Yazar:
Hüseyin Rahmi Gürpınar
Editör:
Emine Gürsoy Naskali
Tahmini Okuma Süresi:
12 sa. 18 dk.
Sayfa Sayısı:
434
Basım Tarihi:
Ağustos 2022
İlk Yayın Tarihi:
Haziran 2005
Yayınevi:
Türk Dil Kurumu Yayınları
ISBN:
9789751743244
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
E-kitap
Türler:
Sıralamalar
Diğer Baskılar
Cehennemlik
77 okunmaEverest Yayınları · Ağustos 2010 · 410 s.
Cehennemlik
27 okunmaÖzgür Yayınları · Haziran 2005 · 371 s.
Cehennemlik
32 okunmaEverest Yayınları · Ocak 2015 · 430 s.
Cehennemlik
26 okunmaKapra Yayıncılık · 15 Mart 2022 · 384 s.
Cehennemlik
5 okunmaPapersense Yayınları · Ekim 2015 · 0 s.
Cehennemlik
6 okunmaTürk Dil Kurumu Yayınları · Ağustos 2022 · 434 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
İBRETLİK BİR ESER
Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın en beğendiğim ve hayretler içinde kalarak okuduğum, süprizli ve sürükleyici bir eseridir. Yazı dili ve uslubü çok yerinde, hayatın içinden ibretlik mesajlar veren, ders niteliğinde bir baş yapıt. Eser sürükleyiciliği ve süprizleri ile kendine bağlıyor.
Aman efendim #Moliere okuyan bilir. Onun #hastalıkhastası komedyasında hipokondrik #Argan nasıl bir adam ise bizim Hasan Ferruh Efendi de aynı öyle her kırağıdan nem kapan, her duyduğu hastalığı kendinde sayan, saymakla kalmaz o mikrobun menfur kaynağının yine kendisi olduğuna inanan bir adamdır. Yaşadığı konağa bir doktor gelir öteki gider. Birinin dediğini ötekinin sağlamasını ister. Ötekinin tedavisini berikinin teşhisi ile sınar. Verdikleri ilaçları, perrhizleri hiçe sayar. Ama ne hikmetse her zaman onlar değil kendisi haklı çıkar. Yani anlayacağınız Hasan Ferruh Efendi sürekli kendini, bedenini dinlemekten vesveseli, kuruntulu, aksi, lanet ve ölümden aşırı korkan bir orta yaş üstü ihtiyardır. Onun birde kız kardeşi vardır. Ferhunde Hanım. Ferhunde Hanım, 40'lı yaşlarını süren ama 20'lik olduğunu iddia eden, hatta biri 21, diğeri 17 yaşında bir oğlu bir kızı olan orta yaşlı boyalı sıvalı bir Hanım'dır. Onunda kendinden yaşça oldukça büyük bir eşi vardır Sabri Bey. Bu konakta yaşayan başka kim var diye sorulacak olursa Hasan Ferruh Efendi'nin küçükken konağa getirip oğlu gibi büyüttüğü evlatlığı Şemsi Bey ve konakta ki diğer güzel kadınların aksine güzellik bakımından sınıfta bile kalamayacak olan kızı Atıfet de yaşamaktadır.
Yani anlayacağınız ev tam bir curcuna karnavalı olmuş, olduklarından farklı kişiler olduğunu iddia eden sakinleri ile bu karnavala alkış tutmuş bir mekan oluşmuştur. Hasan Ferruh Efendi, ömrünün nihayi zamanlarını yaşarken kendine iyi geleceğini düşündüğü ve adeta gençlik aşısı olacakmış gibi 20'li yaşlarda Cazibe Hanım'la evlenir. Evlenir ama onca yediği, içtiği, içinde büyüttüğü vesevesili halleri Hasan Ferruh Efendi'nin daha bir hasta olmasına sebep olur ve Cazibe'nin cezbesine karşılık veremeyeceği anlaşılır. Bu işin kısacası evde namus
Gelecek geçmişin tekerrüründen başka bir şey mi ?Alıntı
Puan vermedi
Okuduğum kitapların çoğunlukla arkasına not alıyorum , bunun hakkında da şöyle yazmışım ;
1- Uzun uzadıya eski laflar ve kafiyeler beni sıktı
2-Bazı yerlerde kitap negatif enerji bile verdi bana resmen. ( ki ben böyle şeyleri kabul edemem)
3- Nadir beğendiğim anektotlar oldu.
