Yazar:
Ahmet Hamdi Tanpınar
Tahmini Okuma Süresi:
6 sa. 28 dk.
Sayfa Sayısı:
228
Basım Tarihi:
2004
İlk Yayın Tarihi:
1946
Yayınevi:
Dergah Yayınları
Orijinal Dil:
Türkçe
Orijinal Ülke:
Türkiye
ISBN:
9789757462330
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Diğer Baskılar
16 diğer baskı · Tümünü Göster
Beş Şehir
12,3bin okunmaDergah Yayınları · Nisan 2019 · 224 s.
Beş Şehir
683 okunmaDergâh Yayınları · Haziran 2013 · 232 s.
Beş Şehir
395 okunmaDergah Yayınları · 2004 · 228 s.
Beş Şehir
307 okunmaYapı Kredi Yayınları · Haziran 2000 · 364 s.
Beş Şehir
168 okunmaDergah Yayınları · Mayıs 2016 · 360 s.
Beş Şehir
153 okunmaDergâh Yayınları · 7 Kasım 2024 · 200 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Beş Şehir.
"Bir şehri sevdiren ve özleten dağ taş toprak değil, o şehirde yaşayan insandır. Tam da bu yüzden, hiç gitmediği bir şehri dahi sevip özleyebilir insan. Çünkü herkesin evi, göğsünde taşıdığı insanın dizinin dibidir. Çünkü, mesafe denilen şey yalnızca, anlamsız birer sayıdır." Ahmet Hamdi Tanpınar’ın harika gözlem yeteneği sayesinde beş şehrin değişimi, geçmişi, o zamanki hali, tek tek geçirdiği değişimleri, sosyo-kültürel yapısı, gelenekleri, coğrafi güzellikleri samimi bir deneme olarak bu kitapta karşımıza çıkıyor. Üstadın, müthiş bilgi birikimine ve betimlemelerine hayran kaldım.Keyifle okudum. Tavsiye ederim. #Erzurum#Ankara#Konya#Bursa#İstanbul#
Beş Efsane
Henüz savaşın gölgesini üstünden atamayan şehirlerde gamlı, sanatsal bir gezi.
Tanpınar'ın anılarını, fikirlerini ve hayal kırıklığını yazdığı 
Beş Şehir ülkenin cep boy tarihi adeta. Osmanlı ve Selçuklu sultanları, paşaları hakkında bir çok önemli bilgi yer alıyor. Sadece onlarla kalmıyor Alim, Şair, mimar ve Musikişinaslar ile ilgili oldukça tatmin edici betimlemelerle bu düşünürleri tanıtıyor.
Her şeyden önce başka bir yayın evinden okumanızı öneririm. O kadar çok eski Türkçe kelimeler var ki, anlamlarını araştırmaktan konuya odaklanamadım. Zaten ağır ağır işleyen Beş Şehir'i tamamlamak bu yüzden zor oldu.
"Fakat bizim acılarımız nedense hapsedilmeye mahkûmdur. Onlar, dinlenilmesi sadece tesadüfe bağlı bir kaç türküde yaşıyor..."
Cumhuriyet savaşının verildiği dönemlerde acı, yokluk, sefalet çeken yurdum insanını, en güzel şekilde anlatan alıntılardan biridir yukarıdaki. Bunun gibi kalpten söylenmiş tasvirlerle dolu başta zorlandığım sonradan dalıp gittiğim nadide bir eser.
Okuyacaklara sabırlı olmaları ve kendilerine yüklenmeden, arada bırakıp başka bir şey ile ilgilenmelerini tavsiye ederim.
"En iyisi budur, diyorum;
eşyayı bırakmalı güzelliğinin saltanatını içimizde kursun."
Beş Şehir ülkenin cep boy tarihi adeta. Osmanlı ve Selçuklu sultanları, paşaları hakkında bir çok önemli bilgi yer alıyor. Sadece onlarla kalmıyor Alim, Şair, mimar ve Musikişinaslar ile ilgili oldukça tatmin edici betimlemelerle bu düşünürleri tanıtıyor.
Her şeyden önce başka bir yayın evinden okumanızı öneririm. O kadar çok eski Türkçe kelimeler var ki, anlamlarını araştırmaktan konuya odaklanamadım. Zaten ağır ağır işleyen Beş Şehir'i tamamlamak bu yüzden zor oldu.
"Fakat bizim acılarımız nedense hapsedilmeye mahkûmdur. Onlar, dinlenilmesi sadece tesadüfe bağlı bir kaç türküde yaşıyor..."
