Yazar:
Raymond Roussel
Tahmini Okuma Süresi:
5 sa. 54 dk.
Sayfa Sayısı:
208
Basım Tarihi:
2016
İlk Yayın Tarihi:
Şubat 2019
Yayınevi:
Yapı Kredi Yayınları
ISBN:
9789753633406
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Locus Solus
Kitap boyunca Canterel’in bahçesinde geziniyoruz ama bu bahçe, doğallığın sıfırlanıp insan zekasının soğuk, titiz icatlarına dönüştüğü bir sahne. Roussel’in nesneleri, makineleri, bedenleri ve anıları birbirine bağlama biçimi, bana okumanın sınırlarını hatırlattı.Bir şeyin “anlamlı” olması gerekmiyor sadece var olması bile yeterli. Her icadın arkasından çıkan uzun, katmanlı hikayeler, sanki bir mücevherin içindeki başka bir mücevheri açmak gibi bitmeyen bir açıklama zinciri.
Çevirisi tek kelimeyle kusursuz. Dilin tüm inceliklerinin sergilendiği, büyük bir titizlik ve sabırla işlendiği her satırından belli olan muazzam bir emek ürünü. Geçmişi dondurma ve tekrar canlandırma müzesi gibi kurgulanmış bir eser. Bu tekrar ettirme arzusu; bir ölümsüzlük çabası mı, yoksa geçmişe hapsolmuş bir melankoli mi, çözemedim.
Locus Solus (Latince: "Yalnız Yer"), mucit ve eksantrik bilim insanı Martial Canterel'in evinde geçer. Canterel, arkadaşlarına büyük ve gizemli malikanesini gezdirir. Roman boyunca, bilimsel buluşlarını ve deneysel icatlarını misafirlerine gösterir.
Okur, onun yarattığı garip makineleri ve simülasyonları izler:
- Dans eden saç telleriyle çalışan cam küreler,
- Su altı mozaikleri oluşturan makineler,
- Diriltilmiş cesetlerin tiyatral temsiller yaptığı odalar...
Roman, olay örgüsünden çok bu buluşların görsel ve kavramsal sunumları üzerinden ilerler. Her sahne, uzun açıklamalarla ve detaylı tasvirlerle betimlenir. Müzeciliğin tarihsel gelişiminin ilk örnekleri olan kabine ve stüdyoları geziyor gibi hissetim.
Locus Solus klasik bir roman olmaktan çok, bir fikir laboratuvarı. Okuru gerçekliğin sınırlarında gezdiren, bilimle fanteziyi harmanlayan, dili deneysel bir araç olarak kullanan bu eser, 20. yüzyılın avangart edebiyatı için temel taşı sayılmaktadır.
Okuması kolay değil ama felsefi ve estetik olarak zengin bir keşif sağlar. Özellikle Borges, Calvino, Perec, Nabokov gibi yazarları seven okurlar için okunması gereken bir eserdir.
Fransız yazar Raymond Roussel’in başyapıtı Locus Solus, sürrealist (gerçeküstücü) bir eser ve kesinlikle benim de okuduğum en tuhaf, sıra dışı ve ilginç metin.
Eser, Martial Canterel isimli zengin ve alışılmışın oldukça dışında araştırmalar, bilimsel çalışmalar yapmaktan hoşlanan ve yine çok sıra dışı bir koleksiyona sahip bir bilim insanının, Locus Solus adlı malikanesinin bahçesinde topladığı çalışmalarını ve koleksiyonunu bir grup dostuna tanıtıp anlatmasından oluşuyor. Aklınıza hayalinize gelmeyecek, hatta tüm detaylarıyla anlatıldığında dahi zihninizde canlandırmakta çok zorlanacağınız ve muhtemelen asla yazarın kastettiği şekilde canlandıramayacağınız, fantastik ve hakikaten çok çılgın Canterel’in çalışmaları ya da koleksiyonunun parçaları. Daha önce gördüğünüz, duyduğunuz hiçbir şeye benzetemiyor, kendinizce zihninizde şekillendirmeye çalışıyorsunuz. Kitabın ortalarına doğru bambaşka ve çok daha uçuk bir boyut kazanıyor üstelik bu çalışmalar ve kendinizi acayip bir evrende bulurken biraz Frankestein’ı da anımsatan şekilde ölüm, ölümsüzlük ve hayat üzerine düşünüyorsunuz.
