Bertan Onaran

Bertan Onaran

Çevirmen
8.2/10
2.151 Kişi
·
9.370
Okunma
·
0
Beğeni
·
64
Gösterim
Yazara henüz alıntı eklenmedi.
İnsanoğlu düzenli bir yaşam sürerse saygı görmekte. Peki, düzensiz bir yaşam sürerse, iffetli dahi olsa da saygıyı hak etmez mi? Erdem dediğimiz olgu, insanın yaşam tarzıyla sınırlı olabilir mi?

Değer yargısı ve düzgün bir hayat sürme inancı, kişiden kişiye farklılık gösteren bir yaşam biçimidir. İnsanoğlunun tek gayesi, melekler kadar saf ve temiz olarak gözünü açtığı bu fani dünyadan, Allah'ın rızasını kazanmış olarak ve yine tertemiz olarak veda etmek değil midir? İnsan bazen hatalı seçimleri yüzünden, istemese de yanlış yollara sapabiliyor. Ne kadar vahim bir durum. Hatalı seçimlerimizin kurbanı olmak ve onları bir ilmek gibi, ölesiye dek boynumuzda taşımak. Biliyor musunuz, aslında hiç birimiz günahsız değiliz! Ama insan olarak, önem verdiğimiz bazı değerlerimiz vardır ki, onlardan biri de " Namus " kavramıdır. Evet, namus öyle iffetli ve öyle erdemli bir terimdir ki, kolay kolay ayaklar altında çiğnenmesine seyirci kalamayacağımız bir hasletimizdir.

Özellikle biz kadınlar için, namus kavramı daha bir önem arz eder. Çünkü, fıtratımızdan gelen bir özelliğe sahibizdir ki, o da " Anne " olabilme kimliğine sahipliğimizdendir. Ne yazık ki biz kadınlar, iffetli olanları tenzih ederim ki, karşı cinsin üzerinde etkili olan, dişiliğimizi kullanarak kendimizle birlikte, karşı cinsi de günaha sürükleyebiliyoruz. En kolayıdır bir kadın için, bedenini satarak, para uğruna kendini güvenceye almak istemesi. Peki ya sonrası? Anlık geçici zevklerden sonra, insan ruhunun üzerinde bıraktığı, tamiri olunamaz hasarların yol açtığı yıkım. Bunları idrak edemez mi, insan?

Ama kadına en büyük kötülüğü, yine bir kadın yapar, değerli okurlar. Sakın şaşırmayın! Ben de bir kadın ve bir anne olarak dile getiriyorum bu varsayımımı. Çünkü, biraz ağır olacak ama öyle arsız ve bencil hemcinslerimiz var ki. " Yuva yıkanın yuvası olmaz! " gibi, çeşit çeşit atasözleri türetilse de, yine de sefahat ve zevkleri uğruna yuva yıkmaktan geri durmazlar. Tabii ki, bir savunma mekanizması olarak zihnimize şu sorular hücum eder. " Erkeklerin hiç mi, suçu yok? Madem ki, o da aldatmasın! " Söyler misiniz, kaç erkek cazibesini kullanan bir kadına dirayet gösterebilir. Elbette ki, namus timsali erkekler de vardır, var olmasına da ama çoğunluğun yanında azınlıkta kalırlar. Çünkü karşı cinsin fıtratı gereği, şehevi arzuları kuvvetlidir ve asıl manevi imtihan o nefsi arzuyu köreltebilmektir.

Ah! Nana, ah! Kuşkusuz insandır, hata yapar. Bir hatadır olmuştur. Kabul ederim etmesine de. Yapılan bu yanlış davranışın, akla mantıklı gelecek hiçbir izahı olmasa da! Hiç mi, doğru yolu bulamaz bir insan! Nedir, doğru yolu bulmasına engel! Nefsi mi, şehevi arzuları mı?

Kentin dış mahallelerin birinde çamaşırcı bir kadın ve ayyaş bir adamdan doğan, bahtsız güzel. Daha on beş yaşındayken, baba dayağından kaçmak bahanesiyle, geçici hevesleri uğruna sığınır erkeklere. Görselde tiyatro da çalışır, hiçbir kabiliyete sahip olamasa da. Ama sahne arkasında hayat kadınıdır, Nana. Nana'nın hayatı inişli, çıkışlıdır. Yeri gelir dayak yer, yeri gelir aranılan, özlenen kadındır. Ama Nana'nın başına ne gelirse gelsin sonuç, hep hüsran, hep hayal kırıklığıdır. Bazen kelimeler yüreğini dağlar, Nana'nın. Çünkü kelimeler cam kırıkları gibi, batar ağzına. Sussa yüreği dağlanır, konuşsa kan ağlar dile dökülen kelimelerden.

Émile Zola'yı ilk defa tanıma şerefine, bu eser vasıtasıyla eriştim. Ve nedendir bilinmez, yazarın kadın olabilme yanılgısına kapıldım. Sanal ortamda araştırdığımda erkek profil fotoğrafını gördüğüm de, hayretten donup kaldığımın resmidir yaşadığım. İlk defa yazarın bir eserini okumama rağmen, kalemine ve anlatım diline hayran kaldım. Ben ki eseri okumakla kalmadım, adeta bütün benliğimde hissettim ve yaşadım. Kişilik analizleri ve yer tasvirleri muhteşem. Hayatımda isimlerini dahi ilk defa duyduğum Variétés Tiyatrosu, Panoramas Pasajı gibi yerleri, gezip görmüş gibi hissettim. Anlayacağınız eser, derin ve kuvvetli bir anlatım diline sahip. Özellikle yazarın Nana isimli karakter üzerinden hayat kadınlarının gizli kalmış yönlerini naif bir dil kullanarak, okuyucunun aklında hiçbir soru işareti bırakmaksızın irdelemesi. Konu itibarıyla biz kadınların genelini ilgilendiren, ince ve hassas bir terazi. Hemcinslerimiz yüzünden adımız çıkmış bir kere. İstediğimiz kadar iffetli olalım, karşı cinse arkadaşça yaklaşalım, karşı cins tarafından kuşkuyla bakılmıyor muyuz? " Acaba, bu kadın bana pas verir mi? " diye, çağrışımlara sebep olmuyor muyuz? Yoksa değerli okurlar bu söylevlerim, bana ait bir paranoyadan mı ibaret. Adını koyamadığım...

