Yazar:
Ahmet Hamdi Tanpınar
Tasarımcı:
Işıl Döneray
Tahmini Okuma Süresi:
6 sa. 34 dk.
Sayfa Sayısı:
232
Basım Tarihi:
Haziran 2013
İlk Yayın Tarihi:
1946
Yayınevi:
Dergâh Yayınları
Orijinal Dil:
Türkçe
Orijinal Ülke:
Türkiye
ISBN:
9789759952440
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Diğer Baskılar
16 diğer baskı · Tümünü Göster
Beş Şehir
12,3bin okunmaDergah Yayınları · Nisan 2019 · 224 s.
Beş Şehir
683 okunmaDergâh Yayınları · Haziran 2013 · 232 s.
Beş Şehir
395 okunmaDergah Yayınları · 2004 · 228 s.
Beş Şehir
307 okunmaYapı Kredi Yayınları · Haziran 2000 · 364 s.
Beş Şehir
168 okunmaDergah Yayınları · Mayıs 2016 · 360 s.
Beş Şehir
153 okunmaDergâh Yayınları · 7 Kasım 2024 · 200 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
8/10
2021 10. kitabı
"En büyük meselemiz budur; mazi ile nerede ve nasıl bağlanacağız, hepimiz bir şuur ve benlik buhranının çocuklarıyız, hepimiz Hamlet'ten daha keskin bir 'olmak veya olmamak' dâvası içinde yaşıyoruz. Onu benimsedikçe hayatımıza ve eserimize daha yakından sahip olacağız. Belki de sadece aramak ve bütün kapıları çalmak kâfidir. Çünkü bu dâussılanın kendisi başlıbaşına bir âlemdir." (Syf,206)
En iyisi, bırakalım hâtıralar içimizde konuşacakları saati kendiliklerinden seçsinler.
'O, bizi güzelle iyiyin, şuurla hulyanın el ele vereceği çalışkan ve mesut bir dünyaya götürecektir.'
.
.
Okurken fark ettim ki, daha gezilecek görülecek, detaylarına kadar araştırılacak bir tarihimiz, memleketlerimiz var.
Ben okuyarak geziyorum, siz ne yapıyorsunuz?
Beş Şehir...1000Kitap Gerçek Okurlar
Yıllar yıllar önce üniversite yıllarımda okuduğum bir başyapıtti. Bugün hem İkinci kez okumanın mutluluğunu yasadim hem ruhumun her bir zerresi Ahmet Hamdi Tanpınarla birlikte tüm Anadolu üzerinde âdeta seyre daldi.Bir yanım tarihe yolculuk yaparken diğer yanım da sehirlerin de ruhuna kulak vermekteydi. Tabii gençlik yıllarında okumuş olmak ile ileri yaşlar bambaşka. O kadar altı çizilesi cümle vardı ki... Sindire sindire ama bir solukta okumaya çalıştım.
Usta yazar bize sadece bir gezi yazısı sunmakla kalmamış ,Anadolu'nun kültürel, sanatsal ,tarihi ve sosyal yapısı hakkında da derin bilgileri adeta bir dantel gibi işleyerek vermiş.
Erzurum'a çocukluk yılları da dahil üç farklı zamanda giden Ahmet Hamdi Tanpınar Kurtuluş Savaşı yıllarınin izlerini bizlere yaşatmakla kalmaz beynimize kazır.
Ankara'da Hacı Bayram-i Veli'yi,Konya'da Mevlana Celaleddin Rumi ile Şemsi , İstanbul'da yaşayan nice evliyayi bir bir düşünüzde görür gibi yanıbaşınızda buluverirsiniz. Bir anda kendinizi Selçuklu Döneminde hissederken başka bir anda Alparslan'ın Anadolu topraklarında at koşturduğu günlerdesinizdir...
Bursa'da zamanın bambaşka bir seyirde aktığıni okurken bile hissedersiniz iliklerinize kadar...
Yazarımız" Yine de aradığım şey ne onlar ne de zamanlarıdır ."der.
Yine onun deyimi ile"En iyisi bırakalım hatıralar içimizde konuşacakları saati kendiliklerinden seçsinler."
