Yazar:
Engin Geçtan
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 57 dk.
Sayfa Sayısı:
104
Basım Tarihi:
Mayıs 2020
İlk Yayın Tarihi:
Ekim 2012
Yayınevi:
Metis Yayınları
ISBN:
9789753427593
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Zâmane İnsanları·104 syf.·Edebiyat
8/10
2025 28. kitabı
Zamane, Türk psikiyatr ve yazar Engin Geçtan’ın kitabı. Benim de okuduğum ikinci Engin Geçtan kitabı. Daha önce yazarın İnsan Olmak kitabını okumuş ve çok beğenmiştim.
KİTAP YORUMUM
Kitap temelde iki bölümden oluşuyor. Engin Geçtan’ın meslek yaşamında karşılaştığı çarpıcı insan manzaraları ve özellikle 80 darbesi sonrasında yaşanan toplumsal değişimler. Bunlar örneklerle açıklanmış. Bu iki bölüm karışık olarak ele alınmış, iç içe geçmiş. Bence güzel de olmuş.
SON SÖZ
Ben beğenerek, keyif alarak okudum. Genel olarak akıcı bir kitap. Psikoloji türünde kitaplara ilginiz varsa okumanızı öneririm.
Zamane Engin Geçtan
Zamane Engin Geçtan"zamane" üzerinePsikoloji
Geç tanıdığım ve henüz ikinci kitabını okuduğum bir yazar. Yirmi bir tane denemeden oluşan bu kitapta Engin Geçtan değişen ülkeyi değil sadece değişen bakış açılarımızı da ele alıyor. Yani topluma psikoloji merceğiyle bakıyor. Ve bir tezi var, genellikle iç ailede yaşadığımız sorunların "özerklik" meselesini halledemeyişimizle alakalı buluyor.
Çok beğendiğim cümlelerin bazısını da paylaşmak istiyorum:
*1940lı yıllarla karşılastırarak zamanımızı "daha iyi yaşayanlara özenip sınıf atlama çabaları yoktu, zaten kimse aniden zengin olmazdı.Psikolojik sorun diye bir kavram da yoktu, sadece bazı insanlar biraz ayrıksıydılar."diyor.
*Ulus olarak bizler zaten tehdit altında güdülenen varlıklarız. Dibe vurmaya az kala dayanışmaya geçip silkiniveririz.
*Üst sistemler tarafından savrulup sürüklenirken, kendini taşımakta zorlanan insanların sayısı giderek artmakta ve bazılarının kumandası gerçekten kendilerinde değil, böyle çocuklar yetistiriliyor.
*Kadınların dükkan dükkan dolaşmaları, bana toprağı eşeleyip işe yarayacak bir şeyler arayan, insanlık tarihinin uzak geçmişinden kadınları hatırlatır.
*Bilinçaltındaki kızgınlık ve isyanı denetim altında tutabilmek için çevresine sürekli ödün veren, verdikçe daha çok kızan, kızdıkça daha çok veren, kisirdöngüye kapılmış insanların sayısı hiç de az değil. Etrafımızdaki meleklere temkinli yaklasmalıyız.
*Kendi içimizdeki kavgaların gerilimi, başkalarının kavgalarını seyretmekten duyduğumuz tatminle giderilemez. (Müge severlere..) Aile içi bağırmalar, durumla baş edememe kaygısıyla ilintili.
*Kültüre, sanata, estetiğe ve görgüye ilgi duyulmayan bir ülkede ekonomik güç kazanmış olmanın sınıf atlamayı da kapsayabileceğini düşünmüyorum.
*Ulvi duyguların dış dünyadan ithal edilebileceğine inanmıyorum.
*Bunalmak ve bunalmamak arasındaki
Engin Geçtan’ın yaşamından edindiği izlenimler doğrultusunda bölüm bölüm, kısa kesitlerden oluşan kitap zamanın dinamiklerini tanımlamaya, açıklamaya çalışıyor. Güncel siyasetin hayatımızı ele geçirerek mülkiyet hırsını körüklemesi, mülkiyet tutkusuyla gelen köklü insani değerlerin erozyonu, gelir dağılımın bozulmasıyla gelen magandalık kültürü. En çok üzerinde durulan şey; zaman ve mekan sıkışmasında insanın sürekli ‘bir şey yapma’ zorundalığıyla kimlik bunalımı, kimlik geçişmesi , kimlik boşluğu yaşaması. Hepimizin bir zaman sorunu var. Hepimiz koşturuyoruz. Hepimizin saat saat bölünmüş hayatı var artık. Sıkışmışlıktan gelen kızgınlıklarımız, öfkelerimiz var. Bu öfkelerimizin açığa çıkma şekilleri anlatılmış. Jung’un persona ve gölge arketiplerinden yararlanarak bir çok kavramı, duyguyu tanımlıyor kitap. Kendi perspektifinden, samimi bir dille anlattığı çoğu değerlendirmeye katılıyorum.