4-Bazı hikayelerle kitap o kadar dramatik ve romantikti ki Aşk-ı memnu ile Dallas arası bir şeye döndü
5- Sanırım nadir beğendiğim bir kısım olarak “Feryatname “ kısmında hak hukuk ,adalet ,insaniyet kavramlarını güzel işlemişti 🩵
Ahval budur
Puan vermedi·371 syf.·
2020 125. kitabı
Sayfa sayısı normalde okuduğum kitaplara oranla bir tık daha kısa olmasına rağmen, bu kitap benim için epey uzunca sürdü. Yazıların bitişikliği, paragrafların uzunluğu ve nefes alacak yer olmaması okurken irrite ediyor açıkçası. Tabi bu baskısıyla ilgili bir durum. Kitapla ilgili fazla spoi vermek istemiyorum. Sadece kitabın ilk başlarında yani yaklaşık 50 sayfa kadar, oldukça yaşlı Hasan Ferruh efendi ve onun hastalık hastası mizacı anlatılıyor. Hasan Ferruh efendi büyük bir köşkte, genç karısı, hastalıklı görünen kızı, kızıyla evlendirmek amaçlı zamanında köle olarak satın aldığı genç bir adam, kız kardeşi, kız kardeşinin kızı ve oğlu, kız kardeşinin eşiyle birlikte yaşıyor. Kitabın ilk başlarında konu sadece Hasan Ferruh efendinin üzerinde dönecek hissi yaratıyor. Onun hastalık hastası mizacı, ölüm korkusu ve sürekli eve gidip gelen ermeni, Türk ve fransız doktorlarıyla aralarında geçen mani atışmaları yer alıyor. Sonradan köşkün diğer halkı romana dahil oluyor. Tam kitap sıkıcı hale gelmeye başlamışken, her şey yerli yerine oturuyor. Minnet borcu, ama buna rağmen engel olunamayan gönül meselesi, yaşlı ve kabul görmeye çalışan eşler, yaşlı bir kocaya sahip genç bir kadın ve genç bir erkekle birlikte olma isteği, umutsuz bir aşkla birbirlerini seven ve bu sevgiden haberleri olmayan bir başka iki genç, yaşlı kocasına boynuz takacağına dair yemin etmiş olan ve her şeyi göze alarak, çok istediği genç adamla birlikte olmak için her yolu deneyen orta yaşta bir kadın... Kitap ihanet, entrika, yalan ve sırlarla dolu bir kitap. Ancak sırların hepsi ortaya çıkıyor. Benim en üzüldüğüm konu sanırım Atıfet'in yaşadıkları oldu. Atıfet Hasan Ferruh efendinin ölen karısından olan kızı. Kitapta cılız, bücür, çirkin ve hastalıklı olarak tarif ediliyor. Pek kimse tarafından
Mutlu Pazarlar!
Bu kitap, onun yazdığı romanlar arasında 6 numaralı kategoridedir. Peki, nedir bu 6 numaralı kategori. Yaşlı erkeklerle evlendirilen genç kızların ruhsal ve psikolojik hallerinin anlatıldığı, evin içinde ve dışında kendi yaşıtları olan erkeklerle girdiği muhabbetleri ve gizli işleri, diğer yandan ahlaki düşüşleri işlediği romanlarıdır.
Kitap karakterinin hipokondriyak olması da bunu destekler nitelikte. Bu tanım, ben paylaşana kadar değişmiş olabilir bile! Kısaca evhamlı insanlara, hastalık hastalarına da böyle diyebileceğimizi düşünüyorum. Ortada hiçbir şey yokken her şeyden şüphelenmek ve tüm felaketi yaşayacakmış gibi hissetme durumlarına dendiğini biliyorum. Hasan Ferruh Efendi bunu karşılayan. Aynı zamanda genç bir kadınla evli olan yaşlı bir adam ve bu da ilk paragrafı yani anlatım türünü ortaya koyuyor.
