Türk Edebiyatı Klasikleri - 72

Şık

Hüseyin Rahmi Gürpınar
Reklam

Yorumlar ve İncelemeler

Sansürsüz yaşayamam!
Puan vermedi·88 syf.·
2025 39. kitabı
Hüseyin Rahmi GürpınarHüseyin Rahmi Gürpınar 'ın kitabı ŞıkŞık'ın yayınlandığı dönemde (1889) Osmanlı İmparatorluğu, II. Abdülhamid'in sıkı sansür politikalarıyla yönetiliyor. İlginçtir ki, Hüseyin Rahmi Gürpınar da bu dönemde devletin "yazar kontrolü" yöntemlerinden nasibini almış bulunuyor. Maksat "maaşa bağlayarak muhalif olma potansiyelini taşıyan yazarları susturma". Devlet o ve onun gibileri kendisine memur yaparak edebiyat ile olan ilişkilerini kısıtlıyor. "Beni önce memur yaptılar, sonra yazmamı yasakladılar. Peki bu maaş neyin karşılığı?" ironik durumunu yaşıyor yazar. Hüseyin Rahmi'nin sansürü delmek için eleştirilerini mizah perdesinin ardına saklamış olduğunu düşünmek gayet akla yatkın duruyor. Bugün bile "aykırı sesleri susturma" yöntemlerinin ne kadar benzer olduğunu görünce insan irkiliyor! ŞıkŞık yazarın ilk kitabı olması dolayısıyla sonraki eserleri yanında oldukça cılız kalmış. Türk edebiyatında Batılılaşma eleştirisini mizahla harmanlayan ilk önemli eserlerden biri olmasından dolayı ise okunmalı. Hüseyin Rahmi'nin anlatım dilini seven ayırt etmez zaten. Kitaba çok sevdiğim bir yazar olan Ahmet Mithat EfendiAhmet Mithat Efendi'nin ise büyük katkısı olmuş. Romanını dönemin ünlü yazarına gönderiyor ve Mithat Efendi genç yazarın bu yeteneğini keşfedip onu teşvik ediyor. "Romanını tamamla, ben bunu yayımlatacağım!" diyerek Hüseyin Rahmi’ye yol gösteriyor. Nitekim hiçbir çaba karşılıksız kalmıyor. Ahmet Mithat, sadece bir yazar değil, aynı zamanda bir hocaydı. Genç yetenekleri keşfetmek, onlara destek olmak onun için bir görevdi. Hatta bir keresinde, "Ben yazarlığı bir meslek değil, bir hizmettir diye anlarım." demişti. İşte bu anlayışla, Hüseyin Rahmi gibi pek çok yazarın yetişmesine öncülük etti. Hem yetişti hem yetiştirdi. Kitabı benim için en önemli husus yapan konular bunlardı, onun dışında dediğim gibi
Alıntı
ŞıkHüseyin Rahmi Gürpınar · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 20255,9bin okunma
10/10
·112 syf.··
Beğendi
·
2025 21. kitabı
·
7 günde okudu
·
Okunma: 27 Nisan 2025 21:44
Zihninden dedi ki: “Nereye gideceğimi düşünmek de bir cinnet değil midir?” Diyor kitabında Hüseyin Rahmi GürpınarHüseyin Rahmi Gürpınar ŞıkŞık Hüseyin Rahmi GürpınarHüseyin Rahmi Gürpınar ilk eseridir. Ahmet Mithat EfendiAhmet Mithat Efendi’nin Hüseyin Rahmi GürpınarHüseyin Rahmi Gürpınar’ın bu eserinde önemli katkısı vardır bu eserinde de bu konuya da önsözde değinilmektedir. Başkahramanı Şöhret Bey, Batılılaşmayı sadece kılık kıyafete indirgemiş, yüzeysel bir “şık” olmaya çalışırken hem komik hem de trajik durumlara düşmektedir. Bolca maceralı bir okuma serüveni okuyucuları beklemektedir. Dil bakımından roman dönemin Osmanlı Türkçesiyle yazılmış olan eser Günümüz Türkçesi ile derlenmiştir. Çok severek okudum. Herkese naçizane tavsiye ederim. Şimdiden keyifli okumalar dilerim. Derlemesi için Mehmet Tekin'e teşekkürler.