Hatıralarımızi canlı tutalım ki ruhumuz Anadolumuz'da kimliğini bulsun.
Sizlere de yine ve yeniden okuma askiyla...
Tanpınar'ın engin kültürel birikiminin zarif Türkçesiyle birleşmesiyle ortaya çıkan bu eserine birkaç kez-beş kez olabilir-başlayıp kitabı yarım bırakmıştım. Önceki okumalarımda yaptığım hataya düşmeyerek esere sabır ve dikkatle yaklaşınca yazara olan hayranlığım perçinlendi. Birçok seyahatnameden, yaşam deneyiminden örnekler verdiği kitabında tarifte kullandığı cümleler mest edici. Özellikle Konya ve Mevlevîlik meselesinde anlatım dilinin estetiğin doruklarında gezindiğini söylemek mümkün. İstanbul faslının fazla uzun sürmesi ve haddinden fazla mimarî bilgi barındırması biraz yorsa da eserin kıymetinden bir şey eksiltmiyor.
Beş Şehir // Ahmet Hamdi TanpınarEdebiyat
Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Anadolu’da gezdiği gördüğü 5 şehri anlatan kitap. Sırasıyla Ankara, Erzurum, Konya, Bursa ve İstanbul’un tarihlerini doğal güzelliklerini anlatan müthiş bir kitap. Sadece eleştireceğim bi noktası var şehirlerinden en son İstanbul’u anlatıyor; en uzun anlattığı bölümde burası ben İstanbul’u anlatan kısımda biraz sıkıldım ama sonuç itibariyle keyifle okunacak bir kitap!
Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Huzur adlı romanına başlayıp, çok ağır geldiği için geçen sene yarıda bırakmıştım. Bu sene de Beş Şehir'e şans vereyim dedim, ama ne hikmetse yine aynı şey oldu. Diğer kitap bir olay akışı içerisindeydi, çok fazla da karakter vardı ve ben bir türlü olaya odaklanamamıştım ve yarım kalmıştı. Bu sefer de hiçbir olay örgüsü yoktu, direkt bilgi veren didaktik bir eser gibiydi. Ben de direkt bilgi veren kitapları okuyamadığım için bu da yarım kaldı. Sanırım Ahmet Hamdi Tanpınar okumam için biraz daha zamanım var.
Ahmet Hamdi Tanpınar/ Beş Şehir1000Kitap
Ankara, Erzurum, Konya, Bursa ve İstanbul. Birbirinden güzel, tarih dolu beş şehir. Ne güzel anlatmış Ahmet Hamdi.. Bir Selçuk’un Konya’sı, bir Osmanlı’nın Bursa’sı, pek çok medeniyete ev sahipliği yapmış İstanbul’u alıp götürüyor yazıldı, yaşandığı döneme. Tanımadığımız, adını duymadığımız ve hiç göremeyeceğimiz tarihin önemli karakterleri öyle güzel resmedilmiş ki sanki karşımda gibi. Şehir şehir gezerken aklımda tek bir düşünce ben de orada, o anda olabilsem.. Gerçi Ahmet Hamdi yazarken sen zaten o anı yaşıyorsun ancak gerçekten orada olma hissi tüm benliğini ele geçiriyor. Erzurum’a her gidişinde fark ettiği değişiklikleri sen ondan önce fark ediyorsun. Bursa’nın elinden alınan başkentlik vasfını anlatırken Bursa gibi kırılıyorsun, Konya’da Selçuklu sabahından Moğol egemenliğine uyanıyorsun. İstanbul’un kahvelerini gezerken sana eşlik eden tarihçiler, yazarlar, şairler ile sohbet etme imkanı buluyoruz. Ankara’da ise Milli Mücadele yıllarını tekrar tekrar yaşayarak bağımsızlığı tüm vücudunda hissediyorsun. Kısacası bu kitap ile pek çok dönemi, pek çok duyguyu aynı anda yaşıyorsun. 