Émile Zola Nana üzerinden sorgulamış iğrenç eğilimleri ve nihayetinde getirdiği yıkımı. Saygının olmadığı yerde, sevginin de barınamayacağına dem vurmuş. Her şeyin bir güzelliği olduğunu. Herkes göremese de. Ama anlayana...

Zaten biz kadınlara; tarih boyunca insan neslinin devamını sağlayan tarla, bazen kocası tarafından misafire sunulan bir ikram, uzun yıllar hizmetçi, bazen de eşya gibi alınıp satılan bir köle nazarıyla bakılmadı mı?
Hak ettiğimiz değeri, sadece ve sadece masallarda bulmadık mı?
Aristo insanı tarif ederken, " İnsanlar iki şekilde doğarlar; hizmet edenler ve hizmet edilenler. Hizmet edenler köleler ve kadınlardır. " demedi mi?

Yahudilerin kitabı Tevrat'ta; " Kadın ölümden acıdır. Allah nezdinde iyi kimse kadından kurtulandır. Kadınlar arasında iyi birini bulamadım." diye, yazmıyor mu?

Kadın, İncil'e el süremeyecek kadar murdardır, anlayışı yüzünden İngiltere'de 16.yüzyıla kadar kadınların ne kadar dindar olursa olsunlar, dinlerinin kitabını ellerine alıp okuyamadıklarını biliyor musunuz?

Biz kadınlara hak ettiğimiz değeri bir tek İslâmiyet vermiştir. Kur'an-ı Kerim'de " Kadınlar sizin elbiseniz, örtünüz; siz de onların elbisesi, örtüsüsünüz." der, Alemlerin Rabbi.(Bakara/187)

Ama bazı dilinin haddini bilmezler, haklı mazeretlerine kılıf uydurmak adına, çok eşliliğin gerekçesini İslâm'a bağlarlar. Ve çok iyi bilirler ki, İslâmiyet evvel uygulanan birden fazla sınırsız sayıda kadınla evlenmeyi engellemek maksadıyla, dört kadına indirgediğini. Tabii ki eski uygulamalara dönülmemesi için de, bir takım ceza'i müeyyideler getirmiştir.
" Sahip olduğunuz kadın ile yetinin bu adaletten ayrılmamanız için en uygun olandır. " (Nisa/3) der, Alemlerin Rabbi.

Hakikatler ayan bir şekilde bu kadar ortadayken, ben dört tane kadınla evleneyim, demek ne kadar doğru bir davranıştır. İşte orası tartışılır. Genel yargının aksine bir erkeğin dört kadın ile evlenmesi, Allah'ın bir emri değil, iznidir.

Sizce değerli okurlar neden, bu kadar ayrıntıya gerek gördüm. Gerek gördüm ki, kadın kimliğimizle karşı cinse varlığımızı kanıtlamak durumundayken bile, Nana gibi kadınlar yüzünden, biz daha çok ikinci plana atılır ve hor görülürüz.

Bırakalım bütün iğrençlikler kitaplar ile sınırlı kalsın!
Kadınların süsü ilim, edep ve tahsilidir.
Boş verelim, kişiliğimize zarar veren kötü alışkanlıkları.

Dünyada güzellikler adına, ne varsa arta kalan, siz değerli okurlara gelsin...
Hemen her gün bir inceleme paylaşmama (inanmadıkları için) bazılarını rahatsız edip şikayet etmeleri bir yana, sayısız mesajla her gün bir kitabı nasıl bitiriyorsun diye soranlar oluyor. Tabi ki buna inandıkları için sormadıklarını biliyorum. Sonuçta bir insanım her gün bir kitap bitirebilecek bir mucizeye sahip değilim. Keşke öyle bir yeteneğim olsaydı. İlerleyen saatlerde 2 inceleme daha paylaşmayı düşünüyorum yani günde 1 değil 3 kitap bitiriyorum dermişim.

Sadece siteyi geç keşfettim ve bu güne kadar okuduğum kitaplar için inceleme yazıyorum.

Kitabımıza gelince kitabımız 20 küçük şirin hikayeden oluşuyor.

Birinci hikayemizde iki yol arkadaşının muhabbeti ve evine davet ettiği arkadaşının, karısının sırrını öğrenmesinden bahsediliyor.

İkinci hikayemizde iki ölü nöbetçisinin ölüyü beklerken yaşadıkları korku dolu komik hikayeleri anlatılıyor.
(çok eski çağlarda ölen kişinin gerçekten öldüğüne emin olmak işin ölü nöbetçileri olurdu. Ölen kişiyi bir hafta beklerlerdi. Yanlışlıkla öldü sanılıp tabutta canlanan veya daha kötüsü mezarda havasızlıktan ölen çok insan ölünce böyle bir yönteme başvuruldu.

