Doğanın Evrimi
Lucretius CarusYazar:
Lucretius Carus
Çevirmen:
Turan Erdem
Tahmini Okuma Süresi:
9 sa. 21 dk.
Sayfa Sayısı:
330
Basım Tarihi:
2011
İlk Yayın Tarihi:
56
Yayınevi:
Arya Yayıncılık
Orijinal Adı:
Latince: De Rerum Natura
ISBN:
9789758491697
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Milattan onceki zamanlarda yasayan ozan felsefeyi siirle harmanlayip bize bilimsel (kendince) olarak sunuyor. Aslinda pekcok yeri abes (tabi suan icin bunu soyluyoruz, o zaman icin cok onemli bilgiler) olmakla beraber gunumuze yakin bilimsel cikarimlar yapmis ozanimiz. Illada okunmasi gerekir diyemem fakat tercihler arasina alinabilir. Keyifli okumalar...:)
Turgut ve Tomris Uyarın çevirisini yaptığı Evrenin Yapısı, İsmail Zeki Eyüboğlu nun çevirisini Doğanın Yapısı ve Turhan Erdem in çevirdiği Doğanın Evrimi kitapları aynı içeriğe sahip olup kitapları okumayı düşünenler bunları göz önünde bulundursunlar.
Konsül Marius ile konsül Sylla’nm çağdaşı ve Cicero’nun dostu olan Titus Lucretius Carus’un Yunanistan’ da, epikurosçu Zenon’un okulunda felsefe okuduğu sanılır. Soylu bir aileden geldiği için kamu yaşamında rol oynaması gerekiyordu ama kültürü ve felsefi inançları yüzünden bu tür uğraşlardan uzak durdu. Bazı kaynaklarda Lucretius’un kırk yaşında, bir delilik bunalımı sırasında canına kıydığı söylenir.
Evrenin yapısı M.Ö şiir diliyle yazılmış bir fizik kitabı olmasına rağmen öğretileri modern fizikle örtüşüyor. Lucretius bu eserde gözlem yeteneğini, müthiş zekasıyla birleştirerek doğanın işleyişine yönelik mükemmel gerçeklik çıkarımlarında bulunuyor. Atomların ezeli ve ebedi olduğunu ve de evrenin var olması için Tanrısal bir güce ihtiyaç duymadığını akılla temellendiriyor. Yapıtta ruhun bedenle birlikte varolduğunu ve ölümle de yok olacağını belirtiyor. Tanrıların ve dinlerin insan ürünü olduğuna da ayrıca dikkat çekiyor. Doğanın değişmez, acımasız kanunlarının gücünü, devinimini yine kendinden aldığını, Aşkın bir varlığa ihtiyaç duymadığını ve doğa olaylarının Tanrının keyfi iradesine bağlı olmadığını akli delillerle temellendiriyor. Eserin sonlarına doğru da sanatın, dillerin nasıl ortaya çıktığı yerleşik hayata nasıl geçildiği gibi birtakım insan uygarlığına ışık tutacak önemli konularda bilgiler veriyor.
Bu olağanüstü yapıtın ilgi çekici yanı, Lucretius’un boğuntusunun, barış ve güzellik isteğiyle at başı birlikte gidişini dile getirmesidir.Lirizmi ve açıklamalarının şaşmazlığıyla dikkati çeken Lucretius’a göre, akılsal bilgi ve bilgelik üstünde temellenen mutluluk gerçekleştirilebilir ve bu mutluluk ölümlü olduğunu bilerek, öte dünyadan bir şey istemez, ona başvurmaz.
