Yazar:
Cengiz Aytmatov
Çevirmen:
Mehmet Özgül
Tahmini Okuma Süresi:
5 sa. 6 dk.
Sayfa Sayısı:
180
Basım Tarihi:
Haziran 2021
İlk Yayın Tarihi:
1957
Yayınevi:
Ketebe Yayınları
Orijinal Adı:
Rusça: Белый пароход [Belyy parokhod]
Orijinal Dil:
Rusça
Orijinal Ülke:
Kırgızistan
ISBN:
9786257303880
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Diğer Baskılar
18 diğer baskı · Tümünü Göster
Beyaz Gemi
76,7bin okunmaÖtüken Neşriyat · 9 Ekim 2023 · 168 s.
Beyaz Gemi
4.712 okunmaÖtüken Neşriyat · Mart 1999 · 174 s.
Beyaz Gemi
1.434 okunmaNora Yayınları · Nisan 2020 · 184 s.
Beyaz Gemi
1.652 okunmaKetebe Yayınları · Haziran 2021 · 180 s.
Beyaz Gemi
946 okunmaElips Kitap · Haziran 2006 · 144 s.
Beyaz Gemi
657 okunmaUfuk Kitapları · Mart 2008 · 166 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Cengiz Aytmatov - Beyaz GemiEdebiyat
Cengiz Aytmatov, Kırgız edebiyatının önemli yazarlarındandır.Eserlerinde yaşadığı coğrafyanın tarihi ve kültürel izlerine eserlerinde bol bol yer vermiş. Eserlerin özünü masallar, halk hikâyeleri ve efsanelere oluşturup,kurguyu oluştururken de halk edebiyatına ait motifleri eserlerine işlemiş ne güzel yapmış iyiki de yapmış.
Romanımız Isık-Göl dağlarında dedesi Mümin ile onun ikinci karısı; halası Bekey ile eşi Orozkul ve onların komşusu Seydahmet ile karısı Gülcemal’den oluşan küçük bir grup ve içerisinde yaşayan yedi yaşındaki bir çocuğu konu alır. Anne ve babası tarafından dedesinin yanına terkedilen çocuk, romanın hiçbir yerinde bu durumdan açıkça şikayet etmemiştir;ama ara arada eksikliğini özlemini hissetmiş, hayallerinde konuşmuş onlarla. Mümin Dede’nin çocuğa anlattığı Boynuzlu Maral Ana masalı ile geçmiş ve gelecek arasında bir köprü kurmuş.Çocukta bu masala kapılııııp gitmiş.
‘‘Cengiz Aytmatov, Beyaz Gemi adlı romanıyla bir çocuğun yaşamındaki değerlerden bir milleti var eden değerlere ulaşmayı istemiştir.’’
Romanda ‘yüce birey’ arketipi olan Maral Ana; Kırgız Türklerinin tükenmek, yok olmak üzereyken onların yeniden doğuşunu,çoğalmasını ve millet olmalarını sağlamıştır. Olayları anlamlandırma konusunda bu efsaneden yararlanmak ve dramatik çatışmaları kavrayabilmek gerek bence.
Romanda üç temel konu var ki asıl kilit noktaları oluşturmuş; ana dil, barış ve milli kültür. Milli kültürüne, ana diline, tarihine sahip çıkanlar kendisi olmayı başaracak; sahip çıkmayanlar ise yozlaşacakları vurgulanmış.Yozlaşma beraberinde menfaat düşkünlüğünü getirecerek ve yozlaşma, rüşvet ve şehirleşme isteği toplumun sonunu hazırlayacağı mesajı verilmek istenmiş.
Cengiz Aytmatov’un bu eserde kullandığı diyaloglar,tasvirler,geriye dönüşler,yaptığı o güzel iç çözümlemeleri beni
Merhaba Beyaz gemi, ben geldim diyorsun ya biz nereye gidelim çocuk.Kitap için diyeceğim tek şey insanın inandığı değerler ölünce, insanda ölür.Veya yaşamasının ne anlamı olabilir ki. zalim insanların olduğu bu dünyada nefes almamızı sağlayan, yaşamayı anlamlı kılan şey inandığımız değerler...
Hayallerimiz solmaması dileğiyle iyi okumalar dilerim
Bu kitapta sizi derinden sarsacak yetim bir çocuğun hikâyesi ile karşılaşacaksınız.
