Yazar:
Mustafa Kemal Atatürk
Tahmini Okuma Süresi:
22 sa. 21 dk.
Sayfa Sayısı:
789
İlk Yayın Tarihi:
1927
Yayınevi:
Dorlion Yayınevi
Orijinal Adı:
Nutuk
Orijinal Dil:
Türkçe
Orijinal Ülke:
Türkiye
ISBN:
9789752474918
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Diğer Baskılar
224 diğer baskı · Tümünü Göster
Nutuk
13,8bin okunmaParola Yayınları · Ekim 2014 · 688 s.
Nutuk
5bin okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · Ekim 2023 · 599 s.
Nutuk
1.765 okunmaElips Kitap · Mayıs 2017 · 589 s.
Nutuk
1.562 okunmaEge Yayınevi · Aralık 2007 · 717 s.
Nutuk
1.261 okunmaCeren Yayıncılık ve Kitabevi · 30 Kasım 2008 · 656 s.
Nutuk
635 okunmaAlfa Yayınları · 9 Nisan 2018 · 736 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Mustafa Kemal Atatürk bu söylevinde 19 Mayıs 1919'da çıktığı yoldan Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuna kadar geçen süreyi, süreç boyunca yaşanan iç ve dış baskıları, tüm bu baskılara rağmen fedakar Türk Milleti, askeri, ordusu, komutanları ve zatıalileri sayesinde gerçekleştirilmiş başarıları anlatır, kitap içerisinde Milli Mücadeleden detaylı bahseder ve yapmış olduğu Medeni Kanun gibi inkılaplardan söz eder.
Cumhuriyet'i Türk Gençliğine emanet ederek söylevini bitirir.
Ne büyük lider!
Nihayet 40 günlük maraton son buldu. 10 Kasım öncesi bitirmiş olmaktan memnunum.Başkomutanımızın yazdığı eseri okumakta geç kaldığımın farkındayım. Kim kimdi derken kitabı anlayarak okumak o kadar zordu ki ancak son sayfalarda kitaba hakim olabildim. Tek tek kişileri araştırmak , olayları defalarca okumak... Gerçekten bana ağır geldi ve ciddi zaman harcadım kitabı bitirebilmeye. Ve tadını alabilmek için hemen bir kez daha okuyacağım.
Biliyorum çoğumuzun evinde var ve okul hayatımızda yalandan orasindan burasindan okuduklarımız dışında çoğu Atatürkçü arkadaşlar bile Nutuk’u okumadı. Bence bi gayret okuyalım. Bu ülke ne şartlarda kurulmuş daha iyi anlayacağız ve gelecek biraz daha umut verecek.
Okumayan Kalmasın1000Kitap
“Nutuk’u okurken sadece bir tarih kitabı okuyacağımı düşünürken, farklı bir dünyaya girmiş gibi oldum. Başından sonuna kadar verilen mücadeleyi, bağımsızlık için gösterilen kararlılığı ve fedakârlığı görmek gerçekten etkileyiciydi. Ama bazı bölümlerde özellikle Osmanlı’nın geneline, son dönemine ve Vahdettin’e dair anlatılanlar ve değersiz görülmesi beni fazlaca üzdü. Çünkü onun hayatını ve o dönemin şartlarını da araştırınca olaylara tek bir yerden bakmam zaten mümkün değildi. Ayrıca kitabın ilk bölümlerinde geçen ve bir dönem Amerika mandasına sıcak bakılmış olması ve Amerika güzellemesi beni fazlaca rahatsız etti. O dönemin çaresizliğini anlamaya çalışsam da bunu okurken öfke hissetmemem mümkün değildi. Günümüzün böyle hissetmemde etkisi çok çünkü şimdi de tersi gibi davranıp yine aynı güzelleme yapılmaya devam ediliyor.
