Uça Çxomina
Samed Behrengi
Tahmini Okuma Süresi:
1 sa. 3 dk.
Sayfa Sayısı:
37
Basım Tarihi:
2014
İlk Yayın Tarihi:
1968
Yayınevi:
Gola Kültür Sanat ve Ekoloji Derneği
Orijinal Adı:
Farsça: ماهی سیاه کوچولو
Orijinal Dil:
Farsça
Orijinal Ülke:
İran (İslam Cumhuriyeti)
ISBN:
9786056465802
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Diğer Baskılar
93 diğer baskı · Tümünü Göster
Küçük Kara Balık
25,9bin okunmaCan Yayınları · Ekim 2023 · 52 s.
Küçük Kara Balık
2.416 okunmaOptimum Kitap · Temmuz 2018 · 64 s.
Küçük Kara Balık
2.148 okunmaKırmızı Kedi Yayınları · 11 Ocak 2019 · 64 s.
Küçük Kara Balık
1.018 okunmaKapra Yayınları · 21 Aralık 2020 · 56 s.
Küçük Kara Balık
857 okunmaKarbon Kitaplar · 25 Şubat 2019 · 56 s.
Küçük Kara Balık
305 okunmaRumuz Çocuk Yayınevi · Ocak 2020 · 60 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
"Ben bilmek istiyorum; gerçekten de yaşamak dediğimiz şey şu bir avuç yerde yaşlanıncaya kadar dolaşıp durmaktan mı ibaret; yoksa dünyada başka şekilde yaşamak da mümkün mü?"
Diyerek bilinmez yollara düşen cesur bir balığın hikayesi #k:2282.
Samed Behrengi bu kitabında, bir ırmakta yaşayan küçük kara balığın, denize, özgürlüğe ulaşma çabasını ve yeni yerler keşfetme merakını anlatıyor. Küçük kara balığın çevresindeki baskılara, tutucu düşünce yapısına karşı gelip, karşılaştığı zorluklara rağmen pes etmeyerek amacına ulaşmasını ve bütün balıklara yol göstermesini anlatıyor.
Küçük Kara Balık kitabı bir dönem ülkemizde yasaklanmış, halen İran'da yasak kitaplardanmış. Nedeni ise kitabın, şartları kabullenip uyum sağlamak yerine direnmeyi ve sorgulamayı teşvik etmesi. Yazarın ölümü de bu yüzden oldukça şaibeli bir şekilde olmuş.
Kitap, kalıplara uyum sağlayıp, kaderine razı olmak yerine çabayı anlatması bakımından, yakın zamanda okuduğum 
Martı Jonathan Livingston kitabını anımsattı bana. İki kitabı da okumanızı tavsiye ederim.
Küçük Kara Balık, çocuk kitabı olarak kabul edilmesine rağmen ben çocuk kitabı tanımına uygun olduğunu düşünmüyorum. Bu kitap daha çok yetişkinlere hitap ediyor bence. Şiddet öğesi barındırması, öldürme konusunun geçmesi açısından küçük yaş gruplarına olumsuz etkisi olabileceğini düşünüyorum. Bir sınıf öğretmeni olarak öğrencilerime okutup olumsuz etki riskini göze alamam. Aynı zamanda ölüm ve yaşamın anlamı üzerine düşünmenin felsefesini çocukların henüz kavrayamayacağını düşünüyorum. Bu açıdan kitabın tavsiye edildiği gibi yedi yaş ve üzeri değil de on iki yaş ve üzeri herkesin okumasını tavsiye ederim.
Keyifli okumalar diliyorum. Kitapla kalın.
Samed Behrengi bu kitabında, bir ırmakta yaşayan küçük kara balığın, denize, özgürlüğe ulaşma çabasını ve yeni yerler keşfetme merakını anlatıyor. Küçük kara balığın çevresindeki baskılara, tutucu düşünce yapısına karşı gelip, karşılaştığı zorluklara rağmen pes etmeyerek amacına ulaşmasını ve bütün balıklara yol göstermesini anlatıyor.
Küçük Kara Balık kitabı bir dönem ülkemizde yasaklanmış, halen İran'da yasak kitaplardanmış. Nedeni ise kitabın, şartları kabullenip uyum sağlamak yerine direnmeyi ve sorgulamayı teşvik etmesi. Yazarın ölümü de bu yüzden oldukça şaibeli bir şekilde olmuş.
Kitap, kalıplara uyum sağlayıp, kaderine razı olmak yerine çabayı anlatması bakımından, yakın zamanda okuduğum Martı Jonathan Livingston kitabını anımsattı bana. İki kitabı da okumanızı tavsiye ederim.
