Dalâletten Kurtuluş
İmam GazaliYazar:
İmam Gazali
Tahmini Okuma Süresi:
7 sa. 49 dk.
Sayfa Sayısı:
276
Basım Tarihi:
Temmuz 2022
İlk Yayın Tarihi:
1100
Yayınevi:
Klasik Yayınları
Orijinal Adı:
El Münkız mine'd-Dalâl
ISBN:
9789752484863
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Diğer Baskılar
28 diğer baskı · Tümünü Göster
El-Münkız Mine'd-Dalal
2.307 okunmaGelenek Yayıncılık · Şubat 2019 · 151 s.
El Munkız Mined Dalal
974 okunmaBeyan Yayınları · 26 Ekim 2015 · 232 s.
Hakikat Arayışı
871 okunmaKetebe Yayınları · Aralık 2020 · 96 s.
El-Munkizü Mined Dalal; Şerhli ve Tasavvufi İncelemeleri
244 okunmaKayıhan Yayınları · Mart 2012 · 464 s.
Hakikate Giden Yol
173 okunmaSemerkand Yayıncılık · Haziran 2011 · 220 s.
Arayışlar Kitabı
160 okunmaİlke Yayıncılık · Ocak 2008 · 87 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
İmam Gazâlî Hazretleri bile hakikatı arama yoluna çıkmış ve hakikati bulduğunu düşündüğü noktada amel etmiş, şükretmiş. Bugünkü Müslümanlar ise her gördüğünü doğru ya da yanlış biliyor, bilgi edinmiyor, araştırma yapmıyor. Bence Hakikat arayışına, 
Hakikat Arayışı ile başlanılabilir.
Hakikat Arayışı ile başlanılabilir.
Şüphe ve Hakikat ArayışıDuygu ve Düşünce
Gazali'nin sıra dışı hayatı bu kitabı merak edip okumamda en büyük etkiye sahip olmuştur. Bu nedenle biraz Gazali'den bahsetmek gerekir.
Gazali 33 yaşında hayatının en üst noktasındaydı. Nizamiye medreselerinin baş müderrisi, aynı zamanda Selçuklu Devleti'nde en çok akıl danışılan kişilerden biriydi. Gazali'nin 33 yaşında bulunduğu mevkiyi hafife almamak gerekir çünkü Nizamiye medreseleri o dönemin dünyasındaki en prestijli, en gelişmiş ve "uluslararası" kabul gören eğitim kurumuydu. Burada baş müderris olmak demek Selçuklu'nun o günkü konumu düşünüldüğünde günümüzde Oxford veya Harvard üniversitesinde rektör olmak gibi bir şeydir.
Sonra bir anda bildiklerinden şüpheye düştü. Bildiklerinin "yakîn" (kesin bilgi) olup olmadığını sorgulamaya başladı. Bu şüphe süreci öyle bir noktaya geldi ki konuşma yetisini kaybetti ve ders anlatamaz hale geldi. 1095 yılında tüm makamlarını bıraktı. Ailesine yetecek kadar mal ayırıp geri kalanını dağıtarak sessizce Bağdat’tan ayrıldı. Ona karşı çıkmasınlar diye hacca gidiyormuş gibi bir izlenim oluşturdu.
Şam, Kudüs ve Hicaz arasında yaklaşık 11 yıl sürecek bir yalnızlık dönemi başladı. Şam Emevi Camii'nin minaresinde tek başına yaşadı, cami süpürerek nefsini terbiye etti ve tasavvuf yolunda derinleşti. Kesin bilgiye nasıl ulaşabileceğini anladı.
Daha sonra Selçuklu veziri Fahrülmülk’ün ısrarı ve toplumsal bozulmaya karşı duyduğu sorumlulukla kısa bir süreliğine Nişabur Nizamiye Medresesi’nde tekrar ders vermeye başladı. Ders vermeye başlamasında tasavvuf ehlinin de büyük bir etkisi olmuştur. Ancak bu kez eski "şöhretli hoca" değil, ruhsal olgunluğa erişmiş bir arifti. Eski Gazali öğrencilerine "İnsanı makam, mevki sahibi yapan ilim." verirdi. Yeni Gazali ise tam tersini, yani "İnsanı makam ve mevkiden uzaklaştıran ilim." öğretmeye
İslam düşüncesinin zirve isimlerinden olan İmam Gazzâlî’nin, yüzyıllar boyunca tartışmaların odağında olmuş meşhur eseri el-Münkız Mine’d-Dalâl, kendi çağındaki İslâm düşüncesi fikir ve inanç hareketlerini ele almasının yanı sıra şüpheciliğe dair ortaya koyduğu ve o güne kadar benzeri görülmemiş yorumuyla da İslâm düşünce tarihinin en özgün metinlerinden birisidir. Kısaca el-Münkız olarak bilinen bu meşhur eser, Gazzâlî’nin kendi düşünce dünyasındaki büyük değişim ve gelişimi anlattığı bir tür otobiyografik metindir.