Buna rağmen kitap boyunca Atatürk’ün zekâsına hayran kalmamak gerçekten zor. Özellikle en umutsuz görünen dönemlerde bile olayları önceden okuyabilmesi, insanları doğru zamanda doğru kararlar etrafında toplayabilmesi ve bağımsızlık fikrinden vazgeçmemesi çok etkileyiciydi. Erzurum ve Sivas Kongreleri sürecindeki tutumu, halkın moralini diri tutmaya çalışması ve dağılmış bir ülkeden yeniden güçlü bir mücadele çıkarması gerçekten büyük bir strateji örneğiydi. Bu yüzden kitap bana haklı-haksız ayrımından çok, tarihe farklı açılardan bakmanın ne kadar önemli olduğunu hissettirdi.
Ayrıca dili ve yoğun anlatımı nedeniyle yer yer sıkıcı ve ağır geldi; sindirerek okumam gerekti. Belki de tam da bu sebeple, bitirdiğimde sadece bilgi edinmiş ya da bir kitap bitirmiş değil; bir dönemin yükünü, karmaşasını ve en büyük mücadelesini hissetmiş oldum.”
Efendiler! Yarın Cumhuriyeti ilan edeceğiz!“ demek bile zordu belki o dönemin şartları içerisinde...
Nutuk Cumhuriyetin kuruluşuna kadar olan süreçte Atatürk'ün yaşadığı zorluklara ışık tutan ölümsüz bir eser.Mutlaka herkesin okuması ve kütüpnasinde bulundurması gereken bir kitap sadece okumakla kalmayıp anlaması gereken bir kitap Yılmaz özdil bir makalesinde "Nutuk okuyup anlasaydık düşmanımızı tanır vatanaımızı sattırmazdık" sözü sanırım Cumhuriyetimiz vatanımız milletimiz için ne kadar önemli olduğunu anlamamız için yeterli bence. Eser hakkında söylenecek o kadar çok şey varki öyle bir önseziyle yazılmış bir eserki günümüze dahi ışık oluyor.
Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir
Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk
Kitap Atatürk'ün 1919 yılında Samsun'a çıkmasıyla başlıyor. Onun hedefleri, öngörüleri, onu satanlar, onun yanında olanlar, bizzat yolladıkları telgraflar ile, gösterdikleri tutumlar ile belirtiliyor. Yıkılan Osmanlı'dan doğan yeni devlet; en akıllı, en vizyonlu, en mantıklı insan tarafından yeniden inşa ediliyor.
Kitabın içinde en çok kullanılan kelime ''Efendiler''. Padişahın, kullarım diye hitap ettiği halka bu şekilde hitap etmek elbette onun Türk Halkı'na olan sevgi ve minnetini gösteriyor. Bunun yanında kitabın içinde şöyle bir cümle geçiyor: ''Üç ana noktaya ayrılabilen bu görüşmemiz, yazıda esercedit denilen büyük tabaka kağıtlardan yirmi beş sayfayı doldurdu. Bunların hepsini burada okuyarak sabrınızı kötüye kullanmaktan korkarım.'' Başkomutan, başöğretmen, mareşal, gazi, politikacı, devrimci, asker olması yetmezmiş gibi bir de yazar... Okuyucunun gereksiz bilgiler ile boğulmasını istemiyor. Büyük Taarruz Savaşı'ndan bile, detaylı bir şekilde bahsetmiyor.
Samsun'a çıkışından itibaren, boynunda padişahın idam fermanıyla mücadelesini sürdürüyor. Güneyde Fransız, doğuda Rus; batıda İngiliz, İtalyan ve Yunanlarla çarpışmayı göze alıyor. Tabi bunlar da yetmiyor. Taşından toprağından hain fışkıran bu topraklarda, sayısız iç isyanla uğraşıyor. İsyanları bastırmak için milletin dişinden tırnağından arttırıp verdiği kaynakları kullanmak zorunda kalıyor. Yine de yılmıyor ve pes etmiyor. Ardından başarıyor ve düşüncesini Türkiye'ye entegre ediyor. Fakat o da ne? Bu sefer de meclisin içindekilerle mücadele etmeye başlıyor. Sabırla, akılla, teknikle, kitap ile, aş ile, tırnak ile, diş ile...
