Tatlı Betüş
Aziz NesinYazar:
Aziz Nesin
Tahmini Okuma Süresi:
12 sa. 13 dk.
Sayfa Sayısı:
431
Basım Tarihi:
1981
Yayınevi:
Özkur Ofset
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Tatlı Betüş, mizah ve hiciv ustası Aziz Nesin'in sosyete hayatını, hiç kendisinden dinlemediğimiz kadın karakter üzerinden ve onun hayatından kesitler aktaran, gülerken düşündüren bir roman. Yazım tekniği olarak farklı olduğu gibi, ele aldığı kadın, erkek ve toplum ilişkileri olarak güncel ve başarılı.
Tatlı Betüş'ü sevdim ama onun şahsında ve onun adına, benzer hayatı yaşamak zorunda kalanlar için de üzüldüm. Bir incelemede roman kahramanına akrostiş yazılır mı ? Ben yazdım.
Tufan kopsa yeryüzünde yalnızdın
Aşk denizinde aşka hasret kalmıştın
Tarifin mümkün değildi ey güzel kadın
Lakin sen de kaderinden yana yaralıydın
Irmak gibi çağladın kim bilir hangi denizdesin
Benzersizdi gülüşün ve sesin
Emsal olmuştu güneşe gözlerin
Tarçın kokardı saçların nefesin
Üzüntüye hiç gelmezken yüreğin
Şimdi kim bilir nerede hangi uzak iklimdesin
Ve paylaşmak istedim.
Hayata 1-0 geriden başlayıp her şeye rağmen yaşamayı ıskalamayanlara her nerede yaşıyorlarsa sevgiyle...
Aziz Nesin'in Türkiye'deki sosyete tabakasını ve çevresinde gelişen olayların hicvedildiği, yozlaşmanın toplumdaki silüetini yazdığı güzel bir eser. Keyifle okudum
Orson Welles'in kurgu şahikası (hikayesi için aynı şeyi söyleyemem) Citizen Kane'de bir "rosebud" kelimesi üzerinden Kane'i tanıyan, bir şekilde onun hayatında yer alan birçok kişiyle söyleşme üzerinden bir basın kralı Kane portresi izlemiştik. Aziz Nesin, Zübük'te olduğu gibi Tatlı Betüş'te te aynı kurgulamayı başarıyla deniyor. Anılan iki romanında da anlatıcı olarak kendisini değil bizzat tanıklıkları kullanıyor. Bu yöntem büyüleyicidir zira her tanık, anlatılan kişiyi kendi meşrebine göre tanımlar. Kendi cümleleriyle anlatır ve böylece Betüş karakteri yazarın tek tip penceresinden değil tanıkların çok yönlü dünyalarındaki gibi şekillenir. Bu bir romancının zengin bir karakter ortaya koyabilmek için bulabileceği en güzel yoldur. Zübük'te tanıklar her biri birbirinden pek az fark arz eden kasabalıların gözünden anlatılan Zübükzade'de benzer bir zenginlik yoktu ama karakter yaratımı tanıkların anlattıkları olayların çok güçlü mizahi etkisiyle oluşmuştu. Betüş öyle de değil. Betüş'ü anlatan, ona aşık bir şair olduğunda farklı bir Betüş'ü, bir dergi yazarı kadın olduğunda başka bir Betüş'ü ya da onun bedeninin peşinde olan eski bir çapkın anlattığında bambaşka bir Betüş'ü çıkartıyor ortaya. Haliyle Tatlı Betüş dediğimiz karakter de aslında bir insandan fazlası, bir tipoloji haline geliyor.
Kimdir bu tipoloji? Betüş 1958'de yazıldığından şüphesiz Demokrat Parti'yle önce şekillendirilen sonra da azdırılan sosyete dünyasının merkez kuvvetidir. Toplum cemaatler ve cemiyetler olarak ikiye ayrıldığında bizde burjuva denilen oluşum yapay ve zorlama olduğundan cemiyet kesimi de kaçınılmaz bir yozluk taşır. '50'li yılların aslen köylü olan ama sırf para ve mevki sahibi oldukları için kentliymiş gibi kabul gören sosyetesinin içinin boşluğunu, yüzeyselliğini, alaturkalığını her
8/10
2018 48. kitabı
Tatlı Betüş
Lokum Betül
Bayan Dövüz
Güllü
Mis Kamepa.........
