Yazar:
Halid Ziya Uşaklıgil
Derleyen:
Sercan Ceylan
Tahmini Okuma Süresi:
4 sa. 44 dk.
Sayfa Sayısı:
167
Basım Tarihi:
Aralık 2021
Yayınevi:
Karbon Kitaplar
ISBN:
9786258462388
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
1/10
2022 241. kitabı
İhtiyar Dost Halid Ziya Uşaklıgil
İhtiyar Dost, Halid Ziya'nın, önemi ve değeri oranında tanınmamış eserlerinden biridir. Eserin kahramanı olan İhtiyar Dost bilim, kültür, siyaset, sanat, tıp, sosyoloji, psikoloji, botanik, ekonomi, halk bilgileri ve daha akla gelebilecek tüm dallarda ve konularda hemen hemen hep uzmanlaşmış, yaşlı ve çok aydın bir kişidir. Buna uzun ömrünün çeşitli alanlardaki deneyimlerini katarsanız karşınıza düşünen ve konuşan bir ansiklopedi çıkar.
Kitap edebiyat tarihlerinde, ansiklopedilerde ve isimler sözlüklerinde "hikâyeler" olarak nitelendirilmektedir. Oysa içerdiği yazılar, gerçek anlamıyla, birer hikâye olmaktan epey uzak ve ayrı ürünlerdir. Yazar kendisi de eserinin kısa sunuş bölümünde şunları söylemektedir: "... Bunlar hikâye midir, makale midir? Makaleye benzeyen hikâye, yahut hikâyeye benzeyen makale midir? Vasfı bu derece iki cihete müşterek olan bu yazılara makale şeklinde hikâye veya hikâye şeklinde makale demek de mümkün..." Ne var ki bunu kendisi de beğenmemekte ve yargıyı -olumlu ya da olumsuz olsun- okuyucularına bırakmaktadır.
İhtiyar Dost'u başlarında biraz sıkıntıyla, ama giderek büyük bir zevk ve ilgiyle okuyanlar göreceklerdir ki o, zaman zaman öykü, zaman zaman makale çeşnisi taşıyan yazılar içermektedir. Bununla birlikte gerçekten de ne öyküler, ne de makaleler derlemesidir. Eser aslında, Fransız edebiyatında benzerlerine sık rastlanılan, Türk edebiyatında ise tek örneği bulunmayan yeni bir denemedir. Kitabı derleyen Şemsettin Kutlu, buna mutlaka bir ad vermek gerekirse, "Düşünceler Romanı" demenin yerinde olacağını belirtiyor. Halit Ziya'nın Düşüncelerinin Romanı niteliğindeki eser, onun yaşlılığında, ömrünün son on yılında, biraz da anılar niteliğinde kaleme alınmıştır.
Öncelikle edebiyat devi Halid Ziya'nın kitabının bu kadar az okunması beni bir miktar şaşırttı diyebilirim.
Kitap 1990 basımdı, okurken beni çok zorladı. Önceki basımları düşünmek bile istemiyorum bu konuda. Çok ağır ilerledi. Çok fazla anlamını bilmediğim kelimeler mevcuttu ama bunun için de arkaya minik bir sözlük eklemeyi unutmamışlar.
Halid Ziya bu eserinde kendi düşüncelerini, ideolojilerini direkt aktarmak yerine yarattığı "İhtiyar dost"unun üzerine yıkmış. Her ne kadar düşünceleri benim düşüncelerime zıt olsa da kitabı bitirip bir yargıya varmayı hedefledim.
Kitabı okurken 1900lü yılların sokaklarında, bahçelerinde dolaşıyorsunuz. Hele bir de betimlemeleri var ki sormayın gitsin. Bir kelime ne kadar süslenirse o kadar süslemiş Halid Ziya.
Asla orta yolu bulamayacağım görüşü ise "Batı müziği"ni diğer tüm müziklerden (Türk musikisi dahil) üstün tutması. Zira bir bölümünü "bir tek Batı müziği olsun, gerisi mühim değil" düşüncesiyle yazmış olduğunu hafiften hissettirdi.
Kitabı okuyacak olanlara kolaylık ve keyifli okumalar dilerim.
Kitap, ihtiyar bir dostla genç biri arasındaki daha çok toplumsal meselelerle ilgili sohbetlerden oluşuyor diyebiliriz. İhtiyar Dost toplumsal sorunlara dair tespitler yapmakta bu tespitlerini de zaman zaman genç arkadaşına bahsetmektedir. Kitaba net bir tür belirlemek zor, hikâye veya roman denilemez. Kitabı okumanız şart değil ama kitapla ilgili alıntıları okumanızı tavsiye ederim.
Herkese bol istifadeli okumalar dilerim.
O dönemi çok guzle ve yerinde benzetmelerle bezeyerek sunduğu bu eseri çok sevdim. Hikaye den çok makaleye daha yakın geldi bana... Ustanın kalemine sağlık...
İhtiyar DostFelsefe-Düşünce
Hem bir felsefi, sosyolojik eleştiriler hem bir psikolojik boyutlara uzanan düşünceler kitabı. Bunların yanında çok edebî olmakla birlikte kişisel gelişim için de harika bir kaynak.
