Yazar:
Voltaire
Çevirmen:
Hamdi Tuncer
Tahmini Okuma Süresi:
3 sa. 7 dk.
Sayfa Sayısı:
110
Basım Tarihi:
2019
İlk Yayın Tarihi:
1747
Yayınevi:
Yitik Ülke Yayınları
Orijinal Adı:
Zadig ou La Destinee
ISBN:
9786052027363
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Diğer Baskılar
10 diğer baskı · Tümünü Göster
Sadık veya Kader
1.410 okunmaİş Bankası Kültür Yayınları · Ağustos 2023 · 82 s.
Sadık ve Kader - Bir Doğu Masalı (Ciltli)
150 okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 3 Eylül 2019 · 104 s.
Zadig
142 okunmaAlfa Yayınları · Temmuz 2021 · 136 s.
Zadig
103 okunmaKaknüs Yayıncılık · Aralık 2014 · 120 s.
Zadig
59 okunmaYitik Ülke Yayınları · 2019 · 110 s.
Zadig
49 okunmaKapra Yayıncılık · Ocak 2021 · 96 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Kitapta, Zadig isimli karakter ve hayatı boyunca başına gelen olumsuzlukları okuyoruz. Zadig aslında çok zeki, erdemli, edepli, pratik çözüm üreten ve herkesin sevdiği birisidir. Lakin kıskananları da çoktur. Mutluluğu arayan Zadig'in karşısına ne yazık ki hep haksızlık ve adaletsizlikler çıkar. Atılan iftiralar ve bazı şanssızlıklar yüzünden kaç defa idamdan, ölümden kurtulur. Başına gelenlere rağmen doğrularından ödün vermez.
Bana göre kitapta, Voltaire'nin vermek istediği mesaj çok açık! Sonu ne olursa olsun, bildiğin doğrulardan asla vazgeçme! Gün gelir sana tuzak kurmak isteyenler, ilahi adaletin tecellisiyle cezasını bulur ve sen dürüstlüğünün karşılığını alırsın.
Kitabın türü felsefe ama Voltaire Zadig karakteri üzerinden insaoğlunun başına gelenleri öyle masalsı şekilde anlatmış ki, sizi temin ederim ki "felsefe okuyamıyorum dili ağır geliyor" diyenler bile bu kitaba bayılacak! Ben kitabı, uygun bir zamanımda, ikinci defa okumak üzere rafın en ulaşılabilir yerine kaldırdım bile
Bir doğu hikayesi yazar bize felsefi bir anlatım ile ideal insan olma ve yaşamayı anlatmakta. Basamak basamak her kademede iftirada hatada çok bilmede bildiğini söylememe de başa gelen şeylere karşı nasıl bir duruş sahibi olacağımızı anlatmakta keyifli okumalar dilerim
Aşkım Voltair’den ZADİGEdebiyat
Zadig akıl,dürüst iyi bir savaşçı hak hukuku gözeten güzel kadınların çevresinde olmasına rağmen onlara rağbet etmeyen varlıklı biridir.Sultanın hamiyetinde olan astarte’ye aşıktır.Voltaire bu felsefi masal ne kadar 3 bin yıl öncesinden bahsetmiş gibi gözüksede aydınlanma çağı’nın,18.yüzyıl fransız toplumunun,dünün ve bugünün acımasız bir eleştirisini yapıyor aslında… Voltaire 
Zadig
Voltaire ZadigHızır mı zadig miFelsefe
Voltaire’nin okuduğum 3.kitabı. Daha da okumayı düşünüyorum. Zadig bizden uzak olmayan tanıdık kıssalar içeriyor. Burada Voltaire, doğu kültürünü incelemiş olduğunu görüyoruz. Gayet sürükleyici ve felsefe harmanlanmış. Arkadaş Ortamında okunması hoş olan bir kitap.
“Doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlarmış.” sözünün açık kanıtı olan muhteşem bir eser. Açık sözlü ve yerinde özgüveni ile kendi hayatını anlatabilmek için #zadig masalını yazmış olan #voltaire…
Felsefi masal niteliğinde olan kitap her ne kadar 3 bin yıl öncesini anlatsa da hala günümüz için geçerli olabilecek güzel kıstaslar ve özlü sözler içeriyor. Voltaire yani François-Marie Arouet dürüst, açık sözlü, yerinde özgüveni ve sevgi dolu bir hayat yaşamak için uğraşırken uğradığı haksızlıkları masalsı bir dille anlatmış. Mutlaka okunması gereken muhteşem eserlerden biri.