-Roman, birçok kişinin bakışıyla anlatılan ama aslında kim olduğu bilinemeyen Betüş isimli kadını konu almaktadır.
Farklı isim ve lakaplarla anılan Betüş, etrafındaki insanların ikiyüzlülüğünü kendisi üzerinden kanıtlayarak onlardan intikam alma peşindedir. Ayıplanacak her türlü davranışı sergilemekten çekinmez, buna rağmen onu tanıyanlar onun aslında ne kadar naif ve hayırsever bir kadın olduğunu bilirler...
Özgür Düşüncesi ve ödünvermez kişiliğiyle anılan sevgili Aziz Nesin,
yine okunması gereken bir
esere imzasını atmış.
Okuyanı adeta kahkahaya boğacak ..niteliğinde bir eser ortaya çıkmış.
Kara mizahtaki inceliği, ironiyi büyük bir başarıyla lanse edebilmiş yine usta yazarımız ..
-“Size bişey söyleyeyim mi, bunca senelik gümrükçüyüm, gümrüklerin bir faydası olduğuna kani değilim. Elinde Betül Hanım gibi bikaç kadın olacak, salacaksın Avrupa'ya, Amerika'ya... Sermayesi de kendinden, sen hiçbişey koymayacaksın. Yatırım yok, kazanıp kazanıp getirecekler memlekete beyim.”
(alıntı) “Tatlı Betüş”
Keyifli okumalar diliyorum..
6/10
2022 38. kitabı
Zorlanarak ve kısa tutarak ilerleyeceğim bir inceleme ile hoşgeldim madem .. Mizah ve hiciv ustası Aziz Nesin’in Tatlı Betüş’ünü sevmedim ben :( Okuduğum diğer kitaplarında aldığım tadı alamadım asla, zorlanarak bitirdim desem yeri. Sayfalar ilerledikçe olayın kurgusu karman çorman bir hal aldı, karakterlerin zaman zaman şive ile konuşturulmuş olması bana çok itici geldi üzülerek, ve bu öykü de çok sık kelime tekrarına düşülmüş, hiç haddim değil belki ama bu sefer olmadı ..
Aziz Nesin'in muhteşem uslübuyla yazılmış, kadına, topluma, ilişkilere dair enfes bir hiciv örneği. Kitabın tamamı Aziz Nesin'in tiyatral yazım yeteneği ile dolu, zaman zaman kitap okuyor değil de bir tiyatro oyunu izliyormuşum gibi hissettim ve bu çok hoşuma gitti.
Samimiyetle tavsiye edeceğim harika bir kitap.
Gülerken düşünmeyi de unutmayın!İlişkiler
Bir toplumda yaşamak, parçası olabilmek hatta toplumla aynı yöne gidebilmek, toplumun geleceğinde rol almak, yön vermek ve bunları sosyolojik açıdan sağlıklı toplum ve bireyler yetiştirmek için yapmak, her şeyin normal görünmesini sağlamak, ve normalmiş gibi davranmak... Buna kısaca günlük hayat diyebiliriz.
Tabi birde; aynı toplumda yaşamak, aynı yolu yürürken biraz farklı gözlükler kullanmak var. Bunlar öyle gözlükler ki camlarının renginden dolayısıyla görüşü, çerçevesinin şa’şa’ası görünüşü çok farklı. Bunların “kralı çıplak göstermek” gibi meziyetleri olsa da kimseye bir zararı yok! Aksine; toplumun yürüdüğü yolda ihtiyaç duyduğu ekmeğe, suya ve her türlü yaşam desteğine ek besin olarak sunulan ruhsal bir besini sağlıyor. Evet, evet… Mizahı bu!
Mizah Atinalılar tarafından insanın gerçekten toplum olmaya başladığı, sosyolojik açıdan büyük gelişmeler gösterdiği orta çağda geleneksel bir sanat ve ifade biçimi olarak geliştirilmiştir. Zaman içinde Avrupa’nın içine sızmış, insanlar bu işi meslek haline getirmişler. Amaç; kralı hem çıplak göstermek hem de aynı kralı eğlendirmekmiş.
Dünyadaki gelişimini yüzyıllar içinde sürdürdükten sonra topraklarımızda da kendine yer, vücut bulabilmiş ve günümüze kadar varlığını sürdürmeyi başarmış.