Onun hakkında diyecek pek bir şey yok. Haklılığı, asırları aşıyor, tarihe sığmıyor. Düşmanı hiç bitmiyor, bu gün bile... Ama o hiçbir zaman korkmuyor. Bu kutlu Cumhuriyeti gençlere
ECDAT TARİH YAZDI, TORUN OKUMAKTAN ACİZ .
"Tarihi yapanlar kadar yazanlar da önemli"
Kitabı tarihi olayları belgelerle inceleyerek değil ,doğrudan doğruya o tarihi yaşayan o tarihi yapan kişidir Mustafa Kemal Atatürk. "Nutuk" bunun en canlı örneğidir.
19 Mayıs 1919 Tarihinde Mustafa Kemal Atatürk'ün Samsun'a çıkışıyla başlayan (bana göre de hala devam eden mücadele) Cumhuriyetin yapi taşlarından oluşan bir eser.
Bir taraftan kendi vatanını işgal edilmesini
düşmana teklif edecek kadar alçalan ,kendi ülkesinin aydınlarını gammazlayan is birlikçi bir siyasi kadro,bütün ümidini Allaha sonra İngiltere'te bağlayan bir padişah .
Diğer tarafta Türk'ün, Türklüğün,bayrağın,vatanın, istiklalin bir sesi :
"YA İSTİKLÂL YA ÖLÜM" .
Bu çağrıyı yapan ve çağrıya kulak verenler, ülkesi İngiliz köpeği olmuş iken , ihanet had safhada iken ,yok olmaya mahkum bir ülke ve bir milleti 7 duvele karşı zafer kazanıp düşman elinden almışlardır.
Hilafet'ten-Adalet'e
Esaret'ten- Hürriyet'e
Sefalet'ten -Medeniyet 'e
Saltanattan- Cumhuriyet'e bizi ulaştıranlara bugünlerde kani bozuk olmayan herkes minnettar .
Kitap Atatük'ün gençliğe seslenişi ile bitmesi beni hüzünlendirdi . Çünkü ne bizler ne de gençlerin bir kısmı ne kendisine ne de mirasina sahip çıkabildik. En değerli hazine dediği Cumhuriyet Bayramında bile bir çoğumuz çıkıp kutlamadik .
Bugünlerde Atatürk'ü aşacagini iddia edenler önce ona ulaşabilmeleri gerek.
Bugünlerde Atatürk'ün yolunda gittigini iddia edenler önce onu özümsemeleri gerek .
Bugünlerde Atatürk'ü silebilecegini sananlarin akıllarından şüphe edilmesi gerek .
Basta da dedigim gibi ,ecdat tarih yazmış, okuyun :))
Puan vermedi·599 syf.·
2022 77. kitabı
Tarihsel açıdan tartışılmaya son derece açık ve taraflı bir kitap. Çünkü bazı komutanlar şiddetle eleştiriliyor hatta suçlanıyor. (Özellikle Rauf Orbay, Refet Bey ve Nurettin Paşa)
Yakın tarihi merak edenler için mutlaka okunması ve üzerinde düşünülmesi gereken bir eser.
Ulusumuzun vahim durumunu ve harabelerden yeni bir ülkenin kuruluşunu telgrafhane çalışanlarının dahi ulusun geleceğini ne kadar çok etkilediğini özellikle de Atatürk'ün olayları, telgrafları ve antlaşma maddelerini vs. açıklayarak detaylı bir şekilde bize sunması tüm yaşananları onun kaleminden okumak üstünde yaşadığımız vatan toprağının ne kadar kıymetli olduğunu hatırlatıyor.
Atatürk olayları anlatırken sık sık da, bizlere Türk gençliğine öğüt veriyor.