Miniminnacık bir kitap ama içinde adeta bir dünya var.
Toplumların, insanların ve devletlerin davranış biçimleri şahane bir şekilde hicvedilmiş.
Münzevi ile Sadığın yolculuğu ve bu yolculuk esnasında Münzevi'nin yaptıkları, bana Hz Musa ile Hızır'ın birlikte yaptıkları yolculuĝu hatırlattı. Hani yola çıkmadan önce Hızır'ın Hz Musa'ya sen benim yaptıklarıma karışmadan durabilecek misin dediği, Hz Musa'nın yolculuk boyunca şahit olduğu o geminin delinmesi, çocuğun öldürülmesi, duvarın tamir edilmesi kıssaları.
Okuması son derece eğlenceli, aynı zamanda düşündürücü, hatta özleştiri yapmanızı da sâglayacak ve her kesime kolaylıkla hitap eden bir anlatım.
Bu kitabı okurken daha ònce nasıl olur da bir Voltaire okumadım diye şaşkınlık içerisine düştüğümün itirafını da yapmadan geçemeyeceğim...
Zadig ou la Destinée, yani Türkçede bilinen adıyla "Sadık veya Kader" Voltaire’in hikâye anlatma çabasımdan ziyade; akıl, kader, adalet ve insan doğası üzerine kurduğu adeta düşünce laboratuvarıdır. Metni salt bir Doğu Masalı düşüncesiyle okumak, eserin asıl gerilimini kaçırmak anlamına gelir, çünkü Voltaire, Aydınlanma’nın en sert tartışmalarını anlatıya yerleştirmiş.
"Zadig", yani Sadık karakteri kader kavramının edilgen bir kabulleniş değil, aksine insan aklının sınırlarını test eden bir problem alanı olduğunu gösteriyor. Başına gelen olaylar karşısında edilgen bir yazgı figürü gibi görünse de, aslında Sadık sürekli düşünen, sorgulayan ve neden-sonuç ilişkileri kurmaya çalışan biridir. Anlatılarındaki teslimiyetçi tipolojiden ayrı tutulmalıdır.
Voltaire ince bir ironi kurmuş; kaderin belirleyiciliği savunuluyor gibi görünürken, aslında insan aklının olayları anlamlandırma kapasitesini yüceltiyor.
Sadık'ın yaşadığı her talihsizlik, “kaderin bir cilvesi” gibi düşünülse de derinliğinde toplumsal düzenin irrasyonelliğine yöneltilmiş bir eleştiri olduğu, okurun gözünden kaçmıyor. Özellikle adalet mekanizmalarının işleyişi, Voltaire’in en sert göndermelerinden birini oluşturuyor. Sadık'ın suçsuz olduğu hâlde cezalandırılması, haklı olduğu durumlarda dışlanması ya da tesadüfi şekilde ödüllendirilmesi; adaletin ilahi ya da mutlak bir sistem değil, insan eliyle şekillenen kusurlu bir yapı olduğunu ima ediyor.
Voltaire’in Aydınlanmacı kimliği ön planda. Kaderi metafizik bir zorunluluk olarak sunmak yerine, insanın bilgisizliğinden doğan bir yanılsama olarak tartışmaya açıyor. Sadık'ın başına gelen olayların tümü determinist bir evren anlayışını çağrıştırsa da, aslında anlamı ancak insan aklıyla çözülebilir. Yani kader, var olan bir gerçeklikten çok, insanın anlam veremediği
Voltaire'nin Bu Eseri Üzerine Birkaç SözVoltaire ’nin yazdığı bu esere göz atmak yerinde olacaktır. Hem kısa oluşuyla okuyucuyu yormuyor hem de hikâyeleriyle akıcı bir anlatım sunuyor.
Eserin başkahramanı Sadık, erdemli, dürüst ve bilge bir kişidir. O, mutluluğu arayan bir insandır. Önce bu mutluluğu evlilikte bulmaya çalışır; ancak yaptığı iki evlilik de hüsranla sonuçlanır. Bu deneyimlerin ardından, mutluluğun evlilikte olmadığını fark ederek kendini doğa bilimlerine adar.
