Yazar:
Platon (Eflatun)
Çevirmen:
Efrahim Uğur Cinoğlu
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 30 dk.
Sayfa Sayısı:
88
Basım Tarihi:
Aralık 2021
Yayınevi:
Kapra yayıncılık
ISBN:
9786257419963
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Menon
Puan vermedi·88 syf.·
2026 38. kitabı
Platon'un kaleme aldığı diyalogların belki de en meşhuru Menon; Sokrates, Empedokles geleneğine yakın Menon ve Menon'un kölelerinden biri arasında geçer. Diyalog, erdemin neliği ve kaynağının ne olduğu üzerinedir. Buradan hareketle Menon, okuyucunun önüne şu soruları bırakıyor: Erdemli olmamız tamamen doğuştan getirdiğimiz bir özelliğimiz midir? Şayet öyleyse erdemli olmamızda bilginin rolü nedir? Bir diğer ifadeyle, erdem öğrenilebilir bir şey midir?
Menon, basit bir soruyla başlar: Erdem öğretilebilir mi? Ancak bu soru kısa sürede bilgi ve öğrenmenin doğasına dair daha temel bir sorgulamaya dönüşür. Platon, Sokrates aracılığıyla, erdemin tanımını netleştirmeden onun öğretilebilir olup olmadığını tartışmanın mümkün olmadığını gösterir. Böylece diyalog, kavramların yüzeysel kullanımını sorgulayan bir düşünce pratiğine dönüşür.
Metnin en dikkat çekici bölümü, “anamnesis” yani hatırlama kuramıdır. Sokrates, hiçbir eğitim almamış bir köleye geometri problemi çözdürerek bilginin öğrenilmediğini, hatırlandığını ileri sürer. Buna göre ruh, doğuştan belirli doğrulara aşinadır; öğrenme, bu bilgilerin bilinç düzeyine çıkarılmasıdır. Bu yaklaşım, bilgiyi deneyimden ziyade aklın içsel kapasitesiyle ilişkilendirir.
Menon’un ortaya attığı paradoks da önemlidir: Bilmediğimiz bir şeyi nasıl arayabiliriz? Eğer bilmiyorsak ne aradığımızı da bilmeyiz; biliyorsak zaten aramamıza gerek yoktur. Platon bu çıkmazı, hatırlama kuramıyla aşmaya çalışır. Arayış, bütünüyle bilinmez bir boşlukta değil; belirsiz ama tanıdık bir hakikat yönünde gerçekleşir.
Diyalog sonunda erdemin öğretilebilir olup olmadığı sorusu kesin bir cevapla kapanmaz. Ancak asıl vurgu, doğru yaşamın bilgiyle ilişkisine yapılır. Eğer erdem bilgiyse öğretilebilir olabilir; fakat eğer doğru inançtan ibaretse kalıcılığı tartışmalıdır.
Menon, erdem üzerine bir tartışma gibi görünürken, aslında bilginin nasıl mümkün olduğunu sorgulayan bir metindir. Cevaplardan çok yöntemi önemser. Sorunun kendisini derinleştirmek, Platon için cevaba ulaşmaktan daha değerlidir.
Erdem Nedir? Ve nasıl edinilir?Felsefe-Düşünce
Erdem Nedir ve Nasıl Kazanılır?
Platon tarafından kaleme alınan bu eser Menon'un Sokrates'e "Erdem doğuştan mı gelir, yoksa sonradan mı öğrenilir" sorusunu yöneltmesiyle başlıyor. Sokrates ise bu sorunun karşılığında Menon'dan önce erdem kavramının tanımını istiyor ancak tatmin edici bir yanıt bulamıyor. Bunun üzerine ikisi arasında erdem üzerine derin bir diyalog gelişiyor ve bu diyalog zamanla epistomoloji tarihinin de en önemli diyaloglarından biri haline geliyor. Günümüzde öğretmenler olarak bizim de çok kullandığımız ve adını yine Sokrates'in ta kendisinden alan Sokratik düşünme yöntemi ile Sokrates ve Menon en sonunda Erdemin edinimi olgusu üzerine bir kanıya varsalar da tam anlamıyla Erdemin özünde ne olduğu sorusuna bir cevap bulamıyorlar.