Küçük Kara Balık, çocuk kitabı olarak kabul edilmesine rağmen ben çocuk kitabı tanımına uygun olduğunu düşünmüyorum. Bu kitap daha çok yetişkinlere hitap ediyor bence. Şiddet öğesi barındırması, öldürme konusunun geçmesi açısından küçük yaş gruplarına olumsuz etkisi olabileceğini düşünüyorum. Bir sınıf öğretmeni olarak öğrencilerime okutup olumsuz etki riskini göze alamam. Aynı zamanda ölüm ve yaşamın anlamı üzerine düşünmenin felsefesini çocukların henüz kavrayamayacağını düşünüyorum. Bu açıdan kitabın tavsiye edildiği gibi yedi yaş ve üzeri değil de on iki yaş ve üzeri herkesin okumasını tavsiye ederim.
Keyifli okumalar diliyorum. Kitapla kalın.
Sorgulamakla başlar her şey…İyi Bayramlar
Kendimizi, çevremizi ve bütün dünyayı sorgulamak küçük yaşlardan itibaren bildiğimiz ancak hayatımıza çok da tatbik edemediğimiz bir düşünce ve eylem planı aslında. Bir çoğumuz kendimize bir şekilde dikte edilen şartların dışına çıkıp yeni şeyler öğrenmeye ve keşfetmeye kapalıyız. Sebepleri arasında çeşitli hayat şartları, aile ve toplumsal kurallar olmasına rağmen hayatta iz bırakan portrelere baktığımızda hemen hepsi bu kuralları yıkmayı göze almış olanlar oluyor. Kitap masalsı bir anlatışla bir solukta okunabiliyor ancak etkisi boyutunun çok çok üzerinde. Daha önce bir çok anlatı, ders ve makale konu olmuş bir kitap ve kısa bir zaman yaşamasına rağmen hayatı ve ölümü ile yıllar sonra bile hakkında konuşulan bir iz bırakan portre sevgili Samed Behrengi
Kitabı okumanızı tavsiye ederken başta kendim olmak üzere sorgulamaktan ve şartları zorlamaktan vazgeçmemek dileğiyle…
Samed Behrengi
Kitabı okumanızı tavsiye ederken başta kendim olmak üzere sorgulamaktan ve şartları zorlamaktan vazgeçmemek dileğiyle…
“Küçük Kara Balık”, 12 Eylül darbesi döneminde ülkemiz de dahil olmak üzere birçok ülkede yasaklanmış olup günümüzde de İran’da yasaklanan kitaplar arasında bulunmakta. Peki bu yasakların sebebi ne?
Kitap 56 sayfadan oluşuyor ama yasaklanması gerektiğini düşündüklerine göre, yeteri kadar mesaj içeren bir kitap olduğunu okumadan da anlamak mümkün gibi gözüküyor. Özgürlüğü, başkaldırıyı, sorgulamayı, değişimi, keşfetmeyi, düşünmeyi, kalıp düşünceleri yıkmayı anlattığı için korkmuş olmalılar diye düşünüyorum.
Gelelim kitabın konusuna. Küçük kara bir balığımız var başrolde. Bir gün annesine ırmağın nereye gittiğini görmek istediğini söylüyor. Annesi ise ben de düşünürdüm küçükken ama ırmağın başı sonu olmaz diyip çocuğunun hayal gücüne pranga takmaya çalışıyor. Kara balık buna karşı gelip dünyayı keşfetmek istiyor. Bu dünyanın sadece ırmağın yaşadığı kısmından ibaret olmadığını biliyor. Hapsedildiği sınırların dünyanın tamamı olduğuna inanmıyor. Annesi ise bu tavrını çocuğunun gösterdiği başkaldırı, saygısızlık, soysuzluk olarak nitelendirip çocuğunun “ahlakını” bozduğu gerekçesiyle kara balığın arkadaşı olan salyangozu suçlu ilan ediyor. Bu şekilde devam edip kitabı tamamen anlatmayacağım. Kara balığın serüveni bu şekilde başlıyor. Evini terk edip dünyayı keşfe çıkıyor. Yolda birçok badire atlatıyor ama yolun sonunda bilmiyoruz ona ne olduğunu, tahmin ediyoruz. Ümitli bir çocuksak yoluna devam ettiğini düşünüp bir yerden çıkacağını biliyoruz; değilsek verdiği son savaşıdır fakat birini kurtarmıştır orada diyoruz ve içimizi hüzünlü bir sevinç kaplıyor.
