Yazar:
Hüseyin Rahmi Gürpınar
Tahmini Okuma Süresi:
14 sa. 54 dk.
Sayfa Sayısı:
526
Basım Tarihi:
2021
İlk Yayın Tarihi:
Şubat 2000
Yayınevi:
Türk Dil Kurumu Yayınları
ISBN:
9789751748027
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
“Daima insan soyanlar bazen de soyulmalıdırlar ki yüreklerine insaf gelsin.” Kitaptan alınabilecek en temel fikirlerden birisi diyebilirim. İki evli çiftin arasında geçen yasak aşk maceralarını temeline alan fakat “Yavuzlar Çetesi” isimli bir grup insanın zekalarını ve marifetlerini kullanarak pek de masum olmayan insanların bir miktar paralarını ele geçirmeye çalıştığı bir macera romanında buluyoruz kendimizi. Hüseyin Rahmi her dönem okunacak hiç modası geçmeyecek bir yazar benim nazarımda. Okuyun okutturun diyorum…
Can pazarında., gelir dağılımındaki dengesizliğin sebep olduğu sosyal sorunları, hiçbir eserinde taviz vermediği özgün anlatımıyla sunuyor: basit ama son derece çarpıcı.
Savaş yıllarındaki yoksulluk, İstanbul'u bir nevi "can pazarı"na çevirmiştir. Kuru ekmeğin bile kapanın elinde kaldığı bu yıllarda, "başarıya götüren her yol mubahtır" düsturuyla hareket eden bir grup düzenbaz; simsarlara, mirasyedilere kumpaslar kurarak onların servetlerinden nemalanma yoluna giderler. Alternatif bir Robin Hood'luk öyküsü olarak da okunabilecek bu romanda Hüseyin Rahmi, bir kez daha ahlak, dürüstlük ve namus kavramlarını tartışır.
Can Pazarında, her yazarın resmetmeye kolay kolay cesaret edemeyeceği toplumsal panorama, acımasızca ve o bildik Hüseyin Rahmi İronisiyle okuyuculara sunuluyor.
Eser gelir dağılımında yaşanan adaletsizliklerin yol açtığı 'sosyal, kültürel, bireysel' vs. sorunlara ve bu tarz sorunların (özelde bireyde genelde ise toplumda) yol açtığı ahlaki yozlaşma ve çöküşe parmak basıyor.
Kendilerini 'Yavuzlar Çetesi' olarak adlandıran ve 'TÜRK işi Robin Hood' olarakta tabir edebileceğimiz bir çete sahip oldukları zeka, marifet ve cesaret gibi olgularlarla; mirasyedileri, zenginleri, kodamanları ve düzenbazları kulpa getirerek soyup soğana çeviriyorlar. ;) Robin Hood'dan tek farkları ise çaldıklarını tek başlarına yemeleri. Yine bu tarz bir "iş koyarken" (ciosal kalıp) ahlaksız iki çift ile karşı karşıya geliyorlar. Hikaye dalavereler, aldatmalar, yalanlar ve hırsızlıklar üzerinden dallanıp budaklanıyor.
Eseri, dönemin gerçeklerini çekinmeden 'çat çat' yüzümüze vuran bir eser olarak gördüğüm için gayet başarılı buldum.
Kendime Notlar·504 syf.·
8/10
2025 7. kitabı
"Hayat, çapulculuktan başka bir şey değildir. Karıncadan file kadar bütün mahlukat hep böyle yaparlar. Kanunla, ahlakla bu tabii geçinmenin önünü almaya uğraşanların saflıklarına acınır.
Onlar bu beyhude mesaiyle yorulurken sen öte yanda gülerek işini gör. Kurtlar, köpekler, tavuklar, kuşlar nasıl birbirinin ağzından kaparlar, sen de kap, yut... Karşına bir davacı çıkarsa
'Hakkımdır!' tehdidiyle bağır, bu hak sözü henüz hiçbir kanun ve mahkemede tahlil edilip sınırlandırılmamıştır. Tesirini çıktığı ağzın şiddet ve kuvvetinden alır."