Lucretius’un epikurosçu düşünceleri, çağında pek ilgi çekmemiştir. Söylediğine
İnsanoğlunun her şeyi bilimsel olarak açıklamaya başlamasının yani bilimsel düşüncenin mimarlarından Demokritos ile Epiküros'un aydınlattığı yolu, bundan tam iki bin yıl önce yazdığı şiirsel eseri Evren'in Yapısı ile ölümsüzleştirdi Lucretius. İnanç sorunsalından evren, dünya ve canlıların oluşumu ve yapısına, doğa gözlemlerinden insan, insan ilişkileri ve aşka dair gözlemleri ve tespitlerine, insan hayatının amacından insani duygulara, beden ve ruha bakışından insan eğitimine, Sokrates'e attığı taştan, Demokritos ve Epiküros'a sunduğu saygıya, Yunan mitolojisinden, iki bin yıl önceki bazı uygarlıklar, bitkiler ve hayvanlara kadar her şeyi bulabileceğiniz muhteşem bir eser. Öncesinde Demokritos ve özellikle Epiküros ile ilgili kitapları okursanız Evrenin Yapısını daha iyi anlayabilirsiniz.
Bundan 2000 Yıl önce yazılmış ve Turgut-Tomris Uyar tarafından çevirisi yapılmış evrenin uçlarına masalımsı bir yolculuk. Lucretius'un zekasına hayran kalacaksınız. Rutherford'un 19. yy da keşfini yaptığı boşluklu yapıyı çok çok öncesinden keşfediyor. Yunan düşünürlerden en çokta atomu ilk kez ortaya atan Democritostan etkilenmiş ve bu etkiyi Latin dünyasına taşımış ilk kişi. 'Biz varken ölüm yok, ölüm varken biz yokuz, ölümden neden korkalım ki.'
İki bin sene önce evrenin yapısına bir bakış;Felsefe
M.Ö. 1. yüzyılda yaşamış Romalı şair ve filozof Lucretius, bu eseriyle evrenin, doğanın ve insan yaşamının işleyişini akıl ve gözlem yoluyla açıklamaya çalışmış.
Öncelikle belirtmem gerekiyor ki kitabın çevirisi muhteşem! Ben Norgunk yayınlarından çıkan çevirisini okudum ve kitabı çeviren 
Turgut Uyar ve 
Tomris Uyar, şairliklerinin ve kalemlerinin güçlerini birleştirerek böyle didaktik bir şiiri sanki kendileri yazmış gibi içselleştirebilmişler.
Kitap, temelde Yunan filozof Epikuros'un materyalist ve atomcu felsefesini açıklamak ve okuyucuyu iki büyük korkudan kurtarmak amacıyla yazılmış: Tanrı korkusu ve ölüm korkusu.
Lucretius'a göre evren, sonsuz sayıda, bölünemez, yok edilemez ve görünmez küçük parçacık olan atomlardan ve bu atomların içinde hareket ettiği sonsuz bir boşluktan meydana gelmiş. Ayrıca kendisi "Hiçbir şey yoktan var edilemez" ve "hiçbir şey vardan yok edilemez" ilkesini savunur. Gördüğümüz her şey, bu temel atomların farklı şekillerde bir araya gelip ayrışmasının bir sonucudur ilkesini savunuyor ki zaten şiirlerini de bu doğrultuda kaleme almış.
Ayrıca Lucretius, 
Herakleitos ve 
Empedokles'e, hatta biraz daha genele yayarsak ilk arkheyi materyalizmde arayan Pre-Sokrat filozofları ciddi bir şekilde taşlıyor:
"Ve varlıkların ham maddesini ateş sananlar!
Konuşmasının anlaşılmazlığıyla ün salan
Herakleitos gelir bayrağı açanların başında
Gerçeği arayan ciddî Yunanlılardan değil
Zekâsı kıtlardandır o. Çünkü ancak budalalar
Bulmacayı andıran sözlerden etkilenir.
Kulaklarına tatlı bir ezgi gibi hoş gelen
Süslü sözler budalalarca hemen benimsenir" Sayfa 38
Yine şu sözlerle anlatıyor Evrenin döngüsünü:
"Yeniye yol açmak için hep itilecektir eski.
Ve yeni, kurulacaktır çökenin yıkıntılarından.