Eserin zorluğu da yazarın dilinden ziyade onun hayal gücüne erişmenin zorluğundan ve hatta imkansızlığından kaynaklanıyor. Kendine has, uçuk kaçık, tuhaf bir evren onunki. Luis Bunuel ve Terry Gilliam bir araya gelip bir film çekseler ortaya Locus Solus’un beyaz perde uyarlaması çıkar sanki. Salvador Dali’nin de çok sevdiği, hatta yangından tek kitap kurtaracak olsa seçeceği kitapmış Locus Solus; okurken benim de aklıma sık sık Salvador Dali müzesinde gördüğüm eserleri -özellikle Yağmurlu Taksi çalışması- geldi ve gerçekten kafası benzer çalışan iki isim diye düşündüm Dali ve Roussel için.
Anlatması zor, çözmesi pek muhtemel değil ama buna boşverip teslim olduğunuzda adım adım ilerlemesi
Puan vermedi·235 syf.·
2022 89. kitabı
Ünlü acayip eseri, yazarın hayatını inceledikten sonra daha iyi anlamdırabildiğim için incelemeye aklımda kaldığı kadarıyla bazı özelliklerinden bahsederek başlıyorum...
Roussel, şair, romancı, oyun yazarı, piyano çalan ve satranç oynayan, soylu zengin bir ailede yetişmiş. Jules Vern'den etkilenerek özel bir araba yaptırıp dünya seyahati yapacak kadar yeni şeyler keşfetme isteğine sahip, bir görüşü varmış.
Edebiyat dünyasında, eserleriyle Sürrealistleri ve Nouvea roman yazarlarını etkileyecek kadar da dilde ki labirenti düşleri ile doldurmuş.
Michel Foucault onun üzerine "ölüm ve Labirent" adında kitap yazar. Eseri okumadan önce okuduğum için azda olsa çözümlemeye yardımcı oldu.
Foucault " insan aklının işleme fonksiyonlarını en iyi gösteren yazar" diyerek Yazım dilinin farklı ve büyüleyici olduğunu yansıtır.
Salvodor Dali ; "Tek bir kitap seçecek olsaydınız, yangından korumak için, hangisi olurdu bu?” sorusuna Dali’nin yanıtı: Locus Solus" olmuş.
Çağın edebiyat dünyasında çok etkili olmasına rağmen ne yazık ki geride birçok bilinmezlikler bırakarak aşırı doz barbitürat alarak 56 yaşında hayatına son verir.
Anladığım kadarıyla eser hakkındaki fikirlerim..
Aklı, mantığın kontrolünden özgürleştiği bir düş dünyası yaratmış. Bu düş dünyasında;
Kahramanımız Canterel çok zengin ve ilginç icatlar yapan bilgin, Locus Solus adındaki malikanesinde icatlarını göstermek için arkadaşlarını davet eder. Ve bu icatları tek tek en ince detaylarıyla anlatıyor. Anlatırken yaptığı betimlemelerin sonunda, imgelerle dolu farklı hikayeler ortaya çıkıyor. Anlattığı icatlar öyle gerçekten uzak ki hayal bile ederken zorlandım. Hep tekrar yapmak zorunda kaldım. Kitabın dili akıcı olmasına rağmen okurken zorlanmanın nedeni; yarattığı icatların, akıldan, geleneklerden ve
Kitabın üçte birini bitirdim.Bu güne kadar okuduğum hiçbir kitaba benzemiyor.Bir sayfa sonra neyle karşılaşacağımı hayal bile edemiyorum.Hangi kitapla bir benzerlik kurabilirim diye düşüniyorum ama eşi ve benzeri yok sanırım bu kitabın.İşten eve dönsemde Locus Solus gezintime devam etsem diye ikidebir saate bakıyorum günboyu.Biriyle birşey konuşurken kitap hep aklımda başka bir boyuttayım bir kaç gündür.Kimseyi dinlediğim yok,varsa yoksa Locus Solus.Kitap tarafından ele geçirildim ve halimden gayet memnunum tek korkum kitabı bitirmek.
