Kral Oidipus
SophoklesYazar:
Sophokles
Çevirmen:
Yorgo Semiyatis
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 36 dk.
Sayfa Sayısı:
92
Basım Tarihi:
Ocak 2012
İlk Yayın Tarihi:
430
Yayınevi:
Kum Saati Yayınları
Orijinal Adı:
Οἰδίπους Τύραννος
Orijinal Dil:
Yunanca
Orijinal Ülke:
Yunanistan
ISBN:
9786053922834
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Diğer Baskılar
14 diğer baskı · Tümünü Göster
Kral Oidipus
10,4bin okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 25 Ocak 2019 · 56 s.
Kral Oidipus
236 okunmaBordo-Siyah Yayınları · Mart 2012 · 120 s.
Kral Oidipus
113 okunmaKum Saati Yayınları · Ocak 2012 · 92 s.
Kral Oidipus
112 okunmaMitos Boyut Yayınları · 22 Eylül 2017 · 96 s.
Kral Oidipus
76 okunmaMilli Eğitim Bakanlığı Yayınları · 2001 · 124 s.
Kral Oidipus
83 okunmaKapra Yayıncılık · Nisan 2021 · 104 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Oidipus Kompleksi-Sigmund Freud
Eserin edebi değeriyle ilgili hiçbir söz söylemeden yalnızca psikoloji bilimine etki eden en önemli eserlerden birisi olmasının üzerinde durmak istiyorum.
Freud, Oidipus kompleksini keşfettiğinde, orta yaşlarındaydı. Bu keşif, klinik gözlem ve vakaların peşi sıra gelmişti. Peki buna neden özgün bir isim vermek yerine Mıtolojik bir olayın karakterinin ismini vermişti? Hem de dinsel figürlere karşı hiç de alışkın olunmayan reaksiyonlar geliştirmiş birisi olarak. Bu soruya (kimine göre çelişkidir) cevap vermek için Freud'u ve Oidipus'u iyi tanımak lazım.
Kral Oidipus'un hikayesi, çocuk cinselliği konusunda Freud için bulunmaz bir değerdi. Erkeğin annesine duyduğu arzu ve bunun sonucunda takındığı tavır, sonrasında gelen içsel çatışma ve devreye giren bastırma mekanizması. Tüm bunları Freud uzun uzun anlattı elbette ancak 2400 yıla yakın bir geçmişi bulunan efsaneden yola çıkarak bunları anlatması, elbette tesadüf değildi. Sonraları Da Vinci üzerinden yeni keşifler yaptığını da düşünürsek, bu durumun Freud için şaşırtıcı olmadığını görmüş oluruz.
Eğer kitabı okumak ya da konu üzerinde uzun uzun düşünmek yerine biraz daha pratik bir alternatif arıyorsanız, Freud hayranı yönetmen Alfred Hitchcock'un 1960 yapımı Psycho (Sapık) filmini tavsiye ederim.
'Sfenks'in bilmecesini bilmez olaydım...'1000Kitap
Sofokles'in ilk bakışta bir yudumluk kitap gibi görünen ancak okudukça üzerinizde ağırlığını hissettiren eseri.Gerçekten kitabı bir nefeste okudum.Hikayeyi biliyor olmam da kitaba olan ilgimi hiç mi hiç azaltmadı.Sözkonusu kurmacada , söylem düzeyine indiğinizde eyleyenlerin anlamsal ve söylemsel bütüncesi ,kurguyu mükemmele yaklaştırıyor.Elbette ki bunda çevirmenin son derece akıcı bir üslupla eseri dilimize aktarmış olasının payı büyük.Öyle ki nice kitapları satın alıp,çevirisinin berbatlığı nedeniyle okuyamadıklarım oldu.Bu bağlamda eseri gerek anlam gerekse söylem düzleminde döneminin tarihi bütünlüğü içerisinde ele alarak okuduğumuzda 90 sayfa koskoca bir dönem yapıtı oluveriyor biranda. Keyifli okumalar
not:Ben Furkan Akderin çevirisini okudum ancak ekli eserlerde bulamadığım için görünen baskıyı ekledim.
