Puan
7.410 üzerinden
Geçtiğimiz ay çok fazla Amerikan değer yargıları, siyasi tarihi, toplumu ve yaşam şekli eleştirisi okuduğumu söylemiştim. Böyle denk geldi, biraz da bu ara Ölmeden Önce Okumanız Gereken 1001 Kitap listesine ağırlık vermem ve bu listede de özellikle benim okumadımlarım arasında hayli Amerikan edebiyatı eseri olması ve yirminci yüzyıl Amerikan edebiyatının da bu konuyu sevmesi nedeniyle.
Babbitt’e gelecek olursam: Nobel Edebiyat Ödülü’nü alan ilk Amerikalı Sinclair Lewis’in literatüre Babbitt karakterini kazandırdığı roman, Amerikan toplumunu ve kültürünü, özellikle orta sınıfı ve orta sınıfın değer yargılarını hicvediyor. Beyaz, orta sınıfa mensup, toplumdaki itibarı için düzenli olarak kiliseye giden, evli ve iki çocuğu olan bir emlakçı Babbitt. İkinci Dünya Savaşı sonrasında sanayileşmenin hızlandığı, giderek bir tüketim toplumu haline gelinen dönemde daha çok kâr etmek, daha çok kazanmak için yaşıyor o da, hemen her orta sınıf Amerikalı gibi. Mimarinin de dönemin kâr odaklı hayat anlayışını yansıtır şekilde giderek zevksizleştiği, plazaların yükseldiği şehir merkezinde Babbitt’in de arabası, evinin dekorasyonu (Lewis Perec’in Şeyler’ini anımsatan şekilde uzunca anlatıyor evdeki eşyaları), yemek yediği kulüpler hep sosyal statüsü gereği. Yaşanan derin kültür erozyonunu, fikirlerin ve siyasi görüşlerin medya yoluyla empoze edilmesini, eğitimin giderek itibarsızlaştırılarak kısa yoldan para kazanmanın popüler hale gelmesini de çok güzel serpiştirmiş araya Lewis, yaşam koçluğunun ta o zamanlarda bir ‘kariyer’ olmasına hem güldüm hem şaşırdım. Daha genel çerçevede de, komünist avı ve ırkçılık gibi dönemin toplumsal ve siyasi meseleleriyle başarılı bir ABD portresi çizmiş Lewis. Bu düzen içinde de kendisine, çevresine ve doğaya yabancılaşan karakterin serüvenini
Kurt Tucholsky'nin külliyatını okurken en çok iki kitabı andığını, oradaki ana karakterleri örnek verdiğini ve hatta övdüğünü görüyorsunuz:
1. Tebaa - Heinrich Mann (Orijinal ismi: Der Untertan)
2. Babbitt - Sinclair Lewis
Tebaa'yı Kurt Tucholsky'yi okumadan önce okumuştum, çünkü mutlaka okunması gereken 100 eserden birisiydi Alman Zeit Gazetesi Listesine göre. Okuduğuma da değdi diyebilirim. Bu kitabı okumama da Tucholsky vesile olmuş oldu böylelikle.
İki kitabın ortak yani bir insan tiplemesini ele alması, masaya yaptırması ve tüm çıplaklığı ile okuyucunun gözleri önüne sermesi.
Tebaa'da karşımıza kralı tanrı yerine koyan bir royalist çıkarken, Babbitt'te muhafakar bir burjuva olan emlak şirketi sahibi, orta yaşlı, örnek aile babası George Babbitt çıkıyor.
George liberallere, komünistlere ve kendi sosyal sınıfı dışındaki tüm grup ve oluşumlara ateş püskürüyor, çünkü konumu ve menfaatleri ayrıca içine doğduğu değerler sistemi bunu gerektiriyor. Babbitt'i bize tanıtırken Amerika'daki sınıf sistemini ve düşünce yapılarını çok veciz şekilde sunuyor bize yazar.