Beş Şehir Ahmet Hamdi Tanpınar
Beş Şehir Ahmet Hamdi Tanpınar
Beș șehir yazarın deneme türünde yazdigi ilk eseridir.Üniversitedeyken okuduğum bir kitaptı.Erzurum,Konya,Bursa,İstanbul ve Ankara'nın anlatıldığı bir eserdir.Dili anlaşılır bir dildir.Beş șehir yazarın gözleminin iyi olduğunu kanıtlıyor.Yazar kitapta söz konusu şehirlerin tarihi,sosyokültürel yapisi ve geleneklerinin yanısıra cografi guzelliklerinden ve önemli mekanlarından bahsediyor.Bunları anlatırken araştırma sonuçlarının yanısıra kendi görüş ve düşüncelerini de belirtiyor.Okuyucuya o şehirlere gitmiş hissi yaratıyor.
#Bir şehir gibi ol. Mesela İstanbul gibi.#1000Kitap
Ahmet Hamdi Tanpınar' dan Ankara, Erzurum, Konya , Bursa ve İstanbul monagrafisi. Bu şehirlerde yaşayanlar, ziyaret edip derinlemesine bilgi sahibi olanlar ve özellikle tarih sevenler için güzel bir eser. Kitap eski basım olduğu için ve şehirlerimiz gerçekten hızlı bir dinamikle değiştiği için bazen kopmalar yaşansa da okunası güzel bir eser.
Ben bu eseri okurken hep şunu hissettim. Herkesin kendi “Beş Şehri” vardır. İnsan, doğduğu, büyüdüğü, sevdiği, çalıştığı ve kaybettiği yerlerin toplamıdır. Tanpınar’ın şehirleriyle benim şehirlerim farklı olsa da, o duygusal titreşim aynı çünkü şehirleri yaşatan sokaklar değil, insanın onlara yüklediği anlamlardır. Ayrıca memleketim Erzurum'u da çok güzel yazmış. :)
Yazar Hakkında
Ahmet Hamdi TanpınarYazar · 30 kitap
Ahmet Hamdi Tanpınar, Türk romancı, öykücü , şair, öğretmen, çevirmen, edebiyat tarihçisi, siyasetçiydi.
Cumhuriyet neslinin ilk öğretmenlerinden olan Ahmet Hamdi Tanpınar; "Bursa'da Zaman" şiiri ile geniş bir okuyucu kitlesi tarafından tanınmış bir şairdir. Şiir, hikâye, roman, deneme, makale, edebiyat tarihi gibi birçok alanda eser veren sanatçının başlıca eserleri Huzur ve Saatleri Ayarlama Enstitüsü adlı romanları, Beş Şehir adlı şehir monogrofisidir.
Bir bilim adamı olarak “XIX. Asır Türk Edebiyatı Tarihi” adlı eseriyle edebiyat tarihçiliğine yeni bir görüş ve bakış açısı getirmiştir.
TBMM VII. dönem Maraş milletvekilidir.
Yaşamı
23 Haziran 1901'de İstanbul'da Şehzadebaşı’nda doğdu. Babası Gürcü asıllı Hüseyin Fikri Efendi, annesi Nesime Bahriye Hanım’dır. Tanpınar, ailenin üç çocuğundan en küçüğüdür. Çocukluğu, kadı olan babasının görev yaptığı Ergani, Sinop, Siirt, Kerkük ve Antalya’da geçti. Annesini Kerkük’ten yaptıkları bir yolculuk sırasında 1915’te tifüsten kaybetti. Lise öğrenimini Antalya’da tamamladıktan sonra yükseköğrenim için İstanbul’a gitti.
Halkalı Ziraat Mektebi'nde bir yıl yatılı olarak okuduktan sonra 1919 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'ne girdi. Yahya Kemal’in öğrencisi oldu. Yahya Kemal onun şiir zevkinin, millet ve tarih hakkında görüşlerinin oluşmasında önemli rol oynadı. Celâl Sahir Erozan’ın bir şiir ve hikâye toplamı şeklinde yayımladığı seriden “Altıncı Kitap”’daki “Musul Akşamları”, yayımladığı ilk şiir oldu (Temmuz 1920)[6] Yahya Kemal’in çıkardığı Dergâh’ta 1921-1923 arasında 11 şiiri yayımlandı. 1923 yılında Şeyhî’nin Hüsrev ü Şirin adlı mesnevisi üzerine yazdığı lisans teziyle Edebiyat Fakültesi’nden mezun oldu.