üçüncü hikayemizde her daim kavga eden yaşlı karı kocanın ilginç ve komik bir olay sonucu yeniden birbirlerine olan aşklarını hatırlatmalarından bahsediyor.

Dördüncü hikayemizde aynı trenle yolculuk eden düsman ülkeler İngiliz ve Prusya askerlerinin maceraları konu ediniyor.

Beşinci hikayemizi ve devamını kitaptan okuyabilirsiniz.
İnsanı sıkmayan, yormayan basit anlatımlı keyifli bir kitaptır. Ben çok severim Guy De ağabeyimi herkesin okumasını isterim.
Germinal... "Filiz veren tohum" demek... Zola'nın yeraltında filizlenen tohuma benzettiği maden işçilerinin kendi içlerindeki gücü fark edip ayaklanmasını anlatır.

19. yüzyıl başlarında bir maden işçisi mahallesinde gerçekleşen olaylar...İnsanlar yedi göbek ötesinden beri madencidir. Çünkü başka yapacak işleri yoktur, başka iş nedir bilmezler de... Karılarına, evlatlarına ve hatta canlarına varana kadar kaderlerini madenlere teslim etmişlerdir. Yer yer göçüklerin, patlamaların ve ölümlerin olduğu zor çalışma şartlarında, gece gündüz demeden alın teri döken, karınlarını sabahları telvesinden tekrar tekrar kaynatılan kahve ve kuru ekmekle doyurup akşamları sadece çorbayla yetinen, boğazlarına dolan kömür tozunu temizlemek için meyhanede bira içmekten ve karılarının karınlarını çocuklarla doldurmaktan başka hayatta hiçbir eğlencesi olmayan işçiler... Çok çocuklu, açlık sınırında yaşayan fakir aileler...

İşte böyle bir ortama düşer Etienne karakteri. Başka yapacak iş bulamadığı için madene iner. Hani Can Yücel'in bir sözü vardır: "Oysa dünya, işçilerin omuzları üzerinde durur. Kıpırdasınlar da gör!" Böyle bir kıpırdanma yaratır işçilerin arasında. Omuzları üzerinde duran dünyanın farkına varan işçilerin kıpırdanmasıyla birlikte, roman da şaha kalkar. Ardından grev ve direnişler diğer bölgelere de kıvılcım gibi sıçrar. Tabii grevin getirdiği açlık, sefalet ve gergin ortam da birçok baş edilemez olaya gebedir.

Bundan sonraki olaylar Zola'nın anlatımıyla o kadar gerçekçidir ki bu kadar bunalım ve olumsuzluğa tahammül bile edemeyebilirsiniz. Ya da umut dolu bir insansanız kitabın sonuna kadar umutla iyi bir şeyler olacak gözüyle bekleyebilirsiniz. Şayet ben birçok dehşet içeren sahneyi kafamda en minimal ölçülerde canlandırdım. Ve umutla da bekledim...

Romanda insanı en rahatsız eden durum ise kadınlara olan bakış açısıydı. Başlarda Zola'ya çok kızıyorsunuz. Neden bu kadar pervasız anlatıyor, diye. Ama sonradan anlıyorsunuz ki durumun Zola'yla alakası yok. Fransa'nın o dönemlerdeki bakış açısı ve ahlak düzeyi maalesef böyle.
Kızların daha çocuk denecek yaşta hem ağır şartlarda çalıştırılması hem de seks objesi olarak kullanılması, müstehcen durumların alenen ortada yapılması, hatta işçilerin borç için patronlara, bakkala karılarını ve kızlarını yollamaları, bir nevi sunmaları trajik bir durumdur. Zola bunları o kadar sıradan ve normal bir şeymiş gibi anlatır ki sizi rahatsız eder.

Diğer eleştirel yaklaşacağım durum ise baş karakter olgusudur. Etienne, başlarda sürekli okuyarak kendini geliştirmesiyle, tam anlamıyla işçi sınıfından olup onların dertlerine ortak olmasıyla takdir ettiğim bir kahramandı. Ama sonraları kendisinin dahi baş edemeyecek kadar raydan çıkan grevin ve olayların etkisiyle biraz yozlaşma yaşamasını eleştirdim. İşçiler, tüm açlıklara ve ölümlere tahammül ederken onun karı-kız ilişkilerinden ve romantizm havalarından kurtulamaması, dizginleyemediği kıskançlığı ve bu sebeple yaptığı ideolojik hatalar kabul edilemezdi. Kendisi buna özeleştiri getirmekten, zamanla kapitalistlere dönüştüğünü itiraf etmekten öteye gidememiştir. Ama bir Souvarine karakteri vardı ki, greve yakışan söylemleriyle, davranışlarıyla öyle dümdüz tam bir ideoloji adamıydı. Daha çok benimsemiştim.