Atatürk'ün en yakınındakilerin bile sık sık onu ne kadar yanılttığını görmek(Rauf Orbay), makam derdine düştüklerini görmek(Refet Bey) hepimiz için bir ders aslında.
Okurken şaşırdığım o kadar çok nokta vardı ki hangisini yazsam karar veremedim;
-Halide Edib ve Rauf Orbay'ın Amerikan mandası istemesi
-Konya valisi Cemal Paşa'nın hainliği
-Refik Halit Bey'in telgrafları alıkoyması İstanbul hükümetine çalışması
-Savunma Bakanı Cemal Paşa'nın günümüz içişleri bakanına benzemesi
-Yahya Kaptan'ın hükümet tarafından öldürülmesi ve eşinin iki yetimle kalması
-BMM'nin dini bir açılışı olması
-İnönü'nün genelkurmay başkanı olmasına gelen tepkiler
-Atatürk'ün, Suphi Paşa ile yaşadığı anısı ve Cumalı Ordugâhı kitabını yazma hikayesi
-Ahmet İzzet Paşa ve Salih Paşa'nın bencilliği
-Nurettin Paşa'nın Bursa milletveki olmak için hazırlattığı yaşam öyküsünü Atatürk'ün 12 sayfa boyunca eleştirmesi
Nutuk Vatan ve millet sevgisi ile Cumhuriyeti kuran bir neslin yaşadıklarının birinci ağızdan anlatımı
Mustafa Kemal Atatürk Nutuk 'u "Gençliğe Hitabe" ile bitiriyor. Yani Mustafa Kemal Atatürk cumhuriyeti gençlere emanet ederek en önemli eserini bitiriyor.
Nutuk milli mücadele dönemini konu edinen ve milli mücadele döneminden sonra yaşanan süreçleri ele almaktadır. Aynı zamanda milli mücadeleden sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin kuruluşunu ve kuruluşta nelerin yaşandığını Türkiye'nin kuruluş sürecini detaylı olarak ele alan bir kitaptır. Nutuk kitabını okuyunca Türkiye’nin ne derecede zorlu koşullarda kurulmuş bir ülke olduğunu bir kez daha görüyoruz. Bunun için bile vatananımıza sıkı sıkı bağlı kalmalı ve ona sahip çıkılmalıyız.
Geçen yıl mart ayında başladım.
Bir yıl içerisinde araya başka kitaplar eklesemde onun yeri bende hep ayrıydı
Nutuğa inceleme yazacak kadar donanımlı bir okur olmadığımın farkındayım. Ama burası sadece inceleme yazmak değil kendime anı bırakmak amacıyla kullandığım bir kısım yani ben öyle düşünüyorum,
Atamın vermiş olduğu her detayda tarih gözümde canlandı, örneğin 23 nisan gününü anlatırken bu yılın 23 nisan gününden 103 yıl öncesinin Türkiyesine bir zaman yolculuğu yaparken buldum kendimi, bu açıdan her detayı benim için önemliydi yazılanların bir çoğunu ilerde hatırlamayacağımı biliyorum ama kitabı okumuş olmanın mutluluğu bunu bastırıyor
10 Kasım özelinde önerilerimize ekleyelim… her gencimizin mutlaka bildiği ama okumaktan imtina ettiği o eser. Ne yazıkki ülkemizde finlandiyanın nutku sayılacak Beyaz Zambaklar Ülkesi bile Nutuk’tan fazla okunmuştur, tabi daha kısa ve kolay bir kitap ama hepimizin Nutuk’tan alacağı dersler, öğreneceği bilgiler, hissedeceği duygular daha büyüktür diye düşünüyorum. nasılsa bir gün okurum dememek, bir an önce okumak gerektiği kanaatindeyim… Saygı, minnet ve özlemle 1881-1938
Yazar Hakkında
Mustafa Kemal AtatürkYazar · 129 kitap
Mustafa Kemal Atatürk 1881 yılında Selânik'te Kocakasım Mahallesi, Islâhhâne Caddesi'ndeki üç katlı pembe evde doğdu. Babası Ali Rıza Efendi, annesi Zübeyde Hanım'dır. Baba tarafından dedesi Hafız Ahmet Efendi XIV-XV. yüzyıllarda Konya ve Aydın'dan Makedonya'ya yerleştirilmiş Kocacık Yörüklerindendir. Annesi Zübeyde Hanım ise Selânik yakınlarındaki Langaza kasabasına yerleşmiş eski bir Türk ailesinin kızıdır. Milis subaylığı, evkaf katipliği ve kereste ticareti yapan Ali Rıza Efendi, 1871 yılında Zübeyde Hanım'la evlendi. Atatürk'ün beş kardeşinden dördü küçük yaşlarda öldü, sadece Makbule (Atadan) 1956 yılına değin yaşadı.
