CEMİL MERİÇ HOCA'YLA KONUŞMA¹
SORU: “Muhteşem bir maziyi daha muhteşem bir istikbale bağlayacak köprü olmak isterdim” diyorsunuz. Okuyucularımıza sizi bu cümlenizle takdim etmek isterdik, muvafık buluyor musunuz?
CEVAP: Şeref telakki ederim. Yalnız hemen ekleyeyim, bu bir iddia değil bir temenni. Bölünen bir tarihi birleştirmek münzevi bir yazarın harcı mı? Bu, bir neslin, daha doğrusu nesillerin işi. “Yaşayan bir toplum, kökü mazide olan ati-
((Dipnot) “Cemil Meriç’le Sohbet” başlığı ile 13-14 Mart 1979 tarihli Son Havadis gazetesinde yayımlanan bir röportaj. Röportajın, Şeref Oğuz imzalı “Takdim” yazısı şöyle: “Son yıllarda kültür ve sanat dünyamızda en geniş alâka gören muharrir kimdir diye sorulsa, Cemil Meriç cevabını vermek herhalde en doğrusu olur. Düşünce alanımızda alelaceleciliğin, durgunluğun hâkim olduğu bir sırada, en fazla muhtaç olunan, gerçek aydın olarak zuhur eden üstad, cemiyetimizin içinde bulunduğu derin, çok yönlü ve karanlık buhranı halis tefekkür projektörüne tâbi tutuyor.
Bilhassa son kitapları, millet olarak şikâyetlerimizin temel sebeplerine ve çarelerine dair en sıhhatli, en samimi objektif tespitler ihtiva etmekte, deneme türünün Türkiye’de bugüne kadar yapılmış en ileri örneğini vermektedir.
Son Havadis, günümüzün can alıcı bahisleri üzerinde değerli görüşlerini almak üzere Cemil Meriç’i evinde ziyaret etti. Aşağıda suallerimizi ve muhterem hocamızın verdiği cevapları bulacaksınız”.)
Sayfa: 535
dir”. Medeniyetlerin anahtarı: Birikim. Tekâmül de inkılâp da kemiyetten keyfiyete geçiştir. İnsanı insan, milleti millet yapan: Hafıza. Biz hafızamızı kaybettik. Düşünce, bütünü kucaklamak, dünü yarına bağlamak. Olanı bilmeden olacağı fethedebilir miyiz? Sıhhatli toplumlar kendileri kalarak değişenlerdir.
İçtimaî uzviyet iki zıt kanuna uyarak
Osmanlı Tarihinde fütuhat abidelerinin en önemli ve en ünlüsü İstanbul'daki Ayasofya Camii'dir. Milâdın 25 aralık 535 tarihine rastlayan açılış gününden İstanbul Fethine tesaduf eden 29 Mayıs 1453 salı gününe kadar tam 915 yıl, 5 ay, 5 gün kilise durumunda kalan bu büyük mabed, İstanbul'un fethedildiği gün, Bizanslıların son direnme merkezi olduğu için ayrıca fethedilmiş bir binadır.
Hatırlamak gerekir ki, 1553'te Osmanlı Devleti müttefiki Fransa'ya 100 bin altın yardım yapmış, daha sonra aynı devlet, bir milyon altın daha istemiştir. Fakat çok geçmeden II. Philip'in İspanya'sı gibi, dünya boyutlarında egemenlik girişiminin yükü altında ezildi. Savaş, gittikçe daha masraflı bir hal aldı. İspanya ve Almanya Habsburglar'la karada ve denizde büyük çekişme, Osmanlı İmparatorluğu yapısında derin izler bırakan iki önemli olayla başlamıştır: Habsburglara karşı orduyu ateşli silahlarla donatılmış ağır piyadeden kurulu bir ordu haline getirme zorunluluğu ortaya çıkmış, ok-yay, kılıç ve mızraklı timarlı sipahisi savaş değerini kaybettiğinden, timar rejimi ihmal edilmiş ve dağılmaya bırakılmıştır. Öte yandan, özellikle donanma yapımı çok büyük masraflar getirmekteydi. Bir kadırganın bakım ve yönetim masrafı o zamanlarda yılda 6 bin altın dükaydı. Osmanlı donanması 200 kadırgadan kurulu olduğuna göre donanmanın yıllık gideri 1 milyon 200 bin dükaya varmaktaydı. İran savaşları Osmanlı bunalımının, başlıca nedenlerinden biri olarak yakından incelenmelidir. 1578-90 yıllarında Azerbaycan ve Şirvan'ın ele geçirilmesi, yalnız Osmanlı askerî düzeni için değil, aynı zamanda Osmanlı maliyesi için de yıkıcı bir nitelik kazanmıştır. 84 Memleket ahalisi kaçtığından veya direndiğinden oradaki işgal kuvvetlerini Anadolu'da beslemek gerekiyordu. 1603'ten sonra İranlılar bu kuvvetleri geri atınca, bunlar Anadolu'ya gelip döküldüler. Avusturya'ya açılan savaş (1593-1606) daha çok bu askerleri oyalamak ve dirlik bulmak amacını güdüyordu. 1593-1606 Avusturya savaşlarında, timarlı sipahi yerine tüfenkli piyade kullanılması gereği dolayısıyla, yeniçerilerin sayısı çok artırıldığı gibi (1527'de 7.886, 1610'da 37.627 kişi), Anadolu'dan başıboş köylülerden ücretle tüfenkli sekban ve
Friedrich NietzscheFelsefe
815-816. dizeler: “Dilimin üzerinde güçlü toynağıyla çiğneyerek gezinen bir öküz alıkoyuyor beni bildiklerimle gevezelik etmekten.”
535-538. dizeler: “Köleliğin başı asla dosdoğru dikelmez ama her zaman yamuktur, boynuysa eğri; çünkü ada soğanından gül de sümbül de yetişmez, köle kadından da özgür çocuk doğmaz.”
PISA
Türkiye bu sınavı 2003 yılından beri jatılıyor. Türkiye'nin 2003'ten beri yükselen puanları 2015'te düşerek 12 yıl önceki sonuçların altına geriledi. Okumada Singapur, Hong Kong, Kanada, Finlandiya en iyi performansı gösteren yerler. Türkiye okumada OECD ortalamasının altında ve 50.sırada. Okumada Türkiye 428, Singapur 535, Hong Kong 527, Kanada, 527, Finlandiya 526 puan aldı.