Her ne kadar bulmacalar Zola'nın en iyi eserinin Nana olduğunu söylese de en can alıcı ve en bilinen yapıtı Germinal'dir. Gerçi politik düşüncelerinin tam oturmadığı bir dönemde kaleme almıştır eseri. O yüzden her şeyi tarafsız ve tüm gerçeklikleriyle olduğu gibi aktarmıştır. Eğer ki; Suç ve Ceza, Savaş ve Barış'taki realizmden etkilendiyseniz mutlaka Zola'yı da deneyimlemelisiniz.
Öyle ki; maden işçilerinin sorunlarının günümüzde de hala devam ettiğini düşünürsek, hem geçmişte hem şimdi hem de gelecekte etkisini yitirmeyecek bir yapıt olduğunu kabul edebiliriz.
Kırmızı ve Siyah konusu bakımından aşk kitabı gibi görülse de aslında aşk teması üzerinden psikoloji, siyaset ve sosyolojik unsurların bolca işlendiği bir kitap. Adını ordunun kırmızı üniformaları ile ruhban sınıfının siyah cüppelerinin renginden almıştır. Bilinen bu gerçeğe rağmen Stendhal birçok kişiye diğer bir seçeneği de sunmuştur: Aşkın kırmızısı, ölümün siyahı. Gerçekçi bir yazar olan Stendhalın Kırmızı ve Siyahında isminden de anlaşılacağı gibi dualist bir anlatım tarzı da var. Bu tarz Stendhal i olduğundan biraz daha gerçekçi gibi göstermesine rağmen, okuyucunun daha az kelime ile daha çok şey anlatmasını sağlıyor. Stendhal i bu tarzından dolayı birçok yazardan hatta Romantik yazarlardan bile övgü almıştır.

Kırmızı ve Siyah'ta romanın ana kahramanı Julien Sorel üzerinden dönemin siyasi havası, sosyolojik durumu ve toplumun her kesiminden bireylerin psikolojileri okuyucuyla paylaşılmıştır. Julien Sorel in dönemin toplum yapısından çıkan bir birey olmasının yanında, böylesine bir toplumun bir ürünüydü Julien Sorel. Toplum- Birey ilişkisini anlatması bakımından halen önemini koruyan bir eserdir. Kırmızı ve Siyahta Stendhal Siyaseti, Dini ve Toplumu eleştirir. Adeta Stendhal, Kral Çıplak der :) Döneminin bütün hakim görüşlerine ve inanışlarına yöneltilecek eleştiriler Julien Sorel in hayatı üzerinden okuyucuya aktarılır.

"Kırmızı ve Siyah kendi zamanının ötesinde bir romandır." ANDRÉ GIDE nin bu sözünden de anlaşılacağı gibi, Kırmızı ve Siyah günümüzde de ne yazık ki geçerliliğini korumaktadır. Mevcut toplum yapısı Julien Sorel ler doğurmaktadır.
Emil Zola Paris’te 2 nisan 1840 da doğdu. Tanınmış bir mühendis olan babasının erken vefatından sonra maddi yoksulluğu tatmış oldu. Yaptığı hatalar ve hayal kırıklıkları onu yinede yıldırmadı aksine onların sayesinde daha azimle çalışmaya başladı. Orta öğretimi bitirdikten sonra yüksek öğretime geçiş yapamadı ve bir süreliğine katip olarak depolarda çalıştı. Paris’in kenar mahallelerinde yaşarken ‘’sık sık restoranlara değil tefecilere uğrardı‘’ demişti Gi de Mopassan. 1862 de Paris’deki büyük yayın evine girmeyi başardı. Ofisteki işi ne kadar ufak olsa da edebiyata çok daha yakın olduğu için artık rahat rahat hayallerini gerçeğe dönüştürmeye başladı. 1864 de ilk öykü kitabı yayınlandı.

Yazar 28 yaşında iken ,"Les Rougon-Macquart" isimli büyük çaplı sosyal bir proje yazmaya başladığında 53 yaşında iken bitirmişti. Bu dizi romanların türü roman-fleuve fr.(roman – ırmak),tarihsel olayların üzerinde bir ailenin ve ya karakterin evrimi resmediliyor. Balzak‘’İnsanlık Komedisi’’,E.Zole "Les Rougon-Macquart" ve M.Proust ‘’Kayıp Zamanların İzinde’’ roman-fleuve en bilinen mümessillerindendir.

Fransa edebiyatının naturalizminin en görkemlisi "Les Rougon-Macquart" 20 romandan oluşuyor. Romanların başkahramanlarının çoğu ilk romanda resmedilmişti, sonrasında net kronolojik dizisi yoktur. E.Zola’nın kendisinin tavsiye ettiği roman sıralamasını son kitapta ‘’Doktor Paskal’’ vermişti, fakat onu okur takip etmek zorunda kalmıyor çünkü her roman diğerlerinden bağımsız gelişiyor.

(Yazar "Les Rougon-Macquart"’ın üzerinde çalıştığı ilk senelerin ciddi maddi yokluluğu ile karşı kaşıya idi. Beklenmeyen yardım Rusya’dan geldi. 1872 de E. Zola İ.S. Turgenyev ile tanışıyor, kendisine finansal açısında yardımda bulunmak ve Rus halkını Fransız yetenekli yazarla tanıştırmak amacı ile Rus yayımcılar - Zola arasındaki aracılığını üsleniyor.)

"Les Rougon-Macquart" de Germinal yayın süresine bakarak 13.sırasında yer alıyor. Yazar 1884 de olan Annezay grevini canlandırmıştı, Grev sırasında bizzat kendisini o kargaşanın içerisine atmış ki tüm olayların gerçekliğini doğru yakalayıp ve sonra aktarabilmek için. Germinal; kapitalizm toplumunun yeniden düzenlenmesini kaçınılmaz devrimin sagası. Romanın sanatsal değeri yeni, mutlu bir hayat mümkün olabileceğinin başlangıcının yanı sıra yazarın işçı tabakasının hayatını tam detaylı anlatımı ile bilnmektedir. "Germinal" sayfalarında birçok madenci ailelerinin kaderini, sosyo zülmün altında ezilerek kötürümlüğünü görüyoruz.