Issık Gölü çevresinde dedesi ve yakınları ile birlikte yaşayan küçük bir çocuğun ailesinden uzakta bir yaşam sürerken tutunduğu tek dalın dedesinin anlattığı efsaneler ve buna bağlı hayal gücü ile doğayla kurduğu bağın anlatıldığı bir eser. Çocuğun en büyük hayali ise dürbünü ile sürekli izlemeye çaba sarf ettiği beyaz gemi içerisinde çalıştığını düşündüğü babasına ulaşmak; hayal gücünü kullanarak balığa dönüşerek suyun altından ona kavuşmaktır. Gelgelelim yaşadığı coğrafya ve içinde yaşayan insanların dünyası masallardaki yaşama hiç benzememektedir.
Kitabı ana temalarını ele alacak olursak ana karakterin yapısını oluşturan çocukluk ve masumiyet, Geyik Ana karakteriyle mitolojiye ve doğaya olan inanç, yetişkinlerin dünyasında Momun dedenin yaşadıkları toplumsal çözülmenin sonucu bireysel çöküşün göstergesi ve toplumda değerini yitirmesi, ayrıca final bölümünde hayal gücüne bağlı olarak kaçış sonucunda istenmeyen son: ölüm…
Ayrıca kitapta alkol, şiddet ve bencillik içinde yaşayan karakterler ile toplumun değerler ve ahlak üzerine batışı gözler önüne serilir.
Yazarın anlatımı oldukça sadece ve akıcı olmasının yanı sıra güçlü betimlemeleri ile doğayı ve içsel dünyayı kitabına yansıtması oldukça başarılı.
Son olarak beyaz gemi isimli kitap insanlığın doğa üzerindeki yıkıcı etkisini, anlatılan masal ile acı gerçekleri ve çocuk ruhuyla yetişkin dünyasını ustaca harmanlandığı bir eser diyebiliriz.
Keyifli okumalar dilerim…
Cengiz Aytmatov - Beyaz Gemi·180 syf.·1000Kitap
9/10
2026 40. kitabı
Kırgız Edebiyatının En Saf Çığlığı..
Bu sefer sizi oturduğunuz yerden alıp Isık-Göl’ün kıyısına, dünyaya isimsiz bir çocuğun gözlerinden bakmaya götüreceğim.. Çevresindeki yetişkinlerin dünyası ne kadar gri ve sertse, onun dünyası bir o kadar renkli ve masalsı. Bir yanında ona kadim efsaneleri anlatan, iyiliğin timsali Momun Dedesi var, diğer yanında ise o uçsuz bucaksız gölde bir gün göreceğine inandığı, babasını taşıyan o gizemli Beyaz Gemi.. Bana bir parça İsmail Abi’yi hatırlatmadı değil. (Buraya gözleri dolu dolu olan emojiyi koydum sayalım)
Kitabı okurken o küçük çocuğun saflığına öyle bir tutunuyorsunuz ki dürbünüyle uzaklara bakıp balık olmayı hayal edişi, sizin de en büyük arzunuz haline geliyor. Aytmatov, doğayı ve insan ruhunu o kadar ustalıkla harmanlamış ki, Boynuzlu Maral Ana efsanesini okurken kendinizi o kutsal ormanların tam kalbinde buluyorsunuz. Ancak bu saflığın karşısında duran hayatın gerçekleri, hırslar ve acımasızlıklar hikayeyi çok başka bir yere taşıyor.
Final yaklaştıkça boğazınızda bir düğüm oluşuyor. Masumiyetin bu dünya ile nasıl başa çıkacağını beklerken yazarın, yetişkinlerin inşa ettiği o çarpık düzeni tek bir çocuk hayaliyle nasıl yerle bir ettiğine şahitlik ediyorsunuz. Son 20 sayfayı okurken o kadar zorlandım ki ara vererek duygu durumumu sabitlemeye çalıştım ama şunu bilmelisiniz, kitabı kapattığınızda o isimsiz çocuğun bakışları, hatta bir çoğunuz için silüeti bile uzun bir süre zihninizden gitmeyecek.
Küçücük bir not: Allah senin cezanı vermesin Orozkul. Ruhumu çürüttün.