Gabriel Garcia Marquez'in " Dünyanın en iyi gerilim hikayesi" diye tanımladığı Kral Oidipus, Eski Yunan'ın üç büyük tragedya yazarından biri olan Sophokles tarafından yazılmış bir Atina trajedisidir ve ilk kez M.Ö.428 yılında sahnelenmiştir.Oyun perdelere ayrılmadan, başından sonuna kadar aralıksız oynanır.Konuşmalar;kafiyesiz mısralar şeklinde yazılmıştır.Eser 1530 mısradır.Üzerinden uzun zaman geçmesine rağmen,trajedi türünde gerek konusu gerekse işlenişi bakımından dünya edebiyat tarihinin önemli eserleriniden biridir.Bu hikayenin devam niteliğinde olan iki oyun daha vardır: Oidipus Kolonos'ta ve Antigone.
Oidipus efsanesine dair bilinen en eski kaynak M.Ö. 7.yy’da yazılmış Odysseia’nın 11. bölümüdür. Burada Odysseus, Hades’i ziyaret eder. Odysseia’da Oidipus gözlerini kör etmez ve Kolonos' a sürülmez . Bunlar Sophokles’in trajedisine aittir.
Sigmund Freud; kurucusu olduğu psikanalitik teorisinde, karşı cinsteki ebeveyni sahiplenme ve kendi cinsinden ebeveyni safdışı etme konusunda çocuğun beslediği duygu, düşünce, dürtü ve fantezilerin toplamına Sophokles'in "Kral Oidipus " adlı eserinden ilhamla Oidipus Kompleksi demiştir.Elektra Kompleksi de ismini Kral Oidipus'un kızı Elektra'dan almıştır.
Sophokles'in pek çok sanat eserine konu olmuş,kaynaklık teşkil etmiş klasik eseri Kral Oidipus'u okumanızı tavsiye ederim.
Bi cay, kahve molasinda size eslik edip bir solukta bitecek bir kitap. Mitoloji seviyorsanız benim gibi okuyun hemen alıp derim. Kralın yaşadığı talihsizleri anlatan bir trajedi.
Düzenin Bir Yalan Olduğu An
Yunan tragedyasının en kuvvetli örneklerinden biri sayılan 
Kral Oidipus, basitçe üzücü olaylar dizisi değildir. Ağlatmak için yazılmış bir hikâye hiç değildir. Tragedya, insanın kendi sınırlarını bilmeden onlara çarpmasını anlatır.
Kral Oidipus, tanrısal düzeni bir kez ihlal etmiş bir soyun, bir daha asla normale dönememesinin adıdır. Gözleri görürken kör olacak, kralken dilenciye dönecek, bir değneğe dayanarak yabancı diyarlarda sürüklenecektir. Çocuklarının hem babası hem kardeşi, onu doğuran kadının hem kocası hem oğlu olacaktır. Babasını öldürdüğü, babasının karısından çocuklar doğurduğu gerçeği ortaya çıkacaktır.
İşte ona söylenen kehanet budur.
Ve kaçmaya çalıştığı kader de.
Burada asıl soru şudur: Kader mi, özgür irade mi?
Tragedya bu soruya cevap vermez. Zaten büyüklüğü de buradadır.
Çünkü Kral Oidipus, insanın düzeninin bozulmasını değil;
düzen sandığı şeyin baştan beri bir yalan olduğunun açığa çıkmasını anlatır.
Hayatımda böyle bir leke, böyle bir kader görmedim; insanın aklının ucuna bile gelmeyecek bir felaket bu.
Kral Oidipus, basitçe üzücü olaylar dizisi değildir. Ağlatmak için yazılmış bir hikâye hiç değildir. Tragedya, insanın kendi sınırlarını bilmeden onlara çarpmasını anlatır.
Kral Oidipus, tanrısal düzeni bir kez ihlal etmiş bir soyun, bir daha asla normale dönememesinin adıdır. Gözleri görürken kör olacak, kralken dilenciye dönecek, bir değneğe dayanarak yabancı diyarlarda sürüklenecektir. Çocuklarının hem babası hem kardeşi, onu doğuran kadının hem kocası hem oğlu olacaktır. Babasını öldürdüğü, babasının karısından çocuklar doğurduğu gerçeği ortaya çıkacaktır.
İşte ona söylenen kehanet budur.
Ve kaçmaya çalıştığı kader de.
Burada asıl soru şudur: Kader mi, özgür irade mi?
Tragedya bu soruya cevap vermez. Zaten büyüklüğü de buradadır.