Yaşlı bir adamla olan kadın, genç insanlarla olmak istiyor. Bunda da bence çok haklı ve belli bir yaşı geçmiş insanın torunu hatta çocuğu yaşındakilerle beraber olmasına asla anlam veremiyorum. Aşk, diye kimse tanımlayamaz bunu sanırım. Bir tarafta genç bir bedenin hasret ve hazzı; diğer tarafta para için çabuk ölsün de kurtulayım duası içindeki insanlar. Aslında birbirlerini bir yerde hak bile ediyorlar ama gene de tasvir etmiyorum. Davul bile dengi dengine diye duvara söylemediler bence.
Erdemi temsil eden karakter ise Atıfet karakteri bu kitapta. Gürpınar’ın bunu her kitabında bir karaktere yüklediğini biliyorum, bu kitapta da bu karakter Atıfet. Ferruh efendinin vefat eden eşinden olma kızı olup oldukça zeki ancak küçük, silik, çirkin ve hastalıklı bir tip olarak gözlemleniyor. Ona acımasız davranılır ve asla sevilmez. Aksine oldukça zeki ve çok ince dokunuşlarla kitap arasında bağlantıyı oluşturan o temel ayak bu kız. Sürekli olarak
Hüseyin Rahmi Gürpınar, mizahi üslubunu çok sevdiğim bir yazar. Yaşadığı dönemin günlük yaşamını, kadın erkek ilişkilerini, batıl inançlarını, ahlaki yozlaşmayı kendine has hicviyle ele alır; güldürür, düşündürür.
1919’da Heybeliada’da kaleme aldığı bu kitapta da Aşkı Memnu’dan hallice bir hikaye görüyoruz. Boğaziçi sırtlarında bir konak, hastalık hastası yaşlı bir adam Hasan Ferruh Bey. İlk sayfalar onun bu hastalığını ve arka arkaya gelen doktorları ayrıntılı bir şekilde ele alıyor. Bu kısımlarda yazar bilmem kendinden mi yola çıktı. Çünkü Hüseyin Rahmi’nin de küçükken geçirdiği hastalıklar neticesinde mikrop kapma, hastalık korkusu olduğu ve dışarı çıkarken eldivensiz dışarı çıkmadığı söyleniyor. Hüseyin Rahmi hiç evlenmese de ,Hasan Ferruh Bey bu durumuna ilacı genç bir kadınla evlenmekte bulur. Böylelikle konakta işler iyice karışır. Mevki ve rahat bir yaşam için kendinden haylice büyük adamlarla evlenen kadınlar, aldatmalar, insanın doğası, zaafları üzerine bir Türk filmi gibi döner hikaye ve her şey gibi nihayetine erer.
Kitabın Feryatname bölümünde Hüseyin Rahmi’nin cümleleri sadece o günleri değil, yıllar sonrasını bugünü de yaşıyor sanki. Yaptığı toplumsal eleştirisi, dünden bugüne ulaşan gözü, tespitleri, cümleleri ile kitabın bu kısmını çok sevdiğimi söyleyebilirim.
Döngüsel Lanet1000Kitap
Spoiler İçerir
"Cehennemlik", isminin hakkını sonuna kadar veren, okuru adeta bir bataklığın içine çekip orada nefes almaya zorlayan bir roman. Sadece bir yasak aşk hikayesi değil; bir konağın duvarları arasına sıkışmış, herkesin kendi cehenneminin odunlarını taşıdığı ahlaki bir yıkım manifestosudur.
Neleri Beğendim?
• Cesur ve Çıplak Realizm: Gürpınar’ın kalemindeki acımasız dürüstlüğe hayran kalmamak elde değil. Toplumun "kutsal" saydığı aile yapısının ardındaki çürümeyi, ensest eşiğindeki ilişkileri ve ahlaki çöküşü hiç çekinmeden anlatması, eseri zamansız kılıyor.
• İroni ve Trajedi Dengesi: Romanın içinde öyle sahneler var ki (örneğin Sabri Bey’in boynuzlandığını anlayıp susması), okurken hem trajikomik bir gülümseme hem de derin bir tiksinti duyuyorsunuz. Yazarın, karakterlerini kendi yarattıkları cehennemde nasıl yavaş yavaş yaktığını izlemek muazzam bir kurgu başarısı.
• Döngüsel Kurgu: Hikayenin yıllar sonra başladığı yere dönmesi ve günahların bedelini masum çocukların (bilmeden de olsa) ödemeye devam etmesi, "kaderden kaçılamaz" temasını çok güçlü işliyor.