Elinizde tuttuğunuz metin, dünyanın çeşitli kütüphanelerinde çok sayıda yazma nüshası bulunan el-Münkız’ın bilinen en eski nüshası baz alınarak ve diğer nüshalarla karşılaştırılarak hazırlandı.
Gazzâlî’nin hakikat arayışının bir çeşit günlüğü de olan bu büyük eser, erken dönemlerden itibaren hem İslâm dünyasında hem de Batı’da büyük bir ilgiyle karşılanmıştır.
El Munkız Mined Dalal - İmam Gazali1000Kitap
Gazali doğrunun ancak dört grupta olabileceğini belirtip hepsinin ilmine vakıf olduktan sonra yazmış olduğu kritiklerin bulunduğu eser. Kelamcıların, talimiyyecilerin, felsefecilerin ve mutasavvıfların tahlilini yaptığı bu eserde en güzel yaşantının ve doğruya ulaşmada başarılı olacak olanların mutasavvıflar olduğunu açıklıyor. Kıymetli ve okunması gereken bir eser.
“El‑Münkız mine’d‑Dalâl (Delâletten Hidayete)”Din
"El‑Münkız mine’d‑Dalâl" adlı eserinde İmam Gazali akla ve duyulara hitaben bilginin temellerinde şüpheye düşmüş ve durumu "hastalık ve safsata" olarak nitelendirilirmis. Daha sonra Allah'ın kalbine attığı bir nur ile bu durumdan çıkar ve akıl ilkelerinin yeniden güvenilir bir temele oturtur. Gazali bu eserle aynı zamanda Müslüman toplumlar içinde hakikate giden yolu belirlemiştir.
İmam Gazali bilgi kaynağını dört grup üzerine kurduğunu söyler.
1. Kelamcılar 2. Batıniler 3. Filozoflar 4. Sufiler
Peygamberlik ve Filozof Eleştirisi= Bu konu başlığında ise İmam Gazâlî, filozofların peygamberliği sadece akıldan doğan bir tür içsel sezgiye indirgeme eğilimini güçlü biçimde eleştirir. Filozoflara göre peygamberlik bir çeşit entelektüel üstünlüktür; Gazâlî ise bunun ilâhî vahyin ve manevî otoritenin tezahürü olduğunu açıkça söyler ve savunur.
Bu eser, Gazali'nin felsefi ve manevi bir krize girdikten sonra geçirdiği içsel dönüşüm sürecini anlatır. En büyük teması hakikatin bilgisine nasıl ulaşılır? sorusudur.
Gazali’nin Hakikat Arayışındaki Dört Yol:
1. Kelam
Amacı: İmanı akıl ile temellendirmek
Eleştirisi: Akıl sınırlarıyla sınırlı, yeterince derin değil.
2. Felsefe
Özellikle Meşşai (Aristotelesçi) filozoflar: Farabi, İbn Sina
Eleştirisi: Bazı doğru yönleri var ama metafizik ve ahiret konularında sapkınlığa düşüyorlar.
3. Bâtınilik (İçrek mezhepler, özellikle İsmailîlik)
Simgesel anlamlar ve otoriteye körü körüne bağlılık eleştiriliyor
Eleştirisi: Akıl dışı ve sorgulamadan uzak.
4. Tasavvuf (Sûfilik)
Sonunda seçtiği yol
Kalbin arınması, nefsi terbiye ve Allah’la doğrudan bağ kurma
Sadece teorik bilgi değil, tecrübe ile hakikate ulaşılır.
"Gazâli'yi Anlamak İslâm'ı Anlamaktır"Din
"Gazâli'yi anlamak İslâm'ı anlamaktır"
Burada zihnimizde hakikate dair bir yol açacak ve bu yoldan bizi tefekküre sevkederek "ne için" var olduğumuzu bize haykıracak hangi cümleyi kurarsam kurayım, şu yukarıdaki cümlenin hakikati inkişafının yanında bir ziya dahi olamayacaktır. Gazâli'yi anlamak İslâm'ı anlamaktır, İslâm demek Ehli Sünnet ve'l Cemaat yolunun sınırları içerisindeki İslâm'dır.Kim ki bu sınırları aşarsa, küfrü mûcip bir inanç içerisinde bulunmadığı müddetçe ehl-i bid'at olmaklıktan kurtulamaz. Tarihselcisinden tut da Sünnet inkarcısı, Mealiyyun'una kadar bu ehl-i bid'ata girer, hatta Tarihselcilik tezinin öyle söylemleri vardır ki küfrü mûciptir. Neyse meselemiz bu değildir.