Engin Geçtan, Türkiye’nin en önemli psikiyatrist yazarlarından biridir. Onu özel kılan şey, psikolojiyi edebiyat ve felsefeyle birleştirerek anlatmasıdır.
Engin Geçtan Psikiyatristtir.
Uzun yıllar üniversitelerde ders verdi. İnsan ruhunu sadece hastalık olarak değil, varoluş olarak ele aldı.
Geçtan’a göre insan:
“Tedavi edilmesi gereken bir makine değil, anlaşılması gereken bir varlıktır.”
Engin Geçtan, insanının, Yalnızlığını,korkuların, kimlik bunalımını, toplumla çatışmasını derin ama sade bir dille anlatmıştır.
Onun kitapları klinik soğukluk taşımaz; içten, insani ve sarsıcıdır.
Zamane, Engin Geçtan’ın çağımız insanına tuttuğu bir psikolojik aynadır. Bu kitap “neden bu kadar yorgun, yalnız ve tatminsiziz?” sorusunun izini sürer.
Engin Geçtan bu kısa ama çok derinlikli kitabında, modern insanın iç dünyasını ve çağın ruhunu bir psikiyatrist gözüyle çözümler.
“Zamane”, bireyin neden bu kadar yalnız, yorgun ve yabancılaştığını anlatan bir aynadır.
Kitabın ana fikriGeçtan’a göre çağımız: Hızlı ama anlamsız, kalabalık ama yalnız bir çağdır. İnsan artık kendisi olmak yerine, başkalarının onayına göre yaşamaya zorlanır. Sosyal roller, statü, tüketim ve görünürlük; içsel değerlerin önüne geçmiştir.
Zamane’nin anlattığı insan
Bu çağın insanı:
Sürekli meşguldür ama kendine vakti yoktur
Her şeye sahiptir ama kendine yabancıdır
Konuşur ama anlaşılmaz
Görünürdür ama görülmez
Geçtan bunu “iç boşluk” kavramıyla açıklar: İnsan, ruhunu değil vitrinini büyütmektedir.
Psikiyatri profesörü Engin Geçtan’ın toplumsal olaylara psikolojinin perspektifiyle yaklaştığı kitabı Zamane’de her biri kısa kısa makalelerden oluşan 21 yazı bulunuyor. Oldukça kolay okunan bu kitabında Geçtan, Türkiye’nin geçmişini ve bunların insan ruhundaki etkilerini irdeliyor.
“İnsanın kendi içindeki kargaşanın dış dünyadaki kargaşadan daha ürkütücü olduğu gerçeği hâlâ geçerliğini korumakta.” diyerek içsel dinginliği sağlamaya çağırıyor okurunu.
Çok severek okudum.
Kısa ve öz bir kitap “zamane”Engin Geçtan hocamızın okuduğum 4. Kitabıydı. Zamane, 
İnsan Olmak kitabından sonra en sevdiğim kitabı. İncecik kitapta bu kadar yoğun bilgi, bu kadar yalın bir dille ancak bu kadar güzel anlatılabilirdi.
Psikolojik kavramlara yabancı olsanız bile hocamız onu o kadar güzel metne yedirmiş ki acaba demiyorsunuz.
Kitapta güncel hayata da entegre edilebilecek toplumsal değişme, kimlik sorunları, aidiyet duygusu, çocuk yalnızlığı, otorite, öfke, korku, ensest gibi bir çok konuya yer verilmiş, uzatmadan işin özünü anlatıp kenara çekilmiş hocam.
Persona ve gölge arketibine en net ve basit tanımlarıyla burada karşılaştım.
Kitabı ben çok beğendim. Tavsiye ederim.
Kitapla kalın
Engin Geçtan hocamızın okuduğum 4. Kitabıydı. Zamane, İnsan Olmak kitabından sonra en sevdiğim kitabı. İncecik kitapta bu kadar yoğun bilgi, bu kadar yalın bir dille ancak bu kadar güzel anlatılabilirdi.
Psikolojik kavramlara yabancı olsanız bile hocamız onu o kadar güzel metne yedirmiş ki acaba demiyorsunuz.
Kitapta güncel hayata da entegre edilebilecek toplumsal değişme, kimlik sorunları, aidiyet duygusu, çocuk yalnızlığı, otorite, öfke, korku, ensest gibi bir çok konuya yer verilmiş, uzatmadan işin özünü anlatıp kenara çekilmiş hocam.
Persona ve gölge arketibine en net ve basit tanımlarıyla burada karşılaştım.
Kitabı ben çok beğendim. Tavsiye ederim.
Kitapla kalın
"Çocuk kimsenin yalnızlık aracı olamaz.." Eserin bana göre en vurucu cümlesi. Narsist bireylerin "ilgili ebeveyn" maskesi altında yetiştirdikleri cocuklara yönelik aktarımı o kadar doğru ki.. Sırf bunun için bile ders kirabı olarak okutulmalı..
Ben yazarla “İnsan Olmak” kitabıyla tanışmış bir okuyucuyum. Yazdıklarını sindire sindire okuduğum bir isim, bu kitabında da oldukça derin yazdığını düşünüyorum, zaman zaman okumakta zorlandım.