Tuhaf, absürt. Aynı zaman da dahice yazılmış bir kitap. Tüm dünyayı dolaşmış, Salvador Dali’nin hayran olduğu, Michel Foucault’un onun için koca bir kitap yazdığı ( ölüm ve labirent), ve hayatını intiharla sonlandıran ilginç insan Raymond Roussel. Locus Solus ‘ıssız yer’ anlamına gelir. Kitabın ana karakteri Canterel bir bilim insanıdır. Locus solusa gelen bir grup insanı bahçede bir gezintiye çıkarır. İlginç buluşlarını uzun uzun betimlemelerle anlatır. Fazlasıyla gerçeküstü, hayal gücümüzün sınırlarını zorlayan anlatımların arka planları çok çok sonra açığa kavuşur. Kitap hakkında olumlu ya da olumsuz yorum yapmak anlamsız olur çünkü kendi kategorisinde bir benzeri daha yok. Bu deneyimi yaşamaktan büyük bir haz aldım. Ama anlatılan imgeleri zihnimde oluştururken zaman zaman zorluk yaşadım. Kitaptan bir cümleyle bitiriyorum...
“Bir varmış bir yokmuş...” döneminin insanları hayvanları konuştururdu; Canterel’in kristalinde ise “safi beyinden, kaslar ve sinirlerden oluşan bir insan başı” durur: Danton’un kafası. Etrafında yüzen, derisi yüzülmüş bir kedi, mask gibi taktığı bir elektrikli külahla bu kafanın havada asılı duran sinirlerini harekete geçirir; kasları oynar, “olmayan gözleri dört bir yana çevirmiş” gibi görünür; ağızdan geriye ne kalmışsa, o açılıp kapanır, bükülür, sessiz öfkesinden suyosunları şeklinde büyük cümleler çıkarır ki, bunları Canterel misafirlerine tercüme eder.
Issız Yer
"Raymond Roussel - Locus Solus"
.
Locus Solus, Roussel'in Türkçe'ye çevrilmiş tek kitabı. Salvador Dali tarafından "yangından kurtaracağım tek kitap" denilerek, Andre Breton tarafından "Lautreamont'la birlikte tüm çağların en büyük büyücüsü" denilerek ve Michel Foucault tarafından hakkında koskoca bir kitap yazılarak övülen; Locus Solus. Bu kitap ne? Neden bu kadar övgü? Gerçekten o kadar iyi mi? Zor kitap olduğu çok açık ama bu zorluk bize bir şey katıyor mu ve gerekli mi? Kafamda dolaşan pek çok sorudan bir kaçı buydu.
Kitaptan söz etmeye geçmeden yazarla ilgili şunları söylemek isterim; Roussel 1920-21 yılları arasında özel arabasıyla dünya turu yapmış ve İstanbul'a da uğramış. Hayatı psikolojik sorunlar ve edebi yönden de anlaşılmamakla geçmiş. 1933 yılında intihar ederek hayatına son vermiş.
