Öklid'in Elemanları
Matematik çoğu zaman sayılarla özdeşleştirilir. Oysa Öklid'in Elemanları, matematiğin aslında bir düşünme biçimi olduğunu gösteren en büyük eserlerden biridir.
Yaklaşık 2300 yıl önce yazılmış olmasına rağmen, bugün hâlâ matematiğin, mantığın ve bilimsel yöntemin temel taşlarından biri olarak kabul edilmesi başlı başına etkileyici. Bu kitap yalnızca geometri öğretmiyor; bir bilginin nasıl temellendirileceğini, hangi varsayımlardan hareketle nasıl kesin sonuçlara ulaşılacağını adım adım gösteriyor.
En çok etkilendiğim nokta, Öklid'in hiçbir bilgiyi "doğru kabul edin" diyerek sunmaması oldu. Önce tanımları ortaya koyuyor, ardından aksiyomları belirliyor ve her teoremi bir öncekinin üzerine inşa ediyor. Bu yapı, yalnızca matematiğin değil, sistematik düşünmenin de en güzel örneklerinden biri. Günümüzde bilimsel araştırmalarda kullandığımız ispat, tutarlılık ve mantıksal çıkarım anlayışının köklerini bu eserde görmek mümkün.
Ali Sinan Sertoz'un çeviri ve açıklamaları ise kitabı yalnızca bir klasik olmaktan çıkarıp anlaşılabilir bir başvuru kaynağı hâline getiriyor. Tarihsel bağlam, dipnotlar ve açıklamalar sayesinde okuyucu yalnızca Öklid'i değil, aynı zamanda matematik düşüncesinin nasıl geliştiğini de takip edebiliyor.
Bu kitap hızlı okunacak bir eser değil. Zaman isteyen, satır satır üzerinde düşünülmesi gereken bir çalışma. Fakat sabır gösterildiğinde karşılığını fazlasıyla veriyor. Her bölüm, matematiğin yalnızca hesap yapmak olmadığını; düzen, mantık ve kanıt üzerine kurulmuş evrensel bir dil olduğunu hissettiriyor.
Benim için Öklid'in Elemanları, yalnızca geometri kitabı değil; insan aklının sistemli düşünmeyi nasıl inşa ettiğini gösteren tarihî bir belge niteliğinde. Matematikle ilgilenen herkesin, özellikle de matematiğin felsefesini ve tarihini merak
Doğa ve MatematikMatematik
Matematiğin tarihini, bilim insanlarını ve kadınların katkılarını anlatarak, matematiğin evrensel ve insan yaratıcılığıyla şekillenen bir alan olduğunu anlatan, akıcı sıkmadan her okuyucuya hitap eden bir kitap... Dili sade olması nedeniyle doğayı matematik ile bütünleştirmeyi mükemmel özetliyor... İçerisinde yer alan bazı bilim insanlarını şu şekildedir.
"Pythagoras": Matematik ve felsefeyi birleştirerek sayıların evrensel bir düzeni ortaya koyduğunu savunur.
"Euclid (Öklid)": Geometriyi sistematik bir şekilde organize eden ve aksiyomlarla matematiğin temellerini atan bilim insanı olarak tanıtılır.
"Archimedes": Hem teorik hem de uygulamalı matematikte öncü, özellikle mekanik ve hacim hesaplamalarıyla öne çıkar.
"Isaac Newton ve Gottfried Leibniz": Kalkülüsün kurucuları olarak matematikte devrim niteliğinde çalışmalar yapmışlardır.
"Carl Friedrich Gauss": “Matematiğin prensi” olarak anılır, sayı teorisi, cebir ve astronomi gibi alanlarda derin katkılarda bulunmuştur.
"Henri Poincaré": Matematiğin soyut yapısını ve kaos teorisinin temellerini atmıştır.
Bir kadın matematikçi olarak :
Kadın matematikçilerin çoğu zaman erkek meslektaşlarının gölgesinde kalmasın tarih boyunca izliyoruz. Örneğin Emmy Noether, modern cebir ve teorik fizik için kritik katkılar yapmış, ama yaşadığı dönemde yeterince takdir edilmemiştir...Kadınların matematiğe katılımının tarih boyunca engellendiğini, sosyal ve kültürel bariyerlerin kadınların potansiyelini sınırladığını vurgulayan da bir kitap olması nedeniyle bende ayrı bir yer bıraktı.
Karışık spiritüalizm'e
Efendim ele aldığımız bu incelemeye konu olan kitap Spinoza beyin Ethicası. Okunması anlaşılması çok basit bir kitap demek isterdim şüphesiz fakat öyle değilmiş :) Sonuç itibariyle ben ne okudum ne anladım ne anlatabilirim demekle geçiyor. Adamımız zamanında ateist olmakla itham edilmiştir . Söylemleri çok çelişik göründüğünden bağlı olduğu cemaatten dışlanmıştır. Bana göre kendisi muhteşem bir Tanrı inancına sahiptir. Yöntemleri ve dile getirdiklerini kastetmeden sadece Tanrı ya olan hissiyatlarından dolayı bunu dile getirmek istiyorum . Yaşamının büyük bölümünde hep Tanrı ile hemhal olmuştur. Söylemlerinin ya da düşüncelerinin çok açık olmamasını Descartese bağlıyorum. Adamımız bir anda kendisini Descartesle ilişkilendirmiş gibi. E sizler de taktir edersiniz ki yaşamış oldukları döneme kadar rastonalizm daha yeni yeni canlanıyordu. Hal böyle iken Tanrı fikrinin rasyonalizmle açıklanmaya çalışılması elbette ki güç olacaktır . Spinoza abimizin de yaptığı tam olarak budur. Aniden inancını kendisine uygun şekilde rasyonalizmle süslemiştir. E tabi kendisini okuyanlar ula bu ne diyor demekten kendilerini alamamışlar. Dolayısıyla zamanında anlaşılmadığı için kitapları yasaklı kitaplar rafında yer almış oluyor .