İlk bölümde hayatı bir kavga sayan, çektikleri açlık, parasızlık ve işsizlikle bir araya gelen, “zenginden alıp fakire verme” kuralıyla işledikleri her suçu meşru gören Veysi, Muhsin, Maşuk ve Aziz’den oluşan Yavuzlar Çetesi, ikinci bölümde Nasıh Bey Nafia Hanım çiftiyle İrfan Bey Halavet Hanım çifti arasındaki eş değişikliği çok eğlenceli film tadında ilerliyor. Her zamanki gibi eğlendirirken eğitme özelliğini de yine kullanmış savaş yıllarındaki evlilik, namus, hırsızlık gibi kavramlar üzerinden dönemin İstanbul’unu anlatmış.
Hüseyin Rahmi Gürpınar, 
Can Pazarı'nda gelir dağılımındaki dengesizliğin sebep olduğu sosyal sorunları basit ama son derece çarpıcı bir şekilde her zaman ki anlatımıyla bizlere anlatıyor. Savaş yıllarının İstanbul'unda, hayatta kalmak bir can pazarı halini almıştır.
Kendilerine Yavuzlar Çetesi adını takan düzenbazlarımız, zenginlerden, mirasyedilerden çeşitli kumpaslarla onların servetlerinden nemalanma yoluna giderler. Bu düzenbazlara türk tarzı Robin Hood diyebiliriz. Yalnız tek farkla zenginden sadece kendileri için alıyorlar.
Nafia Hanım ve Nasıh Bey ile Halavet Hanım ve İrfan Bey arasında gelişen girift ilişki sonrasında yollarının Yavuzlar Çetesi ile kesişmesi ile toplumun ahlaksızlığı gözler önüne seriliyor. Yaşanan aldatmalar, hırsızlıklar, dalavereler nasıl bağlanacak dersiniz?
Hüseyin Rahmi eserlerini çoğunlukla youtube kanallarından, radyo tiyatrosu olarak dinlerim. Yine seyirlik bir eser ortaya koymuş üstad. Iç içe geçmiş hikâyeleri oldukça başarılı bir şekilde birbirine yedirmiş, bu buraya nereden bağlandı ya da bu kişi bu bölüme nasıl dahil oldu demiyor insan okurken. Sosyal, siyasî ve ahlâkî taşlamalarını yine lafını esirgemeden pat pat dile getirmekte. Kadınlar hakkında söylediklerinin ne kadarı kendi fikri ne kadarı ironi merak etmiyor değilim. 6 Nisan 1923 yılında Heybeliada'da kaleme almış bu satırları. Dönemine bakarsak fazla cesur, fazla ateşli.
Bu gereksiz kâhyalar, bu ahlak hocaları ne istiyorlar?
Puan vermedi·504 syf.·
2025 47. kitabı
“Cehaletle süslenmiş bir iman, bir felakettir.”
Büyücülere, cin çıkarıcılara, “hoca” kisvesiyle halkı kandıranlara karşı çok net bir duruşu olan bir kitap. Bugün bile güncelliğini koruyan bu meselede, Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın hurafeler ve din istismarı konusundaki eleştirilerine kesinlikle katılıyorum.
Halkın eğitimsizliğinin nasıl sömürüldüğüne değinilmiş. Çünkü eğitim eksikliği, bir milletin kaderini belirleyebilir.
Karakterlere gelecek olursak;
İrfan’ın zekasına bayıldım. Düşünür, sorgular.
Naife konuşur, sorgulatır.
1. Toplumsal Dayatma mı?
•Evli kalmak, namus, düzen, saygınlık gibi kavramlarla doğrudan ilişkilendiriliyor.
•Kadın ve erkek, yaşadıkları onca çöküşten, yıkımdan sonra tekrar aynı hayata dönüyorlar.
•Çünkü toplum o dönemde “boşanmış kadın” ya da “yalnız adam” fikrine çok tahammüllü değil.
2. Bir inat veya teslimiyet mi?
İnatla yapılan ayrılıklar, sonunda “ben haklıydım” duygusuyla geri dönmeye yol açabilir.
