Byung-Chul HanFelsefe
Şeffaflık zorlaması altında, farklı görüşler ya da alışılmadık fikirler dile dahi getirilemez. Neredeyse hiçbir şeye cesaret edilemez. Şeffaflık buyruğu güçlü bir konformizm zorlaması üretir. Tıpkı sürekli olarak bizi gözetleyen kameralar gibi, izlenmekte olduğumuz hissiyatını yaratır. Panoptik etkisi de buradan gelir. En nihayetinde iletişimin bir Koordinasyonuna (eşgüdümüne) ya da aynının tekrarına ulaşılır:
"Daimi medyatik gözlenme, biz politikacılara provokatif veya popüler olmayan konuları ve pozisyonları gizli bir ortamda bile tartışmak için gerekli olan özgürlüğe sahip olmadığımızı göstermiştir. Her zaman birinin bunu medyaya aktarmasını beklemek zorundayız."
Panopticon
Panoptikon, görme/görülme ikilisini ayıran bir makinedir:
dış halkada kişi kendisi hiç görmeden tamamen görülür;
merkezi kulede ise, kişi hiç görülmeden her şeyi görür.
Michel Foucault
“Ruhun, aczini kabullendiği için acı eşiği günümüzde hızla düşmektedir.”
Sayfa 35
Cezanın infaz edilme yeri olan hapishane, aynı zamanda cezalandırılan kişinin gözlem yeridir. İki anlamda. Tabii ki gözetim altında tutmak olarak. Ama aynı zamanda her mahpus hakkında, onun hal ve gidişi, derindeki tutkuları, tedrici gelişmesi hakkındaki bilgi olarak; hapishaneler mahkûm hakkındaki klinik bir bilginin biçimlenme yeri olarak kavranmaktadırlar; "ceza evi sistemi a priori bir kavram olamaz; toplumsal durumun bir sonucudur. Tedavinin rahatsızlığın yeri ve yönüne bağlı olduğu sağlık arızaları gibi, ahlâki hastalıklarda da durum aynıdır". Bu da iki esaslı düzenleme gerektirmekledir. Mahpusun sürekli bir gözetim altında tutulabilmesi gerekmektedir; mahpuslara ilişkin olarak alınacak bütün notların kaydedilebilmeleri ve muhasebeleştirilebilmeleri gerekmektedir. Panopticon teması -aynı anda hem gözetim, hem de gözlem altında tutma; hem güvenlik, hem de bilgi; hem bireyselleştirme, hem de toplumsallaştırma; hem soyutlama, hem de şeffaflık- en ayrıcalıklı gerçekleşme yerini hapishanede bulmuştur. Panopticon usullerinin en azından dağınık halde, iktidar uygulamalarının somut biçimi olarak çok geniş bir yoğunluğa sahip oldukları doğruysa da, Bentham'ın ütopyası blok olarak ancak ceza evi kurumlarında maddi bir biçime kavuşabilmiştir.
(…) mal-tedarikçisi (goods-purveyor) rolü olarak yaşanan Panopticon sakinliği koltuğundan inen modern birey, haz-koleksiyoncusu (pleasures-collector) -ya da, daha doğrusu, duyum-toplayıcı (sen- sations-gatherer)- rolü olarak yaşanan mal-tüketicisi koltuğuna oturdu.
Sayfa 160 - Ayrıntı, 2014.
PANOPTİCON...
- "Sınırsız özgürlük ve iletişim topyekûn kontrol ve gözetime dönüşüyor.
Sosyal medya da giderek toplumsallığı disiplin altına alan ve sömüren dijital
panopticonlara* dönüşüyor..."
Sayfa 12 - *Panopticon: Hücreleri gardiyan tarafından gözetlenebilen dairevi hapishane Metis yayınları
