'ya dönüp Akademeia'ya rakip olarak Lykeion'u, ya da diğer adıyla Peripatos 'u (öğrencileriyle içinde dolaşarak tartıştıkları bir tür çevresi sütunlarla çevrili avlu ya da galeri) kurar. Lykeion'lulara verilen Peripatetikoi adı buradan geliyor. Burada on iki sene ders verir. M.Ö. 323'te Büyük İskender'in bir Asya seferi esnasında ölmesi üzerine Atina'da Makedon karşıtı bir tepki dalgası peydah olduğu vakit, aslında Makedonculuk zannı taşıyan Aristoteles'e karşı, dine saygısızlık davası açılması söz konusu olur. Bir ölümlüyü -Hermias'ı- anısına bir ilâhi yazarak ölümsüzleştirmekle itham edilir. Bunun üzerine Aristoteles, Sokrates'in yazgısını paylaşmak yerine Atina'yı terk etmeyi seçer: kendi deyişiyle, Atinalılar'a "felsefeye karşı ikinci bir suç işlemeleri" fırsatını tanımak istemez. Annesinin memleketi olan Eğriboz (Evboia) adasındaki Helke'ye Khalkis sığınır. Ertesi yıl M.Ö. 322'de, altmış üç yaşında hayatını kaybeder.