Cumhuriyet savaşının verildiği dönemlerde acı, yokluk, sefalet çeken yurdum insanını, en güzel şekilde anlatan alıntılardan biridir yukarıdaki. Bunun gibi kalpten söylenmiş tasvirlerle dolu başta zorlandığım sonradan dalıp gittiğim nadide bir eser.
Okuyacaklara sabırlı olmaları ve kendilerine yüklenmeden, arada bırakıp başka bir şey ile ilgilenmelerini tavsiye ederim.
"En iyisi budur, diyorum;
eşyayı bırakmalı güzelliğinin saltanatını içimizde kursun."Şehirlerin ruhunu hiç dinlemiş miydiniz?..Edebiyat
Beş güzide şehrin Tanpınar'ın gözünden değişimi...
Evet bu beş şehir(Ankara, Konya, Bursa, Erzurum, İstanbul) Tanpınar'ın yaşadığı yıllarda nasıl bir değişime uğramış bunu görüyorken diğer taraftan bu beş şehrin tarihteki değişimini de yine Tanpınar'ın o eşsiz anlatımıyla okuyoruz..
Tanpınar bu şehirlerin ruhunu okurlara çok güzel anlatmış. Şehirlerin vücut bulmuş halini ortaya koymuş... Deneme deyince bu güzide eseri en öne koymak gerek.
Kitabı okuduktan sonra yazarımızın anlattığı bu şehirleri artık çok farklı bir gözle görmeye başladığımı itiraf etmeliyim. Ve bu da hoşuma gidiyor açıkçası...
Zaten Tanpınar'ın kalemine de diyecek söz yok. Okumak isteyen okurlar hiç düşünmesin dalsın Tanpınarʼın şehirler dünyasına.. Hatırı sayılır bir lezzetle karşılaşacaksınız...
Bütün okurlara iyi okumalar dilerim. Kitapla kalın.. :)
Beş ŞehirEdebiyat
Kitabı beğendim. Ahmet Hamdi Tanpınar kalemini okumak ayrı güzel..şehirleri en ince ayrıntısına kadar tasvir etmesi ,sanki oralarda geziyormuşuz hissi vermesi ve 5 şehirde de;özellikle İstanbul'da ayrıntıya girerek tarihi hissttirmesi çok güzeldi.eskiye özlem duyanların okumasını tavsiye ederim :)
Beş Zaman, Beş Rüzgâr.Edebiyat
Ağır ağır, sindire sindire okunması gereken bir kitap. Kelime dağarcığı isteyen, okurken araştırılması, araştırırken zamanda kaybolan bir hikâyesi var.
Kitapta beş ana unsur var, bunlar; Tarihi, mimariyi, musikiyi, peyzajı ve zamanı anımsatıyor. Kitap bölümlerini yazıp iç detay vermeyeceğim ancak bahsedilen yerlerde günümüzde içinde gezerken, aniden geriye dönüyor, bazen bir şehrin doğuşuna da şahit olur gibi o zamanda bulunduruyor. Zaman içinde zaman yırtan bir kitap.
Çok keyifliydi, böyle bir kitapla karşılaştığım için şanslıyım diyebilirim, bu kadar.
Ahmet Hamdi Tanpınar'ın eserlerinde ağır bir anlatım olsa da eski dilde yazılan eserleri sevenlerin bu kitabı severek okuyacaklarından hiç kuşkum yok.
Tanpınar gezip gördüğü ;Ankara, Erzurum, Konya, Bursa ve İstanbul şehirlerini tarihi ve edebi bir üslupla anlattığı kitaptır.Tanpınar eserinde beş şehri kültürel, ekonomik, tarihi ve mimari yönleriyle tanıttığı için eseri okuyanlar Tanpınar'la beraber bu şehirleri gezmiş kadar olacaklar.
Ben Tanpınar'ın dilini ve anlatım tarzını benimsediğim ve sevdiğim için Beş Şehir kitabını da keyifle okudum. Siz de bu şehirleri yazarla beraber gezip, tanımak isterseniz Beş şehir kitabını okumaya başlayabilirsiniz.
Gezi okumayı seviyorsanız bu kitap güzel bir yol arkadaşı olabilir.
Yazarımızın gezdiği 5 güzel şehri anlatıyor.
Ankara, Erzurum, Konya, İstanbul ve Bursa.
Bursa'yı bilmeme rağmen farklı bir bakış açısıyla bir daha gezdim bu eserle Bursa'yı.
