Anarşist Banker - Şeytanın Saati

8,4/10  (12 Oy) · 
30 okunma  · 
7 beğeni  · 
972 gösterim
XX. yüzyıl edebiyatının kült kişiliklerinden Fernando Pessoa, ölümünden bir yıl sonra keşfedilmiş zengin düş dünyasıyla ün kazanmıştı. Kendi adının yanı sıra, yarattığı hayali şairlerle de anılan Pessoa'nın daha önce ayrı ayrı yayınladığımız iki kısa anlatısını bu kez bir arada sunuyoruz.

Anarşist Banker, Pessoa'nın, sağlığında yayınlanan tek anlatısı. Öykü, iki arkadaşın bir yemek sırasında gerçekleştirdiği sohbete odaklanır. Kahramanlardan biri, bankerliğin, gerçekleştirilebilecek tek anarşist eylem olduğunu savunur. Anlatı, burjuva toplumunun ikiyüzlülüğünü ortaya koyar.

Şeytanın Saati ise yazarın ardında bıraktığı sandıktan çıkan metinlerden biri. Yine bir diyalog-metin. Anlatıcı ile Şeytan arasında kurgulanan alaycı, mistik bir konuşma. Kuşkucu Pessoa'nın, kişiliğine de en uygun yazılarından biri.
(Tanıtım Bülteninden)
  • Baskı Tarihi:
    Kasım 2013
  • Sayfa Sayısı:
    120
  • ISBN:
    9789750719080
  • Çeviri:
    Işık Ergüden
  • Yayınevi:
    Can Yayınları
  • Kitabın Türü:
Hesna Sakıncı 
20 May 15:54 · Kitabı okudu · 3 günde · Puan vermedi

Yine Pessoa ve yine beyin fırtınası :) Hacimce küçük, fikirce ağır bir kitap..... İki ayrı ağır anlatının bir araya getirilmesinden oluşmuş. Özellikle Şeytanın Saati Pessoa' nın ölümünden sonra ortaya çıkan 26 ciltlik eserlerinden biridir. İkisi de diyalog-metin şeklindedir ve böylelikle hem daha sürükleyici bir anlatı oluyor hem de sizi merakta bırakıyor. Yazarın bavulundan aynı anlatılara ait değişik bitişlerde ve gelişmelerde yazılar da bulunduğu için kitaba onlar da eklenmiş. Bu yüzden sizde cidden bir kafa bulanıklığı yapıyor. Ama çevirmenin başlarda ve sonlarda yazdığı incelemeler okumanıza ışık tutacak nitelikte....

Söz Pessoa olunca söylenecek o kadar şey var ki, belki onun için ayrı bir yazar incelemesi bile yapabilirim. Beni gerçek anlamda etkileyen iki anlatı okudum ve dönüp dolaşıp tekrar okuyacağım kitaplar arasına dahil oldu.

ANARŞİST BANKER: Şimdi bankerden de anarşist mi olurmuş diyeceksiniz. Pessoa öyle bir anlatmış ki inanmasanız da inanasınız geliyor. Çünkü ona göre, toplumun en zorba kurgusu paradır ve bu zorbalıktan kurtulmak için parayı kurtuluş olarak seçmiştir. Yani burjuvazi sistemden pratikte anarşizme geçebilmesi için paraya ihtiyaç duymuştur. Zenginliğin getirdiği özgürlük gibi düşünebiliriz. Ama kendince ürettiği samimi bir çelişki de var.

Banker konuştukça bak bu da olabilir diye hak veriyorsunuz. Hatta öyle ki anarşizmi anlatırken bile yer yer eleştirmiş. Özellikle teorikte anarşist olup da uygulamaya dökemeyenleri eleştirerek kendisinin öyle olmadığını savunmuş.

Özellikle özgürlük kavramı üzerine fazla durmuş Pessoa. "Eğer bir insan köle olmak için doğmuşsa, onun karakterine aykırı olan özgürlük, onun için zorbalık olacaktır." demiş mesela. Ama bir yandan da sosyalizm ve komünizm gibi sistemleri sadece eşitliği baz aldıkları ve özgürlüğe önem vermedikleri dolayısıyla eleştirmiş. O yüzden burjuva sistemden anarşist sisteme geçerken ara bir geçiş süreci olamayacak kadar kötü sistemler olduklarını anlatmış. İşte o ara süreci para doldurabilirmiş bankere göre.

Sizin de aklınıza kapitalizm gelmedi mi?

ŞEYTANIN SAATİ: Şeytan'la diyaloğa giren hamile bir kadın... Şeytan konuştukça kendisine hak verir hale geliyorsunuz. Öyle ki diyaloğun sonuna doğru kadın diyor ki şeytana: "Size merhamet duymaya başladım."

İnsanoğlunun çaputa, çula, türbeye bel bağlamasını, semavi olmayan tanrılara inanmasını bir güzel eleştirir. Pessoa'nın kendisi büyüye, fala, simyaya çok ilgili biri olarak bu anlatısında bol bol bu kavramlardan bahsedip eleştirmiş; arada kendisinden feyz aldığı Kant' a da el sallamış.

Düş kurmanın şeytanla iş birliği olduğunu söyler anlatısında. Hatta bir yerde der ki Şeytan: “Uzun, sıcak ikindilerde, o kadar düş görürdün ki düş gördüğünü düşlerdin hani, sana tüm mutluluğu verecek, seni sonsuza dek kucaklayacak birinin buğulu, hızlı karaltısını düşlerinin derinlerinden geçerken görmedin mi? Bendim o.”