Edebiyatımızın tarihçesine dönüp baktığımızda mizahın ilk örnekleri olarak masallar, fıkralar ve tiyatro oyunları görebiliyoruz.
Ama Cumhuriyet'in ilanıyla birlikte edebiyatımız ve mizah biraz yön değiştirir ve daha eleştirel, daha keskin bir hal alarak kapsamı genişletir.
Aziz Nesin, Sabahattin Ali, Rıfat Ilgaz, Orhan Kemal, Bedii Faik, Haldun Taner, Muzaffer İzgü, Çetin Altan gibi yazarlar da, günümüz mizahının bulunduğu noktaya gelmesinde önemi büyük birer rol üstlenmişler, “güldürmek ve düşündürmek”i kendilerine rota belirlemiş ve
^İşlenmemiş suçlar, işlenmiş suçlardan daha alçakça, daha namussuzca... işlenmek isteyip de, çıkarlarından yüreksizliklerinden, korkularından işleyemedikleri ama hep içlerinden geçirdikleri, baskı altında gizli suçları... işte asıl bana yükledikleri. en uygun hedef olarak beni seçmeleri de normal. büyük mağazalar daha çok müşteri çeker, dolaylarındaki küçük dükkanları batırır. ben de suç atma hedefi olarak çok uygunum. yıllarca yüksek sosyetenin en büyük ahlaksızlık hedefi olduğumdan kendilerindeki her türlü ahlaksızlığı da üstüme atıp arınıyorlar.^
*
*
Aziz NESİN'in üzerinde aylarca uğraştığı, eserin adını en uygununu bulana değin değiştirdiği; tipik bir Aziz NESİN üslubuyla; toplumun parlak gözüken çürük kısımlarının çarpıklığından, samimiyetsizliğinden gem vurularak yazdığı ve tüm bunları,bunlardan alınacak mesajları tek bir kişiye, Tatlı Betüş' e yüklediği bir roman bu roman. Bir karaktere bu yüklemeyi hem yapıp hem okuyucuya keyif katan roman yazmak sanırım çok az yazarın gerçekleştirmeye cür'et edebileceği bir şey. Diğer romanlarına binaen bu eseri 400 küsür sayfayı da bulsa,bir an olsun sıkmadan, elinizden düşmeden kitap elinizi tutuyor sizin.
Atıf YILMAZ' ın Türkan ŞORAY'ı başrol oynattığı uyarlanmış dizi de youtube da mevcut.
İyi okumalar dilerim.
Küçük yaşta bir doktora evlatlık olarak verilen Betül’e, yani Tatlı Betüş’e, Mısır’da ölen amcasından yüklü bir miras kalmıştır. 40 yılı aşkın bir süredir kendisinden haber alamayan gerçek akrabaları ve mirası duyup zuhur eden sahte akrabaları mirastan pay alabilmek adına Tatlı Betüş’ün izini sürerler. Her çaldıkları kapıda ise onları Tatlı Betüş’ün bir diğer hayatı ve yüzünü yaşayan insanlar karşılar. Lokum Betül, Bayan Döviz, Kopça Koparan Dansöz Gülcan Keklik, Madam Entelektüel, Müstesna Hanımefendi, Madam Abuş, Evlatlık Şükran, Yırtık Leyla ya da Sarışın Bebek onun diğer adları ve yüzleridir. Her tiple birlikte sosyal hayatın, daha ziyade de sosyete hayatının, günümüz deyimi ile “cemiyet hayatı”nın bir başka çürümüş yanı ortaya konur.
10/10
2021 32. kitabı
“Her şey ortada apaçıkmış. Hiç insan kendi parasını böyle su gibi harcar mıymış! Ancak başkalarının ceplerinden çalma çırpma paralar böyle harcanırmış. Dünyanın en cömert insanları hırsızlar, yankesiciler, pezevenkler, dolandırıcılarmış. Neden elleri açıkmış? Çünkü başkalarının paralarını harcarlarmış da ondan. Kanunlar, kanunları yapanlara işlemezmiş. Ama bu ‘...... çocuklarında’ ahlak mahlak diye bir şey kalmamış.”