Edebiyat
ŞıkHüseyin Rahmi Gürpınar · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 20255,9bin okunma
Ekşi Tatlı Hiciv
Puan vermedi·112 syf.·
2025 115. kitabı
Hüseyin Rahmi GürpınarHüseyin Rahmi Gürpınar , ilk romanı Şık’ın 1889’da yayımlandığını, aradan geçen otuz yılın ardından 1919’da ikinci kez basıldığını, o günleri gülümseyerek, biraz da içten bir duyguyla kitabın giriş bölümünde ŞıkŞık bir üslupla anlatıyor. Romanı gençlik yıllarında, henüz edebiyat yolculuğunun başındayken kaleme aldığını, eserin, o dönemin ustası olan Ahmet Mithat Efendi’ye büyük bir çekingenlikle gönderdiğini, fakat Gürpınar ziyadesiyle teşvik ve takdir gördüğünü aktarıyor. Bu olay Gürpınar için bir dönüm noktası, her ne kadar ilk romanında acemilikler olduğunu kabul etse de, içtenliğini, mizahını ve yazma heyecanını esere yansıttığını belirtiyor... Şöhret Bey karakterini yaratırken aslında ileride kaleme alacağı Şıpsevdi’nin Meftun Bey’ine de göz kırptığını itiraf ediyor… —sırada o okunacak belli oldu.:) Yazarın çok kıymetli bulduğum durumu zaman içinde olgunlaştığını fakat o gençliğe ait saf duyguların, eksiklerin ve coşkunun da kendince ayrı bir kıymeti olduğunu samimi bir dille paylaşıyor. İlhamını buradaki eksiklikle, hayatta gördüğü çıkıntılarla dolu noksanlıklarından aldığını satırlarını okurken farkettiriyor. Şık, adının zarif çağrışımıyla tezat oluşturan bir ironiyle Osmanlı'nın Batılılaşma sürecindeki kültürel bocalamayı hicivli bir dille konu ediniyor. Roman, şekilci Batılılaşmanın en çarpıcı figürlerinden biri olan Şatırzade Şöhret Bey etrafında şekilleniyor, kılık kıyafete, gösterişe ve yarı Fransızca konuşmaya düşkün, fakat bilgi ve derinlikten yoksun bu karakter, yalnızca görüntüyle Batılı olunabileceğini sanan trajikomik bir tip olarak karşımıza çıkarıyor. Gürpınar, Şöhret Bey’in giyim tarzı, davranışları ve sık sık yaptığı Fransızca hatalarıyla hem gülünç hem de hüzünlü bir portre çizerken, Osmanlı toplumundaki yapaylık ve taklitçiliği keskin bir
Düşünce
ŞıkHüseyin Rahmi Gürpınar · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 20255,9bin okunma
Okurken gülmek isteyenlere…
7/10
·112 syf.··
2025 22. kitabı
·
26 saatte okudu
·
Okunma: 22 Eylül 2025 20:56
Eserde, önce roman kahramanları tanıtılıyor, ardından olay akışı düzenli bir şekilde aktarılıyor. Hüseyin Rahmi’nin öğreticiliği ve yol göstericiliği, Ahmet Mithat’tan devraldığı bir eser. Roman dili oldukça akıcı ve duru. Bununla birlikte, yazarın daha sonraki eserleriyle karşılaştırıldığında Şık’ın onun edebî acemilik dönemine ait olduğu açıkça anlaşılıyor. Eserin ana ekseni, Batılılaşmanın yanlış anlaşılmasıdır. Şöhret Bey, Batı’nın bilimini, sanatını ve kültürel birikimini özümsemek yerine yalnızca kılık kıyafet ve yüzeysel görünümleri taklit ediyor. Bu yaklaşımı, onun gülünç ve ibret verici durumlara düşmesine neden oluyor. Şık, hem düşündüren hem de keyifli bir okuma sunan çerezlik bir okuma deneyimiydi. Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın toplumsal eleştiriyi mizahla birleştiren üslubunu çok beğendiğimi de söylemeliyim.