Küçük Mustafa öğrenim çağına gelince Hafız Mehmet Efendi'nin mahalle mektebinde öğrenime başladı, sonra babasının isteğiyle Şemsi Efendi Mektebi'ne geçti. Bu sırada babasını kaybetti (1888). Bir süre Rapla Çiftliği'nde dayısının yanında kaldıktan sonra Selânik'e dönüp okulunu bitirdi. Selânik Mülkiye Rüştiyesi'ne kaydoldu. Kısa bir süre sonra 1893 yılında Askeri Rüştiye'ye girdi. Bu okulda Matematik öğretmeni Mustafa Bey adına "Kemal" i ilave etti. 1896-1899 yıllarında Manastır Askeri İdâdi'sini bitirip, İstanbul'da Harp Okulunda öğrenime başladı. 1902 yılında teğmen rütbesiyle mezun oldu., Harp Akademisi'ne devam etti. 11 Ocak 1905'te yüzbaşı rütbesiyle Akademi'yi tamamladı. 1905-1907 yılları arasında Şam'da 5. Ordu emrinde görev yaptı. 1907'de Kolağası (Kıdemli Yüzbaşı) oldu. Manastır'a III. Ordu'ya atandı. 19 Nisan 1909'da İstanbul'a giren Hareket Ordusu'nda Kurmay Başkanı olarak görev aldı. 1910 yılında Fransa'ya gönderildi. Picardie Manevraları'na katıldı. 1911 yılında İstanbul'da Genel Kurmay Başkanlığı emrinde çalışmaya başladı.
1911 yılında İtalyanların Trablusgarp'a hücumu ile başlayan savaşta, Mustafa Kemal bir grup arkadaşıyla birlikte Tobruk ve Derne bölgesinde görev aldı. 22 Aralık 1911'de İtalyanlara karşı Tobruk Savaşını kazandı. 6 Mart 1912'de Derne Komutanlığına getirildi.
Ekim 1912'de Balkan Savaşı başlayınca Mustafa Kemal Gelibolu ve Bolayır'daki birliklerle savaşa katıldı. Dimetoka ve Edirne'nin geri alınışında büyük hizmetleri görüldü. 1913 yılında Sofya Ateşemiliterliğine atandı. Bu görevde iken 1914 yılında yarbaylığa yükseldi. Ateşemiliterlik görevi Ocak 1915'te sona erdi. Bu sırada I. Dünya Savaşı başlamış, Osmanlı İmparatorluğu savaşa girmek zorunda kalmıştı. Mustafa Kemal 19. Tümeni kurmak üzere Tekirdağ'da görevlendirildi.