Ağır iş ( yer altında kömür ocaklarındaki sıcaklık derecesi, yüksek nem oranı, kömür tozu vb.) ve hayat şartlarını (tek odada Maheu ailesinin çocukların uyuması, herkesin gözünün önünde doğal ihtiyaçların giderilmesi vs. ) sonsuz hayvansı cinsellik, utanmazlığın ve genel umutsuzluğun son noktası ; bakkal sahibinin öldükten sonra sopaya geçirilmiş erkeklik organına kadınların öfke boşalması ile son bulması… Korkunç sahnelerden bir tanesi idi…

E.Zola sırası ile çalışanların dayanışmanın gücünün resmediyor; bitmek bilmeyen işler saatler toplantılar, grev ve Souvarine’in düzenlediği suikasttan sonraki bütün köy halkının yer altında kalan çalışanları kurtarma işlerini seferberliği . Hayatın realite detaylarını sayfalarca sıralanabilir, onların kitabın her yaprakta mevcutluğu romanın detaylı ve doğal tabloyu gözümüz önüne getirerek bize hiç süslenmediğinin gerçekliğini sunuyor.Kahramanlarının samimi ve dehşet verici yaşam ve ölümleri devrimci öfkenin aç ve susuz halkın objektif gerekçesidir .

Romanın neredeyse her sahnesi sembolize edilmiştir; kömür kuyu – her gün porsiyon porsiyon insan eti yutan doyumsuz canavar, bakkalın hezimeti ve sonraki öfkeden çığırında çıkmış halkın, kadınların alay edercesine cesede davranışları – kör bir ayaklanmanın sembolüdür, halkın kurşuna diziliş sahnesi ve kömür ocaklarının canlı batışı da suç dünyasının gelecekte sonunu simgeler... Sosyo sembole ederek kendisini sınırlandırmıyor yazar çünkü toplumun hayatın arkasında her zaman sonsuz hayatı ve ondan da geleceğe inancı vardır. Hayat, aşk, ölüm, yenileme Zola mantığına göre doğanın kanunu canlandırıyor, kitabın başlığı sembolize ederek eseri baştan sonuna kadar bir bütün olarak okurlara sunuyor. Germinal, Latince'de tohum, tomurcuk, filiz anlamına gelen germen sözcüğünden türemiş Fransızca bir sözcüktür, Fransız Cumhuriyetçi takviminin 7. ayı anlamına gelir.

Etienne Lantier, hikayenin ana kahramanı, kitlelerin gerçek bir lideri değil onların ellerinde bir alet oldu sadece. Güdülerinin samimiyetine rağmen, Etienne kibirlidir, zaman zaman onun burjuva dejenerasyonu dile getiriliyor. Ve tabii ki aşk; Catherine -Etienne’i seviyor- kapitalist sömürü kurbanı. Saf ve temiz içsel dünyasını nefsine mücadele ederek, aşkının bakire ve temiz haliyle tutabilmek için sonuna kadar direniyor.

Bir sanatçı olarak, o sadece kendi zamanı için yenilikçi bir edebi benzetme yaratmadı, gelecekteki sinema sanatını tahmin etmişti; montaj prensİpleri, büyük ve küçük plan çekimlerini, parçaların sembole edişi, yavaşlama ve hızlanma vs. Film yapımcıların Zola kitaplarını akıllarını çok kurcalamışlardı, ‘’ Therese Raquin’’ birkaç kez sinemaya uyarlanmıştı.

Paris 29 eylül 1902 de E.Zola karbonmonoksit zehirlenmesinden vefat etmiş. Cinayetin olabileceğinden düşünülmüştü fakat yeterli kanıtlar bulunamadı.
#spoiler #
Kitap yorumları yaparken kitabın için de şu oldu bu oldu diye anlatamam ben .anlatmak istemem ...beni ilgilendiren kitabın bana ne hissettirdiği ve kattığıdır ...genel anlamda #spoiler#işaretini koyma sebebim saçma şikayet ihtimallerini ortadan kaldırmak içindir bunu da Bir vesile ile söylemiş olayım :)
Bir dev romanı daha bitirip kutuphaneme kazandırmanın keyfini çıkarırken "germinal"de beni en çok ne etkiledi derseniz "soğuk ve açlık "derim ..insanın kemiklerine kadar üşüdügü ve açlıktan uyuyamadığı karanlık gecelerin hazin hikayelerinin,her evden ayrı ayrı duyulan ciglikların ,üstsüz başsız ,tahta takunyalı ,kızlı -erkekli-çocuklu maden insanlarının kitabı ...insan böyle bir kitap okuduktan sonra oturup düşünmeden hayata davam edemiyor ...insan hayatı neden bu kadar değersiz ? Klasik bir yorum yapmak istersek her yerde okuyabileceginiz gibi "direniş, işçinin baş kaldırması ,hakları için çarpışması ,cesur grev adamları vs vs diye devam edebiliriz ama hayır. ..eşitlik ,özgürlük, kardeşlik tamamen bir safsata bence ,tarihin hiçbir döneminde yok böyle bir şey ! Bu bir yalan ,hemde çok büyük bir aldatmaca
Kimse kimseyle eşit değil ..
Kimse özgür değil..
Ve kimse kardeş de değil ...
Belki biraz sert bir inceleme oluyor bu ama kitabı okuyunca sizde kaşlarınızı catip kızgın bir ifadeyle "neden hep doğru olan taraf ,haklı olan taraf kaybediyor ,neden iyiler ölüyor hep "diyeceksiniz ...bu kadar açlık bu sefalet bu onur kavgasının sonunda neden masal gibi bir mutluluk ..,karnı tok çocuklar yok..
Bu gün yaşadığımız dünya düzeni ile onların yaşadığı çağ arasında çok mu fark var sanıyoruz ? Sadece teknolojik gelişmişliğin ,bir adım öne taşıdığı köleler degilmiyiz bizde ? Ne kadar esitiz? Ne kadar ÖZGÜR'uz ? Ne kadar kardeşiz ?
bu soruları ben kendime sordum ..Umarim hepimiz sorarız ...
Çok vaktinizi almak istemiyorum malum hepimiz yorgun bedenler.ve yürekler taşıyoruz. .kitapta ki genel karakterler başarılı ve bir çoğunu benimsiyorsunuz ama asıl karakter "Suvarin" dir ki ..Sanırım onun deliligi bana bulaştığı için ben bunları yazdım. ...
.affola -iyi okumalar
Emile Zola kalemi harika, dili anlatımı o kadar hikayenin içine girip olaylara müdahil oluyorsunuz ki bir maden işçisi kadar acı çekip, üzülebiliyorsunuz.