Sadık’ın bundan sonra başına gelenler ise kitapta oldukça sürükleyici bir dille anlatılır. Kitabı okurken ve bitirirken aklıma sık sık şu söz geldi: “Bu da geçer ya Hû.” Aynı zamanda 
Friedrich Nietzsche 'nin "Amor Fati!" yani "Kaderini Sev!" felsefesi de zihnimde yankılandı. Hayatta her şeyin sürekli bir değişim içinde olduğu ve hiçbir olayın kalıcı olmadığı bir kez daha anlaşılıyor.
Kitap boyunca, hiçbir şeyin göründüğü gibi olmadığını ve bu düşüncenin Sadık’ın bilgeliğiyle ne kadar uyumlu olduğunu görmek de mümkün.
Sadık’ın içsel yolculuğunu ve başından geçenleri daha yakından tanımak isteyenlerin, bu kısa ama derinlikli esere mutlaka göz atması gerekiyor.1000Kitap
Voltaire ’nin yazdığı bu esere göz atmak yerinde olacaktır. Hem kısa oluşuyla okuyucuyu yormuyor hem de hikâyeleriyle akıcı bir anlatım sunuyor.
Eserin başkahramanı Sadık, erdemli, dürüst ve bilge bir kişidir. O, mutluluğu arayan bir insandır. Önce bu mutluluğu evlilikte bulmaya çalışır; ancak yaptığı iki evlilik de hüsranla sonuçlanır. Bu deneyimlerin ardından, mutluluğun evlilikte olmadığını fark ederek kendini doğa bilimlerine adar.
Sadık’ın bundan sonra başına gelenler ise kitapta oldukça sürükleyici bir dille anlatılır. Kitabı okurken ve bitirirken aklıma sık sık şu söz geldi: “Bu da geçer ya Hû.” Aynı zamanda Friedrich Nietzsche 'nin "Amor Fati!" yani "Kaderini Sev!" felsefesi de zihnimde yankılandı. Hayatta her şeyin sürekli bir değişim içinde olduğu ve hiçbir olayın kalıcı olmadığı bir kez daha anlaşılıyor.
Kitap boyunca, hiçbir şeyin göründüğü gibi olmadığını ve bu düşüncenin Sadık’ın bilgeliğiyle ne kadar uyumlu olduğunu görmek de mümkün.
Sadık’ın içsel yolculuğunu ve başından geçenleri daha yakından tanımak isteyenlerin, bu kısa ama derinlikli esere mutlaka göz atması gerekiyor.
Puan vermedi·82 syf.·
2025 37. kitabı
Voltaire’in Sadık ya da Kader adlı kitabı, ilk başta basit bir Doğu masalı gibi görünse de aslında hayatın anlamı, insan doğası, adalet, din ve kader gibi konular üzerine düşündürmeye zorlayan kısa ama yoğun bir eser.
Kitabın ana karakteri Sadık (Zadig), zekası, ahlak anlayışı ve iyi niyetiyle öne çıkan bir adam. Ancak Voltaire bu karakteri ne zaman bir iyilik yapsa, ne zaman doğru olanı seçse, başına bir felaket gelmesiyle sürekli “ödüllendiriyor.”
Spoiler uyarısı: Sadık’ın sürekli başına gelen felaketler, en yakın dostunun ihaneti, yanlış anlaşılmalar sonucu hapse düşmesi, sevdiği kadından ayrı kalması ve bir köleye dönüşmesi “iyilik yaparsan da başına ne geleceği belli olmaz” düşüncesini akla getiriyor.
Dili yalın, yer yer mizahi ve felsefi göndermelerle dolu. Bir solukta okunacak kadar kısa ama bitirdikten sonra insanın kafasında uzun süre yankı yapacak kadar düşündürücü.
Özellikle hem klasiklere dokunmak hem de fazla teknik ya da ağır bir şey okumadan felsefi düşünceye dalmak isteyenler için birebir.
Voltaire - Zadig: Bir Doğu Masalı
Voltaire’in 1747 yılında yazdığı Zadig, bir felsefi roman olup, doğu masallarından esinlenmiş bir hikâye anlatır. Romanın başkahramanı Zadig, akıllı, dürüst ve adaletli bir gençtir. Ancak hayatı boyunca başına gelen talihsizlikler, onun kader ve insan doğası üzerine derin düşüncelere dalmasına sebep olur.