Çünkü Kral Oidipus, insanın düzeninin bozulmasını değil;
düzen sandığı şeyin baştan beri bir yalan olduğunun açığa çıkmasını anlatır.
Hayatımda böyle bir leke, böyle bir kader görmedim; insanın aklının ucuna bile gelmeyecek bir felaket bu.Tragedya (Thebai Üçlemesi 1)Sophokles , dönemin en iyi 3 tragedya yazarından biridir.Efsaneler ve mitler bu türün ana unsurlarıdır.Hz İsa dan önce 400 lü yıllarda yaşamıştır.Yani yaklaşık 2500 yıl önce.Kendisi Atina nın hem şehirleşmesini hem de çöküşünü görmüş bir kişidir.Deniz savaşlarına katılmış, 30 lu yaşlarında da ilk ödülü olan tiyatro ödülünü almıştır.123 oyun yazıp, bunlardan ne yazık ki 7 tanesi günümüze kadar ulaşabilmiştir.
Başyapıtı Kral Oidipus adlı eserdir.Devam kitapları ise 
Oidipus Kolonos’ta ve 
Antigone adlı eserlerdir.Thebai üçlemesi olarak geçer.Tarihin en iyi ve en ünlü tregedyalarındandır.
Kısaca kitabın hikayesi şudur (Spoiler*): Babasını öldürüp, annesi ile evleneceği tanrılar tarafından söylenen yeni doğan bir bebek, aile tarafından bir çobana verilerek öldürülmesi söylenir.Ama çoban bebeğe kıyamaz ve bebeğin, çocukları olmayan bir aileye verilmesini sağlar.İşte bu bebek Oidipus tur.Bir kahinden duyumu alan Oidipus, annesi babası sandığı kişilerden kaçarken gerçek babasını kehanette geçtiği gibi öldürür.Bir canavarı öldürmüş, ünlenmiş ve öldürdüğü kralın yani gerçek babasının eşi ile yani annesi ile evlenir.Antigone isimli kızı işte bu evlilikten doğan 4 çocuktan biridir.Yani böylelikle 2.kehanette gerçekleşmiş olur.Ardından da kahramanımız bu kötü haberi aldıktan sonra kendini kör eder.Eşi yani annesi de intihar eder.
Canavar 2 soru sorar. Bunlar :
Kimi zaman iki, kimi zaman üç, kimi zaman dört ayak üstünde yürüyen ve doğal yasalara karşıt olarak en çok ayağı olduğu zaman en güçsüz olan yaratık hangisidir?
Diğer soru ise;
İki kız kardeştirler, biri ötekisini doğurur ve ikincisi birincisinden doğmadır.
Cevaplar : İnsan, Gece ve Gündüz dür.
Bedrettin Tuncel harika bir giriş yazısı yazmıştır.10 sayfa civarı.Eseri Yunancadan değil, İngilizce ve Fransızca dillerinden çevirdiğini, ilerideEdebiyat
Sophokles , dönemin en iyi 3 tragedya yazarından biridir.Efsaneler ve mitler bu türün ana unsurlarıdır.Hz İsa dan önce 400 lü yıllarda yaşamıştır.Yani yaklaşık 2500 yıl önce.Kendisi Atina nın hem şehirleşmesini hem de çöküşünü görmüş bir kişidir.Deniz savaşlarına katılmış, 30 lu yaşlarında da ilk ödülü olan tiyatro ödülünü almıştır.123 oyun yazıp, bunlardan ne yazık ki 7 tanesi günümüze kadar ulaşabilmiştir.
Başyapıtı Kral Oidipus adlı eserdir.Devam kitapları ise Oidipus Kolonos’ta ve Antigone adlı eserlerdir.Thebai üçlemesi olarak geçer.Tarihin en iyi ve en ünlü tregedyalarındandır.
Kısaca kitabın hikayesi şudur (Spoiler*): Babasını öldürüp, annesi ile evleneceği tanrılar tarafından söylenen yeni doğan bir bebek, aile tarafından bir çobana verilerek öldürülmesi söylenir.Ama çoban bebeğe kıyamaz ve bebeğin, çocukları olmayan bir aileye verilmesini sağlar.İşte bu bebek Oidipus tur.Bir kahinden duyumu alan Oidipus, annesi babası sandığı kişilerden kaçarken gerçek babasını kehanette geçtiği gibi öldürür.Bir canavarı öldürmüş, ünlenmiş ve öldürdüğü kralın yani gerçek babasının eşi ile yani annesi ile evlenir.Antigone isimli kızı işte bu evlilikten doğan 4 çocuktan biridir.Yani böylelikle 2.kehanette gerçekleşmiş olur.Ardından da kahramanımız bu kötü haberi aldıktan sonra kendini kör eder.Eşi yani annesi de intihar eder.
