Reading Hapishanesi Baladı

·
Okunma
·
Beğeni
·
2.097
Gösterim
Adı:
Reading Hapishanesi Baladı
Baskı tarihi:
2005
Sayfa sayısı:
100
Format:
Karton kapak
ISBN:
9789758688463
Kitabın türü:
Çeviri:
Tozan Alkan
Dil:
Türkçe
Ülke:
Türkiye
Yayınevi:
Bordo Siyah Yayınları
Baskılar:
Reading Hapishanesi Baladı
Reading Zindanı Baladı
Reading Zindanı Baladı
İki yılını hapishanede geçiren Oscar Wilde, mahkumiyeti sırasında, karısını öldüren 30 yaşındaki Kraliyet Muhafız Alayı süvarisi Charles Thomas Wooldridge'in idamına tanık olur. Bu idam, tüm mahkumları olduğu gibi Wilde'ı da çok etkiler ve ortaya, Wilde'ın önceki yapıtlarının hiçbirine benzemeyen, özgün bir şiir çıkar. "Sanat sanat içindir" kuramının ateşli savunucusu, güzel söz avcısı Oscar Wilde, "Reading Hapishanesi Baladı"nda ilk kez şiddeti, dehşeti, korkuyu, açlığı, yalnızlığı, dayanışmayı; yani hapishane gerçeğini dile getirmektedir.

"Reading kentinin hapishanesinde
Yüz karası bir utanç çukuru var
Zavallı bir adam yatıyor orda
Alevin dişleri kemirmiş onu
Kavurucu bir örtüye sarmışlar
Adı bile yazmıyor mezarında."
(Arka Kapak)
İlginç bir eserdi. Bir idam mahkumundan ilham alınarak yazılmış şiirlerden oluşan bu kitap beni kendi ruh dünyamın idam edilmiş taraflarını düşünmeye sevketti. Ne kadar haklı " herkes öldürür sevdiğini" derken. İnsan kendi sevdiklerini hatta kendinde sevdiklerini her gün öldürüyor. Sırf birileri bizim hakkımızda daha iyi düşünsün diye en sevdiğimiz huylarımızı boğmadık mı? Ya da daha iyi yerlere gelmek için...

Açık sözlülük, iyi niyet, hüsnü zan, fedakarlık, yardımlaşma, diğergamlık... Bu saydıklarım kendi ellerimle idama sürüklediğim Reading Hapishanesi Mahkumlarım benim. Sizlerin de vardır mutlaka mahkum ettiği huyları. Sahip olamadıklarımız uğruna sahip olduklarımızdan verdik hep. Tükettik sonra da tükendik. Umarım iç dünyamda mahkum ettiğim bu duygularım idam edilmemiştir. Belki akıl yargıcım suçlu görse de bu duygularımı kalbim hala suçsuz onlar diye bağırıyor.
Peki kim suçlu..
Ama gene de herkes sevdiğini öldürür,
 Bu böylece biline,
 Kimi bunu kin yüklü bakışlarıyla yapar,
 Kimi de okşayıcı bir sözle öldürür,
 Korkak, bir öpücükle, 
 Yüreklisi kılıçla, bir kılıçla öldürür!

 Kimi insan aşkını gençliğinde öldürür,
 Kimi sevgisini yaşlılığına saklar;
 Bazıları öldürür arzunun elleriyle,
 Altın’ın elleriyle boğar bazı insanlar:
 Bunların en üstünü bıçak kullanır çünkü
 Böylelikle ölenler çabuk soğuyup donar.

 Kimi insan az sever, kimisi de çok uzun,
 Kimileri aşkı satar, kimileri satın alır;
 Kimileri de yapar bu işi gözyaşıyla,
 Kimilerinde aşka serin kanla kıyılır;
 Hemen herkes bir türlü öldürür sevdiğini,
 Ama bundan ötürü herkes asılmamıştır.”
farklı bir kitaptı. öyle bir anlatmış ki, bütün yaşananların ortasında buluyorsunuz adeta kendinizi mutlaka okunmalı bu muhteşem eser. bir diğer kitaplarına da mutlaka göz atacağım.
Bu kitap hakkında başarılı bir inceleme yazabilir miyim emin olmamakla birlikte eserden biraz bahsetmek istiyorum. Çünkü doğru düzgün hiçbir bilgi yok eser ile ilgili.