Puan vermedi·228 syf.·
2022 1. kitabı
Ahmet Hamdi Tanpınar, denemenin ön sözüne "Beş Şehir'in asıl konusu hayatımızda kaybolan şeylerin ardından duyulan üzüntü ile yeniye karşı beslenen
iştiyaktır. İlk bakışta birbiriyle çatışır görünen bu iki duyguyu sevgi kelimesinde birleştirebiliriz. Bu sevginin kendisine çerçeve olarak seçtiği şehirler, benim hayatımın tesadüfleridir. Bu itibarla, onların arkasında kendi insanımızı ve hayatımızı, vatanın manevî çehresi olan kültürümüzü görmek daha doğru olur." diyerek başlar.
Sırasıyla Ankara, Erzurum, Konya, Bursa ve İstanbul'un tarihî, sosyal ve kültürel yapısından; kısacası Türk kültür ve medeniyetinden bahseder. Yaşanan felâketler, ülkenin ve toplumun geçirdigi değişim hakkında bilgi verir. Bunu yaparken de resim, heykel, mimari, mûsikî ve şiirden geniş ölçüde yararlanır. Bu zengin bilgi birikimi karşısında şaşırmamak mümkün değil! Öyle ki her beyti her hikâyeyi paylaşmak geçti içimden. Erzurum hariç gittiğim dört şehri onun bakışıyla gezmek isterdim açıkçası.
Yazar eserin sonunda: "En iyisi, bırakalım hâtıralar içimizde konuşacakları saati kendiliklerinden seçsinler. Ancak bu cins uyanış anlarında geçmiş zamanın sesi bir keşif, bir ders, hulâsa günümüze eklenen bir şey olur. Bizim yapacağımız yeni, müstahsil ve canlı bugünün rüzgârına kendimizi teslim etmektir. O bizi güzelle iyinin, şuurla hülyanın el ele vereceği çalışkan ve mesut bir dünyaya götürecektir." der.
Geçmişten ders çıkarıp çıkarmadığımız yaptığımız seçimler sonunda belli olur fakat tasavvufta "ân-ı dâim, ibnü'l-vakt, ebu'l-vakt", Latincede "carpe diem", en basit ifadeyle anda olmak, anı yaşamak -her ne derseniz deyin ondan işte- önemli . Sözün özü: Hayat, anlardan ibaret.
Tanpınar'ın deyimiyle "bugünün rüzgârına kendimizi teslim etmek" ne denli mümkün olur bilmiyorum ama onun gözü ve ruhunun
Tanpınar'ın kalemiyle ilk tanişmam. Türkçeyi en güzel kullanan yazar olarak kalacak muhâyyilemde. Betimlemeler, tasvirler çok etkileyici. Ben bir okurum diyen herkesin yolu bu kitaba düşmeli.
O nasil guzelllll bir Türkçe kullanımıdır öyle..... Öyle naif, kibar bir o kadar da özlemle anlatıyor ki...bes sehri... Nur içinde uyu Sevgili Ahmet Hamdi Tanpınar....
Yazar Hakkında
Ahmet Hamdi TanpınarYazar · 30 kitap
Ahmet Hamdi Tanpınar, Türk romancı, öykücü , şair, öğretmen, çevirmen, edebiyat tarihçisi, siyasetçiydi.
Cumhuriyet neslinin ilk öğretmenlerinden olan Ahmet Hamdi Tanpınar; "Bursa'da Zaman" şiiri ile geniş bir okuyucu kitlesi tarafından tanınmış bir şairdir. Şiir, hikâye, roman, deneme, makale, edebiyat tarihi gibi birçok alanda eser veren sanatçının başlıca eserleri Huzur ve Saatleri Ayarlama Enstitüsü adlı romanları, Beş Şehir adlı şehir monogrofisidir.
Bir bilim adamı olarak “XIX. Asır Türk Edebiyatı Tarihi” adlı eseriyle edebiyat tarihçiliğine yeni bir görüş ve bakış açısı getirmiştir.
TBMM VII. dönem Maraş milletvekilidir.
Yaşamı
23 Haziran 1901'de İstanbul'da Şehzadebaşı’nda doğdu. Babası Gürcü asıllı Hüseyin Fikri Efendi, annesi Nesime Bahriye Hanım’dır. Tanpınar, ailenin üç çocuğundan en küçüğüdür. Çocukluğu, kadı olan babasının görev yaptığı Ergani, Sinop, Siirt, Kerkük ve Antalya’da geçti. Annesini Kerkük’ten yaptıkları bir yolculuk sırasında 1915’te tifüsten kaybetti. Lise öğrenimini Antalya’da tamamladıktan sonra yükseköğrenim için İstanbul’a gitti.