Zadig, bilgeliğiyle tanınan bir adamdır, ancak başına gelen olaylar yüzünden sürekli sınanır. Kraliyet sarayındaki entrikalar, iftiralar ve yanlış anlamalar onun hayatını zorlaştırır. Voltaire bu eserinde kader, adalet, erdem ve insanın özgür iradesi gibi konuları işler. Aynı zamanda, dönemin toplum yapısını ve dini dogmaları eleştirerek, Aydınlanma düşüncesini savunur.
Voltaire, Zadig’de insanın başına gelen olayların bazen kendi kontrolü dışında geliştiğini ve her şeyin bir nedeni olduğunu ima eder. Özellikle Hızır ve Musa kıssasına benzer bir anlatımla, bazı olayların ilk başta kötü gibi görünse de aslında daha büyük bir iyiliğe hizmet ettiğini gösterir.
Yazar Hakkında
VoltaireYazar · 37 kitap
François Marie Arouet (21 Kasım 1694 - 30 Mayıs 1778), Voltaire takma adıyla tanınan Fransız yazar ve filozof. Fransız Devrimi ve Aydınlanma hareketine büyük katkısı olmuştur.
Din ve ifade özgürlüklerinin yanı sıra, insan hakları konusundaki düşünceleri ve felsefi yazıları ile ünlenmiştir. Eserlerinde Kilise dogmaları ve döneminin Fransız müesseselerini yoğun olarak hicvetmiştir. Zamanın en etkili isimlerinden biri olarak tanınır.
Voltaire Paris'te, 1694'te doğmuştur. Sekiz yıl boyunca sanat eğitiminin başladığı Collège Louis-le-Grand'da okumuştur. Fakat orada "Latince ve aptallıklar" dışında bir şey öğrenmediğini iddia etmiştir.
Mezun olduktan sonra Voltaire edebiyatta kariyer yapmaya başladı. Babası ise oğlunun hukuk eğitimi almasını istiyordu. Bu nedenle Voltaire, Paris'te bir avukatın asistanı olarak çalışıyormuş gibi gözüküp, zamanının büyük bir kısmını hicivsel şiirler yazmaya adamıştır. Babası bunu öğrendiğinde Voltaire'i yine hukuk okumaya göndermiştir; yine de Voltaire yazmayı sürdürmüştür. Sivri dili ile aristokratik ailelerin beğenisini toplamıştır. Kral XV. Louis'nin naibi, Orléans Dükü, II. Philippe'i konu alan bir yazısı nedeniyle Bastille'de hapsedilmiştir. Oradayken çıkış yaptığı piyesi Oedipe'yi kaleme almış ve Voltaire ismini almıştır. Oedipe'nin başarısı Voltaire'i etkili bir isim yapmakla beraber onu Fransız Aydınlanmasına dahil etmiştir.
İngiltere'ye sürgün
Voltaire'in hazır cevaplılığı ve sivri dili başına bela olmayı sürdürdü. Genç bir asilzadeyi gücendirmesi onun mahkeme dahi olmadan sürgün edilmesine yol açtı. Voltaire'in İngiltere'ye sürgünü, İngiltere'deki düşünsel durum ve yaşadıkları düşüncelerini büyük oranda etkilemiştir. İngiliz monarşisinden ve ülkenin din ve ifade özgürlüğüne verdiği değerden etkilenen genç yazar, ülkenin yazar ve düşünürlerinden de etkilenmiştir, Shakespeare gibi. Gençlik yıllarından Shakespeare'i Fransız yazarlarına bir örnek olarak görse de, daha sonraları kendini ondan daha büyük bir yazar olarak görmüştür.
3 yıllık sürgünden sonra Paris'e dönmüş ve fikirlerini İngiliz hükümetini konu alan kurgusal bir metinde toplayarak bastırmıştır; Lettres philosophiques sur les Anglais ("İngiliz(ler) hakkında felsefi mektuplar"). İngiliz monarşisini daha gelişmiş ve insan haklarına daha saygılı görmesi nedeniyle yazınları Fransa'da büyük bir tartışmaya yol açmış ve sonunda öyle bir noktaya gelinmiştir ki evrakın kopyaları yakılmış Voltaire ise Paris'i terk etmeye zorlanmıştır.