Karanlık cehennem de yoktur ölümden sonra.
Hep yeni kuşaklar yaratacak madde
Turgut Uyar ve Tomris Uyar, şairliklerinin ve kalemlerinin güçlerini birleştirerek böyle didaktik bir şiiri sanki kendileri yazmış gibi içselleştirebilmişler.
Kitap, temelde Yunan filozof Epikuros'un materyalist ve atomcu felsefesini açıklamak ve okuyucuyu iki büyük korkudan kurtarmak amacıyla yazılmış: Tanrı korkusu ve ölüm korkusu.
Lucretius'a göre evren, sonsuz sayıda, bölünemez, yok edilemez ve görünmez küçük parçacık olan atomlardan ve bu atomların içinde hareket ettiği sonsuz bir boşluktan meydana gelmiş. Ayrıca kendisi "Hiçbir şey yoktan var edilemez" ve "hiçbir şey vardan yok edilemez" ilkesini savunur. Gördüğümüz her şey, bu temel atomların farklı şekillerde bir araya gelip ayrışmasının bir sonucudur ilkesini savunuyor ki zaten şiirlerini de bu doğrultuda kaleme almış.
Ayrıca Lucretius, Herakleitos ve Empedokles'e, hatta biraz daha genele yayarsak ilk arkheyi materyalizmde arayan Pre-Sokrat filozofları ciddi bir şekilde taşlıyor:
"Ve varlıkların ham maddesini ateş sananlar!
Konuşmasının anlaşılmazlığıyla ün salan
Herakleitos gelir bayrağı açanların başında
Gerçeği arayan ciddî Yunanlılardan değil
Zekâsı kıtlardandır o. Çünkü ancak budalalar
Bulmacayı andıran sözlerden etkilenir.
Kulaklarına tatlı bir ezgi gibi hoş gelen
Süslü sözler budalalarca hemen benimsenir" Sayfa 38
Yine şu sözlerle anlatıyor Evrenin döngüsünü:
"Yeniye yol açmak için hep itilecektir eski.
Ve yeni, kurulacaktır çökenin yıkıntılarından.
Karanlık cehennem de yoktur ölümden sonra.
Hep yeni kuşaklar yaratacak maddeRomalı Hawking
Lucretius, Denemeler'i (Montaigne) okurken not aldığım isimler arasındaydı. M.Ö. 95-55 yılları civarında doğduğu tahmin edilen Romalı Lucretius'un 6 kitaptan oluşmuş bu eseri Turgut Uyar ve Tomris Uyar tarafından dilimize kazandırılmış.
Eserle ilgili en önemli konu zamanının çok ötesinde olmasıyken yine bir diğer konu günümüz için de zamanın çok gerisinde kalması. Ancak dünyaya bilim çerçevesinden bakan Romalı bir şairin 2000 yıl önce atomlar, atomların devinimleri, maddelerin oluşumu ve yapıları, evrenin oluşumu, evrenin oluşumunda tanrının rolü, doğa, insan bedeni ve ruhu gibi konularda dönemi için oldukça aydın görüşlerini incelemek adına güzel bir eser. Yanıldığı birçok konuya rağmen hakikate ulaştığı veya yaklaştığı birçok konunun olması da yine etkileyici.
Son olarak Lucretius'un eseriyle ilgili kendi ifadeleri hoşuma gitti kitapta onu da yazmak istedim:
Evet, amaçsız değil benim şiirim
Hekimler, hintyağı verdiklerinde önce nasıl
Şöyle bir sıvarlar çanağın ağzını duru balla.
Acı yudumu yutar çocuk, kapılıp balın tadına.
Kandırılmış olur, ama aldatılmış sayılmaz
Yeniden kavuştuğuna göre sağlığına.
Bizim öğreti de acı geliyor ilk kez tadana
Ve çoğunluk tatmaya hiç yanaşmıyor.
Onu şiirin büyülü sesiyle sunmam bundandır,
Musalar'ın tadına doyulmaz balıyla sıvamam.