Babbit bazen bu zoraki vazife ve sorumluluklar altında eziliyor, kimi zaman sorguluyor içten içe ama sesli ifade etmeye ceserat edemiyor, kimi zaman da kendisine biçilen görevi ifa etmek için bir enerji alıyor, kendisini motive ediyor ve kendisinden beklenen performansın çok daha üstünde bir performansla kendisine hayran bırakıyor. İşin ilginci buna kendisi de şaşırıyor. Kendisiyle boğuşurken, ki bu boğuşmalar daha sık ve daha kısa aralarda olmaya başlıyor, gösterdiği üstün başarılardan dolayı tıpkı bir kaç sene sonra Adolf Hitler gibi meşhur bir konuşmacı oluyor, konuştukça tanınıyor, tanıdıkça rağbet görüyor ve sosyal tabakası içerisinde yükseliyor. Babbitt sosyal sınıfının zirvesinde ve hatta bir üst sınıfla
Bir Amerikan eleştirisi okumak isteyenlere önerilebilineceği gibi insan tipini enine boyuna gözlemlememizi sağlayan sağlam bir başyapıt denebilir.
İş adamımız Babbitt, içki yasağının kabul edildiği bir dönemde her zaman elinde tuttuğu purosuyla şöhret ve paranın verdiği gücü maneviyattan uzaklaşmasına sebep oluyor. Yükseldikçe eşiyle anlaşmazlıklarından mütevellit yasadığı yasak ilişkiyle başlayan, oradan eğlenceye ve içkiye kendini vurarak düşüşe geçiyor. Peki ama dur diyor mu? Kitap tam bu noktada iki yol ayrımı sunuyor Babbitt'e sorumluluklar mı özgürlük mü? Maneviyat mı güç mü? Işıklı yaşam mı sınırları olan bir burjuva yaşamı mı? Bununla bitti mi? Tabi ki hayır, Lewis işin öyle ehli bir yazar ki bizi şaşırtacak okur. Öyle gerçek ki bir dur demek için sayfayı çevirmemeyi yeğleyeceksin. Ama duramayacağın, okumaya devam edeceğin aşikar. Öyle ki bir insanın amacı için nelerden vazgeçtiğini ve o vazgeçişin bizi nasıl bir kıskaca soktuğunu anlamamızı sağlıyor.
Enfes bir romandı, okunmalı okutulmalı, bilinmeli bildirilmeli denebilecek kadar iyi bir orta sınıf - küçük Amerikan burjuvazisi eleştirisidir. Geçikmeden okunmalı dediklerimden!
#babbitt #sinclairlewis #isbankasikulturyayinlari
Bulunduğu çevreye uyum sağlayarak geçen bir hayat... Hitabet sanatı yüksek biridir G. Babbitt ve bunu bilir dibine kadar da kullanır... Hatta çevresinde sivrilmemek için uyum sagkarken bir gün nelerden vaz geçtiğini fark eder .... Kitapta, siyasettten tütün mahalle baskısına, feminist gruptan geleneksel yaşama kadar bir çok öğeyi anlatmış yazar... Başlarda yavaş ilerledi konu eyvah dedim kendime sonra kitap bir açıldı sonuna kadar merak ile okudum.....
Sanıyorum Amerikan Edebiyatı böyle...
O dönem de tipik şimdiki Amerikan Vatandaşını anlatmış sanki yazar... Özellikle o geçişler ve duyguların tanımıni hikâyeye katarken ki okuduklarım....
Amerikan edebiyatı -29
Sinclair Lewis (1885-1951), Pulitzer ve Nobel (1930) ödüllü Amerikalı yazar.
Kitap (1922), bir Amerikan-kapitalist sistem eleştirisi. Kahramanımız George Babbitt, emlakçılıkla uğraşan, toplumun orta kesimini temsil eden gelire sahip, evli ve çocuklu birisi. Kişilik özellikleri olarak gelenekçi, hırslı ve çalışkan. Çok iyi bir hatip. Hep daha fazlasını istemekle birlikte günümüz vahşi kapitalizminin yanından dahi geçmeyeceği iş ahlakına ve dürüstlüğüne de sahip. İşlerinin iyi gittiği, popülerliğinin arttığı bir dönemde yakın arkadaşının hapse düşmesi ve sonrasında kendisinin de bir kadına tutulması ile hayatı farklı bir yöne evrilmeye başlıyor.
İlk sayfalarda olaylar çok sıradan, karikatürize edilmiş gibi görülse de sonraları daha merak uyandırır şekilde devam ediyor. Olayların geçtiği yer kurgu şehri Zenith, dönem olarak içki yasağının olduğu 1920’ler anlatılıyor.