Bu kitap açlığın, yoksulluğun, kadın - erkek, yaşlı - genç demeden hepsi atalarından miras kalma bu işi canları pahasına yapmalarına rağmen karınlarını bile zor doyuran ailelerin hikayesi. Canlarını tehlikeye defalarca atmalarına rağmen yeri geldiğinde arkadaşlarını kurtarma pahasına bir dakika bile düşünmeden yeraltına inen insanların, kazançları az sayıları çok ailelerin dramı, tereyağlı ekmek yediklerinde kendilerini tok sayan, çocuklarına daha fazlasını verebilmek için tokum diyen ana babaların, emektar dedelerin hikayesi...

Sonra aralarında biri çıkıyor, daha fazlası hakkımız karnımızı bile doyuramaz hale geldik diyor ve grev başlıyor, olaylar başlıyor, ölümler başlıyor...

İşçi - İşveren arasındaki ayrımcılığı tüm hatlarıyla ortaya koyuyor yazarımız, ve o küçücük ayrıntı bambaşka pencereden bakmanızı sağlıyor bir anda gözleri doymayan, kazandıkça daha fazlasını isteyen ocak sahipleri, müdürler bu fakirlerin anlamadığı bir şey vardı, paraya sahip olmak her şey değildi, eşin sevgilinin, fütursuzca sevişmenin kıymetini bilmiyorlardı, varları yokları para kazanmaktı, oysa karınları toktu yatacak evleri de vardı daha ne istiyorlardı, işçileri anlamak çok zordu...

13 Mayıs Soma Faciası'nın yıldönümü ve bugünlerde bitirmiş olduğum bu kitap daha da burktu içimi...

İyi okumalar dilerim.
İsmi gibi kendisi de her yönüyle kırmızı ve siyah olan bir kitap. İçerdiği her anlatımın hem kırmızı hem de siyah tarafları gösterilerek ustaca yazılmış bir konu.

Kitapta anlatılan konu, esas olarak üç kişinin sebep olduğu, ama o dönem itibariyle tamamen uygunsuz sayılan iki adet dramatik aşk hikayesinin kırmızı ve siyah taraflarıdır. Bu anlatım yapılırken de aynı zamanda dönemin Fransa'sındaki siyasi ve toplumsal yapının da kırmızı ve siyah tarafları dolaylı olarak okuyucuya yansıtılmaktadır. Romanın kahramanı olan Jülien'in içsel çatışmaları da aynı şekilde aktarılmaktadır.

Fakir ama zenginlik ve yükselme arzusunu hep içinde taşıyan basit bir köylü çocuğu olan Jülien, ilki, hem ahlaka hem de toplumsal yapı ve statüye ters, ikincisi ise tamamen toplumsal statüye ters olan iki aşk yaşamıştır. Fakat maalesef ki aşk, her zaman kırmızı renkli olmamaktadır. Onun ağır olan siyah tarafları da vardır.

Tamamen akıcı bir dille yazılmış olan bu gerçekçi ve dramatik romanın, mutlaka okunması gereken dünya klasiklerinden biri olduğunu düşünüyor ve okunmasını da tavsiye ediyorum.
Tükettin beni Emile Zola...

Hani boğazınız düğümlenir ama ağlamamak için tutarsınız kendinizi, ağzınıza acı bir tat yayılır ve şakaklarınızdan bir ağrı başınıza girer, hani bazen de farketmeden dişlerinizi sıkarsınız, kasılmaktan çene kemiğiniz ağrır, hani bazen de kalbinizin, bir el tarafından sımsıkı sıkıldığını hissedersiniz ve derin derin nefes alma ihtiyacı duyarsınız ama yine de rahatlamayazsınız ya, işte  Germinal bana tam da böyle şeyler hissettirdi...
Kitabın tek cümlelik özeti şu şekilde;Sermaye ve Emeğin büyük kavgası...

Allah hiç bir anneyi evladının ölmesini isteyecek kadar çaresiz bir durumda bırakmasın. Düşünsenize, evladınız gözlerinizin önünde açlıktan acı çekerek ölüyor ve siz hem kendiniz için hem onun için ölümden başka bir çıkış yolu göremiyorsunuz.

" Tanrım, neden canımızı almıyorsun? Tanrım, bize acı ve kurtar bizi bu işkenceden! "

Aslında baş koydukları hak arama davasında, verdikleri mücadelenin manevi gıdası onları doyurup ihya ederdi ama gel gör ki aç biilaç acı çeken çocuklar onların davasının en büyük imtihanıydı. Yine de verdikleri haklı mücadele de vazgeçmelirine, çocuklarının ölümü bile sebep olmadı.