İstiyorum ki dizelerim üstünde düşünürken
Duyularına öyle bir sezgi gelsin ki,
Evrenin yaradılışını çözebil, işleyişini kavra
Ve anla harmanını kaldırdığın ekinin değerini.
Lucretius
Kitap siir formunda yazilmis. Lucretius aslinda sair ve kitabi okuduktan sonra, bir kuramsal fizikci bir felsefeci bir bilm adami portresi ile
Karsilasip sasiriyor insan.
Kendisi epikurcu ve demokritoscu.
Evrenin rastgele hareket eden atomlardan olustugunu savunan demokritos geleneginden devam ediyor.
Sonsuz evrene inanan, maddelerin ( canli cansiz) nasil olustugunu bir fizikci gibi m.o.
50 li yillarda anlatmis.
Bugun kabul gorek evrenin ilk saniyelerinde ki
1000 de 1 simetri kirilmasinin lucretius atomlarin cok kucukte olsa duzenden saptiklari
Ve detereminizim zincirini kirabildigi icin,
Bir yaraticiya ihtiyac duymayan
Rastgeligin hakim oldugu
Kendi yasalari ile idare edebilen
O yasalara gore isleyen
Bir evren resmi cikariyor.
Bu ickincilik spinoza'da yeserecek ssglam bir temele oturtulacaktir.
Bence aristotsles ve platon metqfizigine evren ve doga anlayisina demokritos cizgisinde
Bir filozof sairin destansi baskaldirisi.
Hayret verici tespitler gunumuz fizigine yakin sayilabilecek teoriler var.
Ovidius vurgulus ve dante gibi sairlerin
Arasinda bas sirayi kapmis denilen biridir lucretius.
Saygilarimla.
Tarihi metinleri okumak ilginç hissettiriyor, özellikle de ortaçağ öncesi metinler. Lucretius'un bu kitabı Roma döneminde ve sonrasında ses getirmiş bir eser. Maalesef ki Lucretius hayattayken değeri bilinmemiş, buna üzüldüm çünkü yazarın zihin yapısına, zekasına hayran kalmamak elde değil, milattan önceden bahsediyoruz, bunlar bilimin şuan geldiği noktadan çok uzak tarihler, halk dünyanın yuvarlak olduğunu bile bilmiyorken bazı insanların merak edip, gözlem yapıp bilim kitapları yazması çok değerli.
Aslında antik bir bilim kitabı ama şiirsel bir dille yazılmış. Yazarın bahsi geçen tarihlerde atom, dokular ve evren hakkında detaylıca konuşması heyecan verici.
Ayrıca ölüm, tanrı ve dinler hakkındaki yorumları, uhrevi şeylerin insanın beyninde oluşturduğu şeyler olduğunu ifade etmesi o dönemin koşullarında düşünürsek cesur bir hareket.
İlişkili yazarlar ve kitaplar:
Marcus Tullius Cicero
Seneca
Ölüme Övgü
Dostluk Üzerine
Tanrısal Öngörü
Marcus Tullius Cicero
Seneca
Ölüme Övgü
Dostluk Üzerine
Tanrısal Öngörü
M.Ö şiir diliyle yazılmış bir fizik kitabı olmasına rağmen öğretileri modern fizikle bire bir aynı. Lucretius bu eserde gözlem yeteneğini, müthiş zekasıyla birleştirerek doğanın işleyişine yönelik mükemmel gerçeklik çıkarımlarında bulunuyor. Atomların ezeli ve ebedi olduğunu ve de evrenin var olması için Tanrısal bir güce ihtiyaç duymadığını akılla gerekçelendiriyor. Eserde ruhun bedenle birlikte varolduğunu ve ölümle de yok olacağını belirtiyor. Tanrıların ve dinlerin insan ürünü olduğuna da ayrıca dikkat çekiyor. Doğanın değişmez, acımasız kanunlarının gücünü, devinimini yine kendinden aldığını, Aşkın bir varlığa ihtiyaç duymadığını ve doğa olaylarının Tanrının keyfi iradesine bağlı olmadığını akli delillerle temellendiriyor. Eserin sonlarına doğru da sanatın, dillerin nasıl ortaya çıktığını yerleşik hayata nasıl geçildiği gibi birtakım insan uygarlığına ışık tutacak önemli konularda bilgiler vermekte.
