Yazar:
Leyla Erbil
Editör:
Rûken Kızıler
Tahmini Okuma Süresi:
7 sa. 2 dk.
Sayfa Sayısı:
248
Basım Tarihi:
Kasım 2021
İlk Yayın Tarihi:
Kasım 2011
Yayınevi:
İş Bankası Kültür Yayınları
ISBN:
9786254057076
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Leyla Erbil'in bu kitabında da başka bir insanın hayatına odaklanıyoruz: Lahzen. Peki kimdir Lahzen?
"kimim ve nasıl biriyim
hayatımın neresindeki yaşantıdayım sorarım kendime her gün"
Leyla zalım Leyla...
Evet Leyla Erbil'i Ahmed Arif'ten öğrenip tanıdım. Kitabın kurgusu nasıl desem çok mu yavan çok mu uyduruk tatmin etmeyen bir yanı var şiir mi düz yazı mı roman mı insanın kafasını karıştırıyor... Elbette sevenler olmuştur olacaktır ama bir tık eksik bir şey var.. keyifli okumalar.
Edebiyatımızın en özgün kalemlerinden,iki kere Nobel'e aday gösterilmiş sözcük bükücü ve cümle ustası,orijinal ve marjinal kadın Leyla Erbil.Onun kaleme aldığı son kitap Kalan.Yine tüm maharetlerini sergilediği bir eser.Lahzen'in hikayesinde yolculuk yaparken ülkemizin yakın dönem tarihinde de kahroluyoruz.Tüyler ürpertici olaylar yüzümüze çarparken ulkemizin renklerinin nasıl solduğunu,gökkuşağının nasıl siyahlaştığını görüyoruz.Özellikle 6 7 Eylül katliamının ekseninde gerçekleşenleri okurken diğer cinayetleri,faili meçhulleri,kanlı 1Mayis'ı,katliamları da anıyoruz.Ama Erbil hem Lahzen'i hem tarihi olayları kendi yöntemi ile ,sıradışı bir şekilde anlatıyor.Lahzen'in değişik zamanlardaki bilinçlerinin dehlizlerinde kaybolurken onun çocukluğunu,özel hayatını,ablasını,annesini,fikirlerini,aşklarını,evliliklerini,dostlarını öğreniyoruz.Diğer taraftan dönemin olayları,haberleri karşılıyor bizi.Yeri geliyor siyaset okurken(en edebisinden),yeri geliyor Lahzen'in bilinç labirentinde dolaşıyoruz.Bazen şiir,bazen roman bazen haber yazısı okuyoruz.Bilinci,zamanı harmanlayan eseri tek bir edebi türe sığdırmak zor.Türler arası geçişler çok fazla.Leyla Erbil özgün bir kalem.Herkese hitap edecek bir yazar değil ama ben onun edebiyatına hayranım.Her satırını zevkle okudum,düşündüm,üzüldüm,sevindim.Ayrıca yazarın sanat tarihi bilgisi,mitolojiyi kurguya yedirişi,taşlara olan tutkusu ve bunu satırlara serpiştirişi hayranlık verici.Leyla Erbil seviyorum onun tüm kalıpları kırışına ayrıca bayılıyorum.
Puan vermedi·248 syf.··
Beğendi
·2024 26. kitabı
·3 günde okudu
·Okunma: 24 Şubat 2024 22:04
Hangi edebi türe ait olduğu saptanamaz bir kitap Kalan. Erbil’in bilincinin altında gezinen, bilincinin akışını seyreden, sayıklamalarla, kopuk-birbirini takip etme sorumluluğu duymayan cümlelerle dolu bir kazan bu, fokur fokur.
Takip etmesi de güç bu yüzden. Erbil’in daha önceki kitaplarını Storytel den sesli dinlemiştim. Biri bana okuduğunda daha az kopukluk yaşıyorum onu anladım.
Çocukluğundan bu yana uzanan, ucunu bir türlü bulamadığı bir söküğü arıyor Erbil. Tarihi yarım adada, kalan evleri, çayın kuru üzümle tatlandırdığı, ekmeğin karneyle alındığı yıllara, çok dinli-çok uluslu okul sıralarına, sevgililerine dönüp durması bundan. Tanrıyla bir türlü bitiremediği kavgasına, düzenli bir türlü oldurmadığı çelişkisine ortak ediyor bizi. Kayıp otobüslerine, Cumartesi annelerine, cuma babalarına bakıyor. Toplumdaki kadın-erkek rol dağıtımı ise her kitabında olduğu gibi, metnin her yerinde, eli belinde.