Pessoa'nın hayatı boyunca bir düş aleminde yaşadığını bildiğimize göre, acaba burda kendisine de bir eleştiri mi getirmiş? Yoksa burda konuşan Şeytan, Pessoa'nın ta kendisi midir?

İnsanlardaki 'Hayvan Çiftliği' yaklaşımının yarattığı bir anarşist bankerin eylemlerini besleyen düşünce yapısını dinliyoruz bu kitapta...

Kitaptan 41 Alıntı

"Hiç zeki olmamasına rağmen zeki olduğunu sanan, iyi biri değilken kendini iyi sanan, yakışıklı değilken yakışıklı sanan bir yığın insan var. Vız gelir tırıs gider!"

Anarşist Banker - Şeytanın Saati, Fernando PessoaAnarşist Banker - Şeytanın Saati, Fernando Pessoa
Hesna Sakıncı 
19 May 10:42 · Kitabı okudu · İnceledi · Puan vermedi

Anarşizm, insanın kalbine Doğa’nın yerleştirdiği doğal dinsizliktir.

Anarşist Banker - Şeytanın Saati, Fernando Pessoa (Sayfa 55 - Can Yayınları, Çeviri: Işık Ergüden)Anarşist Banker - Şeytanın Saati, Fernando Pessoa (Sayfa 55 - Can Yayınları, Çeviri: Işık Ergüden)
Hesna Sakıncı 
18 May 00:33 · Kitabı okudu · İnceledi · Puan vermedi

Bir insanın, yetenek, güç, enerji gibi Doğa’dan aldığı yetilerle benden üstün olmasını kabul ederim (zaten mecburum kabul etmeye!) ama annesinin karnından çıktığında sahip olmadığı, ama mutlu bir rastlantı sonucu burnunu dışarı çıkarır çıkarmaz gökten zembille inen zenginlik, toplumsal konum, rahat yaşam gibi sonradan edinilen niteliklerle benden üstün olmasını kabullenemem.

Anarşist Banker - Şeytanın Saati, Fernando Pessoa (Sayfa 13 - Can Yayınları, Çeviri: Işık Ergüden)Anarşist Banker - Şeytanın Saati, Fernando Pessoa (Sayfa 13 - Can Yayınları, Çeviri: Işık Ergüden)
Ebru Hacıalioğlu 
20 Ağu 2015 · Kitabı okudu · 8/10 puan

"...birine yardım etmek onun yeteneksiz olduğunu kabul etmek olur ya da eğer yeteneksiz değilse, yeteneksizleştirmek ya da öyle olduğunu varsaymak olur. İlk durumda bu zorbalıktır, ikinci durumda ise küçümseme. Ya başkalarının özgürlüğü kısıtlanır ya da - belki bilinçsizce- ötekinin hor görülecek biri olduğunu, özgür olmaya layık olmadığı ya da özgür olamayacağı ilkesinden yola çıkılır."

Anarşist Banker - Şeytanın Saati, Fernando Pessoa (Sayfa 36)Anarşist Banker - Şeytanın Saati, Fernando Pessoa (Sayfa 36)
Ebru Hacıalioğlu 
20 Ağu 2015 · Kitabı okudu · 8/10 puan

"Anarşist ne ister? Özgürlük. Kendisi ve başkaları için, tüm insanlık için özgürlük. Toplumsal kurguların ya da kısıtlamaların etkisinden kurtulmuş olmak ister; özgür olmak ister, tıpkı dünyaya geldiğinde olduğu gibi, tamamen adil koşullarda olması gerektiği gibi; üstelik bu özgürlüğü hem kendisi hem de diğer herkes için ister."

Anarşist Banker - Şeytanın Saati, Fernando Pessoa (Sayfa 27)Anarşist Banker - Şeytanın Saati, Fernando Pessoa (Sayfa 27)
Ebru Hacıalioğlu 
20 Ağu 2015 · Kitabı okudu · 8/10 puan

"İnsan yoksulsa ama üzerinde bir burjuva cilası varsa, onlara 'küçük insanlar' denir. Çalışıyor ama belli bir rahatlık içerisindeyse, 'halktan insanlar' denir."

Anarşist Banker - Şeytanın Saati, Fernando Pessoa (Sayfa 63)Anarşist Banker - Şeytanın Saati, Fernando Pessoa (Sayfa 63)
Ebru Hacıalioğlu 
20 Ağu 2015 · Kitabı okudu · 8/10 puan

"Doğal olan şey, içgüdüden kaynaklanandır; içgüdü yoksa içgüdüye en fazla benzeyen şey alışkanlıktır."

Anarşist Banker - Şeytanın Saati, Fernando Pessoa (Sayfa 22)Anarşist Banker - Şeytanın Saati, Fernando Pessoa (Sayfa 22)

"Görevimi yerine getirdim diye, kendimi elimden geldiğince özgürleştirdim diye niçin beni eleştiriyorsunuz? Niçin ödevlerini yerine getirmediler diye onları eleştirmiyorsunuz?"

Anarşist Banker - Şeytanın Saati, Fernando PessoaAnarşist Banker - Şeytanın Saati, Fernando Pessoa
5 /