Canavar 2 soru sorar. Bunlar :
Kimi zaman iki, kimi zaman üç, kimi zaman dört ayak üstünde yürüyen ve doğal yasalara karşıt olarak en çok ayağı olduğu zaman en güçsüz olan yaratık hangisidir?
Diğer soru ise;
İki kız kardeştirler, biri ötekisini doğurur ve ikincisi birincisinden doğmadır.
Cevaplar : İnsan, Gece ve Gündüz dür.
Bedrettin Tuncel harika bir giriş yazısı yazmıştır.10 sayfa civarı.Eseri Yunancadan değil, İngilizce ve Fransızca dillerinden çevirdiğini, ilerideKral Oidipus - SophoklesKral Oidipus, günümüzden 2500 sene önce Sophokles tarafından yazılmış, antik Yunan trajedisinin en güçlü eserlerinden biridir. Sophokles, Sokrates'in çağdaşı olup 90 yaşındayken, ondan 7 yıl önce ölmüştür. Yaşadığı Thebai şehri büyük felaketler yaşarken, cesur kral Oidipus, halkını bu karanlıktan kurtarmak için gerçeğin peşine düşer. Ancak aradığı cevaplar, kralı hiç beklenmedik gerçeklere götürecektir. Çünkü kendi babasını öldürmüş ve annesiyle evlenmiş olduğunu öğrenecektir. Bu suçları işlerken öz babası ve öz annesi olduklarının farkında değildir.
Oidipus’un gerçeği bilme arzusu, kendi felaketine dönüşür. Bir insanın bilinçsizce işlemiş olduğu suçları fark edişini ve bu gerçekle yüzleşirken yaşadığı acıyı Sophokles etkileyici biçimde dile getirmiştir. Kral Oidipus, insanın kendi kaderiyle yüzleşmesinin acısını, cesaretini ve sonunda arınmayı çok başarılı şekilde anlattığı için 2500 yıldır hala en etkili tragedyaların başında gelmektedir.
Hikayenin sonunda Kral Oidipus, korkunç gerçekleri öğrendiğinde gözlerini kör eder ve sürgüne gitmeyi kendi isteğiyle seçer. Çünkü bunu yaparak hem kendini hem şehri arındıracağını düşünür. Günümüz liderleri de keşke yaptıkları hataları fark ettiklerinde sonuçlarına bu şekilde katlanabilseler. Günümüzde Japonlar bu konuda en başarılı millettir. Sophokles,100'den fazla tragedya yazmıştır. Çoğu kaybolduğu için günümüze ulaşanların sayısı maalesef 7 tanedir. Okumak isteyenlere tavsiye ederim.
Kitaba 8.5/10 puan veriyorum.
Kral Oidipus, günümüzden 2500 sene önce Sophokles tarafından yazılmış, antik Yunan trajedisinin en güçlü eserlerinden biridir. Sophokles, Sokrates'in çağdaşı olup 90 yaşındayken, ondan 7 yıl önce ölmüştür. Yaşadığı Thebai şehri büyük felaketler yaşarken, cesur kral Oidipus, halkını bu karanlıktan kurtarmak için gerçeğin peşine düşer. Ancak aradığı cevaplar, kralı hiç beklenmedik gerçeklere götürecektir. Çünkü kendi babasını öldürmüş ve annesiyle evlenmiş olduğunu öğrenecektir. Bu suçları işlerken öz babası ve öz annesi olduklarının farkında değildir.
Oidipus’un gerçeği bilme arzusu, kendi felaketine dönüşür. Bir insanın bilinçsizce işlemiş olduğu suçları fark edişini ve bu gerçekle yüzleşirken yaşadığı acıyı Sophokles etkileyici biçimde dile getirmiştir. Kral Oidipus, insanın kendi kaderiyle yüzleşmesinin acısını, cesaretini ve sonunda arınmayı çok başarılı şekilde anlattığı için 2500 yıldır hala en etkili tragedyaların başında gelmektedir.