Otobiyografik bir kitap bu. Kurguya yakın yanlarını kestirmek oldukça zor. Anlattıkları, bu memlekette kendi kimliğini bulabilmenin nedeni zor olduğunu düşündürüyor insana. Ve bu kadının, kendi zamanının onca zorluğu içinden bu kadar pervasız, bu kadar kendi olarak çıkabilmesine yine yeniden hayran kalıyorum.
Daha anlatı ağırlıklı,
karakteri ve hikâyeyi net takip edebildiğim,
duygusu güçlü ama dili daha berrak metinleri seviyorum.
Kalan ise deneysel, şiirsel ve parçalı bir anlatı sunuyor. Bilinç akışı içinde ilerleyen; olaydan çok zihne yaslanan bir metin.
Şiirle aram zaten çok kuvvetli değil. Dil bu kadar yoğun ve kırık olunca metne yaklaşmam zorlaştı. Okurken hikâyeyi takip etmekten çok, cümlelerin içinde yolumu bulmaya çalıştım.
İstanbul’un tarihsel katmanları, kimlik ve bellek meselesi elbette kıymetli temalar.
Ama bazen bir kitabı sevip sevmemek, ne anlattığından çok nasıl anlattığıyla ilgili oluyor.
Benim için bu kitap, edebî olarak saygı duyduğum ama kalben bağ kuramadığım metinlerden biri oldu.
Bu arada Mart ayını kadın yazarlara ayırdım. Farklı sesler, farklı diller, farklı dünyalar. Bakalım ay sonunda kalbimde en çok kim kalacak?
LahzenEdebiyat
Leyla Erbil! Ne kadınsın sen. Bu kitabı okurken duygu selinin içinde kulaç atmaya çalıştıkça sürüklendim. Lahzen, ruhu güzel kadın. Taşların hafızasını seven kadın, ki bence de onların hafızası vardır.
Lahzen, geçmişinden hatırladıklarını anlatıyor bize. Şimdilerde koca bir kadın ama ruhu hep Rum mahallesinde yaşayan bir kız çocuğu bence. 6-7 Eylül olaylarını ilk araştırmaya başladığım zamanlarda o kadar utanmıştım ki insanlığımdan, o kadar üzülmüştüm ki bu kolektif yapının barbarca bozulmasına... Bu kitap, yaralarıma tuz oldu. O insanların güzel hayatlarının yıkılışına bu şekilde tanık olunca ( kurgu olsa da tarihte var olan bir olay olduğundan gerçekliği olağanca muhtemel) yüreğimde huzursuz kıpırtılar belli etti kendini. Ama ne kadar çok kıpırdanırsa yüreğim o kadar çok okumak istedim. Türkiye'ye siyasi ve sosyal şekilde de değinilmiş. Yazar duruşunu net ifade ediyor. Yine de bu kitabın kendisini olumsuz etkilemiyor.
Lahzen'in biricik arkadaşı Rosa, kalemi kırdığın güne sevgilerle...
Lahzen; bazen kim olduğumuz çok da önemli değildir, nasıl baktığımız ve yaşadığımız önemlidir. Güzel ruhuna kocaman sevgiler.
Çoğu zaman yazarların sadece kendi kendileri ile konuşmalarını zevkle okurdum, fakat Kalan’da durum aynı olmadı. Zorlama bir kurgu ve zorlama bir şiirsel anlatı okurken bana edebi zevk vermedi ne yazık ki.
(Sadece kişisel görüşümdür, okumak isteyenlere yol gösterme niteliği yoktur.)
Leyla ErbilKalan
Gecede ile başlayan Leyla Erbil okuma yolculuğuma edebiyat dünyasını hallaça çeviren kitabı Hallaç ve onun arkasından Kalan ile devam ediyorum.Leyla Erbil’in kadın karakterleri ile
'' Bu kitap hiçbir ödüle katılmamıştır. '' cümlesi ile başlayan yaratım, düşünsel ve edebi şöleni kendine tutunmuş bir şekilde mırıldanarak müjdeliyor. Çocukluğun kuyusunda biriken ve çoğalan iç sesler, aşınan zamanda kabiliyetli yetişkin oyunculara çeviriyor bizi. Lahzen aynı sorunun defaatle tekrarıyla mahzeninden çıkma peşinde. Kitabın akışı boyunca gerçeğe uyanmak için sorulan sorular bölüyor aklını. Ereğini erekte etmiş sorular... Uyuşturan anlatımlar... Karşı koyan imla ve kışkırtıcı dil. Leyla Erbil okumak için çok geciktim. Ya 'kalan' ı okumadan ölseydim?