Son sayfalara kadar gayet iyi idare eden kara balık, ölüm üzerine düşünüp felsefe yapmaya başladığı anda dikkati dağılarak balıkçılara yem oluyor. Sizce bu bir tesadüf mü? Bir bakın şöyle etrafınıza; ölümü, yaşamı; iyiyi,
"Toplanın, incelememiz gereken bir kitap var."
Samed Behrengi’nin Küçük Kara Balık’ı, yüzeyde bir çocuk masalı gibi görünür; fakat metnin derinliğinde, itaate dayalı bir dünyada uyanmanın bedelini anlatan sert bir alegori vardır. Hikâye, annesiyle birlikte dar bir derede yaşayan küçük bir balığın, “dere dışında başka sular olup olmadığını” sormasıyla başlar. Asıl mesele, derenin varlığı değil; derenin tek dünya olduğuna inanılmasıdır.
Küçük Kara Balık’ın sorusu masumdur ama tehlikelidir. Çünkü düzen, soruyu sevmez. Diğer balıklar için güvenlik, sınırların içinde kalmakla mümkündür; bilinmeyen ise tehdittir. Annesi, komşular, yaşlı balıklar… Hepsi aynı dili konuşur:
“Biz böyle yaşadık, sen de böyle yaşa.”
Bu cümle kitap boyunca değişmez; sadece konuşan ağızlar değişir.
Balık, dereyi terk ettiğinde yolculuk başlar; fakat bu bir macera değil, bilinç yolculuğudur. Karşılaştığı her canlı (yengeç, kurbağa, kertenkele, pelikan) yalnızca birer engel değil, birer dünya görüşüdür. Kimisi korkuyla yaşar, kimisi çıkarcılıkla, kimisi kör bir bilgelikle. En tehlikelisi ise “çok şey bildiğini sanan”lardır. Özellikle yaşlı kertenkele figürü, bilginin bile nasıl iktidara dönüşebileceğini gösterir.
Deniz, Küçük Kara Balık için bir hedef değil; bir hakikatin ifşasıdır. Dere, küçük ve kontrollü bir evrendir; deniz ise sınırsız ama acımasızdır. Behrengi burada romantik bir özgürlük anlatısı kurmaz. Deniz güzeldir ama güvenli değildir. Özgürlük, huzur vaat etmez; bedel vaat eder.
Hikâyenin en çarpıcı yönlerinden biri, Küçük Kara Balık’ın “kurtuluş” aramamasıdır. O, hayatta kalmak için değil; doğru yaşamak için yola çıkar. Pelikanla karşılaşması ve ölümle burun buruna gelmesi, kitabın en sert kırılma noktasıdır. Çünkü burada kahramanlık değil, bilinçli risk vardır. Küçük Kara Balık ölümü göze alır; çünkü itaat ederek yaşamanın zaten
Özgür düşünmek ve sorgulamak geliştirir.Alıntı
Çocuk kitabı gibi görünse de her yaştan okura hitap eden derin, politik ve felsefi bir alt metne sahiptir.
Küçük Kara Balık, bir derede annesiyle birlikte yaşayan ve sürekli derenin sonunun nereye çıktığını, dünyanın geri kalanında neler olduğunu merak eden Küçük Kara Balık’ın maceralarını anlatır...
Çevresindeki diğer balıklar ve annesi, hayatın sadece o dereden ibaret olduğunu savunarak onun bu merakını saçma bulur ve onu durdurmaya çalışır.
Ancak Küçük Kara Balık, basmakalıp düşünceleri reddeder ve bilinmeyeni keşfetmek için amansız bir yolculuğa çıkar...
Yol boyunca kurbağalar, yengeçler ve pelikanlar gibi pek çok farklı canlıyla karşılaşır.
Hem dostluğu, dayanışmayı ve özgürlüğü öğrenir hem de dünyanın tehlikeleriyle yüzleşir...
Karşılaştığı her zorlukta cesaretini koruyan Küçük Kara Balık, nihayet hayali olan büyük denize ulaşır.
Ancak hikayenin sonunda, hem kendi özgürlüğü hem de diğer balıkların kurtuluşu için büyük bir tehlikeye karşı fedakarca bir mücadeleye girişir...
Velhasılı;
Küçük Kara Balık, sorgulamanın, otoriteye karşı çıkmanın, özgürlüğün, cesaretin ve adalet arayışının önemini anlatır.
Küçük Kara Balık, bir derede annesiyle birlikte yaşayan ve sürekli derenin sonunun nereye çıktığını, dünyanın geri kalanında neler olduğunu merak eden Küçük Kara Balık’ın maceralarını anlatır...