Tek kelimeyle muhteşem. Çok kısa bir kitapta çok şey anlatmış Engin Geçtan. Özellikle psikologlara, bireyin ve toplumun psikolojisine ilgi duyanlara tavsiye ederim.
10/10
Psikolojiyle sosyolojinin mükemmel buluşması
Psikolojiye ilgi duyanların okurken zevk alacağı Zamane, bilgilerin ve örneklerin harmanlandığı yazıları içeriyor.
Engin hoca, zaman zaman akademik terimlere kaçsa da derin bir anlatım tercih ederek Jung’un karmaşık kavramlarını yaşanmış hikâyelerle somutlaştırmış ve somutlaştırmaları o kadar hoş ki insana kendini ve toplumu sorgulatır. Özellikle Jung kavramlarından persona, gölge ve arketip kavramlarından hareketle bireyin toplumsal maskeleriyle(persona) içsel gerçekliği arasındaki çatışmaları tam Engin Geçtan'ca mükemmel bir biçimde işlemiş. Bastırılmış yönlere gölge kişiliğe çokça değinmiş.
Ha sadece psikolojik mi derseniz hayır. Zamane, sadece bireyin psikolojik yansımalarını değil, bu yansımaların toplumla kurduğu karşılıklı etkileşimi de sorgulatır. Bireysel bunalımlar aslında toplumsal düzenin aynasıdır gibi bir çıkarım yapabiliriz. Yalnızlığı, aidiyeti, öfke, özerklik gibi sorunları anlatırken Türkiye’nin değişen kültürel yapısını da göz ardı etmemiş. Yani kitap kültürümüzün etmenlerini psikolojiyle buluşturarak sosyolojik farkındalık da sunmuş.
Bir eleştiri: Engin hocanın yaklaşımı yer yer 'kadercilik' kokar bu kaderciliği de psikolojik açıdan ele almış . Çocuklukta yaşananlar her şeyi belirliyormuş gibi bir izlenim verdi bana. Özellikle özerklik(1-3) döneminin etkisini kitabın her yerinde göstermeye çalışmış. 1-3 yaş özerklik dönemi tabiki önemli ama fazla sorgulatması, sorumluluğu tamamen ebeveyne atma yatkınlığını genişletir. İnsanı sorumluluk duygusu yönünden eksiltebilir.
Yazar Hakkında
Engin GeçtanYazar · 20 kitap
Engin Geçtan 12 Ocak 1932'de İzmir'de dünyaya geldi. İlk, orta ve lise eğitimini İzmir’de tamamladı. 1956 yılında İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun olan Geçtan, psikoloji ve nöroloji dallarında ABD'de New York ve Columbia üniversitelerinde beş yıl süreyle uzmanlık eğitimi gördü.
1974'te profesörlüğe yükselen Geçtan, ODTÜ, Ankara, Boğaziçi ve Marmara üniversitelerinde öğretim üyeliğinde bulundu. Ayrıca, bir yandan psikiyatr olarak mesleğini icra ederken, bir yandan da sürekli yazıyordu. Geçtan’ın, Dersaadet'te Dans, Bir Günlük Yerim Kaldı İster misiniz?, Kırmızı Kitap ve Kızarmış Palamutun Kokusu ve Tren adlı romanları bulunuyor.
Uzmanlık alanı psikiyatri olan Engin Geçtan 1975-1987 yılları arasında meslek dışı okuyucular tarafından da ilgiyle karşılanan dört kitap yazdı. Çok sayıda basım yapmış ve yapmakta olan ve kendi bilimsel disipliniyle ilgili bu dörtlünün ardından, (İnsan Olmak, Varoluşçu Psikiyatri, Normaldışı Davranışlar ve Psikanaliz ve Sonrası, Metis) psikiyatri alanının çerçevesinden çıkma isteği doğrultusunda roman-senaryo çalışmalarına başladı. Ankara ve İstanbul’daki dört üniversitede öğretim üyeliği yapmış olan Engin Geçtan halihazırda üniversitedeki part-time görevi dışında klinik çalışmalarını psikoterapist olarak sürdürmektedir.
Romanlarına 2004 yılında “Tren”i de ekleyen Geçtan, kırk yıllık bir deneyimin ardından psikiyatriye, Türkiye insanına ve bugün kaosun kenarında yaşanan süreçlere bakışını dile getiren “Kimbilir?” ve “Hayat” adlı kitapları yayımlamıştı.
Prof. Dr. Engin Geçtan, Psikiyatri alanıyla ilgili çok sayıda basım yapmış “İnsan Olmak”, “Varoluşçu Psikiyatri”, “Normaldışı Davranışlar” ve “Psikanaliz ve Sonrası” kitaplarını kaleme aldı. Engin Geçtan ardından, roman-senaryo çalışmalarına başlamıştı.
Psikiyatri uzmanı, romancı ve yazar Prof. Dr. Engin Geçtan 86 yaşında yaşamını yitirdi.