1914 yılında başlayan I. Dünya Savaşı'nda, Mustafa Kemal Çanakkale'de bir kahramanlık destanı yazıp İtilaf Devletlerine "Çanakkale geçilmez! " dedirtti. 18 Mart 1915'te Çanakkale Boğazını geçmeye kalkan İngiliz ve Fransız donanması ağır kayıplar verince Gelibolu Yarımadası'na asker çıkarmaya karar verdiler. 25 Nisan 1915'te Arıburnu'na çıkan düşman kuvvetlerini, Mustafa Kemal'in komuta ettiği 19. Tümen Conkbayırı'nda durdurdu. Mustafa Kemal, bu başarı üzerine albaylığa yükseldi. İngilizler 6-7 Ağustos 1915'te Arıburnu'nda tekrar taarruza geçti. Anafartalar Grubu Komutanı Mustafa Kemal 9-10 Ağustos'ta Anafartalar Zaferini kazandı. Bu zaferi 17 Ağustos'ta Kireçtepe, 21 Ağustos'ta II. Anafartalar zaferleri takip etti. Çanakkale Savaşlarında yaklaşık 253.000 şehit veren Türk ulusu onurunu İtilaf Devletlerine karşı korumasını bilmiştir. Mustafa Kemal'in askerlerine "Ben size taarruzu emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum!" emri cephenin kaderini değiştirmiştir.
Mustafa Kemal Çanakkale Savaşları'dan sonra 1916'da Edirne ve Diyarbakır'da görev aldı. 1 Nisan 1916'da tümgeneralliğe yükseldi. Rus kuvvetleriyle savaşarak Muş ve Bitlis'in geri alınmasını sağladı. Şam ve Halep'teki kısa süreli görevlerinden sonra 1917'de İstanbul'a geldi. Velihat Vahidettin Efendi'yle Almanya'ya giderek cephede incelemelerde bulundu. Bu seyehatten sonra hastalandı. Viyana ve Karisbad'a giderek tedavi oldu. 15 Ağustos 1918'de Halep'e 7. Ordu Komutanı olarak döndü. Bu cephede İngiliz kuvvetlerine karşı başarılı savunma savaşları yaptı. Mondros Mütarekesi'nin imzalanmasından bir gün sonra, 31 Ekim 1918'de Yıldırım Orduları Grubu Komutanlığına getirildi. Bu ordunun kaldırılması üzerine 13 Kasım 1918'de İstanbul'a gelip Harbiye Nezâreti'nde (Bakanlığında) göreve başladı.
Mondros Mütarekesi'nden sonra İtilaf Devletleri'nin Osmanlı ordularını işgale başlamaları üzerine; Mustafa Kemal 9. Ordu Müfettişi olarak 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıktı. 22 Haziran 1919'da Amasya'da yayımladığı genelgeyle "Milletin istiklâlini yine milletin azim ve kararının kurtaracağını " ilan edip Sivas Kongresi'ni toplantıya çağırdı. 23 Temmuz - 7 Ağustos 1919 tarihleri arasında Erzurum, 4 - 11 Eylül 1919 tarihleri arasında da Sivas Kongresi'ni toplayarak vatanın kurtuluşu için izlenecek yolun belirlenmesini sağladı. 27 Aralık 1919'da Ankara'da heyecanla karşılandı. 23 Nisan 1920'de Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin açılmasıyla Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulması yolunda önemli bir adım atılmış oldu. Meclis ve Hükümet Başkanlığına Mustafa Kemal seçildi Türkiye Büyük Millet Meclisi, Kurtuluş Savaşı'nın başarıyla sonuçlanması için gerekli yasaları kabul edip uygulamaya başladı.
Türk Kurtuluş Savaşı 15 Mayıs 1919'da Yunanlıların İzmir'I işgali sırasında düşmana ilk kurşunun atılmasıyla başladı. 10 Ağustos 1920 tarihinde Sevr Antlaşması'nı imzalayarak aralarında Osmanlı İmparatorluğu'nu paylaşan I. Dünya Savaşı'nın galip devletlerine karşı önce Kuvâ-yi Milliye adı verilen milis kuvvetleriyle savaşıldı. Türkiye Büyük Millet Meclisi düzenli orduyu kurdu, Kuvâ-yi Milliye - ordu bütünleşmesini sağlayarak savaşı zaferle sonuçlandırdı.