Kitap dil itibari ile oldukça yalın ve akıcı. Felsefe okuyorsunuz ancak ayrıntılarda kaybolmuyor aksine Sokrates'in sorularına cevap ararken buluyorsunuz kendinizi. Hatta bazen kitabı okurken kendimi lise sıralarında felsefe dersindeymisim gibi hissettim. Kesinlikle okunmaya değer olduğunu düşünüyorum.
Ahlak varmı, ahlak nedir, ahlak öğretilebilirmi, öğretilemezmi?Konuları ele alınmakta olup ayrıca Sokrates'in 'kare ve aritmetik' üzerinden İdealar kuramı ve Rasyonelizm'i savunmaya çalışmaktadır. Aynı zamanda kanımca benim gibi Platon hayranı olan okurların bu kitapla 'Platona yada daha doğrusu
Sokrates'e karşı ilk defa bir eleştri yapmaya götürebilecegini düşünmekteyim'.Ne kadar Menon ukela bir karekter olsada 'Sofistler hakkında düşünceleri ile hem Sofistlere hemde de dönemin Yunan halkına karşı oldukça eleştirel söylemlerde bulanmaktadır. Ayrıca Sokrates'in 'Kare argümanı' günümüz perspektifinden bakıldığında kolay eleştirelebilecek bir argüman olması dolaysıyla ilk defa İdealar kuramıyla,Rasyonelizm'e karşı fikirleri üretmemi sağlaması ve 'ahlakın öğrenimini Naturalist bir zeminde incelememi sağladığı için bu kitaba inceleme bırakmamak yanlış olurdu doğrusu.
Menon - Platon
Hem iyi bir filozof hem de edebi yönü güçlü bir yazar olan Platonun kaleminden hocası Sokrates'ten Erdem(ahlak) adına güzel bilgilerin olduğu bir eserdi. Platon, "İnsanlar doğuştan iyi değillerdir." diyerek insanların doğuştan ahlaklı olmadıklarını açıkladı. Ayrıca Erdemli olmanın öğretilebilir bir şey olduğunu açıkladı.
Kitabın vermek istediği temel mesajı ilk paragrafta ifade ettikten sonra ben de şu ilaveyi yapmak istiyorum. Platon'un sözüne katılıyorum, ahlaklı olmak eğitimle olabilecek bir durum. Dinlerin içinde de elbette ahlak öğretileri var ancak insanlar ahlakı okuyarak değil uygulayarak öğrenebilir. Ve yine insanların bilinç seviyesi artıkça ahlaklı olmaları da artıyor. Çünkü bilge insanlar ahlaklı olur. Bu yüzden Japonlar, çocuklarına uygulamalı olarak sıkı bir ahlak eğitimi veriyor. O çocuklar yetişkin olduklarında ahlaksız olmaları mümkün olmuyor, olur da ahlaksızlık yapan bir insan olduğunda tüm insanlar o insanı dışlıyor böylelikle tüm toplum ahlaklı olmuş oluyor.
Ülkece ahlak konusunda çok geride olduğumuz için bu kitabı tüm okurlara tavsiye ediyorum.
Kitaba 8.2/10 puan veriyorum.
Menon, Platon’un erdem üzerine düşündüğü kitaptır. Kitap, Menon’un Sokrates’e “Erdem nedir?” sorusunu sormasıyla başlar. Sokrates, doğrudan bir tanım yapmak yerine sorular sorarak erdemin ne olduğunu birlikte bulmaya çalışır. Ancak verilen her cevapla erdem biraz daha çelişkili hâle gelir. Bu durum, insanın bildiğini sandığı şeyleri aslında ne kadar yüzeysel bildiğini fark etmesine yol açar.
Menon’a göre insan bilmediği şeyi arayamaz; çünkü bilmediğini tanımaz. Sokrates ise buna karşı çıkar ve öğrenmenin aslında hatırlama olduğunu söyler. Doğru sorular sorulduğunda insanın bilgiyi kendi içinden çıkarabileceğini göstermeye çalışır.
Erdem konusu da bu sorgulamanın içindedir: Erdem doğuştan mı gelir, öğretilir mi, yoksa alışkanlıkla mı kazanılır? Kitap bu sorulara net cevaplar vermez; fakat erdemin bilgiyle yakından ilişkili olduğunu hissettirir. Kitabın sonunda kesin bir tanım yoktur, ancak erdem hakkında konuşabilmek için önce gerçekten bilip bilmediğimizi sorgulamamız gerektiği açıkça ortaya konur.