Sermaye yaptığı adaletsizlik ve sömürü ile zavallı işçilerin içine baş kaldırma tohunu ekmişti ama bundan haberi yoktu. Baş gösteren her krizde, hissedarın kâr payını korumak için emekçileri açlığa mahkum ederek bu savaşı aslında kendileri başlattılar.

Zavallı işçilerin istedikleri tek şey verdikleri emeğin karşılığını almaktı. Canlarını hiçe sayarak çalıştıkları derin çukurlar da sadece  ölmeyecek kadar yemek alabilecek bir ücrete çalışıyorlardı. İşçilerin hayatlarının özeti de şu şekilde; " Bir zamanlar kürek mahkumlarına ceza olarak verilen ağır bir işte çalışıyorlar, sıklıkla erken yaşta ölüp gidiyorlardı, tüm bunlara rağmen akşam sofralarında et bile bulamyorlardı. Gerçi çorbaları kaynıyordu ama o da ancak açlıktan ölmemelerini sağlıyordu, borçların yükü altında eziliyor, yedikleri bir lokma ekmeği sanki çalmış gibi muamele görüyorlardı. Pazar günleri yorgunluktan kimse yataktan çıkamıyordu. Tek eğlenceleri sarhoş olmak ya  da karılarını hamile bırakmaktı; oysa bira göbeği şişiriyor, çocuklar ise büyüyünce çekip gidiyorlardı. "

Söylesenize böyle şartlara sahip bir hayatı yaşıyor olsaydınız siz ne yapardınız? Sonun da ölüm de olsa bir mücadeleye kalkışmaz mıydınız? Kendi adıma konuşacak olursam, en ön saflarda kellemi koltuğuma alır hakkım olanın peşine düşerdim.

Nitekim bu işçilerde öyle yaptılar. Ama şartlar onlardan yana değildi. En büyük sorunları cehaletti... Ne yapacaklarını, nasıl bir yol izleyeceklerini bilmiyorlardı. Yeni yetme bir sosyalist olan ve kitabın baş kahramanı olan Etienne'in peşine düşmüş meçhul bir geleceğe doğru gidiyorlardı.  Ama yeni yetme sosyalistimiz bu konularda o kadar donanımsız ve tecrübesizdi ki sosyalizm ile anarşizm arası bocalayıp duruyordu. İşin kötüsü Enternasyonal'in de bu işçilerin direnişine kulak tıkamasıydı. Hani nerde kardeşlik, hani nerde yoldaşlık, nerde dayanışma. Binlerce işçiyi kendi kaderine bıraktılar.

Doğal olarak bu şartlarda kazanan burjuvazi oldu. Gerçi her iki taraf için de sonuçlar kötüydü ama en büyük yarayı tabii ki işçiler aldı. Ne üzücü...

Kitaptaki Ahlâk, çocuk ve kadın konularına da kısaca değinmek istiyorum zira gözümüze sokarcasına değinilmiş bu konulara.

Kitapta Jeanlin adında bir çocuk karakter var. Bu çocuk tam bir Veled-i Zina. Evlerden ırak. Evlat olsa sevilmez. Oysa ki göçük altında kaldığında gözlerim dolmuştu... Bilseydim potansiyel bir haydut olduğunu üzülür müydüm hiç... Hırsızlık, ahlaksızlık, zorbalık ne ararsan var bu çocukta.  İşte yazar da bu çocuk üzerinden, sefalet ve cehalet içinde büyüyen çocukların hem fiziksel hem ruhsal deformasyonunu yansıtmaya çalışmış. O dönem madenlerde kadınlar ve çocuklar da çalışıyormuş ve yasak değilmiş. 9-10 yaşlarında çocuklar madenlerde çalışmaya başlıyorlar ve düzgün de beslenemedikleri için bir de çalışma şartlarından dolayı vücutları gelişmiyor ve normal yaşlarından bir iki yaş daha küçük gösteriyorlar. Bir de yetişkinler her türlü naneyi bu çocukların gözleri önün de yedikleri için ruhsal gelişimleri de sekteye uğruyor ortaya Jeanlin gibi garip çocuklar çıkıyor. Aslın da yazar jeanlin'i metafor olarak kullanmış gibi geldi bana ama o konuları girmeyeceğim yoksa çıkamam.

Gelelim ahlak konusuna, işçilerin haklarını arama yolunda verdikleri mücadelerinin haklılığına inanıyor ve sonuna kadar destekliyorum fakat hayvanlara özgü yaşayış tarzını benimsemiş olmaları ahlaki değerlerden bir haber olmaları çokta sempati duymamama sebep oldu. Kendilerine saygıları yok ama başkaları kendilerine saygı duysun diye bir mücadeleye kalkışıyorlar. Önce kendilerine insan gibi davranmayı öğrenmeleri lazım. Tamam anladık, yerin bilmem kaç metre altında çalışıyor, çok yoruluyor, zaman zaman 40-45 dereceye varan sıcaklıkta bunalıyorsun ama Adem Pijaması ile çalışmakta neyin nesi yahu? Ya da tarlalarda, moloz tepelerinin üstünde insanlara aldırmadan ilişkiye girilmesine ne demeli? Üstelik çoğu ergenliğe basmış ya da basmamış çocuklar  ve yetişkin bile sayılmazlar. İşin kötüsü yetişkinlerin bunu görüp gayet normal karşılaması. Normal karşılama sebepleri bir zamanlar moloz tepelerin de, tarlalarda kendilerinin de aynı şeyi yapmış olması ve tek eğlencelerinin bu olması. Çünkü karınlarını bile zar zor doyurdukları için eğlenceye harcayacak paraları kalmıyor. Tabi bu onları haklı çıkarmaz ama neyse...