Çevresindeki diğer balıklar ve annesi, hayatın sadece o dereden ibaret olduğunu savunarak onun bu merakını saçma bulur ve onu durdurmaya çalışır.
Ancak Küçük Kara Balık, basmakalıp düşünceleri reddeder ve bilinmeyeni keşfetmek için amansız bir yolculuğa çıkar...
Yol boyunca kurbağalar, yengeçler ve pelikanlar gibi pek çok farklı canlıyla karşılaşır.
Hem dostluğu, dayanışmayı ve özgürlüğü öğrenir hem de dünyanın tehlikeleriyle yüzleşir...
Karşılaştığı her zorlukta cesaretini koruyan Küçük Kara Balık, nihayet hayali olan büyük denize ulaşır.
Ancak hikayenin sonunda, hem kendi özgürlüğü hem de diğer balıkların kurtuluşu için büyük bir tehlikeye karşı fedakarca bir mücadeleye girişir...
Velhasılı;
Küçük Kara Balık, sorgulamanın, otoriteye karşı çıkmanın, özgürlüğün, cesaretin ve adalet arayışının önemini anlatır.Küçük Kara Balık
Martin Eden okurken araya sıkıştırdığım yarım saatte okuduğum güzel bir farkındalık yaratan aslında çocuk masalı diye atfedilen ama kendim açısından öyle düşünmediğim güzel bir eser. Nasıl küçük prens çocuk masalı değil ise bu da öyle bir kitap. Bir balığın bulunduğu ortamdan farklı bir dünya arayışı ve bu arayışı ne pahasına olursa olsun bedelleri ne olursa olsun gerçekleştirme isteğinin öyküsü. Martin Eden'ı da anımsatmadı da değil şimdi :) Kısmen kitap bir uyanışı çağrıştırması sebebiyle de birçok ülkede de zamanında yasaklanmış olan bir kitap ülkemizde dahil. Çok küçük çocuklar için değil ama ergenlik çağına girmiş, girmek üzere olan çocuklara mutlaka okutulması taraftarıyım. İyi okumalar dilerim.
Küçük Kara Balık.... özgür olmak isteyen herkesin bazı bedeller ödemek zorunda olduğu kadar, kararlı olması gerektiğini de hatırlatmaya devam ediyor.... böyle yazıyor kitabın arka kapağında....
Şimdi düşünelim? Başka dünyaları hiç tanıdınız mı? Engellere baş kaldırıp, içinizde yaşıyan o düşüncelerin peşinden hiç gittiniz mi? Ne diyor Küçük Kara Balık zaten yaşamın sonu var, bu kaçınılmaz, önemi olan senin başkalarının hayatındaki anlamın, dokunuşun...
Her kitleye, her yaşa elbette sesleniyor bu ufacık masal kitabı....
Neden İran da yasaklanmış peki? Bu ufacık, dondurma künefe gibi eser :-)) okuyunca anlayacaksınız....aksi takdirde uyuyan biri uykusuzluğu nerden bilecek? Uyanmak gerekiyor, uyandığında artık uyumayacaksın!!!
..........Herkese Keyifli Okumalar Dilerim...........
Her ne kadar çocuk kitabı olarak biliniyor olsa da herkesin okuyabileceği bir kitap. Yaşadığı yerin monotonluğundan sıkılan merakını gidermek için yeni yerler keşfedip görmek isteyen, özgürlüğüne düşkün Küçük Kara Balık: Annesinin ve birlikte yaşadığı topluluğun tüm karşı çıkışlarına rağmen cesurca davranıp; merakının peşinden gittiği, hayatı keşfe çıktığı, yepyeni maceralardan geçtiği ve okuru da peşinde götürdüğü kısacık bir hikaye. Eğer okumadıysanız okuyun derim ama çocuklarınıza ya da kardeşlerinize mutlaka okutun.
Küçük Kara Balık, özgürlük, merak ve cesaret temalarını işleyen unutulmaz bir çocuk klasiğidir. Hikâye, yaşlı bir balığın diğer genç balıklara anlattığı bir macerayla başlar.
Bir derede yaşayan Küçük Kara Balık, yaşamı boyunca hep aynı suyun içinde dönüp duran balıklardan farklıdır. Sürekli merak eder: “Derenin sonu nereye çıkar? Dünya ne kadar büyük?” Bu sorularına cevap bulmak için ailesinin ve diğer balıkların uyarılarına rağmen dereden çıkıp büyük denizlere ulaşmayı kafasına koyar.