Hikayenin sonunda Kral Oidipus, korkunç gerçekleri öğrendiğinde gözlerini kör eder ve sürgüne gitmeyi kendi isteğiyle seçer. Çünkü bunu yaparak hem kendini hem şehri arındıracağını düşünür. Günümüz liderleri de keşke yaptıkları hataları fark ettiklerinde sonuçlarına bu şekilde katlanabilseler. Günümüzde Japonlar bu konuda en başarılı millettir. Sophokles,100'den fazla tragedya yazmıştır. Çoğu kaybolduğu için günümüze ulaşanların sayısı maalesef 7 tanedir. Okumak isteyenlere tavsiye ederim.
Kitaba 8.5/10 puan veriyorum.Öfke, İntikam ve Kibrin Yol Açtığı Yıkım
Sophokles'in Kral Oidipus'u, Antik Yunan trajedisinin en etkileyici eserlerinden biri bence. Kaderin gölgesinde kalan bir kralın trajik hikayesini anlatan bu eser, günümüzde bile tüyleri diken diken ediyor.
Oidipus, kaderin kendisine biçtiği acımasız sona karşı koymaya çalışan bir kahraman. Bebekenken, babasını öldürüp annesiyle evleneceği kehanetinin ardından terk edilir. Ama ne yaparsa yapsın, kaderden kaçmak imkansızdır. Sonunda, gerçeği öğrenerek trajik bir yıkıma sürüklenir.
Oidipus'un hikayesi, sadece bir bireyin kaderle yüzleşmesini değil, aynı zamanda insan doğasının karmaşıklığını da sorgular. Kibirli, öfkeli ve intikamcı bir karakter olsa da aynı zamanda zeki, cesur ve adaletli bir kraldır. Bu çelişkili özellikler, onu trajik bir kahraman haline getirir.
Sophokles, Kral Oidipus'u yazarken sadece bir kahramanın hikayesini anlatmakla kalmamış, aynı zamanda insan ruhunun karanlık köşelerini de keşfetmiştir. Oidipus'un öfkesi, intikam arzusu ve kibri, onu trajik bir sona sürükleyen etkenler arasındadır. Ama bu trajik sona rağmen, Oidipus'un hikayesi bize umut da verir. Kaderine boyun eğmek yerine, onunla savaşmayı seçmiştir. Bu seçim, bize insan ruhunun gücünü ve özgür iradeye olan inancımızı hatırlatır.
Kral Oidipus, sadece bir tiyatro eseri değil, aynı zamanda felsefi bir sorgulama ve ahlaki bir ders niteliğindedir. Kader ve özgür irade arasındaki mücadele, insan doğasının karmaşıklığı ve trajik kahramanın çöküşü gibi temalar, yüzyıllardır izleyicileri ve okuyucuları düşünmeye ve sorgulamaya teşvik etmektedir. Sophokles'in ustalıklı kaleminden çıkan bu eser, günümüzde de geçerliliğini korumakta ve bize insan olmanın ne demek olduğunu sorgulatmaya devam etmektedir.
" Son gününü görmeden hiç kimseye mutluluğa ermiş demeyin."
" Ey insanoğulları!
Ömrünüz bence bir hiç
Kim ermiş bu dünyada
Özlenen mutluluğa?
Hayal mutluluk denilen;
O da sönüverince
Anlar gerçeği insan."
Yunan tragedya sanatının en olgun örneklerinden biri olarak gösterilen #kraloidipus MÖ 430 yılında ilk defa Atina' da oynandığı zaman, konu aldığı efsaneyi çok iyi bilen halk için büyük bir şok olmamış. Haliyle bu durumda Sophokles' in yükünü daha da arttırmış.
Günümüzde sendromlara ismini veren hatta #harukimurakami 'nin #sahildekafka romanının ana hattını oluşturan bu eser ne anlatıyor?
Annesiyle evlenen ve ondan boy boy çocuk yapan bir adamı, onun kral olma hikayesini anlatıyor
Tam olarak 1530 mısradan oluşan eserde, tanrı Apollon o dönemdeki kral ve kraliçenin doğacak çocuğunun babasını öldüreceği haberini verir. Bunun üzerine başlarına gelecek felaketten korkan anne - baba, çocuklarının ayaklarını bağlatıp onu Kitharion dağına attırırlar.