—
Kitabın her cümlesinde Aziz Nesin’in üstün zekasını ve gülmece yoluyla düşündürmece anlayışını derinden hissetmemek mümkün değil.
Aziz Nesin’lik olaylar tüm kitaplarında olduğu gibi Tatlı Betüş’te de karşımıza çıkıyor.
—
Yüksek Sosyete’nin gerçekteyse alçak sosyetenin çürümüş, yozlaşmış, süslüpüslü bayağılıklarını sergileyip ortaya koyuyor.
Kendine özgü yazım biçimleriyle ve diliyle de kitabı daha eğlenceli hale getiriyor.
—
Aklımda kaldığına göre mektupta şöyle şeyler yazılıydı:
“İnsanlarda iki, pek nadir olarak da üç böbrek bulunur. Yolladığın mektupların hepsini çıkarıp bidaha okudum. Mektuplarında yazdığına göre şimdiye kadar dört kere apandisit, altı kere bademcik, üç kere ülser ameliyatı olmuşsun, iki kere kırılan belkemiğini alçıya koydurtmuşsun, iki kere kulak ameliyatı geçirmişsin. Tam üç kere de böbreklerinden birini aldırtmışsın. Aldırdığın eski böbreklerini unutup annene yazdığın mektuptaki böbrek ameliyatıyla, şimdi dördüncü böbreğini de aldıracaksın. Sana Allah dört ciğer, altı böbrek, beş kulak vereceğine, ne olurdu birazcık da vicdan verseydi...”
Yazar Hakkında
Aziz NesinYazar · 190 kitap
20 Aralık 1915’te İstanbul’da doğdu. İki yıl Darüşşafaka Lisesinde öğrenim gördü. Kuleli Askeri Lisesini bitirdi. Kara Harp Okulu ve Askeri Fen Okulundan mezun oldu. Üsteğmen rütbesindeyken "görev ve yetkisini kötüye kullanmak" suçlamasıyla yargılanıp ordudan uzaklaştırıldı. Bir süre bakkallık yaptı. Ardından gazeteciliğe başladı. Yedigün, Karagöz ve Tan Gazetesinde çalıştı. Cumhuriyet adlı bir magazin dergisi yayınladı. Sabahattin Ali ile birlikte, Marko Paşa, Malum Paşa, Merhum Paşa, Alibaba mizah dergilerini çıkardı. 1951de bir kitapçı dükkanı, ardından bir fotoğraf stüdyosu açtı. 1954ten itibaren Akbaba mizah dergisinde takma isimlerle mizah öyküleri yazdı. Yazın yaşamı boyunda 100ün üzerinde takma isim kullandı. Kemal Tahirle birlikte Düşün Yayınevi’ni kurdu.Yeni Gazete, Akşam ve Taninde köşe yazıları yazdı. Yazarlığı, Öncü, Yeni Tanin ve "Ustura" isimli bir mizah eki de hazırladığı Günaydın gazetesinde sürdürdü. 1962de Zübük isimli mizah dergisini çıkardı. 1963te yayınevinin yanmasının ardından sadece yazmaya başladı. 1972de Çatalcada kimsesiz çocukların eğitimini gerçekleştirmeyi amaçlayan Nesin Vakfını kurdu. Kitaplarının tüm gelirini bu vakfa bağışladı. 1976-1980 arasında her dalda edebiyat ödülleri veren Nesin Vakfı Edebiyat Yıllığını çıkardı. 1979da seçildiği Türkiye Yazarlar Sendikası Başkanlığı görevini yıllarca sürdürdü. Sadece Türk edebiyatının değil dünya mizah edebiyatının da sayılı isimleri arasında yer alan Aziz Nesin, düşünceleri ve yazıları nedeniyle siyasi iktidarlardan sürekli baskı gördü, tutuklandı, yargılandı, sürgün edildi, cezaevlerinde kaldı. 6 Temmuz 1995 tarihinde yaşamını yitirdi. Öykülerinde Türk toplumunu ayrıntılarıyla yansıtır. Anlatımında halk edebiyatının ana öğelerinden yararlanır. Yer yer masal temasıyla ve mizah aracılığıyla günlük olayları, toplumsal aksaklıkları eleştirir. Türk edebiyatında çağdaş mizah yazarlığı tekniklerini geliştiren, genç mizah yazarlarının doğmasına yolaçan yazardır.