Kadınlar için de bir şeyler söylemek istiyorum. Anladım ki kadınlar, tarihin hiç bir dönemin de hak ettikleri değeri görememişler. Burada da seks objesi olmaktan öteye gidilmemiş kadınların geçtiği her bölümde illaki müstehcen bir şeyler oluyor burada yazara biraz kızdım ama o dönemin Fransasını bilmediğim için çokta üstünde durmamaya çalıştım.

Bu arada yazarın gözlem yeteneğine hayran kaldım. Bu adam ya deha olmalı ya da şizofren yoksa o betimlemeleri öyle yapamazdı. Kitabı baştan sona olayların canlı tanığı gibi anlatmış sanki. Betimlemeler zaman zaman sıkmış olsa da bir şarkıya eşlik eden hoş tınılı bir enstrüman gibi eşilk etti olaylara. Böylesi bir gözlem yeteneği önünde şapka çıkartılır.

Bir de yazarın hafif sosyalizm sempatisi dışında herhangi bir görüşü dikte etmeyişi de benim için olumlu bir şeydi. Kişilere de çok fazla anlam yüklememişti öyle ki baş karakter olan Etienne bile Lümpenlikten öteye gidemedi.  Bir tek Souvarine karakteri dava adamıydı. Şimdi bu karaktere de girersem yazım uzadıkça uzayacak en iyisi Souvarine'i kalbimde yaşatıp incelemeye burada son vermek. Kitaba tam puan verirdim ama ağrıyan başım, düğümlenen boğazım ve sıkılan kalbim için bir puan kırıyorum.

Ha bu arada içimden geldi Etienne, Maheu ve Souvarine bir şarkı armağan etmek istiyorum.

https://youtu.be/VEKnYLHhYVg
Gerçek ismi Marie -Henre Beyle bize kendisini Stendhal olarak tanıtmıştır. Şöhretine uzun yıllar kavuşamayan Stendhal 1880 yıllarından sonra beklediği ilgiye ancak kavuşur, bunu açık ve net kendisi ile ilgili daha önceden öngörmüştür.

Stendhal sadece üç yılı gerektiren çalışmalarının sonucunda sıradan adli bir vakayı sanat eserine dönüştürülmeyi başarmıştı. Fransız devriminden sonraki Restorasyon dönemine ait gerçek olayların üzerinden de bu kitabı yazmıştı. Fransa’nın o döneminde sık rastlanan ve gazetelere düşen olaylardan bir tanesini kaleme almıştır; birey ve toplum çatışmasını resmetmiştir.

Kitap küçük bölümlerden oluşuyor, uzun monologlar içermeyen, sıkıcı anlatı olmayan paragraflarlar ve sayfalar bir birini takip ediyor. Ayrıntılara zaman harcamadan yazar kahramanların en önemli olaylarına konsantre oluyor. Kitaba epigraf olarak Danton’un ‘’Gerçek, şu buruk gerçek’’ kullanılan bu sözleri doğru ve sadece doğru anlatacağını söz vermiş gibi yazar.


Julien, genç bir erkek, büyük kariyer ve büyük servet yapmak ister ve bunun için büyük çabalar harcayarak zengin ve üst tabaka insanlara karışır ve istediklerine varmasına ramak kala hayata veda eder. Henüz 23 yaşında iken… Julien; kerestecinin üç oğularından en küçüğüdür, eğitime yatkınlığı da vardır, din adamlığı veya askeri kariyerinde başarılı olursa kendi hayatı ile yaptığı planlarını gerçekleşmiş olur diye düşünür. Kendisi Napoleon hayranıdır maalesef ki yaşadığı zaman Napoleon zamanı değil ve bundan dolayı hayatındaki amacına varabilmesi için bulunduğu çevreyi küçümseyip, her insanın doğasında olduğu gibi sevgi ve dürüstlüğü yok edip yerine içindeki ego, kibir, ikiyüzlülüğü ve insanlara karşı güvensizliğini büyütüp tüm fırsatları kullanıyor. 19 yaşında olmasına rağmen ne istediğini bilen, yaşının verdiği toyluğuğu yaşar iken hayal ettiklerine ilk adımlarını atmaya başlıyor. Madam de Renal ve Matmazel Mathilde arasında Julien’in kısacık hayatı sıçrayarak geçiyor. Çok kısa zaman diliminde onun alt tabakadan gelme, kilise ve üst tabakaya ilerleme, yükselişini ailesinden kendisine göremediği güvenini sağlamış oluyor. (Bu yükselişin ruh katılaşması ile ters orantılıdır diye söylemeden geçemiyorum.)

Hızlı yükseliş, trajik son…

Kitabın ismi ile ilgili tartışmaların sona ermediğine göre bende kilise ile askerlikten yana düşünmekten vazgeçip kırmızının aşk siyahın ölümü simgelendiğini neden olmasın diyorum… Yüzleri pudralı, peruklu, uzun elbiseli o zamanki üst tabakanın kibarları gözümün önünde hüzünlü canlandırma ile kitabın son yaprağını çevirmiş oldum.

Klasik her zaman klasiktir .

Yazarın biyografisi

Yazar istatistikleri

  • 9.370 okur okudu.
  • 190 okur okuyor.
  • 5.331 okur okuyacak.
  • 198 okur yarım bıraktı.