• Psikolojik Derinlik: Hüseyin Rahmi, bir insanın (Şemsi) nasıl yavaş yavaş köşeye sıkıştığını ve bir kadının (Ferhunde) hırsları uğruna nasıl bir canavara dönüşebileceğini cerrah titizliğiyle işlemiş.
• Toplumsal Cesaret: Yazıldığı dönemi düşünürsek; ensest iması, aldatma, "boynuzlanmayı" kabul eden koca figürleri gibi konuları bu kadar çiğ ve gerçekçi anlatmak büyük bir devrimdir.
• Finalin Sarsıcılığı: O "insan insana benzer" cümlesiyle biten döngüsel son, edebiyat tarihimizin en unutulmaz, en tüyler ürpertici finallerinden biri. Okuyucuyu rahat bırakmıyor, zihninde yankılanıyor.
Neleri Beğenmedim?
• Kötülüğün Mutlak Galibiyeti: Ferhunde gibi karakterlerin hiçbir bedel ödemeden, aksine daha uzun ve
Aşk-ı Memnu'ya benzer bir kitap. Fakat Hüseyin Rahmi Gürpınar 'ın hicivli bir dili olduğu için daha eğlenceli geldi bana. Ama tabi bu esprili dil güldürürken de düşündürüyor. Birçok altını çizdiğim cümle oldu. Ferruh Efendi bir hastalık hastası olsa da, akıllı bir adam. Kızı Atıfet de öyle.
Kitap yarısından sonra daha az güldürüp daha fazla düşündürtmeye başlıyor ve düşündürürken de içini sıkıyor. Kitabın en saf ve iyi niyetli karakteri Mahmure'nin hazin sonu resmen bir trajedi. Bulunduğu çağı en iyi anlayan ve hicveden bir yazar olan Hüseyin Rahmi Gürpınar 'ın diğer kitaplarını da okuyacağım.
Hüseyin Rahmi Gürpınar 'ın hicivli bir dili olduğu için daha eğlenceli geldi bana. Ama tabi bu esprili dil güldürürken de düşündürüyor. Birçok altını çizdiğim cümle oldu. Ferruh Efendi bir hastalık hastası olsa da, akıllı bir adam. Kızı Atıfet de öyle.
Kitap yarısından sonra daha az güldürüp daha fazla düşündürtmeye başlıyor ve düşündürürken de içini sıkıyor. Kitabın en saf ve iyi niyetli karakteri Mahmure'nin hazin sonu resmen bir trajedi. Bulunduğu çağı en iyi anlayan ve hicveden bir yazar olan Hüseyin Rahmi Gürpınar 'ın diğer kitaplarını da okuyacağım.
Kitap hipokondriya hastalığıyla cebellesen zengin,köşk sahibi bir adamo betimleyerek başlıyor. Fakat asıl drama kendi halinde olan bu adamın etrafında sekilleniyor, iki farklı yasak ilişki, enseste doğru kayan gerilim, davranışlarına gem.vuramayan yetişkin çocukların trajik romanıdır bu. Kitabın sonu tak bir faciayla bitse de bizlere hayatı, aile kurmayı, evliliği sürdürme becerisi gibi insanı dersler veriyor, düşünme payı bırakıyor.
Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın Kasım 1919’da tamamladığı Cehennemlik adlı romanıyla ilgili düşüncelerimi belirtmeden önce; okuduğum basımın 1984 tarihli ve kısmen eski Türkçe ile yazılmış olduğunu belirtmeliyim. Yazar hakkında yaptığım kısa bir araştırmada, pek çok edebiyat eleştirmeninin “roman tekniği” açısından eksik olmasına karşın içerik olarak zengin olduğu yönündeki görüşlerine pek katılamadığımı belirtmeliyim.
Öncelikle yazıldığı tarih itibari değerlendirilmesi gereken bu eser, hem siyasi hem edebi anlamda satır aralarında dönemin ve dönem öncesi yazarların pek çoğuna göndermelerde bulunmaktadır. Konusu itibari ile bir aile dramını hüzün ve mizahi açıdan ele alarak, aile bireylerinin çarpık ilişkilerini ve hezeyanlarını sunmaktadır okura. Ağızda tat bırakacak kadar şiire ve manzumeye de yer verilmiş olan bu eseri, dil hakimiyeti olmayan veya akıcı okumak isteyenler için günümüz türkçesi ile sadeleştirilmiş versiyonunu tafsiye ederim.