Halkalı Ziraat Mektebi'nde bir yıl yatılı olarak okuduktan sonra 1919 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'ne girdi. Yahya Kemal’in öğrencisi oldu. Yahya Kemal onun şiir zevkinin, millet ve tarih hakkında görüşlerinin oluşmasında önemli rol oynadı. Celâl Sahir Erozan’ın bir şiir ve hikâye toplamı şeklinde yayımladığı seriden “Altıncı Kitap”’daki “Musul Akşamları”, yayımladığı ilk şiir oldu (Temmuz 1920)[6] Yahya Kemal’in çıkardığı Dergâh’ta 1921-1923 arasında 11 şiiri yayımlandı. 1923 yılında Şeyhî’nin Hüsrev ü Şirin adlı mesnevisi üzerine yazdığı lisans teziyle Edebiyat Fakültesi’nden mezun oldu.
1923’te Erzurum Lisesi’nde edebiyat öğretmenliğine başlayan Ahmet Hamdi 1925’te Konya Lisesi’ne, 1927’de Ankara Erkek Lisesi’ne tayin oldu. Konya’da iken bir Mevlevi ayininde Itrî’nin bir eserini dinleyerek Klasik Türk Müziği ile tanıştı. 1930-1932 arasında Gazi Terbiye Enstitüsü’nde edebiyat öğretmenliği yaptı; bir yandan da Ankara Kız ve Erkek Liselerinde ders vermeye devam etti. Gazi Terbiye Enstitüsü’nün bünyesindeki Musiki Mualli Mektebi, onun klasik batı müziği ile tanışmasını sağladı.
Bu dönemde yeniden şiir yayımlamaya başladı. 1926’da Millî Mecmua’da yayımlanan “Ölü” şiirinden sonra 1927 ve 1928 yıllarında (“Leylâ” şiiri hariç) hepsi Hayat dergisinde olmak üzere toplam yedi şiir yayımladı. İlk yazısı ise 20 Aralık 1928’de yine Hayat dergisinde çıktı.
Şiir dışında ikinci bir çalışma alanı olarak çeviriye başlayan Ahmet Hamdi’nin 1929 yılında biri E.T.A. Hoffmann’dan (“Kremon Kemanı”), diğeri iseAnatole France’tan (“Kaz Ayaklı Kraliçe Kebapçısı”) olmak üzere iki çevirisi yine aynı dergide yayımlandı.
1930 yılında Ankara’da toplanan Türkçe ve Edebiyat Muallimleri Kongresi’nde, Osmanlı edebiyatının tedrisattan kaldırılması ve okullarda edebiyat tarihinin, Tanzimat’ı başlangıç kabul ederek okutulması gerektiğini söyleyen Tanpınar, kongrede önemli tartışmaların doğmasına sebep oldu. Aynı yıl Ahmet Kutsi Tecer ile beraber Ankara’da Görüş dergisini çıkarmaya başladı.
1932 yılında Kadıköy Lisesi’ne atanması üzerine İstanbul’a döndü. Ahmet Haşim’in ölümü üzerine 1933’te Sanayi-i Nefise’de sanat tarihi öğretmeni olarak görevlendirildi. 1934’te Akademi’nin Estetik ve Mitoloji derslerine de girmeye başladı. Yahya Kemal’in İspanya’daki büyükelçilik görevinden döndüğü 1934 yılında Yahya Kemal üzerine iki yazı yayımladı. Artık dikkatini Türk edebiyatı üzerine yoğunlaştıran Ahmet Hamdi, 1936 yılında Tangazetesinde “Son Yirmi Beş Senenin Mısraları” adı altında beş yazılık bir deneme serisi yayımlamıştır.
Aynı yıl ilk hikâyesi “Geçmiş Zaman Elbiseleri”ni tefrika etmeye başladı; ancak bu tefrika 1939 yılında Oluş dergisinde tamamlanabilecektir. 1937 yılında Tevfik Fikret hakkındaki antolojisi Tanpınar’ın yayımlanan ilk kitabıdır. Aynı yıl Abdülhak Hamit Tarhan üzerine de bir yazısı yayımlanmıştır.
Tanzimat’ın 100. yıldönümü dolayısıyla 1939’da eğitim bakanı Hasan Âli Yücel’in emriyle Edebiyat Fakültesi bünyesinde kurulan 19. Asır Türk Edebiyatı kürsüsüne, doktorası olmadığı hâlde, Yeni Türk Edebiyatı profesörü olarak atandı ve Tazimat’tan sonraki Türk edebiyatının tarihini yazmakla görevlendirildi. Hazırladığı edebiyat tarihinin de etkisiyle 1940’lı yıllarda yazı faaliyetleri yeni Türk edebiyatı etrafında şekillendirdi. Kitap tanıtım yazıları ve İslam Ansiklopedisi’ne maddeler yazdı. 1940 yılında 39 yaşındayken Kırklareli'nde topçu teğmeni olarak askerliğini yaptı.