Mustafa Kemal yönetimindeki Türk Kurtuluş Savaşının önemli aşamaları şunlardır:
Sarıkamış (20 Eylül 1920), Kars (30 Ekim 1920) ve Gümrü'nün (7 Kasım 1920) kurtarılışı.
Çukurova, Gazi Antep, Kahraman Maraş Şanlı Urfa savunmaları (1919- 1921)
I. İnönü Zaferi (6 -10 Ocak 1921)
II. İnönü Zaferi (23 Mart-1 Nisan 1921)
Sakarya Zaferi (23 Ağustos-13 Eylül 1921)
Büyük Taarruz, Başkomutan Meydan Muhaberesi ve Büyük Zafer (26 Ağustos 9 Eylül 1922)
Sakarya Zaferinden sonra 19 Eylül 1921'de Türkiye Büyük Millet Meclisi Mustafa Kemal'e Mareşal rütbesi ve Gazi unvanını verdi. Kurtuluş Savaşı, 24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Antlaşması'yla sonuçlandı. Böylece Sevr Antlaşması'yla paramparça edilen, Türklere 5-6 il büyüklüğünde vatan bırakılan Türkiye toprakları üzerinde ulusal birliğe dayalı yeni Türk devletinin kurulması için hiçbir engel kalmadı.
23 Nisan 1920'de Ankara'da TBMM'nin açılmasıyla Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşu müjdelenmiştir. Meclisin Türk Kurtuluş Savaşı'nı başarıyla yönetmesi, yeni Türk devletinin kuruluşunu hızlandırdı. 1 Kasım 1922'de hilâfet ve saltanat birbirinden ayrıldı, saltanat kaldırıldı. Böylece Osmanlı İmparatorluğu'yla yönetim bağları koparıldı. 13 Ekim 1923'te Cumhuriyet idaresi kabul edildi, Atatürk oybirliğiyle ilk cumhurbaşkanı seçildi. 30 Ekim 1923 günü İsmet İnönü tarafından Cumhuriyet'in ilk hükümeti kuruldu. Türkiye Cumhuriyeti, "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir" ve "Yurtta barış cihanda barış" temelleri üzerinde yükselmeye başladı.
Atatürk Türkiye'yi "Çağdaş uygarlık düzeyine çıkarmak" amacıyla bir dizi devrim yaptı. Bu devrimleri beş başlık altında toplayabiliriz:
1. Siyasal Devrimler:
• Saltanatın Kaldırılması (1 Kasım 1922)
• Cumhuriyetin İlanı (29 Ekim 1923)
• Halifeliğin Kaldırılması (3 Mart 1924)
2. Toplumsal Devrimler:
• Kadınlara erkeklerle eşit haklar verilmesi (1926-1934)
• Şapka ve kıyafet devrimi (25 Kasım 1925)
• Tekke zâviye ve türbelerin kapatılması (30 Kasım 1925)
• Soyadı kanunu ( 21 Haziran 1934)
• Lâkap ve unvanların kaldırılması (26 Kasım 1934)
• Uluslararası saat, takvim ve uzunluk ölçülerin kabulü (1925-1931)
3. Hukuk Devrimi:
• Mecellenin kaldırılması (1924-1937)
• Türk Medeni Kanunu ve diğer kanunların çıkarılarak laik hukuk düzenine geçilmesi (1924-1937)
4. Eğitim ve Kültür Alanındaki Devrimler:
• Öğretimin birleştirilmesi (3 Mart 1924)
• Yeni Türk harflerinin kabulü (1 Kasım 1928)
• Türk Dil ve Tarih Kurumlarının kurulması (1931-1932)
• Üniversite öğreniminin düzenlenmesi (31 Mayıs 1933)
• Güzel sanatlarda yenilikler
5. Ekonomi Alanında Devrimler:
• Aşârın kaldırılması
• Çiftçinin özendirilmesi
• Örnek çiftliklerin kurulması
• Sanayiyi Teşvik Kanunu'nun çıkarılarak sanayi kuruluşlarının kurulması
• I. ve II. Kalkınma Planları'nın (1933-1937) uygulamaya konulması, yurdun yeni yollarla donatılması
Soyadı Kanunu gereğince, 24 Kasım 1934'de TBMM'nce Mustafa Kemal'e "Atatürk" soyadı verildi.