Château de Cirey ve sonrası
Bundan sonra sınırdaki Château de Cirey'e yerleşen Voltaire burada Marquise (Markiz) du Châtelet, Gabrielle Émilie le Tonnelier de Breteuil ile de bir ilişkiye başladı. Voltaire ile Marquise 21.000'den fazla kitap toplamışlardır. Kuşkusuz Voltaire'in 15 yıl süren bu ilişkisi entelektüel gelişimine yardımcı olmuştur. Yazmaya devam eden Voltaire Mérope gibi oyunları ve bazı kısa öyküleri yayımlamıştır. İngiltere'de geçirdiği zamanda onu en çok etkileyen şeylerden birisi Isaac Newton'un çalışmalarıdır. Eser ve düşüncelerinde bunun etkileri görülebilir.
Marquise'in ölümünden sonra Voltaire Berlin'e, yakın arkadaşı ve hayranı olan Büyük Friedrich'e gitmiştir. Kral zaten onu daha önce ısrarla saraya davet etmişti. Her ne kadar ilk zamanlarda buradaki yaşamı iyi gitse de, zamanla çeşitli zorluklarla karşılaşmaya başlamıştır. Sivri dili ile burada da haksız bulduğu durumları eleştirmiştir. Sonunda kızdırdığı Friedrich, Voltaire'in tüm evrakının kopyalarını yakmış, Voltaire'i de tutuklatmıştır. Voltaire Paris'e doğru yola çıkmış fakat XV. Louis onun kente girmesini yasaklayınca, Cenevre'ye gitmiştir. Her ne kadar iyi karşılansa da tiyatral performansları yasaklayan Cenevre yasaları Voltaire'in Candide, ou l'Optimisme ("Candide, veya İyimserlik") isimli eserini yazmasına ve kenti terk etmesine neden olmuştur. Bu eser Gottfried Leibniz'in felsefesinin hicvidir. Bugün Voltaire'in en tanınmış eseri Candide'dir. Ferney'de malikâne almış ve 1778'deki ölümüne kadar burada yaşamıştır.
Çalışmaları
Çok üretken bir yazar olan Voltaire neredeyse tüm edebi şekillerde eser vermiştir. Başlıca eserleri şunlardır:
Oedipe (1718)
Zaire (1732)
Lettres philosophiques sur les Anglais (1733)
Le Mondain (1736)
Sept Discours en Vers sur l'Homme (1738)
Zadig (1747)
Micromegas (1752)
Candide (1759)
Dictionnaire philosophique (1764)
Épître à l'Auteur du Livre des Trois Imposteurs (1770)
Oyunlar
Voltaire, tamamlanamamışlar dahil, 50-60 arası oyun kaleme almıştır. Bunlardan bazıları:
Ecossaise
Eriphile
Mahomet
Mérope
Nanine
Zaire
Şiir
Voltaire'in ilk basılan çalışması şiirdir. İki uzun şiir kaleme almıştır: Henriade ve Pucelle. Bunların yanında birçok kısa şiir de yazmış ve genellikle kısa şiirleri bu iki uzun şiirinden daha fazla beğeni toplamıştır.
Mektup
2. Katerina ile yapmış olduğu 26 mektuplaşması vardır. Bu mektuplardan 30 Ekim 1768 tarihlisinde Volter (Voltaire) "İmparator Majesteleri, Türkleri öldürerek beni hayata döndürüyor. [...] Yani haklıydım, ben Muhammed'den daha peygamberim: Ben şarkı söylediğimde Tanrı ve yengili birlikleriniz duymuştu." [...]
Felsefe
Voltaire'in en tanınmış ve büyük felsefi eseri Dictionnaire philosophique yani "Felsefe Sözlüğü"dür. Dönemin Fransız siyasi müesseselerine yoğun eleştiri içeren yazınlar içeren sözlük, aynı zamanda o dönemlerde popülerleşmiş düşünceler ve Voltaire'in rakip ve düşmanları hakkında da yazınlar içerir. Bunun dışında eserde din eleştirisi de bulunmaktadır.