Bazı cahillerin (bu nevi cahillerin cehillerinden haberi olmadığı gibi kendi dar dünyalarında güya hakikat adına hapsolmalarına ibretle bakın) İslâm dünyasında felsefeyi öldüren adam olarak takdim ettiği Gazâli felsefeyi öldürmüş müdür?
Şimdi şurada anlaşalım, felsefe derken yalnızca, felsefe adı altında ilahiyyat alanına dalıp dalıp çıkan, Aristo ve bilmem hangi garplı filozoftan aldığı tezleri gelip İslâm inancına mündemiç kılmaya çalışan adamların felsefesini kastediyorsak Gazâli bu nevi felsefeyi un ufak etmiştir. Etmeseydi Müslüman'lar paganlaşarak Yahudi ile Nasrani'lerin yollarına sapmış olacaklardı. Bu bize çok iddialı gelebilir, ama her yüz yılın başında bir müceddit geleceğini haber eden Hz.Peygamber'dir. Gazali müçtehittir bu içtihadını kelam alanına hasretmiştir ki mütekaddim ve müteahhir tefrikinin baş müsebbibi de kendisidir.
Bu kitabında ise kendi yolculuğunu muhtasar bir şekilde anlatmış, beyan yayınlarından okumuş idim, bu tercüme de hoşuma gitti ki bu baskının güzelliği Arapça-Türkçe şeklinde ve tahkikli olması.Kağıdı da çok hoş. Bu kitabı daha defalarca
10/10
2024 1. kitabı
İmam Gazali
İmam Gazâlî bu kitabında hakikat yolculuğunu kademe kademe ele almıştır. Kendisine hakikat arayışında ona yol gösterecek bir rehber aramıştır. Bu yolculukta da hakikati arayanların dört gruptan meydana geldiğine karar vermiştir. Ve tek tek sırayla bu grupları ele almıştır. Bu grupları incelerken kullandığı metotlara dair bilgi vermiş ve bu gruplar hakkındaki araştırmalarına ve kısaca görüşlerine yer vermiştir.
Özellikle hakiki ilim yolunda ilerlemek isteyenler için rehber niteliğinde bir kitap. Herkes kendi hakikatini arar. Gazâlî de kendi hakikatini ararken bu kitapla bizlere ışık olmuştur. Kendisi için rehber ararken bizlere de kendisi rehberlik etmiştir.Dalaletten Hidayeteİmam Gazali
"Bunların ilimlerini ve yollarını çok iyi bildiğimden bunların rezilliklerini ortaya dökmek ve ipliklerini pazara çıkarmak benim için su içmekten daha kolay bir işti. Bunlar sözüyle mutasavvıfları, filozofları, Ta'lîmiyyecileri ve halk arasında âlim geçinenleri kastediyorum. Bu zamanda bunu yapmanın benim için kesin ve kaçınılmaz bir iş olduğu düşüncesi içimde iyice yerleşti."
Kitap hakkında yorum yapmak haddim değil, ama mutlaka okunmalı derim. İmam-ı Gazzâli’nin (k.s.) fikirleri çok değerli, ufku genişlendiriyor. Tüm kitaplarını severim ama bu kitabını ayrı bi beğendim. Kitapda kendi fikirlerine, kendi düşüncelerine daha çok yer vermiş. Ayrıca İmam Gazali'nin bu kitabı kendi otobiyografisini anlatması bakımından da İslam aleminde orjinalliğini koruyan bir eser.
İmam Gazali'nin bu kitabı kendi otobiyografisini anlatması bakımından da İslam aleminde orjinalliğini koruyan bir eser.
Puan vermedi·232 syf.··
Beğendi
·2026 8. kitabı
·27 saatte okudu
·Okunma: 03 Mart 2026 14:31
Eser İmam Gazali'nin, şüpheleri ve fikrî bunalımların eşlik ettiği, gerçeği arama serüvenini özetlediği bir otobiyografi.
Elli yaşlarında iken yazdığı bu kitabında kelam, ardından felsefe ve Ta'limiyye yoluyla gerçeğe ulaşmayı denediğini ancak gayesine erişemediğini, daha sonra tasavvufa yöneldiğini ve aradığı gerçeği burada bulduğunu ifade etmekte.
Bunun üzerine bir mutasavvıf gibi yaşamış ve tasavvuf yoluyla marifetullaha ulaşmak için vaktinin ve eserlerinin büyük bir kısmını tasavvufa ayırmış. İslam'ın tasavvufa göre yorumlanması esasına dayanan meşhur eseri "İhya" çile ile geçen halvet hayatının ürünü.