Atatürk, 24 Nisan 1920 ve 13 Ağustos 1923 tarihlerinde TBMM Başkanlığına seçildi. Bu başkanlık görevi, Devlet-Hükümet Başkanlığı düzeyindeydi. 29 Ekim 1923 yılında Cumhuriyet ilan edildi ve Atatürk ilk cumhurbaşkanı seçildi. Anayasa gereğince dört yılda bir cumhurbaşkanlığı seçimleri yenilendi. 1927,1931, 1935 yıllarında TBMM Atatürk'ü yeniden cumhurbaşkanlığına seçti.
Atatürk sık sık yurt gezilerine çıkarak devlet çalışmalarını yerinde denetledi. İlgililere aksayan yönlerle ilgili emirler verdi. Cumhurbaşkanı sıfatıyla Türkiye'yi ziyaret eden yabancı ülke devlet başkanlarını, başbakanlarını, bakanlarını komutanlarını ağırladı.
15-20 Ekim 1927 tarihinde Kurtuluş Savaşı'nı ve Cumhuriyet'in kuruluşunu anlatan büyük nutkunu, 29 Ekim 1933 tarihinde de 10. Yıl Nutku'nu okudu.
Atatürk özel yaşamında sadelik içinde yaşadı. 29 Ocak 1923'de Latife Hanımla evlendi. Birçok yurt gezisine birlikte çıktılar. Bu evlilik 5 Ağustos 1925 tarihine dek sürdü. Çocukları çok seven Atatürk Afet (İnan), Sabiha (Gökçen), Fikriye, Ülkü, Nebile, Rukiye, Zehra adlı kızları ve Mustafa adlı çobanı manevi evlat edindi. Abdurrahim ve İhsan adlı çocukları himayesine aldı. Yaşayanlarına iyi bir gelecek hazırladı.
1937 yılında çiftliklerini hazineye, bir kısım taşınmazlarını da Ankara ve Bursa Belediyelerine bağışladı. Mirasından kızkardeşine, manevi evlatlarına, Türk Dil ve Tarih Kurumlarına pay ayırdı. Kitap okumayı, müzik dinlemeyi, dans etmeyi, ata binmeyi ve yüzmeyi çok severdi. Zeybek oyunlarına, güreşe, Rumeli türkülerine aşırı ilgisi vardı. Tavla ve bilardo oynamaktan büyük keyif alırdı. Sakarya adlı atıyla, köpeği Fox'a çok değer verirdi. Zengin bir kitaplık oluşturmuştu. Akşam yemeklerine devlet ve bilim adamlarını, sanatçıları davet eder, ülkenin sorunlarını tartışırdı. Temiz ve düzenli giyinmeye özen gösterirdi. Doğayı çok severdi. Sık sık Atatürk Orman Çiftliği'ne gider, çalışmalara bizzat katılırdı.
Fransızca ve Almanca biliyordu. 10 Kasım 1938 saat 9.05'te yakalandığı siroz hastalığından kurtulamayarak İstanbul'da Dolmabahçe Sarayı'nda hayata gözlerini yumdu. Cenazesi 21 Kasım 1938 günü törenle geçici istirahatgâhı olan Ankara Etnografya Müzesi'nde toprağa verildi. Anıtkabir yapıldıktan sonra nâşı görkemli bir törenle 10 Kasım 1953 günü ebedi istirahatgâhına gömüldü.
Kaynak: kultur.gov.tr/TR-96300/atatur...