Yolculuğunda:
Kurbağa, yengeç, pelikan, balıkçı gibi birçok canlıyla karşılaşır. Küçük Kara Balık, aklını kullanarak tuzaklardan kurtulur, zorluklarla mücadele eder ve sonunda büyük okyanusa ulaşmayı başarır. Bu, onun hem özgürlüğe kavuştuğu hem de düşlediği geniş dünyayı gördüğü andır.
O Sadece Bir Balık... Ama!Edebiyat
On iki bin torun ve yavruya anlatılan bu büyülü hikaye şöyle başlar: "Bir zamanlar annesiyle ırmakta yaşayan küçük bir karabalık vardı."
Bu küçük balık yaşadığı sınırlı alandan sıyrılma isteğiyle bir gün annesine karşı geldi: "Hayır anneciğim artık dolaşamıyorum, buralardan gitmeliyim."
Bu karşı geliş küçük bir itiraz gibi görünüyorsa da büyük yankı uyandırdı ırmakta: "Ufaklık kaşınıyor!"
Fakat küçüğümüz duruşundan taviz vermeyecekti ve o gün onu bekleyen o koca denize doğru yol aldı: "Dostlarım görüşmek üzere! Unutmayın beni."
"Nasıl unuturuz, bizi sen uyandırdın [...]"
Nasıl unuturuz güzel balık, bizi sen uyandırdın!
Okuduk/dinledik seni, 12 bin küçük balıktan sadece biri olarak...
Hani hikaye son bulur ve bir kırmızı balığın o 12 bin balık içinden sadece onun uykusu kaçar ya...
İşte ben -seninle ilk tanıştığım- o gün kırmızı balık olmaya cesaret ettim.
Ne zaman yuvamdan ayrılma arzusu sarsa ruhumu, ne zaman duvarlar üstüme üstüme gelse evimde ve ne zaman dünyaya atılmak, o bana ayrılan küçük küçücük alandan sıyrılmak istesem bu kırmızı balık gibi uykularım kaçar ve seni düşünürüm.
Seni her okuduğumda daha da koyulaşan o kırmızı renk bir gün simsiyah olacak ve sen olabilmeye de cesaret edeceğim.
Şu an tek tek senin ne yaşadığını yazarak tadını kaçırmayacağım incelemenin, biz zaten okuduk/okuyacağız ve biliyoruz/öğreneceğiz seni.
Belki diyeceksiniz bana: o sadece bir balık...
Ama! O karşı koymaya, o sıyrılmaya, o yolculuğa, o ölmeye bile cesaret edebildi.
O sadece bir balık... Değil aslında. O, biziz. Uykusu kaçan kırmızı balıklar olarak, potansiyel küçük kara balıklarız hepimiz.
Yazar Hakkında
Samed BehrengiYazar · 37 kitap
Samed Behrengi (Fars:صمد بهرنگی, Azerbaycan: Səməd Behrəngi; 24 Haziran, 1939; Tebriz, İran Şahlığı; ö. 31 Ağustos, 1967; Aras Nehri) Azeri asıllı İranlı öğretmen ve çocuk hikâyeleri ile halk masalları yazarı-derleyicisi.
Hayatı
Babasının adı İzzet, annesinin adı Sara idi. İran genelinde seyahatler ile Fars ve Azeri halk kültürü üzerine incelemeler yaptı. Halkın dilinde dolaşan masalları, söylenceleri derledi, yorumladı, yeniden yazdı. Bunları derlemenin yanı sıra, çocuk öyküleri yazdı. Ne var ki kimilerince çocuk öyküleri olarak görülen bu yapıtlar kimilerince de İran ve diğer dünya halklarına, adalet, eşitlik, dogmayı sorgulama, direnebilme gibi öğütlerde bulunan metinlerdir. Zamanının Şah yönetimine karşı masal ve hikâyeler yazarak karşı koymaya çalışmış, başkaldırmıştır.Samed Behrengi öğretmen okulunda okumuştur. Öğrenimini tamamladıktan sonra köy okullarında öğretmenliğe başlamıştır. Kısa hayatı boyunca her zaman çocuklara hayatı anlatmaya çalışmış ve öğretmenlik görevinde kalmıştır.
Samed Behrengi (1967) 29 yaşındayken şüphe uyandıran bir biçimde Aras Nehri'nde ölmüştür. Yüzerken boğulduğu söylentisi yayılsa da buna kimse inanmadı, çünkü Behrengi, yazdığı masallarla, ülkesinin başına çöreklenmiş Şahlık düzenini açıkça eleştiyor, her türlü baskı yönetimine karşı çıkıyordu. Bu yüzden suikaste uğradığı düşünülmektedir.Yapıtları onlarca dile çevrilmiştir.