En tanınmış şiiri olan “Bursa’da Zaman”ın ilk hâli “Bursa’da Hülya Saatleri” adıyla 1941’deÜlkü mecmuasında yayımlandı. İkinci kitabı olan “Namık Kemal Antolojisi”ni 1942 yılında yayımladı.
1942’deki ara seçimlerde Maraş milletvekili seçilen Tanpınar, 1946 seçimlerine kadar milletvekilliği yaptı. 1943’te öykülerini içeren “Abdullah Efendinin Rüyaları”’nı yayımladı. Bu, onun basılı ilk edebiyat yapıtıdır. Aynı yıl “Yağmur”, “Güller ve Kadehler” ve “Raks” gibi ünlü şiirleri yayımlandı; “Bursa’da Hülya Saatleri” şiiri, “Bursa’da Zaman” adıyla tekrar basıldı.
İlk romanı Mahur Beste 1944’te Ülkü dergisinde tefrika edildi. Tanpınar’ın önemli çalışması Beş Şehir, 1946’da kitaplaştı.
1946 seçimlerinde parti tarafından tekrar milletvekilliğine aday gösterilmeyince bir süre Millî Eğitim Bakanlığı’nda orta öğretim müfettişliği yapan Tanpınar, iki yıl sonra Güzel Sanatlar Akademisi Estetik hocalığına, ardından Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'ndeki görevine döndü.
Huzur romanı 1948’de Cumhuriyet'te tefrika edildikten sonra büyük değişikliklerle kitap haline getirilip 1949’da yayımlandı. Aynı yıl Milli Eğitim BakanıHasan Ali Yücel’in ısmarladığı XIX. Asır Türk Edebiyatı Tarihi adlı eserinin 600 sayfalık ilk cildini yayımladı. İki cilt olarak tasarladığı bu eserin ikinci cildi yarım kalmıştır. Sahnenin Dışındakiler adlı romanı 1950’de Yeni İstanbul gazetesinde tefrika edildi.
1953’te Edebiyat Fakültesi, Tanpınar’ı altı aylığına Avrupa’ya gönderdi. 1954 yılında Saatleri Ayarlama Enstitüsü romanının Yeni İstanbul gazetesinde tefrikası yapıldı; 1955 yılında ise ikinci hikâye kitabı olan Yaz Yağmuru yayımlandı. 1957 ve 1958 yıllarında Cumhuriyet gazetesinde yayımlanan yazılarına ağırlık verdi. 1959’da edebiyat tarihinin ikinci cildi için kaynak toplamak üzere Rockefeller bursuyla bir yıllığına yeniden Avrupa’ya gitti.
Sağlığında yayımladığı 74 şiirinden ancak otuz yedisi ile, tek şiir kitabını çıkardı: Şiirler (1961; Bütün Şiirleri adıyla genişletilmiş olarak 1976). Aynı Yıl Saatleri Ayarlama Enstitüsü kitaplaştı.
24 Ocak 1962 günü geçirdiği kalp spazmı sonucu hayatını kaybetti. Cenazesi Aşiyan Mezarlığında Yahya Kemal'e yakın bir yere defnedilmiştir.
Mezartaşı üzerinde çok bilinen "Ne İçindeyim Zamanın" şiirinin ilk iki mısrası yazılmıştır:
"Ne içindeyim zamanın / Ne de büsbütün dışında".
Ölümünden sonra
Ahmet Hamdi Tanpınar’ın sağlığında yayımlatamadığı birçok çalışması ölümünü takip eden yıllarda teker teker yayımlanmıştır.[6] Enis Batur 1992 yılında "Ahmet Hamdi Tanpınar'dan Seçmeler" adlı bir kitap hazırladı. 1998 yılında da Canan Yücel Eronat tarafından hazırlanan “Tanpınar’dan Hasan Âli Yücel’e Mektuplar” kitaplaştı.
Tanpınar’ın önceki kitaplara girmemiş yazıları ve söyleşileri ise "Mücevherlerin Sırrı" adlı altında toplanarak yayımlandı. Tanpınar'ın 1953 yılında yazmaya başladığı ve 1962 yılında vefatına kadar tuttuğu notlar 2007 yılının sonunda "Günlüklerin Işığında Tanpınar'la Başbaşa" adıyla kitaplaştı.
