Stephen Kinzer Yorumları ve İncelemeleri
Stephen Kinzer yorumları ve incelemelerini, Stephen Kinzer kitabı hakkındaki okur görüşlerini , Stephen Kinzer puanlarını 1000Kitap'ta bulabilirsiniz.
Eisenhower'ın Amerikan Başkanı olduğu yıllarda (1953-1961), 1953'ten 1959 yılına kadar FBI'ın başında olan John Foster Dulles ve 1953'ten 1961 yılına kadar Eski Amerikan Başkanı Truman zamanında başlayan ve aslında merkezi istihbarat olarak başlayıp Dünya'nın farklı ülkelerinde ki olaylara el atan CIA'in başında olan Allen Dulles'un kötü aile hayatını ve kız kardeşi Eleanor Lansing Dulles ile Dedesi ve Babası olan zamanlarını içeren Soğuk Savaş zamanında iki kardeşin Fbı ve Cia gibi yerlerin başında dünyayı nasıl bir hale getirdiklerini detaylı şekilde anlatmaktadır. Soğuk Savaş'ın başlarında Amerika'yı tehlikeye sokacaklarını düşündükleri komunist ülkelere ve Fidel Castro gibi komunist liderlere açtığı savaşı ve sonunda unutulup günümüz insanın az bildiği iki kardeşi çocukluklarından beri akıcı bir şekilde ele alıyor. O zaman birçok insanın yaşadığı gibi ,dedeleri ile Presbiteryen bir çocukluk geçiren ve dedeleri sayesinde çok büyük bir avukat firması olan Sullivan and Cromwell'de çalıştıktan sonra söz sahibi olmaları ve ilerleyen yıllarda gelir sahibi olduktan sonra iki kardeşin FBI ve CİA'e kadar yükseleşini ardından İran, Guatemala, Endonezya gibi ülkelerini Amerikan Başkanlarının üstünde söz geçirerek devirmelerini ve Dulles kardeşlerin aslında Amerika'nın o dönemki hikayesi olduğunu ele almaktadır.
Kitap kısaca İran'ın tarihinden başlayarak İran'ın meşhur Başbakanı Musaddık dönemine geliyor. Britanya kontrolünde ki İran petrolünün millileştirilmesi için yoğun çabalar harcayan ve bedeller ödeyen Musaadık'ın bir CIA darbesi sonucu görevinden alınması ve ölümüne kadar ki süreci işleyen kitap bence gayet akıcı olarak ilerliyor.
Amerikan Başkanı'nın değişmesi ile birlikte Amerika'nın İran'a olan ılımlı tavrının tamamen değişmesi bu hikayede bir kırılma noktasıdır. İngiltere'nin Amerika'nın desteği olmadan hele ki Musaadık'ın bütün İngilizleri sınır dışı etmiş olduğu bir dönemde bu darbeyi yapması mümkün değildir. Biraz şanssızlık biraz Musaadık'ın son süreci iyi okuyamamasından kaynaklı gerçekleşen darbe sonraki yılların Ortadoğusunu ve dünyanın bir çok ülkesini doğrudan veya dolaylı olarak etkilemiştir. Kitabı yakın tarihe ilgisi olan herkese öneririm.
📚🔔 Tatil zili çaldı!
Bir yıl boyunca verilen emeklerin ardından şimdi dinlenme, keşfetme ve yeni maceralara atılma zamanı. 🌞
Bu yaz bol kahkahalı, bol anılı ve elbette bol kitaplı geçsin. Tüm öğrencilere keyifli tatiller diliyoruz! 💙📖
Kahrolsun Emperyalizm...Siyaset
Bu zamana kadar sorgusuz-sualsiz halkının desteğini arkasına alıp, emperyalist çıkarları için sömürü düzenini sürekli ve acımasızca uygulamaya çalışan, sömürdükleri ülkelerdeki hainleri de yanlarına alarak, saflarına çekerek ülkede kaos yaratıp ulus birliğini bozmak için uğraşan, devamlı olarak onlara biat edilmesini isteyen emperyalist Batı devletlerine karşı, onlara yaptıkları, tasarladıkları ve uygulamaya koymak istedikleri çıkarcı emellerini yüzlerine vuran pek az lider gelmiştir. Biz ne şanslıyız ki O büyük isme sahip olduk. Ancak her ülke böyle bir dahiyane isimlere sahip olamayabiliyor, bazıları da sahip olup da kıymet bilmiyor. İran bu kıymet bilmeyenlerin başında geliyor ve acısını Batıya karşı verilen savaşı yıllar önce kaybederek çekmeye başladı ve çekmeye devam ediyor.
Muhammed Musaddık, Avrupa’da eğitim görmüş bilgisi, hırslı, halkını seven ve İran halkı için çalışan ama darbeye de karşı koyamayarak veya bilerek koymayarak (ülkede daha fazla kan akmasını önlemek amacıyla) koltuktan çekilen bir lider.