Yazar Hakkında
Lucretius CarusYazar · 4 kitap
Lukretius (Titus Lucretius Carus), MÖ 95 - MÖ 55 yılları arasında yaşamış Romalı şair ve filozoftur.
Eksik kalan yazılarını ölümünden bir süre sonra Cicero sona erdirmiş, derleyip düzenlemişti. Michel de Montaigne adlı yazarın denemelerinde de, bu ünlü şairin sözlerine rastlanabilir.
« İnsanlar yaşatarak yaşar birbirini ve hayat meşalesini birbirine devreder koşucular gibi. »
Altı kitaptan oluşan De rerum natura (Doğa Üzerine) adlı eserinde Epikür'ün öğretisini açıklamaya çalışan Lukretius maddenin sakınımı yasası da açıkça ifade ediliyordu,
1. hiçten hiçbir şeyin çıkmayacağı ve
2. hiçbir şeyin ortadan kaldırılamayacağı
Varlığı madde ve boşluk olmak üzere iki parçaya ayırarak, bunlardan maddenin atomlardan meydana geldiğini öne sürmüştür. Lukretius, daha sonra cismi de, bileşik ve basit diye, ikiye ayırmıştır. Bunlardan bileşik cisimler nesnelere, şeylere karşılık gelirler; buna karşın, basit cisimler atomlardır. Atomun varoluşunu öne sürdüğü için, maddenin sonsuzca bölünebilirliğine karşı çıkan Lukretius, bir yandan da atomların şekil ve ağırlıkları olduğunu, fakat renk, ses, koku ve tat gibi ikincil niteliklere sahip olmadığını iddia etmiştir. Maddenin temel yapı taşı olan atomların sınırlı türlere sahip olduğunu, fakat sınırsız sayıda olduklarını iddia etmiştir. İnsan da, bir beden ve ruhtan oluşmuştur ama aynı maddeden ya da atomlardan meydana gelmiştir. Fakat ruhu oluşturan atomların bedendeki atomlardan daha ince bir yapıya sahip olduğunu ifade etmiştir. Roma dünyasının Stoacılık'la tanışmasına yardımcı olmuştur.
Evren konusunda da Aristoteles evrenin sınırlı, küre biçiminde olmayıp, merkezi olmayan olarak tasarlamasına karşın, Lucretius, evrenin sınırsız, küre biçiminde olduğunu savunmuştur. Lucretius’un evreninde, her biri canlılar gibi doğan, büyüyen ve ölen Dünya’lar vardır.
Ontoloji konusunda, "Beden ve ruh, birlikte doğar ve birlikte ölürler, yani beden öldüğünde, ruh da ölecektir. O halde, öldükten sonra dirilme inancı yanlıştır" der.
Epistemoloji de "Duyum, yani hissetme, duyumu oluşturan nesnelerden çıkan atomların duyu organlarına ulaşmasıyla gerçekleşir. Tat alma, görme, koklama, işitme gibi duyumlar, farklı atomların farklı alıcılar tarafından algılanması ile meydana gelir. Canlılar, zamanla, değişim ve evrimleşmeye uğrayarak, basitten karmaşıklığa doğru giderler" gibi düşünceleri vardır.
Türkçede Lukretius
- Evrenin Yapısı, Çeviri: Tomris Uyar, Turgut Uyar, İyi Şeyler Yayıncılık
- Varlığın Yapısı, Çeviri: İsmet Zeki Eyüboğlu, Milli Eğitim Bakanlığı Klasikleri