Fakat ölmesi beklenen çocuk ölmez, bir çoban yardımıyla çocuğu olmayan başka bir kral ve kraliçeye verilir. Yani, tanrılar bir kehanette bulunuyorsa mutlaka gerçekleşir Geçen zamanın sonunda Oidipus ismi verilen bu adam, kendi öz yurduna döner ve her şeyin sonunda Apollon haklı çıkar...
Mitoloji serüvenimde okunması gereken kitaplardan biriydi kader ve ona karşı koyma fikri üzerine epey düşündürücü...
XoXo
DÜNYAYA LANETİ BULAŞAN BİR MİT: KRAL OİDİPUSEdebiyat
THEBAİ ÜÇLEMESİ #1
Başlamadan: Bu gibi mitlerin bilinmeyen bir şeyi anlatmadığı ve yıllar boyunca dile getirildiği için içerikle ilgili bilgilerle karşılaşmayı da doğal karşılayınız.
Yunan tragedyasının en kuvvetli örneklerinden biri sayılan Oidipus’u duymayan yoktur herhalde. Yunan mitolojisinde önemli bir yere sahip olan bu mit kader problemiyle karşımıza çıkar. “Oidipus kadercilikle savaşan insanların başında gelir”. Mitolojideki hikâyeler aktaranlar tarafından küçük ve farklı ayrıntılarla aydınlatılmaya çalışıldığı için elinize geçen farklı kaynaklarda sadece özün aynı olduğu görülür. Örneğin, Kral Oidipus’un öz babası Laios ile bir yol ayrımında karşılaşmaları iki farklı kaynakta(elimde bulunan kaynaklar) iki farklı şekilde aktarılmıştır. Bu karşılaşma sırasında Oidipus öz babası Laios’u –tabii henüz öz babası olduğundan haberi yoktur- öldürür. İlk kaynakta Oidipus’un öldürme sebebi, arabadakilerin yoldan çekilmemesi yüzünden ona bağırmaları ve dalaşmalarıdır. İkinci kaynakta ise araba hızlı gittiğinden Oidipus’un ayağını ezmiş, Oidipus buna sinirlendiği için arabadakileri öldürmüştür. Bu gibi küçük farklar bütüne uyarlandığında ister istemez kafa karışıklıklarına sebebiyet verebilir. Ben bu yazı için Sophokles’e sadık kalacağım. Kral Oidipus’u anlatmadan okumayı daha doyurucu hale getirmek için önce ufak iki hatırlatmanın gerekli olduğunu düşünüyorum.
Yunan mitolojisinde tanrılar ve insanlar kadar şehirler de her zaman önemli olmuştur. Eserin geçtiği ve üçlemeye ismini veren yedi kapılı Thebai şehri, çok eski zamanlarda acıklı hikâyelere sahne olmuş, birçok trajedi yazarı konularını bu şehirdeki kahramanlıklar ve facialardan almıştır. Bu yüzden kitap okunurken isim olarak kalması haksızlık olur. Şehrin kuruluş hikâyesi ilginçtir. Bu şehrin ilk kurucusunun
Yazar Hakkında
SophoklesYazar · 16 kitap
Sofokles (Grekçe: Σοφοκλῆς) (d. MÖ 495 - ö. MÖ 406), Antik Yunan'ın Eshilos ve Evripides ile beraber 3 büyük tragedya yazarlarından biridir.
Sofokles, Atina dışında bulunan Kolonos'ta doğdu. Babası Sophillos zengin bir silah üreticisiydi. Atina şehir-devletinin hem gelişimini hem de çöküşünü gördü. Birçok resmi ve askeri görevlerde bulundu. MÖ 441'de birliğe bağlı site devletlerine katkıları yöneten Kolegiumun üyesiydi. MÖ 441-440'ta Perikles ile Sisam'da baş gösteren ayaklanmayı bastırmak üzere görev aldı. Salamis deniz zaferini kutlamak üzere düzenlenen gençler korosunu yönetti. Kendisinden 16-17 yaş küçük olan Euripides'in ölüm haberi üzerine tragedyalarına yas giysileriyle gelerek meslektaşına duyduğu saygıyı gösterdi.
