Süzüyor kendini Ananke
hiç açmadan hamurunun gizini
ve içine dalmış bukalemunun
yolunu;
Kulaklarının tozu patlamış
aynada her zamanların Anankesi
Hugo'yu da çarpan
bir tuhaf etobur yaratıkların
zangoçluğunu fısıldıyor duyan
kulaklara, "AĞLAMAYIN!"
Hürriyet Çılgın Bir Vehim
Determinizm çelik bir korse. Daha girift, daha esrarlı, daha cihanşümul bir gerçeğe sözde aydınların taktığı ad. Bu meçhul ve korkunç güce, Eski Yunan, "Ananke", "fatum" "nemesis" demiş; Hint "karma"; semavi dinler "kader".
Halk, ihtiyar Zerdüşt`ün ikiye ayrdığı Kadir-i Mutlak mefhumuna sâdık kalmış. Ahuramazda, Rab; Angromenyu, Felek. Felek, bir parça "Nemesis", bir parça şeytan. İlahi irade'yi lekelememek için uydurulmuş bir vur abalıya. Kahpe, kambur, kıskanç ve şuursuz. İslamiyet için fazla kurcalanmaması gereken bir sır, kader. İnsan zekâsı, bu içinden çıkılmaz muamma karşısında apışıp kalmış Hiç kimse bir zerre aydınlık getirememiş. Hayyam, Efsane söylediler ve uykuya daldılar" diyor; Neyzen, "Çözemez kimse bu dunya denilen kördüğümü."
Efsane veya şarkı Herkesin başka başka anladığı bir avuç kelime. Bu meçhuller ummanında tek pusula: İman. Ama iman da bir hidayet-i ilahiye. Yani inanmakta da hür değiliz.
Geç dönem yazılarında Freud "gerçekliğe yönelik eğitimin" iyileştirici etkisine ve aklın eğitilmesine dikkat çekmiş,61 bu iki amaca ulaşmak için Ananke'nin (uğursuz kaderin) güçlerine karşı Logosu kuvvetlendirmeye çalışmıştı. Nietzsche ise ikinci yöntemi yani karşıt konumu seçti. Freud'daki karamsarlığın aksine o, dünyayı Dionysosçu bir tavırla onayladı ve tutkulu bir amor fati ilan etti. Yalnızca üstün insanı değil, insanlık dışı olanın, sarışın canavarın kötülüğünü de övdü.
Freud’un baskıyı kaçınılmaz görmesinin sebebi, dünyanın "yoksul ve darlık içinde" olmasıydı. Ancak modern teknoloji ve üretim kapasitesi, hayatta kalmak için gereken darlığı (Ananke) teorik olarak bitirmiştir. Dolayısıyla artık insanları 40 saat çalışmaya ve hazlarını ertelemeye zorlamanın "mantıklı" bir gerekçesi kalmamıştır. Baskı artık bir zorunluluk değil, sistemin kendini korumak için kullandığı yapay bir yüktür.
Arkadaşım, psikiyatrist olan, hemen teşhisini koydu: odaklanma sorunu, saplantılı düşünceler ve yanlış hatırlamıyorsam anankazm (Yun, ananke-saplantı).