>Toplumun kalıpları öyle güçlü ki, en özgür birey bile sonunda oraya dönüyor.
>Sanki “Ne kadar güçlü görünsen de, toplumun seni koyduğu yeri tamamen terk edemezsin” diyor.
~Sevgi kazanmadı, toplum kazandı.
*Ya barışmasalardı ne olurdu?
*Naife tek başına yeni bir yol çizseydi nasıl bir karakter gelişimi olurdu?
Keyifli okumalar… :))
Kadınların «kapris damur» denilen sevda havaîlikl önünde erkeklerin silaha davranmaları pek çocukça bir sureti olduğunu İrfan'la Nasıh anladılar. Nasıh, Halâve ayartmış ise İrfan, Nafia'yı belki daha evvel ayartmamış ğildi ki... Bu sadakatsizlik oyununda ödeşmişler, ve âdeta olmuşlardı.
İrfan, Nafia'dan çok çekmiş ve biraz da arzusunu almı Kolları arasında yatan Halâvet'in yaşlı gözlerinin derin y varmalarma dayanamadı. Medenî hayata medenî vicdan havsala lâzımdı. Kıskançlık yüzünden kadın öldürmek aş tabakalara mahsus bir vahşlik sayılıyordu. Adam öfkelene hayvanlaşıyor. Hakikati görmek için insanlaşmak lâzım. İsimize, arzumuza uygun gelmeyen işlerde cinayetlere kall madansa hakikate uymak en büyük hayat felsefesidir.
İyi Geceler!
Toplumsal roman tarzında yazarın adeta döktürdüğü ve klasman olan ilk kısmanda olan eserlerinden. Diğer incelemelerde bahsetsem de bunu açacağım şimdi. Toplumsal statüdeki zengin ve fakir aileler arasındaki makasın gittikçe açılması, yoksulluğun getirdiği yoklukla beraber insanların para için her şeyi göze alıp yapabilmeleri üzerine bir anlatıma şahit oluyoruz. Bazı yerler hala tanıdık gelebilir.
Göndermeler oldukça fazla ve onun dilinden erdem, ahlak, dürüstlük gibi kavramların anlamını ve bunun o dönemki halini görme imkanımız çok. Mesela adalet sistemi için konuştuğu bir yerde söylediği, tahkikatı öldürülen kişinin önemine göre yapanlara yönelik sözleri dikkat çekiciydi. İnsanların birbiriyle olan ilişkileri, çevreleriyle olan ilişkileri, kısacası yozlaşmışlığın en derinine oldukça esprili bir dille indiğimiz, birbirinin yüzüne gülen insanların gerçek yüzlerini gösteren bir yapıt.
Geride bıraktığımız sene TDK da yayımlamış ama böylesine kaliteli bir kurumun yaptığı hiçbir işi haber vermemesi ve kendi yayınlarının araştırmacılar dışında bir kitleye hitap etmiyor oluşu oldukça manidar. TDK bu işi yapıyorsa diğerlerinden farklı olarak fiyat bazında herkese hitap etmelidir diye düşünüyorum. TDK yani, daha güçlü bir yayıncı kuruluş olabilir mi? Arada ufak bir serzenişimizi de yaptık.
Hepimize iyi okumalar dilerim..
Hüseyin Rahmi'yi elbette biliyorum ancak Ben Deli Miyim ? dışında bir kitabını okuduğumu da hatırlamıyorum. Bu kadar donanımlı, kültürlü, dille böyle oynayan, bu kadar filozof olduğunu bilmiyordum. Çok etkilendim çok ve utandım kendimden. Bugüne kadar fark etmediğim için. Toplumsal yapıyı o kadar iyi işlemiş ki, kadının yerini anlatmış, Diyojen bile çıktı en sonunda karşıma, kurtarıcı Mustafa da çok iyiydi. Kaç karakter vardı sayamadım. Baştan not alsam olurmuş. Yazıldığı tarih 1923. İnanamadım okuduklarıma gerçekten. Evi müze olsun kampanyalarına hep katılırım. Olsun tabi, neden yapmıyorlar??