Eski Türkçe kelimelerin yanına parantez içinde yeni karşılıklarını yazmışlar. Odaklanamadım.okumaya çalıştım lakin anlatılan konuya vakıf olamadım bu yüzden yarım bıraktım.
Yazar Hakkında
Halid Ziya UşaklıgilYazar · 62 kitap
Halid Ziya Uşaklıgil, Servet-i Fünûn ve cumhuriyet dönemi Türk romancı ve yazardır. Bazı edebi yazılarını Hazine-i Evrak dergisinde Mehmet Halit Ziyaeddin adıyla yayımlamıştır. Servet-i Fünun edebiyatının en büyük nesir ustası kabul edilir. İlk büyük Türk romanı olarak kabul görmüş Aşk-ı Memnu'nun yazarıdır.
Aynı zamanda Osmanlı İmparatorluğu'nun Sultan Reşat devri Mabeyn Başkatibi (1909-1912), ve Ayan Meclisi üyesidir.
İstanbul'un Eyüp semtinde doğdu. Babası halı tüccarı Halil Efendi, Uşak'tan İzmir'e göçmüş varlıklı bir ailedendi. Halit Ziya, o sırada İstanbul'a yerleşmiş olan Halil Efendi ile Behiye Hanım'ın üçüncü çocuğu olarak dünyaya geldi. Mahalle mektebindeki ilk eğitiminin ardından Fatih Askeri Rüştiyesi'ne devam etti. 93 Harbi'nin başlaması ile Halil Efendi'nin işleri bozulunca aile, İzmir'e yerleşti ve Halit Ziya öğrenimini İzmir Rüştiyesi'nde sürdürdü. Ardından İzmir'de Ermeni Katolik rahiplerinin çocukları için kurulmuş yatılı bir okula devam ederek Fransızcasını geliştirdi; Fransız edebiyatını yakından tanıdı. Fransızca çeviri denemeleri yaptıktan sonra henüz öğrenci iken ilk yazılarını yayımlamaya başladı. Önce İzmir çevresinde kendini tanıttı. Bazı edebi yazılarını İstanbul'da Hazine-i Evrak adlı önemli bir dergide "Mehmet Halid" adıyla yayımladı. Son sınıfta iken okuldan ayrıldı, babasının kâtibi olarak iş yaşamına başladı. Aynı yıl, Bıçakçızade Hakkı ve Tevfik Nevzat adlı arkadaşlarıyla Nevruz adlı bir dergi yayımlamaya girişti. 10 sayı kadar yayın hayatında bulunan ve İzmir'in ilk edebiyat dergisi olan bu dergide çeviri şiir ve hikâyeler, mensur şiirler, bilimsel yazılar yayımladı. Babasının yanındaki işi edebiyat merakı ile bağdaştıramadığından farklı bir iş aradı. İstanbul'a giderek hariciyeci olmak için başvurdu; başvurusu kabul edilmeyince İzmir'e döndü. İstanbul'da bulunduğu süre içinde Fransız edebiyat tarihi ile ilgili olarak uzun süredir yazmak istediği kitabı yazdı. Garbdan Şarka Seyyale-i Edebiye: Fransa Edebiyatının Numune ve Tarihi adlı kitabı 1885'te 84 sayfa olarak basıldı. Bu eser, onun basılan ilk kitabıdır ve Türkçede basılmış ilk Fransız edebiyatı tarihi olma özelliği taşır. İzmir'e döndükten sonra İzmir Rüştiyesi'nde Fransızca öğretmenliği yaptı, öğretmenliğe devam ederken Osmanlı Bankası'nda çalışmaya başladı. İzmir İdadisi'nin açılmasından sonra öğretmenliğe bu okulda devam etti; Fransızcanın yanısıra Türk edebiyatı dersleri verdi.
Milli mücadele döneminde genellikle Ahmet Cevdet’in İkdam Gazetesi’ne yazılar gönderdi. Çoğunlukla dil ve edebiyatla ilgili yazılar yazdı.
Cumhuriyet döneminde kendisini tamamen edebiyata verdi. Cumhuriyetin ilk yıllarında devletin şekillenmesini uzaktan izledi ve fazla eser vermedi.
1930’larda yazı hayatına büyük bir canlılıkla döndü. Cumhuriyet ve Son Posta gazetelerinde yazıları yayımlandı. Özellikle hatıra tarzında yazılarıyla edebiyat dünyasında aktüel bir isim haline geldi.
Dil devrimi’ne gönülden inanan yazarın I. Türk Dili Kurultayı’nda (26 Eylül 1932) sunduğu, Türkçenin geçirdiği evreleri ve dil sevgisini sanatkârane bir üslûpla dile getiren bildiri çok ses getirdi.[3] Bazı eserlerini sadeleştirdi ve Latin harfleriyle yeniden yayımladı.
1937’de Tiran elçiliğinde görevli oğlu Halil Vedat’ın 33 yaşında intihar etmesi üzerine büyük bir yasa girdi. Acısını, yazmakla hafifletmeyi seçti. Her türlü tedaviyi reddettiği uzun bir hastalığın ardından 27 Mart 1945’te öldü. Bakırköy mezarlığında oğlu Halil Vedat’ın yanına gömüldü.