Ethica
Spinoza bu eseri esas itibariyle Tanrı düşüncesini aktarmak için yazmıştır diyebiliriz. Doğanın insanın ve Tanrı özünün birbirleriyle ilişkisi sistematik olarak ele alınmaktadır. Bu Tanrı anlayışı daha önceki Tanrı anlayışlarına darbe niteliğindedir . Spinoza bu Tanrı kavramını bildiğimiz geometri bilimin referansları ile açıklamak niyetindedir . Zaten kanıtlama ihtiyacının ne derece ele alındığı kitapta çok bariz gözümüze ilişmektedir. Her fikre yönelik bir önerme ve bu önermeleri kanıtlayacak referansları başka önermelerde. İnanın önermeler
Matematiğin Gelişimi1000Kitap
Sayıların Antik Yunan dan günümüze kadar geçirdiği evreleri buluşları anlatan güzel bir kitaptır. Öklid matematiği referans alınarak bir süreç gerçekleşiyor.
Felsefenin doruklarında bir gezinti.Felsefe
Baruch Spinoza'nın 17. yüzyılda kaleme aldığı ancak ölümünden sonra yayımlanan "Etika" (Latince: Ethica, Ordine Geometrico Demonstrata), felsefe tarihinin en özgün ve etkili eserlerinden birisi olmuştur. Adından da anlaşılacağı üzere bir ahlak felsefesi kitabı olmakla birlikte, aslında varlık, bilgi, Tanrı, doğa, insan, tutkular ve özgürlük gibi felsefenin en temel konularını bir bütün olarak ele alan kapsamlı bir sistem sunuyor. Spinoza, Öklid'in "Elementler" eserinden esinlenerek, felsefesini tanımlar, aksiyomlar, önermeler ve kanıtlamalardan oluşan geometrik bir düzen içinde ortaya koyar bunu. Bu yöntemle, duygusal ve öznel yargılardan arındırılmış, rasyonel ve nesnel bir hakikat arayışına girer.
Ancak Etika'nın temelini Spinoza'nın radikal Tanrı anlayışı oluşturmuştur bana göre. O, geleneksel dinlerin kişileştirilmiş, evreni dışarıdan yaratan ve yöneten aşkın Tanrı fikrini reddeder. Spinoza için Tanrı, doğanın kendisidir (Deus sive Natura). Var olan her şey Tanrı'nın bir parçasıdır ve Tanrı'dan başka hiçbir töz (kendi kendine var olan şey) yoktur. Bu düşünce, panteizm olarak adlandırılıyor. Bu anlayışa göre de evrende hiçbir şey rastlantısal değildir. Her şey, Tanrı'nın yani doğanın zorunlu yasaları uyarınca meydana gelir. Mucizelere, ilahi müdahalelere yer yoktur. Evren, sonsuz ve zorunlu bir neden-sonuç zinciri içinde işleyen, bütünlüklü ve tek bir sistemdir. İnsan da bu sistemin bir parçası oluyor böylece.
Spinoza'ya göre insan, zihin (düşünce) ve beden (uzam) olmak üzere Tanrı'nın iki temel niteliğinin (sıfatının) birer görünümüdür. 
René Descartes 'ın aksine, zihin ve bedeni birbirinden ayrı iki töz olarak değil, aynı gerçekliğin iki farklı yüzü olarak görür. Beden ne yaparsa zihin onu bir fikir olarak algılar, zihinde olan her şeyin bedende bir karşılığı vardır.
Her
René Descartes 'ın aksine, zihin ve bedeni birbirinden ayrı iki töz olarak değil, aynı gerçekliğin iki farklı yüzü olarak görür. Beden ne yaparsa zihin onu bir fikir olarak algılar, zihinde olan her şeyin bedende bir karşılığı vardır.
Her
Atatürk'ün yazdığı geometri kitabı. İnsan bazı insanlara hayret ediyor. Bazı insanlara borcunu nasıl ödeyeceğini de bilemiyor. Adam sadece ömrü boyunca cepheden cepheye koşup sizi savunmamış. Üstüne yıllarca cahil bırakılmış toplumu eğitmeye çalışmış. O zamanlar okuma yazma oranı dahi %10'un altında olan topluluğa, geometri kitabı yazmış. Ki benim gençliğimde, çucukluğumda dahi, yani 80'ler 90'larda dahi bu oran hala %60-80 denirdi. Okuma kursları açılır, bilmeyen yaşlılara öğretmeye çalışılırdı. Kız çocuklarını hala okutmaya yanaşmayan topluluğa rağmen hem de.
Belki bir Öklid'in Elementler'i değil kitap ama önemi bir o kadar var.
Ben dünyayı dolaşdım. Şu adamın yaptığının %1'ini yapmamış ülke kurucularına söz söyletmeyen 3. dünya ülkeleri gördüm kaç tane. Gelgelelim bizim ülkede. Böyle bir adama.
Şu adama hakaret ediyorlar, ne kadar ilginç.