Yazar Hakkında
Hüseyin Rahmi GürpınarYazar · 100 kitap
17 Ağustos 1864 tarihinde İstanbul'da doğdu. Hünkâr yaveri Mehmet Sait Paşa'nın oğlu olan Hüseyin Rahmi, üç yaşında iken annesinin ölümü üzerine, Girit'te bulunan babasının yanına gönderildi. İlkokula başladı ancak babasının evlenmesi üzerine altı yaşında tekrar İstanbul'a anneannesinin yanına gönderildi ve eğitimine burada devam etti. Yakubağa Mektebi, Mahmudiye Rüşdiyesi ve idadide okuyan Hüseyin Rahmi, tarihçi Abdurrahman Şeref Bey'in himayesiyle Mekteb-i Mülkiye'ye girdi (1878). Okulun ikinci sınıfında iken ciddi bir hastalık geçiren Hüseyin Rahmi buradaki öğrenimini yarıda bıraktı (1880). Kısa bir süre, Adliye Nezareti Ceza Kalemi'nde memur, Ticaret Mahkemesi'nde Azâ Mülazımı olarak çalışan Hüseyin Rahmi hayatını kalemiyle kazanmaya çalıştı.
1887'de Tercüman-ı Hakikat gazetesinde yazmaya başlayan Hüseyin Rahmi, ardından İkdam ve Sabah gazetelerinde mütercim ve muharrir olarak çalıştı. II. Meşrutiyet döneminde 37 sayı süren Boşboğaz ve Güllâbi adlı bir gazete çıkardı. İbrahim Hilmi Bey ile birlikte çıkardığı Millet gazetesi de uzun ömürlü olmadı. 1925-1927 yılları arasında yayımlanan Türk Kadın Yolu adlı derginin yazarları arasındaydı. Sonraki çalışmalarını İkdam, Söz, Zaman, Vakit, Son Posta, Milliyet ve Cumhuriyet gazetelerine neşretti. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde 5. ve 6. dönemlerde Kütahya milletvekili olan Hüseyin Rahmi, ömrünün son otuz bir yılını geçirdiği Heybeliada'daki köşkünde 8 Mart 1944 tarihinde öldü ve oradaki Abbas Paşa Mezarlığı'na defnedildi.
Edebiyat hayatı
Hüseyin Rahmi Gürpınar; İstanbul halkının toplumsal, töresel yaşantılarını, aile geçimsizliklerini, batıl inançlarını, yaşadığı çağdaki Türk toplumunun geçirmekte olduğu krizleri hümuristik bir mizah dehasıyla anlatır. Servet-i Fünûncuların yaşıtı olduğu halde, ayrı bir sanat görüşünü sürdürür. Romanlarındaki kahramanların çoğu 19. yy sonu İstanbul'un canlı, renkli insan, hayat manzaralarıdır. Eserlerinde Anadolu yoktur. Mizahı, güldürücü olduğu kadar, gülünç yönlerimizin yansıtılması, hicvedilmesi için gerekli bir araçtır. Hüseyin Rahmi, seçtiği tipleri seviyelerine uygun, ustaca konuşturur ve olayları gülünçlü, acıklı yönleriyle belirtir. Kuvvetli bir gözlem gücü vardır. Realist, natüralist bir görüşle "toplum için sanat" yapar. Ertem Eğilmez tarafından 1976 yılında çekilen Süt Kardeşler sinema filminin konusu Hüseyin Rahmi'nin Gulyabani (1913) isimli romanından uyarlanmıştır. Bağımsız sanatçılardan biri olarak da anılır.
Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın romanları ve öyküleri yeni nesiller tarafından da kolayca anlaşılabilmesi için 1960 sonrasında içinde Mustafa Nihat Özön'ün de yer aldığı bir edebî kurulca sadeleştirilmişti. Bu sadeleştirme kimilerince yerinde bulunurken kimileri de özgün dilin dokunulmadan bırakılması gerektiğini savunmuşlardı.
Kaynak: tr.wikipedia.org/wiki/Hüseyin_R...