Zaten duygusallığın Everest’inde bir insanım, kapanışı ağlayarak yaptığımı tahmin etmek zor olmasa gerek. Yanıma bir kutu peçete almadan başladığıma pişman mıyım? %1865 evet. (Buraya ağlayan emojiyi bıraktım)
Bana insan kalabilmenin ne kadar kıymetli
Alıntılar dışında
Kitap hakkında değil yazacaklarım. Kitabın bana bıraktıkları olacak.
Kitap bitti..
"Kitap bitti, bir dakika bitmemeli, böyle bitmemeli" deyip bakakaldım son sayfasına.
Yeryüzünde kötülükler hep var çocuk.
Acılar bizim için, acılar bizim içimizde, bizde, bizden...
Sen idrak edemesen de var, sindiremesen de.
Bu kitap iyi bir kitapsever tarafindan hediye edildi bana.
Onu sorguluyorum, neden bu kadar hüzünlüsü seçildi. Çok etkilendim gerçekten. Daha önce yazarın eserlerini okudum ama bu çok başka oldu.
Ormanların içinde ırmakları izlerken buldum kendimi gah, gah ölmüş ana geyiğin donuk bakışlarını izlerken.
Çocuğun kurduğu hayalleri seyreyledim en az Çocuk kadar.
Keyifli okumalar.
Beyaz Gemi - İncelemeİnceleme
Genel itibari ile gayet memnun kaldığım keyifle okuduğum bir eser. Hikayesine genel hatlarıyla baktığımızda az sayıda karakterle sade bir hikayenin hoş bir uyumu söz konusu.
Mümin dede, Nine, Çocuk, Bekey teyze, Orozkul, Seydahmet ve Gülcemal San-Taş vadisinde yaşamaktadır. Hikaye boyunca Mümin dede yetim olan torunu “çocuğun” uzak olan okuluna gitmesi için gayret göstermekte bir yandan kızıyla(bekey) evli olan ve yanında bir sünepe gibi çalıştığı ve adeta emir eri olduğu Oruzkul’un zulmü altında diyebiliriz.
Orozkul yıllardır çocuk sahibi olamadığı için eşine işkence yapmakta ve eşinin babasına ve ailesine hayatı zindan etmekte. Orozkul tek kötü yanı bu değil, Orozkul aynı zamanda doğaya zarar vermekte yasal olmayan ağaç kesimi ile gelir elde etmektetir. Çocuk ise hikaye boyunca büyük bir okul aşkı, dedesinin anlattığı boynuzlu geyik ana ve balık olup beyaz gemiye ulaşma düşü üçgeninde hikayede ana karakteri oluşturuyor.
Romanda geçen olaylar gayri ihtiyari, çocuğun doğurduğu sorunlar üzerine yoğunlaşıyor.
Karakterler;
Bekey, Orozkul ile evlidir.
Seydahmet: Orozkul ve Dede ile çalışan biridir.
Gülcemal: Seydahmet’in eşidir.
Nine: Mümin’in eşidir.
Kulubeg: Genç yakışıklı, uzun boylu bir şofördür, Çocuğun ise kahramanıdır.
Koketay: Orozkul’un arkadaşıdır.
Hikayede Sovyet dönemine ait detayların varlığını göz önüne alırsak Orozkul’un komünist rejimle bağdaştırabiliriz. Mümini hem işçi olarak kullanıyor, hem kızıyla evleniyor ve her türlü kaynağını kullanıp kendi hakkı gibi görüp zulmediyor. Mümin sesi çıkmayan ve az sesi çıksa hemen cezası kesilen bütün illegal işlere koşturulan halk tabakası olarak görebiliriz. Hikaye san-taş vadisinde Kırgızlara özel bölgede geçmektedir. Geyik Ana hikayesi aslında Kırgızistan’ın o eski güzel ve huzurlu günlerini simgelemekte.
Bir Çocuk...
Yazarın Toprak Ana, Dağlar Devrildiğinde kitaplarından sonra geçte olsa okuduğum üçüncü kitabı oldu.
Cengiz Aytmatov, herhalde yaşamından gelir ki, genel olarak kitaplarında dağları, ovaları, suları, tarımı, hayvancılığı, yaban hayvanlarını konu edinir. Okuduğum bu üç kitabında da bu konular geçer. Tabi Toprak Ana kitabı bir başka güzel yazılmış.