Menon, bana göre cevaplardan çok sorularıyla güçlü olan bir kitaptır.
Bu eser Platon'un ne denli büyük bir filozof olduğundan çok ne denli usta bir edebiyatçı olduğunu gösteriyor aslında. Evet içinde felsefenin büyük bir problemi olan epistemolojiye dair pek çok gönderme var. Bilgi, bilginin imkanlılığı, hangi bilgi vs masaya yatırılıyor. Ama büyük bir çoğunluğu Platon'un söz oyunlarından meydana geliyor. Bu da Platon'un ne kadar usta bir edebiyatçı, nasıl kabiliyetli bir ozan olduğunu gösteriyor. Sokrates'in köle Menon ile olan diyaloğundan ortaya bir öykü, minik bir roman çıkıyor aslında. Bu diyalogtan zihnimizin boş bir levha olmadığı, daha biz doğmamışken belirlenmiş olduğu sonucuna varılıyor. Nitekim okuma yazma bilmeyen ve hiçbir eğitimi olmayan genç köle Menon, Sokrates'in sorularının da yardımıyla bir geometri problemini çözüyor. Sokrates'in kıvrak zekası ile Platon'un yüksek anlatım kabiliyetinin ortak ürünü olan bu eser felsefede okuduğum en güzel diyalogdur.
8/10
2021 57. kitabı
Platon bileceğiniz üzere Sokrates’in öğrencisi.
Sokrates ise yazma gereği duymayan ve sormuş olduğu sorularla felsefe de unutulmayacak paradigmalar oluşturan Antik Yunan felsefesinin en önemli filozofudur.
Platon genellikle hocasının öğretisini yazmıştır.
Genellikle bizlere soru sorulduğunda cevaplamak istemeyiz, ya da soru soran bir insan hakkında düşünürken “ bilmez’ olduğu kanaatine varıyoruz çoğunlukla.
Halbuki soru sormak öğrenmeye çalışmak demektir, Sokrates’in soru sorma yönteminin ne kadar etkili olduğunu kitapta farkedip soru sormanın bilinmezliği çözdüğünü farkedeceksiniz.
Bu da neticesinde Sokrates’in felsefik bakış açısını ve aynı zamanda erdeme olan bakış açısını sunuyor.
Aslında Sokrates’in sormuş olduğu sorular bir bilinmezlik, ve bilinmezliği çözmek adına gerçeği ve erdemi sormuş olduğu sorularla bulmaya çalışmıştır.
Şu dünya da sorduğu sorularla insanlığa ders veren ve insanı sorgulamaya sevkettiren tek insan diyebiliriz aslında Sokrates’e.
İçerik;
Genel itibariyle Menon ve Sokrates’in konuşmalarından oluşan, Sokrates’in “Erdemin “ ne olduğunu ve erdemin öğrenilen ve ya öğrenilmeyen bir kavram olduğunu açıkladığı sürükleyici bir eser.
Sokrates’in her cümlesin de birşeyler kapacaksınız.
“Felsefik kitapları okuyan birey boş dönmez”
Keyifli okumalar. 
Menon Platon (Eflatun)
Menon Platon (Eflatun)
Söyler misin Sokrates, erdem öğrenilen bir şey midir yoksa deneyimle mi edinilir? Yoksa Erdem sonradan öğrenilmeyen, yani insanın doğuştan sahip olduğu bir yetenek midir? Eğer değilse insan nasıl erdemli biri olur?
Sorgusuyla başlayan klasik Sokrates yöntemi ile devam eden ve yer yer beyin bulandıran bir kitap.
Sokrates yine sorularla erdemin ne olduğuna ulaşıyor oradan erdemli kişilerin başkasının öğretmesi ile mi olduğunu sorguluyor. Bilgi ile ulaşılır mı ulaşımaz mı soruluyor.