"Reading Zindanı Baladı’nın o meşhur "Oysa herkes öldürür sevdiğini... " ile başlayan dizelerini Tuncel Kurtiz'in canlandırdığı Ramiz Dayı karakteri sonrasında bilmeyen az kişi kalmıştır diye tahmin ediyorum. Şiire ilham kaynağı olan sevdiğini öldüren adam idam mahkumu Charles Thomas Wooldridge'dir.Karısının başka birisiyle ilişki yaşadığı dedikoduları sebebiyle, usturayla boğazını kesip onu öldürdükten sonra idam cezasına çarptırılmış, infazına kadar olan üç haftalık süreyi geçirmek üzere Reading Hapishanesi’ne gönderilmiş. Bu sırada Wilde da homoseksüellik ve ahlaksızlık suçu nedeniyle iki yıl kürek cezasına çarptırılmış bu sebepten yaklaşık bir yıldır Reading Hapishanesi'nde bulunmaktadır. Wooldridge'in azap çeken halinden etkilenerek bu şiiri idam cezası alan bu mahkuma ithafen yazar.

""“Bu adam öldürmüştü sevdiğini,
Ve bu yüzden de ölecekti.”"""

Şiir Wilde’ın kendi adı yerine C.3.3. adıyla yayınlanır. C.3.3. mahlası, Wilde’ın Reading Hapishanesi’nde C blok, 3. kat, 3 numaralı hücrede kalmış olmasından gelmektedir.

İşte biz de şiirde Wilde'in gözünden idam mahkumunun hapishaneye gelişinden asılmasına kadar olan süreci izliyoruz. Bir yandan da mahkumiyet hayatının Wilde'ı nasıl etkilediğini okuyabiliriz. Zannımca şan,şöhret,popülerite dolu yılların sonunda düştüğü durum ve hapishane şartları kendisini derinden etkilemiştir. Bunu da şiire yansıtmış zaten.

"Sonra seyrettik onu gün be gün,
Meraklı gözlerle, iç kemiren şüpheyle,
Ve düşündük acaba yolun sonu
Bizim için de aynı yere çıkar mı diye,
Çünkü kim bilir, kimin kör ruhu
Savrulacaktı Cehennemin dibine."

Sevdiği kadını öldüren adamın asılarak idam edilmesiyle sonuçlanan olay zamanın İngiltere kamuoyunda geniş yankı uyandırmış ve Wilde’ın eserinin yayınlanmasıyla İngiltere’de cezaevlerinin ve ceza uygulama sistemlerinin düzenlenmesini sağlayan kanunların çıkmasına öncü olmuştur. Kendisi de bu şiiri yazdıktan 3 yıl sonra ölmüştür. :( :( 46 yıllık yaşamında hapse girmeden önceki hayatı ne kadar hareketli, neşeli, kalabalık ve başarılıysa; hapis dönemi ve çıkışı sonrası da bir o kadar durağan, kederli, yalnız ve düşkün olmuştur.

"Onu böylesine sarsan her şeyi,
Böyle feryat ettiren bütün elemi,
Sonsuz pişmanlıklarını, döktüğü onca teri,
Kimse bilemez benim bildiğim gibi: çünkü
Birden fazla hayat yaşayanı
Birden fazla ölüm bekler."

Şiirde pek çok sembolik anlatım varmış Örneğin; şiirdeki, korkaklar öpücük ile öldürür, dizesi; Havari Yahuda'nın İsa'yı yanağından öperek işaret ederek, romalı askerlere yakalatması olayına hitaben yazılmış. Bunun gibi şarapla ilgili bir sembol daha vardı ama başında da belirttiğim gibi şiirle ilgili güzel bir inceleme maalesef bulamadım.Hiç bir şey için değilse bile Oscar Wilde’in son eseri olduğundan ve kitabın sonunda yer alan mektuplaşmalar için okunur diye düşünüyorum.
bir gecede bitirdiğim 1900lerde ölen bir adama beni daha çok bağlayan edebiyatı ve dil kıvraklığıyla büyüleyen hicranını derinden hissettiğim Oscar Wilde'ın nacizane eseri.Okunmalı.
"Birden fazla doğan fani varlıklar, birden fazla helak olmalıydılar". Wilde Reading Hapishanesi'nde tanık olduğu bir idamı kendi üzerinde nasıl derin etki yarattığını bu manzume ile etkileyici şekilde anlatmış. Kitap 2 gün önce elime geçti, belki 5 defa en baştan okumuşumdur. Her okuyuşumda farklı bir noktaya takıldım, farklı bir ayrıntı yakaladım, mısraların arkasında saklı anlamlara uzun uzun daldım.
Gerçekten insan üzerinde kalıcı tesir bırakan bir yapıt, bundan sonra da defalarca okuyacağıma eminim. Yaşanmışlık ve anlatım gücü beni çok etkiledi. Okurken kendinizi hapishanenin ortasında, bir idam mahkumunu izlerken bulacaksınız...
Wilde'ın bir idam mahkumunu gözlemleyerek kaleme aldığı şiirlerden oluşuyor. Bu idam hükmü nedeniyle hapishanedeki diğer kişiler tarafından yaşanan gerilimi ise dizelerine ustalıkla yansıtmış, hapishane hayatına da yer yer sitemle değinmiş.
Okunası, etkileyici bir şiir serüveni. Parça parça ve bir bütün olarak güpgüzel :) Oldukça beğendim, bir solukta okunuyor, okuyun, okutturun...