Bu kitabında ise asıl baş kahraman olan küçük bir çocuktur. Bu çocuk anne babasızdır ve dede ile nenesi ona bakmaktadır. Anne babasını hiç görmediği halde onları hayal eder. Dağın zirvesinden bir dürbünle, sudan geçecek olan Beyaz Gemiyi kolaçan eder ve bu gemide babası olduğuna inanır. Hatta bu dürbünden kimi zaman suyun içinde kendini balık olarak görür ve farklı hayal alemine dalar.
Dedesi ona bir çanta alarak onu okula gönderir fakat okul çok uzak ve yol kötü. Buna rağmen dedesi atla okula götürüp getirir.
Öbür yandan dedesi ona sürekli Geyik Ana masallarını anlatır. Bu masala göre geyikleri öldürmek tamaman yanlıştır. Zira soyları Geyik Ana sayesinde çoğaldığına inanılır.
Fakat dedesinin bir kızı var. Bu kızı zalim ve faşist biriyle evlidir. Çocuğu olmadığı için bu kocası tarafından sık sık dövülür. Hatta Orozkol eşini dövüp evden kovar. Dede, kızı ile damadı mutlu olsun, evlerine huzur gelip barışsınlar diye istemeden ve baskıyla Geyik Anayı vurmak zorunda kalır. Geyik Ananın etiyle ziyafet çektiğini gören küçük çocuk midesi bulanır, bedenine ateş basar. Geyik Ananın nasıl vurduklarına çok üzülür. Tüm bu yaşananlara baş kaldırıp evi terk eder ve suda tekrar balık olmak istediği için kendini suya atar. Çocuk ruhunun bağdaşamadığı her şeyi reddettin sen. (Syf.179)
Bu kitapta bir çok konu var. Başta kadına şiddet, zulüm, zulüme baş kaldıramama, hayal gücü, insanın geçmişiyle ilişkisi gibi bir çok konu işlenmektedir.
Akıcı
Size Ağustos ayının 10. Kitabı ile geldim. Kitabı da çok beğendim. Okurken duygudan duyguya geçiren bir kitaptı. Betimlemeleri çok güzeldi, sanki sende yanlarında gibi hissediyordun.
Konusu Isık-Gölü kıyısında dedesi ve nenesi ile yaşayan bir çocuğun hikayesini anlatıyordu. Çocuk, balık olup ırmağa atlayarak Beyaz Gemi' ye gitme hayalleri olan biri. Çünkü babası o gemide çalışıyor. Yaşadığı yerde Orozkul, Bekey Teyze, Gülcemal, Seydahmed diye kişiler var. Aralarında en sevdiği kişi Hamarat Momun dedesi. Çünkü ona iyi davranan tek kişi. Okula başladığı dönem dedesi ile Orozkul arasında bir takım sorunlar yaşanıyor. Ve bu sorunlar çocuğa da yansıyor.
Sonu çok hüzünlüydü.
Yazarımız çocuğun hayalleri ışığında geçmiş hikayeleri de bize çok güzel aktarmış. Herkese tavsiye ederim. Şimdiden keyifli okumalar
Söylentilere göre annesi babası tarafından terk edilen ve dedesi momun ile yaşayan bir çocuğun hayatını ele alır Beyaz Gemi. Bu öksüz ve yetim çocuğun bir dürbünü vardır, eline geçen her olanakta uzaklarda yer alan Islık Gölü'ndeki beyaz gemiyi seyre koyulur ve bu esnada derin düşlere, düşüncelere dalar. Aytmatov' un betimleme ve tasvirleri öyle kuvvetli ki dağları, ırmakları, ovaları bilhassa boynuzlu geyik anayı okurken kendi yaşamınızdan sıyrılıp adeta kitabın dünyasına akıyorsunuz. Kitapta horlanan, dikkate alınmayan ve her fırsatta aşağılanan Momun'un yerine koyuyorsunuz kendinizi ve bu her türlü aşağılamalara, hakaretlere rağmen tüm bunları yumuşakbaşlılıkla karşılayan Momun'un aksine onun yerine tepki göstermek, başkaldırmak istiyorsunuz. Kitapta iyi yürekli insanlar olduğu gibi katı, sertleşmiş kalplere sahip insanlar da yer almaktadır. Olay örgüsü ele alınırken arka planda birçok sezdirici mesajlar dikkat çekiyor. Köklerine, soylarına bağlılığın önemi. Göreneklerin değerleri vs. Cengiz Aytmatov'un diğer eserleri gibi bu da beğendiğim kitaplardan biri oldu.