ŞıkHüseyin Rahmi Gürpınar · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 20255,9bin okunma
Bir "zamane"nin serüvenini anlatan bir zaman romanı
Puan vermedi·112 syf.··
2025 31. kitabı
·
9 saatte okudu
·
Okunma: 13 Ağustos 2025 01:55
"Şık" Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın ilk romanı. Romanın ilk bölümünü mektepteyken yazıyor. Daha sonra bir zarfa koyarak o dönemde Tercüman-ı Hakikat'in başında bulunan Ahmet Mithat Efendi'ye gönderiyor. Tabii gönderdikten sonra da pişman oluyor. Eserinin, o dönemin sayılı alimlerinden sayılan Ahmet Mithat tarafından beğenileceğine ihtimal vermiyor. Fakat sandığının aksine Ahmet Mithat Efendi, hikayeyi beğeniyor, bu genç yazarı ofisine çağırıyor, hikayeye bir son yazmasını istiyor. Bu olayı yirmi yıl sonra kitaba yazdığı önsözde Hüseyin Rahmi anlatıyor. O günden sonra Ahmet Mithat Efendi, henüz filizlenen genç yazarın en büyük destekçisi olmuş. Hatta önsözde de belirttiğine göre gazetesinde bu genç yazarı manevi olarak evlat edindiğini duyurmuş. Kitabın başında da belirtildiği gibi bu kısa romanın sanatsal yanı zayıf, önemi toplumsal mesajında saklı. Osmanlı toplumunun Batılılaşma sürecini Şâtırzâde Şöhret Bey üzerinden anlatıyor. Kahramanımız o dönemin romanlarında hep rastladığımız yanlış batılılaşan karakterlerin tipik özelliklerini barındıyor. Konuşurken aralara bir iki Fransızca sözcük sıkıştırmak, kılık kıyafette aşırıya kaçan gösteriş, her fırsatta kendi toplumunu yererken başka bir toplumu göklere çıkarma, toplantılarda oradan buradan duyma bilimsel veya edebi bilgileri satma ve hatta süs köpeği gezdirme gibi... Şöhret Bey'in düştüğü absürt durumların üzerinden Batılılaşmaya yüzünü çevirmiş Osmanlı toplumunun o zamanki durumunu okuyoruz. Edebi olarak okuyucuyu ne kadar doyurur şüpheli ama dönemi anlamlandırmak isteyenler için eğlenceli bir okuma olacaktır.
ŞıkHüseyin Rahmi Gürpınar · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 20255,9bin okunma
Puan vermedi·112 syf.··
2025 32. kitabı
·
5 günde okudu
·
Okunma: 21 Haziran 2025 17:45
"Şık", alafranga özentiliğiyle gülünç bir hale gelen Şöhret Bey adlı bir adamın hikâyesidir. Batılı gibi görünmeye çalışsa da kültürsüz ve sığ bir karakterdir. Avrupa özentisiyle yaşadığı yapay hayat, sonunda maskesinin düşmesine ve toplum önünde küçük düşmesine neden olur. Roman, doğru ile yanlışın, yerli ile yabancı özentisinin çatışmasını komik ve eleştirel bir dille işler.
1000Kitap
ŞıkHüseyin Rahmi Gürpınar · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 20255,9bin okunma
Puan vermedi·112 syf.··
Beğendi
·
2025 80. kitabı
·
15 saatte okudu
·
Okunma: 16 Mayıs 2025 22:45
"Şık" romanı, Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın kaleminden çıkan ve 19. yüzyıl sonu İstanbul'unda alafranga özentisi içinde olan Şöhret Bey karakteri üzerinden dönemin toplumsal eleştirisini mizahi bir dille sunan önemli bir eserdir. Roman, züppe ve gösteriş düşkünü bir genç olan Şöhret Bey'in, Batı hayranlığı sonucu düştüğü gülünç ve trajikomik durumları anlatır. Şöhret Bey, soylu ve zengin olmadığı halde, Batılı gibi yaşama hevesiyle kendini "Şatırzade" unvanıyla tanıtır. Modayı abartılı bir şekilde takip eder, kadınsı davranışlar sergiler, makyaj yapar ve süse düşkündür. Ancak yüzeysel bilgisizliği ve görgüsüzlüğü onu sürekli komik durumlara düşürür. Roman boyunca Şöhret Bey'in Madam Potiş gibi ahlaki açıdan sorunlu kişilerle olan ilişkileri ve başına gelen talihsiz olaylar mizahi bir üslupla aktarılır. "Şık", yanlış Batılılaşma temasını işleyen önemli bir romandır. Gürpınar, Şöhret Bey karakteri üzerinden, dönemin Türk toplumunda görülen Batı hayranlığını, taklitçiliği ve yüzeysel modernleşme çabalarını eleştirir. Yazar, Batı kültürünü özümsemeden sadece dış görünüşe önem veren, içi boş "şık" tiplerini ironik bir dille gözler önüne serer. Şöhret Bey, Türk edebiyatının ilk hovarda tiplerinden biridir. Gürpınar, bu karakteri abartılı özellikleri ve komik davranışlarıyla canlı bir şekilde resmeder. Okuyucu hem Şöhret Bey'in hallerine güler hem de onun içinde bulunduğu durumun acınası yönünü fark eder. Romandaki diğer karakterler de dönemin toplumsal yapısını yansıtan başarılı tiplemelerdir. Hüseyin Rahmi Gürpınar, "Şık" romanında sade, akıcı ve konuşma diline yakın bir üslup kullanır. Mizahi unsurlar ve ironik anlatım, romanın okunurluğunu artırır. Yazar, olayları anlatırken okuyucuyla samimi bir bağ kurar ve onlara dönemin İstanbul hayatına dair canlı bir tablo
Edebiyat
ŞıkHüseyin Rahmi Gürpınar · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 20255,9bin okunma
BİR HİKAYEM VAR!