1923’te Erzurum Lisesi’nde edebiyat öğretmenliğine başlayan Ahmet Hamdi 1925’te Konya Lisesi’ne, 1927’de Ankara Erkek Lisesi’ne tayin oldu. Konya’da iken bir Mevlevi ayininde Itrî’nin bir eserini dinleyerek Klasik Türk Müziği ile tanıştı. 1930-1932 arasında Gazi Terbiye Enstitüsü’nde edebiyat öğretmenliği yaptı; bir yandan da Ankara Kız ve Erkek Liselerinde ders vermeye devam etti. Gazi Terbiye Enstitüsü’nün bünyesindeki Musiki Mualli Mektebi, onun klasik batı müziği ile tanışmasını sağladı.
Bu dönemde yeniden şiir yayımlamaya başladı. 1926’da Millî Mecmua’da yayımlanan “Ölü” şiirinden sonra 1927 ve 1928 yıllarında (“Leylâ” şiiri hariç) hepsi Hayat dergisinde olmak üzere toplam yedi şiir yayımladı. İlk yazısı ise 20 Aralık 1928’de yine Hayat dergisinde çıktı.
Şiir dışında ikinci bir çalışma alanı olarak çeviriye başlayan Ahmet Hamdi’nin 1929 yılında biri E.T.A. Hoffmann’dan (“Kremon Kemanı”), diğeri iseAnatole France’tan (“Kaz Ayaklı Kraliçe Kebapçısı”) olmak üzere iki çevirisi yine aynı dergide yayımlandı.
1930 yılında Ankara’da toplanan Türkçe ve Edebiyat Muallimleri Kongresi’nde, Osmanlı edebiyatının tedrisattan kaldırılması ve okullarda edebiyat tarihinin, Tanzimat’ı başlangıç kabul ederek okutulması gerektiğini söyleyen Tanpınar, kongrede önemli tartışmaların doğmasına sebep oldu. Aynı yıl Ahmet Kutsi Tecer ile beraber Ankara’da Görüş dergisini çıkarmaya başladı.
1932 yılında Kadıköy Lisesi’ne atanması üzerine İstanbul’a döndü. Ahmet Haşim’in ölümü üzerine 1933’te Sanayi-i Nefise’de sanat tarihi öğretmeni olarak görevlendirildi. 1934’te Akademi’nin Estetik ve Mitoloji derslerine de girmeye başladı. Yahya Kemal’in İspanya’daki büyükelçilik görevinden döndüğü 1934 yılında Yahya Kemal üzerine iki yazı yayımladı. Artık dikkatini Türk edebiyatı üzerine yoğunlaştıran Ahmet Hamdi, 1936 yılında Tangazetesinde “Son Yirmi Beş Senenin Mısraları” adı altında beş yazılık bir deneme serisi yayımlamıştır.
Aynı yıl ilk hikâyesi “Geçmiş Zaman Elbiseleri”ni tefrika etmeye başladı; ancak bu tefrika 1939 yılında Oluş dergisinde tamamlanabilecektir. 1937 yılında Tevfik Fikret hakkındaki antolojisi Tanpınar’ın yayımlanan ilk kitabıdır. Aynı yıl Abdülhak Hamit Tarhan üzerine de bir yazısı yayımlanmıştır.
Tanzimat’ın 100. yıldönümü dolayısıyla 1939’da eğitim bakanı Hasan Âli Yücel’in emriyle Edebiyat Fakültesi bünyesinde kurulan 19. Asır Türk Edebiyatı kürsüsüne, doktorası olmadığı hâlde, Yeni Türk Edebiyatı profesörü olarak atandı ve Tazimat’tan sonraki Türk edebiyatının tarihini yazmakla görevlendirildi. Hazırladığı edebiyat tarihinin de etkisiyle 1940’lı yıllarda yazı faaliyetleri yeni Türk edebiyatı etrafında şekillendirdi. Kitap tanıtım yazıları ve İslam Ansiklopedisi’ne maddeler yazdı. 1940 yılında 39 yaşındayken Kırklareli'nde topçu teğmeni olarak askerliğini yaptı.