Locus Solus, "ıssız yer/mekan" anlamına geliyor. Kitapta Martial Canterel isimli zengin ve uçsuz bucaksız bir malikaneye sahip karakterimizin mekanına verilen isim. Kitaptaki "konu" diyebileceğimiz şey; bu malikanede bir grup arkadaşın Canterel tarafından gezdirilmesi ve buradaki ilginç aletlerin/buluşların anlatılması. Bunlar o arkadas grubundaki birinin ağzından anlatılıyor. Anlatılan bilimsel buluşlar ve doğaüstü denebilecek aletler hayalgücümüzü adeta sakız gibi sündürüyor.. Yani bu başka şekilde ifade edemem, zorlamaktan farklı bir şey bu. Kitapta anlatılan çoğu şeyi zihnimde canlandıramadim, edebilik bulamadım ve sürrealizm güzel yanlarını dahi göremedim. Yani Salvador Dali'ye göre yangından kurtarılacak tek kitap olması o kadar ilginç ki ben direk yangında bırakılacak ilk kitap da diyebilirim.. Sanırım Dali'nin de sahip olduğu o delilik-dahilik sınırından bakmak lazım bu kitaba. Bu tarzlara bayılsam da o sınıra yakın olmak herkesin harcı değil, ben de kitabı
Masal diyarından sesleniyorum size sesime ses,sesime güç olurmusunuz.
1914 yılında bir malikanede geçiyor bu masal.Masal diyorum ama sizi yanıltmasın masal gibi bir anlatım demem daha doğru olurdu sanırım.
Çünkü öyle,sürrealist akımının bu kadar yoğun olarak anlatıldığı bir hikayeyi daha önce hiç okumamıştım.Çeviri harika,kelimeler muazzam,noktalama işaretleri ve yazım hatası zaten yok peki okuru zorlayan nedir?
Çok zekice yazılmış bu eseri okurken icatları,buluşları gözünüzde canlandırmak ve yazarın hayal dünyasının seviyesine çıkmakta zorluk yaşıyorsunuz.Başka bir yazardan böyle bir hayal dünyasının olduğu bir metin hiç okumadım.Yazarın özgünlüğü de orada saklı.
Çok özel,kendine has olan bu hikayeyi okurken sakin bir beyin şart.Ve hikayede olay örgüsü yok çünkü.İlk sayfalar nasıl biliyor musunuz yüzme bilmeyen birisinin suyun üzerinde durmaya çalışırken ki çabası ve mücadelesi gibi....
İlk 70 sayfa bu mücadele ile geçiyor ve bu mücadeleyi rahatlıkla geçen okurun büyük bir engeli geride bırakacağını düşünüyorum.Sonra ki yapılması gereken ise hikayeye kendinizi bırakmanızı ve anlamak için çaba göstermemenizi tavsiye ediyorum.
Ve diyorum ki,insan aklının ve insanı hayal dünyasını zorlayan bir metin okumaya hazır mısınız?
Onu da siz bileceksiniz artık.
Sevgiler
YARIM BIRAKTIĞIMA DAİR İNCELEME (BELKİ DE BAHANE)Edebiyat
Puan vermedi
Yarım Bıraktıklarıma Özel İncelem (Belki de bahane...)
-Konu bütünlüğü yok ama bu sürpriz değil. Salvador Dali'nin yangında kurtarılacak kitap kategorisi bana fazla geldi. (Fazla ağır, fazla hafif, fazlalık...hangi fazlaysa herkesin fazlası kendine.)
-Evet bu tarz hiç okumamıştım neredeyse yarısına kadar geldim ve düşündüm ki...bu tarz okumasam da olur.
-Dağınıklık bir yerde bütünlenecek mi? Hep mi böyle gidecek? Mevcutta bir bütünlenme var ben mi kaçırıyorum derken, okuduğumu anladığımı düşündüğümde bile anlamsızlaştığında bıraktım.
-Belki (ama belki) tekrardan göz atarım.
-Bu yazım şeklini bir araya getiren akıl ilgi çekici.
Şimdilik hepsi bu.
Yazar Hakkında
Raymond RousselYazar · 3 kitap
Raymond Roussel Fransız şair, romancı, oyun yazarı, müzisyen ve satranç meraklısı. 20 Ocak 1877'de Paris'te doğan Roussel, Conservatoire de Paris 'te eğitim aldı. Çağdaş Fransız yazınının büyük öncülerindendir.