Puan vermedi
"gerçi insanın hakikatini bulunabileceğini sanmasam da pek
onu aramaya çıktığımı itiraf etmeliyim size sevgili okurlar günah çıkartır gibi
bir insanın günah çıkartırken bile söylediklerine inananlardan değilken
yazmak böyle bir şey belki de
hakikat diye bir şey olamayacağının bilinciyle
hakikatin öznellikte mi olduğunu
sorumlulukta mı
insanın en temel varlığının kayboluşuyla yitip gittiğini mi
toplumla senin yaratılışın oluşun arasındaki ipliklerde mi gerili durduğunu düpedüz özgürlükte mi olduğunu bilmeden"
Lahzen gencecik fidanlardan bir fidan, çocukluğu hep yarım, acının makul bir kader olarak tayin edildiği bir coğrafyanın insanlarından, ömrünü kendisi değil içindeki binlerce kadın, binlerce taş, binlerce kalan yaşıyor, Lahzen çağın tek şahidi. Yazıyor bu yüzden kalemini keskin bir kılıç belleyip, kalan her şeyin hesabını kesiyor, hayat iyi saatte olsunların tekerine kaçmışken Lahzen tarihin tozundan bir zerre oluyor, çağını yakıp yeniden doğuruyor. Günden güne yaşlanıyor Lahzen, her sabah genç bir kız kucağında kendi çocukluğunu alıp başlıyor güne, her gece saçları ak yüzü bulutlar gibi yaşamış bir kadın olarak uyuyor.
"ben ''lahzen'' kimim ve nasıl biriyim
hayatımın neresindeki yaşantıdayım sorarım kendime her gün
sen hangi bilinçtesin lahzen
hangi göklerin bulutlarından yağdın
bu çorağa böyle
son bilinç ölüm olacağına
ölüm anındaki bilincin bilinci yazılamayacağına göre
hangi kavşağındasın tinsel gerçekliğin
ben lahzen"
Yazar Hakkında
Leyla ErbilYazar · 15 kitap
Orta sınıf ailenin üç kız kardeşten ortancası. İlk, orta ve liseyi İstanbul okullarında okudu. İstanbul Üniversitesi'nde İngiliz Edebiyatı bölümünde eğitim gördü. Son sınıfta ayrıldı. Çeşitli işlerde çalıştı. Evlenerek bir süre Ankara ve İzmir'de oturdu. 1961 de İstanbul'a döndü. Evli ve bir kızı var (Fatoş Erbil-Pınar).
Yazarlığa hikâyeyle başladı. İlk yayınlanan hikâyesi Uğraşsız'dır; (Seçilmiş Hikayeler Dergisi, 1956 Ankara) Giderek Dost, Yeni Ufuklar, Yeditepe,Ataç, Papirus, Yelken vb Edebiyat Dergilerinde yazı ve hikâyeleri göründü. Erbil, kendinden önce yerleşmiş olan yazın akımlarına bağlı kalmadı; roman, hikâye ve düz yazı metinlerinde ortodoks Marxçıların karşısında yer almasıyla tanındı. Psikanilizin özgürleştirici yöntemlerinden yararlanarak, dinin, ailenin, okulun, toplumsalın ürettiği tabularla dolu ideolojilere karşı 1956'da başlayan mücadelesini dilin oturmuş kelime hazinesi ve söz dizimi kuralarını değiştirme çabasıyla sürdürdü. Yeni bir biçim ve biçem geliştirdi. Başlıca düşünce kaynakları Marx ve Freud olarak belirtildi.
Leyla Erbil, 1970 Türkiye Sanatçılar Birliği, 1974 Türkiye Yazarlar Sendikası kurucularından olup, PEN Yazarlar Derneği üyesidir. 1961'lerde Türkiye İşçi Partisi üyesi olan Erbil, Türkiye İşçi Partisi'in Sanat ve Kültür Bürosu'nda görev almıştır. 1979'da çağrılı olarak gittiği ABD'de kendisine, Iowa Üniversitesi Onur üyeliği verilmiştir. Edebiyat Ödüllerine katılmayan Erbil, 2000- 2001 yılı Ankara Edebiyatçılar Derneği Onur Ödüllerini kabul etmiş, 2002 yılında ise, PEN Yazarlar Derneği tarafından Nobel Edebiyat Ödülü'ne ülkemizden ilk kadın yazar adayı olarak gösterilirken, "Türk dili ve edebiyata egemenliği, aynı zamanda insana, hayata ve dünyaya karşı sorumlu aydın tavrı" vurgulanmıştır. 82 yaşında vefat eden Leyla Erbil,Zincirlikuyu Mezarlığı 'nda defnedildi.