Sofokles'in ilk birinciliği MÖ 468 yılındadır. İlk ödülünü Dionysia şenliğindeki (Dionysian Yonder) tiyatro oyunu yarışmalarında aldı. Yaşamı boyunca eserler yazmaya devam etti. Filoktetes adlı oyununu 88 yaşında kendisi sahneye koydu. MÖ 420 yılında Asklepios'un heykelini tapınağa yerleşinceye kadar evinde tuttu. Bu davranışıyla ölümünden sonra da Atinalılar tarafından onurlandırıldı. MÖ 413'te Peloponez Savaşı boyunca Sicilya'daki Atinalı kuvvetin yıkımına karşılık veren komutanlardan biri oldu.
Tragedyalarında bir yazarın seyircilerine söylediklerinden çok bir yurttaş olarak diğer yurttaşa söylemek istediklerini yazdı. Seyircileri düşünmeye yönelten bir uyarıcı ve danışmandı. Suda'ya göre Sofokles 123 oyun yazmış ancak 7 tanesi tam şekliyle günümüze ulaşmıştır. Bunlar Troyalı Kadınlar, Aias, Kral Oidipus, Oidipus Kolonos'ta, Antigone, Elektra, ve Filoktetes'tir.
Sofokles'in sahneye getirdiği yenilik korodakilerin sayısını 12'den 15'e çıkarmıştır. Sanat yapıtının temel koşutu Şehir-devlet ilişkileri olmuştur.
Sofokles'in eserlerinin bize en iyi ulaşanları MS 950'de Bizans'taki el yazmalarıdır. Aiskhylos, Sofokles ve Rodoslu Apollonios'un Argonauticası'ndan meydana gelen bir metin destesi Giovanni Aurispa tarafından 1453'te İstanbul'dan İtalya'daki Floransa Medici kitaplığına getirildi. Bu elyazmalarının yanında Sofokles'e ait olduğu kesin olmayan elyazmaları vardır.
Eserleri ve konuları
Aias ve Antigone'yi, Oidipus Kolonos'ta ile Filoktetes'ten önce sahneye koydu. Aias adlı eserinde Arkaizm izlerine rastlanır. Bu eserde Truva Savaşı'ndaki bir olayı ele alır. Sofokles bu oyununda karakterden çok konuya ağırlık vermiştir. Antigone ile dünya edebiyatında ilk direniş oyununu yazdı. Antigone'nin yanında İsmene ve Kreon karakterleri de belirgin olarak gösterildi. Trakhisli Kadınlar'ın temelini oluşturan mitos Herakles'in mitosudur. Kral Oidipus Sophokles'in başyapıtı olarak görülür. Aristoteles'in Poetika adlı eserinde tragedya hakkında bilgi verirken özellikle Kral Oidipus üzerinde durmuştur.
Aristoteles ideal tragedyanın birincil etkisi olarak belirlediği birlikte acı çekme ve dehşete uğramanın ilk kez Sofokles ile tam anlamıyla biçimlendiği görülür. Kral Oidipus MÖ 430'lu yıllarda, Yunan aydınlanma hareketinin sofizm akımına doğru eriştiği dönemde ortaya gelmiştir. Elektra, Filoktetes ve Oidipus Kolonos'ta adlı oyunlarda ana karakterler baştan sona oyunu tek başına belirler. Aias, Antigone ve Deianeira intihar etmiş; Herakles öldürülmüş; Kreon ile Oidipus acı bir sonla tükenirken, Elektra, Filoktetes ve Oidipus yüceltilmiştir.
Elektra mitosunu daha önce Aiskhylos da işlemiştir. Aiskhylos'ta olayların akışı doğrusaldır. Sofokles'te ise olay akışı daha karmaşık bir haldedir. Filoktetes Sofokles'in sanatsal olarak en olgun oyunu ve dönemindeki akılcılık ve bilgicilikle olan kesin bir hesaplaşmadır. Bu oyunda ahlakı vurgulayarak kanıtlamıştır. Oidipus Kolonos'ta adlı eserinde insan aklını, kendini her değerin üstünde ve kendini sınırsız ve güçlü gören yapısıyla hesaplaşmadır. Sofokles'in asıl dile getirmek istediği akıl üstü değerlerin geçerliliğini kanıtlamak için kendi üstün aklını ortaya koymasıdır.
Oyunlar
- Ajaks
- Antigone
- Kral Oidipus
- Trakhisli Kadınlar
- Elektra
- Filoktetes
- Oidipus Kolonos'ta
Kaynak: tr.wikipedia.org/wiki/Sofokles