Yazar Hakkında
Hüseyin Rahmi GürpınarYazar · 100 kitap
17 Ağustos 1864 tarihinde İstanbul'da doğdu. Hünkâr yaveri Mehmet Sait Paşa'nın oğlu olan Hüseyin Rahmi, üç yaşında iken annesinin ölümü üzerine, Girit'te bulunan babasının yanına gönderildi. İlkokula başladı ancak babasının evlenmesi üzerine altı yaşında tekrar İstanbul'a anneannesinin yanına gönderildi ve eğitimine burada devam etti. Yakubağa Mektebi, Mahmudiye Rüşdiyesi ve idadide okuyan Hüseyin Rahmi, tarihçi Abdurrahman Şeref Bey'in himayesiyle Mekteb-i Mülkiye'ye girdi (1878). Okulun ikinci sınıfında iken ciddi bir hastalık geçiren Hüseyin Rahmi buradaki öğrenimini yarıda bıraktı (1880). Kısa bir süre, Adliye Nezareti Ceza Kalemi'nde memur, Ticaret Mahkemesi'nde Azâ Mülazımı olarak çalışan Hüseyin Rahmi hayatını kalemiyle kazanmaya çalıştı.
1887'de Tercüman-ı Hakikat gazetesinde yazmaya başlayan Hüseyin Rahmi, ardından İkdam ve Sabah gazetelerinde mütercim ve muharrir olarak çalıştı. II. Meşrutiyet döneminde 37 sayı süren Boşboğaz ve Güllâbi adlı bir gazete çıkardı. İbrahim Hilmi Bey ile birlikte çıkardığı Millet gazetesi de uzun ömürlü olmadı. 1925-1927 yılları arasında yayımlanan Türk Kadın Yolu adlı derginin yazarları arasındaydı. Sonraki çalışmalarını İkdam, Söz, Zaman, Vakit, Son Posta, Milliyet ve Cumhuriyet gazetelerine neşretti. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde 5. ve 6. dönemlerde Kütahya milletvekili olan Hüseyin Rahmi, ömrünün son otuz bir yılını geçirdiği Heybeliada'daki köşkünde 8 Mart 1944 tarihinde öldü ve oradaki Abbas Paşa Mezarlığı'na defnedildi.
Edebiyat hayatı
Hüseyin Rahmi Gürpınar; İstanbul halkının toplumsal, töresel yaşantılarını, aile geçimsizliklerini, batıl inançlarını, yaşadığı çağdaki Türk toplumunun geçirmekte olduğu krizleri hümuristik bir mizah dehasıyla anlatır. Servet-i Fünûncuların yaşıtı olduğu halde, ayrı bir sanat görüşünü sürdürür. Romanlarındaki kahramanların çoğu 19. yy sonu İstanbul'un canlı, renkli insan, hayat manzaralarıdır. Eserlerinde Anadolu yoktur. Mizahı, güldürücü olduğu kadar, gülünç yönlerimizin yansıtılması, hicvedilmesi için gerekli bir araçtır. Hüseyin Rahmi, seçtiği tipleri seviyelerine uygun, ustaca konuşturur ve olayları gülünçlü, acıklı yönleriyle belirtir. Kuvvetli bir gözlem gücü vardır. Realist, natüralist bir görüşle "toplum için sanat" yapar. Ertem Eğilmez tarafından 1976 yılında çekilen Süt Kardeşler sinema filminin konusu Hüseyin Rahmi'nin Gulyabani (1913) isimli romanından uyarlanmıştır. Bağımsız sanatçılardan biri olarak da anılır.
Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın romanları ve öyküleri yeni nesiller tarafından da kolayca anlaşılabilmesi için 1960 sonrasında içinde Mustafa Nihat Özön'ün de yer aldığı bir edebî kurulca sadeleştirilmişti. Bu sadeleştirme kimilerince yerinde bulunurken kimileri de özgün dilin dokunulmadan bırakılması gerektiğini savunmuşlardı.
Kaynak: tr.wikipedia.org/wiki/Hüseyin_R...