10/10
·112 syf.··
2025 18. kitabı
·
36 saatte okudu
·
Okunma: 07 Nisan 2025 22:04
Herkese merhaba kitap sever dostlarım 🩷 İşte, Hüseyin Rahmi Gürpınar'ı tanımamıza vesile olan, Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın ilk yazdığı romanın yorumunu yapacağım size 🩷 Hüseyin Rahmi Gürpınar henüz 18 yaşındayken bu romanın büyük bir kısmını yazmış ve o zamanlar Tercüman-ı Hakikat Gazetesi'ni yöneten Ahmet Mithat Efendi'ye yazdığı kısımları mektup olarak göndermiştir. Ahmet Mithat Efendi bu mektupları okuduğu zaman, tıpkı Hüseyin Rahmi Bey'in babası gibi hikâyeyi güçlü kalemi olan başka birisinin yazdığını düşünür. Bunun üzerine çalıştığı daireye Hüseyin Rahmi Bey'i davet eder. Ona "Oğlum senin ağzından daha süt kokuyor. Bu roman usta işi. Sana bir yardım eden var. Pederin midir? Ağabeyin mıdır? Arkadaşın mıdır? O kimdir? Söyle..." der. Zaten bu konuda babasından dertli olan Hüseyin Rahmi Gürpınar ezilip, büzülür ve gözünden iki damla yaş akar. Bu samimi gözyaşları Ahmet Mithat Efendi'nin yüreğine dokunur ve romanı tamamlayınca gazetede yayınlayacağını söyler. Böylelikle bu güzelim güldürü ile tanışmış oluruz. Roman, Şatırzâde Şöhret Bey'in Batılılara özenip, onlar gibi giyinmeye çalışıp, onlar gibi saçlarını tarayıp, onlar gibi yiyip, içip, onlar gibi kendisine (kitap tabiri ile) "metres" tutmasını ve bu yolda özgüvenli bir şekilde yürürken aslında herkese nasıl maskara olduğunu anlatıyor. Hüseyin Rahmi Gürpınar yine, her zaman olduğu gibi, toplumun belli bir kesiminin yaşadığı toplumsal bir sorunu, esprili bir dil kullanarak hem yermiş, hem bizlere aktarmış. Fakat bu romana kim der ki Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın ilk yazdığı romandır diye? Cümleler, kurgu, olay örgüsü, akıcılık Ahmet Mithat Efendi'nin söylediği gibi tam bir usta yazar işi gerçekten. Ben bayıldım bu kitaba efendim. Şöhret Bey'e hem güldüm hem üzüldüm. Siz de Hüseyin Rahmi Gürpınar okumak istiyorsanız
Alıntı
ŞıkHüseyin Rahmi Gürpınar · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 20255,9bin okunma
Puan vermedi·112 syf.··
2023 4. kitabı
·
6 günde okudu
·
Okunma: 20 Aralık 2023 23:57
Hüseyin Rahmi Gürpınar eleştirisini mizah ile yapan mükemmel bir yazar.Şık kitabı yazdığı ilk roman olsa bile ne kadar başarılı olduğunu anlayacaksınız. Batılılaşmanın toplumun hangi kesimini nasıl etkilediğini anlatan bu kitabin baş kahramanı Şatırzade Şöhret Bey. Nam-ı diger 'Şık' Batılı olma çabasında.Kulaktan kulağa duyduğu,sadece gördüklerini yapmaya çalışarak,batılılaşmayı yanlış yorumlayarak ne hallere düştüğünü keyifle okuyoruz.Kitapta o kadar güzel eleştiriler ve tespitler var ki aslında çevremizde ki 'Şık'ların farkına varıyoruz . Don Quijote kitabinda yazdiği gibi 'Kendini tanırsan Öküze özenen kurbağa gibi şişinmezsin'
ŞıkHüseyin Rahmi Gürpınar · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 20255,9bin okunma
Puan vermedi·112 syf.··
2025 11. kitabı
·
17 saatte okudu
·
Okunma: 07 Ağustos 2025 13:56