Diğer çalışmaları
Voltaire bunların dışında tarihi ve düzyazı eserler kaleme almıştır. Düzyazı eserlerine şunlar örnek verilebilir: L'Homme aux quarante ecus, Zadig, dini ve felsefi optimizme saldıran ünlü Candide. Ayrıca yaşamı boyunca yaklaşık 20.000'den fazla mektup yazmıştır ve bu mektuplar gerek kişiliği gerekse düşünce tarzı açısından büyük önem taşır. 1740 yılında basılan Anti-Machiavel isimli eseri Prusya kralı II. Friedrich için Niccolò Machiavelli'nin Prens adlı başyapıtına yanıt olarak kaleme almıştır.
Düşüncesi
Her ne kadar ömrü boyunca yurttaşlık hakları ve din özgürlüğü gibi kavramları savunmuş olsa ve var olan Fransız rejimini eleştirse de Voltaire demokrasiden yana değildi. Onun gözünde en iyi yönetim biçimi 'aydın' bir monarşi veya 'aydınlanmacı mutlakiyet'ti. Nitekim hayatının sonuna kadar "aydınlanmış bir monark'ın yönetimini ideal bir yönetim tarzı olarak savundu."
Bunun dışında sınıfların varlığını da bir zorunluluk olarak görmüş ve ne teorik ne de pratik açıdan bunu eleştirmiştir. Din açısından ise Voltaire'in tutumları biraz karışıktır. Philosophes'den olan Voltaire genelde, diğerleri gibi, bir deist olarak tanımlanmıştır. Fakat çeşitli söylemleri nedeniyle ateist olduğu da düşünülmüştür. Ünlü felsefi eseri Felsefe Sözlüğü'nde (Dictionnaire philosophique) Voltaire ateizmi ve ateistleri eleştirir. Ortaya koyduğu dini fikir ve söylemler deist çerçevededir. Bazı araştırmacılara göre Voltaire'in deist çizgide kalmasının, kişisel nedenler bir yana, fikri nedeni onun yönetim biçimi konusundaki fikirleridir. Voltaire'e göre din halkın uygun biçimde yönetimi için neredeyse şarttır. Nitekim Voltaire'in tanınmış aforizmalarından birisi Si Dieu n'existait pas, il faudrait l'inventer yani "Eğer tanrı var olmasaydı, onu icat etmek gerekirdi" onun dini fikirlerini anlamak açısından önemlidir. Bunların dışında Voltaire, var olan dinî inanç ve yapıyı eleştirmiştir. Her açıdan Voltaire'in dini dogmatizme karşı olduğu aşikardır. Özellikle dini bağnazlığa sert biçimde karşı çıkmış, Hristiyanlığı ve Musevileri yermiştir. Bu tutumları da yine "Felsefe Sözlüğü"nde görülebilir.
Voltaire'in düşünce tarihi açısından önemli biri sayılır. Zaten tarihsel planda çok büyük önem taşıyan Fransız Devrimi'nin de babası sayılmıştır.
2020 yılındaki George Floyd eylemleri sırasında; servetinin bir kısmını sömürge ticaretine borçlu olduğu iddia edilen Voltaire'in Paris'te bulunan heykeline protestocular tarafından kırmızı boya döküldü.
Masonluğu
Voltaire, ölümünden kısa bir süre önce 4 Nisan 1778 tarihinde, Paris'te bulunan Dokuz Kız Kardeş Locası'nda (Les Neuf Sœurs Locası) Masonluğa alınmıştır. Yaşamı boyunca Masonlarla yakın temas içinde bulunan ve Fransız aydınlanma düşüncesini birlikte oluşturdukları Masonların geç davetine icabet etmiş, tekris töreni büyük bir ihtişam içinde gerçekleşmiştir. Benjamin Franklin gibi birçok isim, ABD'den sadece Voltaire'in tekrisinde bulunmak için Paris'e gelmiştir. Kendisine gösterilen bir saygı ve ihtimamın örneği olarak, Voltaire'e farklı bir tekris prosedürü uygulanmış, mabet kapısına gerilen siyah bir örtünün arkasından gerçekleştirilmiştir. Gözleri bağlanmamış ve Masonların kabulü esnasında uygulanan testler yaptırılmamıştır. Her üç derece de aynı gün içerisinde kendisine tevcih edilmiş, tekrisin ardından Loca başkanı tarafından yanına davet edilmiş ve orada oturmuştur.
Kaynak: tr.wikipedia.org/wiki/Voltaire