Platon bu eserinde hocası Sokrates’in, sokratik yöntemiyle Erdemin ne olduğunu Menon ile anlamaya çalışıyor aynı zamanda bu eserde Erdem ve bilgi arasında benzerlik ve ilişkiyi görmeye ve okuyuculara göstermeye çalışan Platona göre Erdem doğuştan (Apriori) gelir. Biz onu, bilgi kırıntılarıyla anımsarız/hatırlarız. Sokrates, okuma ve yazma bilmeyen Menon’un bir kölesine Geometri ile ilgili doğru sorular sorarak doğru cevaplar alır ve bu olaydan örnek vererek aslında bilginin insanlarda örtük olarak varolduğu, doğru sorulmuş sorularla bunun açığa çıkarılabileceğini söyler Erdem de bu teze göre öğrenilebilir bir şey olmayıp erdemli olan kişilerde ruhta görünür hâle geldiğini ve erdemli olmayan kişilere bunu öğretmenin de mümkün olmadığını savunur Sokrates bu diyalogta erdemi öğretme vaadiyle para alan sofistlere de gösterir bunu.
Yazar Hakkında
Platon (Eflatun)Yazar · 59 kitap
Antik/klasik Yunan Filozofu, Matematikçi, Felsefi Diyaloglar Yazarı ve Batı Dünyasındaki İlk Yüksek Öğretim Kurumu Olan Atina Akademisinin Kurucusu
Eski Yunan filozofu (Atina İ.Ö. 428-ay.y.İ.Ö. 348/347). Soylu bir ailenin oğlu olan Eflatun (ya da Platon), parlak bir Öğrenim görerek, sanatın her dalında kendini gösterdi (çok genç yaşta şiirler, trajediler yazdı); Kratilos'tan bilim dersleri aldı. Sokrates'le tanışınca (İ.Ö. 407) felsefeye yönelip, gerek beden, gerek kafa yapısı bakımından siyasete yatkın olmadığından, o karışık yıllarda siyasetten uzak kaldı. Demokrasiyi küçümserken, Otuzlar Meclisi'yle iktidara gelen dostlarının yönetimini daha da beter buldu. Sokrates'in Ölümünden sonra Megara'da Eukleides'in yanına çekildi; sonra yolculuklar yaparak Kyrene'de matematikçi Theodoros'la tanıştı. Mısır'a bir yolculuk yapıp, İtalya'ya giderek Tarento ve Lokroi'deki pyhthagorasçı çevrelerle ilişki kurdu. İ.Ö. 388'e doğru Dionysos'un kaynı Dion tarafından, Syrasos'u pek etkileyemedi. Atina'ya dönerek, Akademi Gymnasionu'nda Yunanistan'ın dört bir yanından gelen Öğrencilere ders verdi. İ.Ö. 367 ve İ.Ö. 361'de iki kez daha Sicilya'ya gittiyse de, Genç Dionysos'u da etkilemeyi başaramadı ve felsefe ile tiranlığı bağdaştırmaktan vazgeçti. Atina'ya dönüp, Akademi'de ders vermeyi sürdürerek, söylentiye göre bir şölen sırasında öldürüldü.
Eflatun'un bütün yapıtları günümüze kalmıştır: Felsefe ve felsefeyle bağlantılı konularda yazılmış 26 diyalog. Karşılıklı konuşmalar biçiminde yazıldıkları için bunlara "diyalog" denirse de, tümünü diyalog diye adlandırmak belki doğru olmaz; çünkü, sözgelimi Sokrates'in mahkemede yaptığı konuşmayı içeren Savunma ve daha birkaç yapıtı, temelde monologdur. Gene de, tarihsel kişilere dayansın ya da dayanmasın, bütün yapıtlarını kişilerin ağzından yapılan konuşmalar biçiminde yazdığı için, tümü bu anlamda tiyatrovaridir. Birkaçı dışında, diyalogların tümünde, Sokrates odak kişidir.
Platon olan isminin neden Türkçede "Eflatun" olduğu:
- Arapçada [p] sesi yoktur. Yabancı dillerden alınan [p] Arapçada daima [f] oluyor.
- Arapçada [o] sesi de yok. Bu da daima [u]ya dönüşüyor.
- Arapçada kelime başında çift sessizi telaffuz etmek imkânsız. Türkçe ispor veya siteyşın gibi, ya başına ya arasına mutlaka bir sesli katıyorlar. Dolayısıyla filozofun Arapça adı "Felâtûn" veya "Eflâtûn". Türkçeye Arapçadan Eflatun olarak aktarılmış.