Sömürülen İran yeraltı ve işgücünün geri kazanımı için elinden geleni yapan tüm emperyalist Batıya ve yerli işbirlikçilerinin karşısına alan gerçek bir milliyetçi.
Yerli işbirlikçilerini ve düşmanlarını bilmesine rağmen hiçbir şekilde şiddet uygulanmaması gerektiğini söyleyen ve uygulayan, demokrasilerde protestoların da olmasının gerektiğini savunan, kendisini deviren 1952 yılındaki gösterilerde dahi polis ve orduya hiçbir şekilde sokaklara çıkmamasını gerektiği söyleyen, farklı düşünenlere biraz fazla!sempati ile yaklaşan bir lider. Ancak O’nun bir tek kabul edemediği olay vardı, o da emperyalist ülkelerin bitmek tükenmek bilmeyen sömürme çabası olmuştur.
Kitapta, Muhammed Musaddık’ın gençlik yıllarından itibaren çok ayrıntılı olmasa da
Türkiye ve İran konusunda en önde gelen batılı gazetecilerden Stephen Kinzer'in iki ülke üzerine -esasında ABD'yi de katıp üçlemek lazım- yazdığı yayınlandığı an itibariyle üçlemenin bir ayağının şeytanlaştırılmış olması nedeni ile garip karşılanmış olması gereken ancak bugün itibariyle nükleer anlaşması ve Obama sonrası olası devam eden demokrat iktidarı ile öngürülü bir kitap. Tabi ABD-Türkiye ilişkilerinin üçgenin diğer köşesi ile ABD arasındaki ilişkiye tezat bir şekilde gerilememesi -ki bunu artan bölgesel kürt popülerliği ile ölçebiliriz belki- koşutuna da bağlanabilir.
Gelelim kitabın içeriği ile ilgili yorumlarıma. Henüz ilk bölümü bitirdim, ikinci bölüme başladım. İlk bölümde Türk ve İran modernleşmesinin 20. yy başından itibaren soğuk savaşa kadar olan serencamı anlatılıyor diyebiliriz. Bu anlatım daha çok başat etken karakterler olan Atatürk ve Rıza Şah üzerinden birer yarı-otobiyografik hikaye ile süslenmiş şekilde kaleme alınmış. Yazar bir yerde modern tarih yaklaşımında Türk modernleşmesindeki süreklilik ilkesine de değiniyor ve Atütürk'ün modernleşmenin ilk yüzü olmadığını ancak bunu radikal bir şekilde yeni bir çehreye kavuşturduğunu ifade ediyor. İran üzerine yapılan değerlendirmeler birer Türk olarak bizim için daha ilginç kanımca. Zira bu değerlendirmeler İran'ın mevcut durumunu anlamanın bazı ipuçlarını gösteriyor. İran toplumundaki güçlü modernleşmeci akımın kökenleri, Amerikan sempatisi ve karşıtlığının nedenleri, İran milliyetçiliğinin arkasındaki petrol ve Britanya/ABD etkisi, milliyetçilikle içsel bir momentum yakalayan İran'ın nasıl modern bir ulus-devletten modern bir şii/din devletine dönüştüğünü görüyorsunuz. Kitabı tamamladığımda ilave edilmeye değer bir yorum olması durumunda ekleyeceğim.
İncelemem (Musaddık)1000Kitap
Kaçar Hanedanı mensubu soylu bir aileden gelmesine rağmen, kendi idealleri uğruna tüm mevkileri reddetmiş, ömrünü İran kaynaklarının millileştirilmesine ve Şah’ın emperyal-işbirlikçi düzeninin yok edilmesine adamış bir isim; Muhammed Musaddık…Tek başına İran tarihi açısından bir önem arz etmesinin ötesinde; 2 yıllık iktidarı süresince hayata geçirdiği politikaları ve 1953 yılında karşı karşıya kaldığı CİA-MI6 ortak darbesinin sonuçları nedeniyle de tüm Ortadoğu için büyük önem arz etmektedir. Eski ABD Başkanı Theodore Roosevelt’in torunu ve CİA Ortadoğu Masası Şefi Kermit Roosevelt’in imzasını taşıyan Ajax Operasyonu ile darbeye uğraması, başta İran tarihi olmak üzere Ortadoğu da sınırları olan/olmayan tüm devletler açısından tarihin akışını belirler nitelikte olmuştur. Kitap, yozlaşmış İran bürokrasisi ile CİA-MI6 işbirliğini gözler önüne sermesi hususunda son derece faydalı olacaktır. Keyifli okumalar.
CIA-ABD-İran ekseninde genel olarak Musaddık dönemini baz alan bir kitap.Ortadoğuda şöyle bir gerçek oluşmuş:Eğer yaptığın işler Amerikan çıkarları ile çelişiyorsa durumun hiç iyi değil, Amerika senin en yakınındaki adamı para ile satın alır ve seni arkadaşın vasıtası ile koltuğundan eder fakat yaptığın işler Amerikan çıkarları ile uyuşuyorsa eğer yaşadın artık kral da sensin şah da sensin.