Daha minicikken anne ve babası tarafından terk edilen küçük karakterimizin ağzından dinlediğimiz Boynuzlu Geyik Ana masalı...
Dedesi tarafından büyütülen bu çocuğun çevresinde zaten sayılı insan var, bu insanların arasında da dedesi hariç mutlusu yok... Büyüklerin çatışmalarından bunalan çocuk kalbi ile dağla taşla, çantasıyla, dürbünüyle konuşup hayal dünyası yaratmış, böylece zaman tüketmekte... Garibanlığı, terk edilmişliği, zorbalığı, mazlumluğu kısacası hayatta olan her şeyi erken yaşta görmüş.
Onu tek mutlu eden şey dedesi, dedesinin anlattığı masallar ve okulu.
Dede ise bir çocuğu ölmüş, biri kaçmış, bir diğeri yanında olsa da her gün eziyet gördüğüne sessizce katlanmak zorunda olan bir karakter... Dedenin iyi niyetini saflıktan sayanlara, zalimlere kızmamak imkansız.
Sonu inanılmaz üzücü, çocuk açısından tam bir hayal kırıklığı... Git, denizde balık ol, beyaz gemiyi yakala çocuk...
Tavsiyedir. Keyifli okumalar...
Yazar Hakkında
Cengiz AytmatovYazar · 68 kitap
Cengiz Aytmatov, (Kırgızca: Чыңгыз Айтматов (Çıňğız Aytmatov), Rusça: Чингиз Торекулович Айтматов) (d. 12 Aralık 1928, Kırgızistan - ö. 10 Haziran 2008, Almanya).
Ünlü Kırgız Türkü edebiyatçı, gazeteci, çevirmen ve siyasetçi. 12 Aralık 1928 tarihinde Kuzeybatı Kırgızistan'daki Talas eyaletinin Şeker köyünde doğdu. Babası Torekul Aytmatov, Sovyet Kırgızistanı'nda seçkin devlet adamı idi, ancak 1937'de tutuklandı ve 1938'de kurşuna dizildi. Tatar kızı olan annesi Nagima Hamziyevna Abdulvaliyeva tiyatro aktrisiydi. Adı, Cengiz Han'dan esinlenerek konulmuştur.
Gençliği sıkıntılı bir döneme denk gelmişti. O dönemde zaten yeni yerleşmeye başlayan siyasî sistemle, bir de savaşla mücadele etmek zorundaydı. Çok genç yaşta çalışmaya başladı; çünkü II. Dünya Savaşının SSCB üzerindeki etkileri gençleri de etkiliyordu, yetişkinler savaşta olduklarından, gençlere büyük iş düşüyordu. On dört yaşında köyündeki sekreterliğe girdi. Burada tarım makinelerinin sayımı, vergi tahsildarlığı gibi işlerde çalıştı. Köyünden, Kazakistan'a giderek Cambul Veterinerlik Teknik Okulu'nda okudu. Daha sonra şimdiki Kırgızistan'ın başkenti olan Bişkek'e giderek burada Frunze Tarım Enstitüsü'nde öğrenimine devam etti. Ardından Maksim Gorki Edebiyat Enstitüsü'ne geçti ve 1956 ile 1958 yılları arasında Moskova'da okudu. Yazmaya bu yıllarda Pravda gazetesinde başladı. Yazdığı eserleriyle üne kavuştu ve 1957 yılında Sovyet Yazarlar Birliği'ne üye kabul edildi. 1963'te Lenin Ödülü'nü aldı. Eserleri yüz elliyi aşkın dile tercüme edildi. 1990-1994 yıllarında Sovyetler Birliği'ni ve Rusya Federasyonu'nu, sonra ise 2008 yılına kadar Kırgızistan Cumhuriyeti'ni büyükelçi olarak temsil etti.
Aytmatov, Gün Olur Asra Bedel romanının film çekimleri için gittiği Rusya'nın Tataristan Cumhuriyeti'nin başkenti Kazan'da 16 Mayıs 2008'de rahatsızlandı ve böbrek yetmezliği teşhisiyle tedavi için Almanya'ya getirildi. Almanya'nın Nürnberg kentindeki Klinikum Nord'da tedavi gören Cengiz Aytmatov, komaya girdi.10 Haziran 2008 tarihinde Nürnberg'de hayatını yitirdi.