İnsan öldürürür, sevmeye görsün...
Oscar Wilde'ı ezel dizisinde Tuncel Kurtiz'in oysa herkes öldürür sevdiğini şiirini okumasıyla tanımıştım. Şiir çok güzeldi baya etkilemişti beni tabi Tuncel Kurtizin muhteşem yorumunun da büyük bir payı var etkilenmemde. Şiiri dinledikten sonra Oscar Wilde'ın bir kitabını almaya karar verdim ama önce hangisini okusam bilemedim bari şiirin geçtiği kitabı alayım belki daha güzel şiirlerde vardır dedim. Oku oku doyamayacağınız, etkileyici ve son derece sürükleyici bir kitap şiirleri okurken ister istemez kendinizi idam mahkumu Wooldridge'nin yerine koyuyorsunuz kitap sizi kendi içine çekiyor ve farklı bir diyara götürüyor. Kitabı 1 günde bitirdim her sayfası bonibon tadında okumak isteyenlere önerilirrr.
Şimdi sizi biraz geçmişe götüreyim. Ezel Türk televizyon tarihinin en iyi dizilerindendi kuşkusuz, orada rahmetli Tuncel Kurtiz'in seslendirdiği Oysa Herkes Öldürür Sevdiğini Baladını bilirsiniz. Bu o baladın tamamıdır.

Balad fazlasıyla gerçek bir olaya dayanıyor. 1895 yılında Oscar Wilde "ağır ahlaksızlık" suçundan Reading Devlet Hapishanesine gönderiliyor, cezası iki yıl. Mahkemedeki meshur eşcinsellik savunmasının ardından itibarını, ruh sağlığını ve ününü kaybetti.

O hapishanedeki bir diğer mahkum Charles Thomas Wooldridge, Kraliyet Muhafizligindan süvariydi.

Eşi Ellen'ın Wooldridge yerine Glendell olan kızlık soyadını kullanmasına sinirlenerek eşine şiddet uyguladı. Ellen, Charles ile bir daha görüşmek istemedi. Ellen'ın, çalıştığı postaneden biriyle ilişkisi olduğuna dair dedikodular duyunca eşi ile son kez konuşmak için onu dışarı davet etti. Tartıştılar ve Charles yanında getirdiği ustura ile Ellen'ın boğazını kesti. Mahkeme Charles'ın idamına karar verdi. Geriye kalan 3 haftasını Readingte geçirdi. Charles'ın halinden etkilenen Wilde bu baladı yazdı.

Not: Eğer ingilizce biliyorsanız daedalus kitaptan okumanızı tavsiye ediyorum.
Oscar Wilde hapishanede geçirdiği iki yılın ardından, zindan günlerinin anısına bu eseri yazmıştır. İçinde pek çok insana tanıdık gelecek dörtlükler yer almaktadır..
Oysa herkes öldürür sevdiğini
Kulak verin bu dediklerime,

Kimi bir bakışıyla yapar bunu,
Kimi dalkavukça sözlerle,
Korkaklar öpücük ile öldürür,
Yürekliler kılıç darbeleriyle
Kimi gençken öldürür sevdiğini
Kimi yaşlı iken
Şehvetli ellerle boğar kimi
Kimi altından ellerle
Merhametli kişi bıçak kullanır
Çünkü bıçakla ölen çabuk soğur.
Kimi yeterince sevmez
Kimi fazla sever
Kimi satar kimi de satın alır
Kimi gözyaşı döker öldürürken,
Kimi kılı kıpırdamadan
Çünkü herkes öldürür sevdiğini
Ama herkes öldürdü diye ölmez
Anladım hangi melun fikirle
Yürüdüğünü bu yolda,
Anladım bu aydınlık günleri
Neden efkârlı gözlerle izlediğini;
Bu adam öldürmüştü sevdiğini,
Ve bu yüzden de ölecekti.