Ezcümle: Munkız candır.
Yazar Hakkında
İmam GazaliYazar · 302 kitap
Gazzâlî (Farsça: الغزّالی) (d. 1058, Tus - ö. 18 Aralık 1111, Tus), Büyük Selçuklu Devleti devrinin İslam âlimi, filozofu, mutasavvıfı ve müderrisi. Fars asıllı olduğu sanılan Gazzâlî'nin lakapları Hüccetü’l-İslâm ve Zeynüddîn'dir. Genel olarak Gazzâlî ve İmam-ı Gazzâlî isimleriyle tanınmaktadır.
Gazzâlî Hicri 450 (Miladi 1058) yılında Horasan'ın Tus şehrinde doğmuştur. İlk öğrenimini Tus'ta Ahmed bin Muhammed er-Razikânî’den almış, daha sonra Cürcân şehrine giderek Ebû Nasr el-İsmailî’den eğitim görmüş daha sonra 28 yaşına kadar Nişabur Nizamiye Medresesi’nde öğrenim görmüş, itikadî düşünce olarak Ebü'l Hasan Eş'arî’den ve ameli görüş olarak ise Şafiî'den etkilenmiştir. Hocası İmam-ı Harameyn lakaplı Abdülmelik el-Cüveynî 1085 yılında ölünce Nişabur’dan Büyük Selçuklu Devleti’nin veziri Nizamülmülk’ün yanına gider. Nizamülmülk'ün huzurunda olan bir toplantıda verdiği cevaplarla diğer bilginlerden üstünlüğünü kanıtlayarak 1091 yılında Bağdat’taki Nizamiye Medresesi'nin baş müderrisliğine tayin edilir. Burada bilgisi ve edindiği öğrenci topluluğuyla kısa sürede ün ve saygınlık kazandı. Tasavvuf'a yöneldi ve Ebû Alî Farmedî'nin tesiriyle bu alanda yoğunlaştı. Bu ilgi ve hac arzusuyla medresedeki vazifesini bırakarak 1095 yılında Bağdat'tan ayrıldı ve Şam'a gitti. Şam da iki yıl kaldıktan sonra 1097 yılında hacca gitti.
Hac sonrası Şam'a döndü ve buradan Bağdat yoluyla Tus'a geçti. Şam ve Tus'ta bulunduğu sürede uzlet yaşamı sürdü ve tasavvuf alanında ilerledi. Bağdat'tan ayrılışından on bir yıl sonra 1106 yılında Nizamülmülk’ün oğlu Fahrülmülk'ün ricası üzerine Nişabur Nizamiye Medresesinde tekrar eğitim vermeye başladı. Buradan kısa süre sonra Tus'a dönerek yaptırdığı tekkede müritleriyle birlikte sufi yaşamı sürdü. Gazzâlî 1111 (Hicri 505) yılında doğum yeri olan İran'ın Tus şehrinde öldü.
Gazzâlî’nin yaşadığı dönemde İslam âleminde siyasî ve fikrî büyük bir karmaşa hakimdi. Bağdat’ta Abbasi halifelerinin gücü zayıflamasına karşın Büyük Selçuklu Devleti’nin sınırları genişliyor ve nüfuzu artıyordu. Melikşah’ın veziri Nizamülmülk savaş meydanlarında zaferler kazanıyor, ilim meclisleri denilen tartışma ortamlarını ve medreseleri açıyordu. Bu dönemde Mısır tahtında Şiî-Fâtımî hanedanı vardı. Avrupa’da ise Endülüs Emevi Devleti gerilemekte idi.
İlk Haçlı Seferi de Gazzâlî döneminde yapılmış, Gazzâlî 40 yaşında iken Antakya haçlılarca kuşatılmış bir yıl sonra da Kudüs ele geçirilmiştir. Hasan Sabbah ve Ömer Hayyam da Gazzâlî ile aynı çağda yaşayan tanınmış kişilerdir. İslam âlemindeki bu karışıklığı fikrî bir çöküntü tamamlıyordu.
Gazzâlî'nin öğrenme merakı onun çok sayıda dini ve fikrî akımları araştırmasına neden oldu. Yaşadığı dönemde hakikati bulmak isteyen insanların dört kısıma ayrıldığını ve her birinin hakikati kendi yolunda aradığını gördü. Bunlar; felsefeciler, kelâmcılar, sûfiler, bâtınîlerdi. Hepsinin görüşlerini inceleyerek; kelâm, felsefe ve Bâtınîlik yolunu kitaplarında ayrıntılarıyla tenkit etti ve sûfilerin yolu olan tasavvufa yönelerek hakikati bu yolda aradı.