En tanınmış şiiri olan “Bursa’da Zaman”ın ilk hâli “Bursa’da Hülya Saatleri” adıyla 1941’deÜlkü mecmuasında yayımlandı. İkinci kitabı olan “Namık Kemal Antolojisi”ni 1942 yılında yayımladı.
1942’deki ara seçimlerde Maraş milletvekili seçilen Tanpınar, 1946 seçimlerine kadar milletvekilliği yaptı. 1943’te öykülerini içeren “Abdullah Efendinin Rüyaları”’nı yayımladı. Bu, onun basılı ilk edebiyat yapıtıdır. Aynı yıl “Yağmur”, “Güller ve Kadehler” ve “Raks” gibi ünlü şiirleri yayımlandı; “Bursa’da Hülya Saatleri” şiiri, “Bursa’da Zaman” adıyla tekrar basıldı.
İlk romanı Mahur Beste 1944’te Ülkü dergisinde tefrika edildi. Tanpınar’ın önemli çalışması Beş Şehir, 1946’da kitaplaştı.
1946 seçimlerinde parti tarafından tekrar milletvekilliğine aday gösterilmeyince bir süre Millî Eğitim Bakanlığı’nda orta öğretim müfettişliği yapan Tanpınar, iki yıl sonra Güzel Sanatlar Akademisi Estetik hocalığına, ardından Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'ndeki görevine döndü.
Huzur romanı 1948’de Cumhuriyet'te tefrika edildikten sonra büyük değişikliklerle kitap haline getirilip 1949’da yayımlandı. Aynı yıl Milli Eğitim BakanıHasan Ali Yücel’in ısmarladığı XIX. Asır Türk Edebiyatı Tarihi adlı eserinin 600 sayfalık ilk cildini yayımladı. İki cilt olarak tasarladığı bu eserin ikinci cildi yarım kalmıştır. Sahnenin Dışındakiler adlı romanı 1950’de Yeni İstanbul gazetesinde tefrika edildi.
1953’te Edebiyat Fakültesi, Tanpınar’ı altı aylığına Avrupa’ya gönderdi. 1954 yılında Saatleri Ayarlama Enstitüsü romanının Yeni İstanbul gazetesinde tefrikası yapıldı; 1955 yılında ise ikinci hikâye kitabı olan Yaz Yağmuru yayımlandı. 1957 ve 1958 yıllarında Cumhuriyet gazetesinde yayımlanan yazılarına ağırlık verdi. 1959’da edebiyat tarihinin ikinci cildi için kaynak toplamak üzere Rockefeller bursuyla bir yıllığına yeniden Avrupa’ya gitti.
Sağlığında yayımladığı 74 şiirinden ancak otuz yedisi ile, tek şiir kitabını çıkardı: Şiirler (1961; Bütün Şiirleri adıyla genişletilmiş olarak 1976). Aynı Yıl Saatleri Ayarlama Enstitüsü kitaplaştı.
24 Ocak 1962 günü geçirdiği kalp spazmı sonucu hayatını kaybetti. Cenazesi Aşiyan Mezarlığında Yahya Kemal'e yakın bir yere defnedilmiştir.
Mezartaşı üzerinde çok bilinen "Ne İçindeyim Zamanın" şiirinin ilk iki mısrası yazılmıştır:
"Ne içindeyim zamanın / Ne de büsbütün dışında".
Ölümünden sonra
Ahmet Hamdi Tanpınar’ın sağlığında yayımlatamadığı birçok çalışması ölümünü takip eden yıllarda teker teker yayımlanmıştır.[6] Enis Batur 1992 yılında "Ahmet Hamdi Tanpınar'dan Seçmeler" adlı bir kitap hazırladı. 1998 yılında da Canan Yücel Eronat tarafından hazırlanan “Tanpınar’dan Hasan Âli Yücel’e Mektuplar” kitaplaştı.
Tanpınar’ın önceki kitaplara girmemiş yazıları ve söyleşileri ise "Mücevherlerin Sırrı" adlı altında toplanarak yayımlandı. Tanpınar'ın 1953 yılında yazmaya başladığı ve 1962 yılında vefatına kadar tuttuğu notlar 2007 yılının sonunda "Günlüklerin Işığında Tanpınar'la Başbaşa" adıyla kitaplaştı.