Oysa herkes öldürür sevdiğini,
Bunu böyle bilin,
Kimi hazin bir bakışla öldürür,
Kimi latif bir sözle,
Korkaklar öperek öldürür,
Yürekliler kılıç darbeleriyle!
Kimi gençken öldürür sevdiğini,
Kimi ihtiyarken;
Kimi şehvetli ellerle boğar,
Kimi sevdiğini altına boğar:
Merhametlisi bıçağını savurur,
Çünkü böyle ölen çabuk soğur.
Kimi az sever, kimi çok,
Kimi alır, kimi satar;
Kimi öldürürken gözyaşı döker de,
Kimi gözünü bile kırpmaz:
Çünkü herkes öldürür sevdiğini,
Ama herkes öldürdü diye ölmez.
Kabil'in Habil'i öldürdüğü
Günden beri hiç dinmedi acılar
Çünkü insanların insanlar için
Koymuş olduğu bütün yasalar
Tıpkı adaletsiz bir kalbur gibi
Taneyi eleyip samanı tutar.
Ne ellerini ovuşturdu, ne gözyaşı döktü,
Ne etrafına bakındı, ne hasretle bitap düştü,
Yalnızca havayı içine çekti, sanki
Havada bir şifa, bir derman varmış gibi;
Öylece ağzını açtı ve içti güneşi
Güneş sanki şarapmış gibi!

Kitabın basım bilgileri

Adı:
Reading Hapishanesi Baladı
Baskı tarihi:
2005
Sayfa sayısı:
100
Format:
Karton kapak
ISBN:
9789758688463
Kitabın türü:
Çeviri:
Tozan Alkan
Dil:
Türkçe
Ülke:
Türkiye
Yayınevi:
Bordo Siyah Yayınları
Baskılar:
Reading Hapishanesi Baladı
Reading Zindanı Baladı
Reading Zindanı Baladı
İki yılını hapishanede geçiren Oscar Wilde, mahkumiyeti sırasında, karısını öldüren 30 yaşındaki Kraliyet Muhafız Alayı süvarisi Charles Thomas Wooldridge'in idamına tanık olur. Bu idam, tüm mahkumları olduğu gibi Wilde'ı da çok etkiler ve ortaya, Wilde'ın önceki yapıtlarının hiçbirine benzemeyen, özgün bir şiir çıkar. "Sanat sanat içindir" kuramının ateşli savunucusu, güzel söz avcısı Oscar Wilde, "Reading Hapishanesi Baladı"nda ilk kez şiddeti, dehşeti, korkuyu, açlığı, yalnızlığı, dayanışmayı; yani hapishane gerçeğini dile getirmektedir.

"Reading kentinin hapishanesinde
Yüz karası bir utanç çukuru var
Zavallı bir adam yatıyor orda
Alevin dişleri kemirmiş onu
Kavurucu bir örtüye sarmışlar
Adı bile yazmıyor mezarında."
(Arka Kapak)

Kitabı okuyanlar 168 okur

  • Bey Böyrek
  • Nietzsche, At ve Kırbaç
  • Su
  • Burak Seyfi Özsütcüler
  • Ö...
  • ceren daştan
  • Howl
  • sıradan birisi
  • atacan kural avgören
  • Pyria

Yaş gruplarına göre okuyanlar

0-13 Yaş
%4.8
14-17 Yaş
%1.6
18-24 Yaş
%19.4
25-34 Yaş
%50
35-44 Yaş
%22.6
45-54 Yaş
%0
55-64 Yaş
%0
65+ Yaş
%1.6

Cinsiyetlerine göre okuyanlar

Kadın
%48.3
Erkek
%51.7

Kitap istatistikleri (Bütün baskılar)

Bu baskının istatistikleri

Okur puanlamaları

10
%34.3 (24)
9
%20 (14)
8
%25.7 (18)
7
%8.6 (6)
6
%1.4 (1)
5
%1.4 (1)
4
%0
3
%0
2
%0
1
%0