Şık, Hüseyin Rahmi'nin edebiyat dünyasına attığı ilk adım olarak biliniyor. Eserini okuması için öncelikle Ahmet Mithat Efendi'ye göndermiş fakat o kadar da güzel olmadığına kanaat getirince gönderdiğine bin pişman olmuş. Ahmet Mithat ise eseri çok beğendiğini söyleyip yayımlayacağının haberini gönderiyor. İşte bu şekilde Şık romanı gazetede tefrika edilmeye başlanıyor ve edebiyat dünyası Hüseyin Rahmi Gürpınar'ı tanımış oluyor. İlk romanı olması nedeniyle okuduğumuz diğer romanlarına oranla biraz daha acemice olduğunu yazarımız kabul ediyor. Ben kendisinin olayları hikaye ediş şeklini sevdiğimden bu eserine şans verdim. Eserde Şatırzade Şöhret Bey isimli karakterin Batı özentiliği yüzünden girdiği gülünç durumlar konu edilmiş. Bu kişi gerek kıyafetteki şıklığı gerekse bir kadın kadar yüzüne gösterdiği önem ve süslenme nedeniyle Şık ismiyle anılır oluyor. Dönemin aslında Batı hakkında bir şey bilmeyen ama onlar gibi yaşamaya çalışırken kendini rezil eden bir takım insanları eleştiren kısa bir romandı. Türk Edebiyatı severlere tavsiye edebilirim.
ŞıkHüseyin Rahmi Gürpınar · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 20255,9bin okunma

Yazar Hakkında

Hüseyin Rahmi GürpınarYazar · 100 kitap
17 Ağustos 1864 tarihinde İstanbul'da doğdu. Hünkâr yaveri Mehmet Sait Paşa'nın oğlu olan Hüseyin Rahmi, üç yaşında iken annesinin ölümü üzerine, Girit'te bulunan babasının yanına gönderildi. İlkokula başladı ancak babasının evlenmesi üzerine altı yaşında tekrar İstanbul'a anneannesinin yanına gönderildi ve eğitimine burada devam etti. Yakubağa Mektebi, Mahmudiye Rüşdiyesi ve idadide okuyan Hüseyin Rahmi, tarihçi Abdurrahman Şeref Bey'in himayesiyle Mekteb-i Mülkiye'ye girdi (1878). Okulun ikinci sınıfında iken ciddi bir hastalık geçiren Hüseyin Rahmi buradaki öğrenimini yarıda bıraktı (1880). Kısa bir süre, Adliye Nezareti Ceza Kalemi'nde memur, Ticaret Mahkemesi'nde Azâ Mülazımı olarak çalışan Hüseyin Rahmi hayatını kalemiyle kazanmaya çalıştı. 1887'de Tercüman-ı Hakikat gazetesinde yazmaya başlayan Hüseyin Rahmi, ardından İkdam ve Sabah gazetelerinde mütercim ve muharrir olarak çalıştı. II. Meşrutiyet döneminde 37 sayı süren Boşboğaz ve Güllâbi adlı bir gazete çıkardı. İbrahim Hilmi Bey ile birlikte çıkardığı Millet gazetesi de uzun ömürlü olmadı. 1925-1927 yılları arasında yayımlanan Türk Kadın Yolu adlı derginin yazarları arasındaydı. Sonraki çalışmalarını İkdam, Söz, Zaman, Vakit, Son Posta, Milliyet ve Cumhuriyet gazetelerine neşretti. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde 5. ve 6. dönemlerde Kütahya milletvekili olan Hüseyin Rahmi, ömrünün son otuz bir yılını geçirdiği Heybeliada'daki köşkünde 8 Mart 1944 tarihinde öldü ve oradaki Abbas Paşa Mezarlığı'na defnedildi. Edebiyat hayatı Hüseyin Rahmi Gürpınar; İstanbul halkının toplumsal, töresel yaşantılarını, aile geçimsizliklerini, batıl inançlarını, yaşadığı çağdaki Türk toplumunun geçirmekte olduğu krizleri hümuristik bir mizah dehasıyla anlatır. Servet-i Fünûncuların yaşıtı olduğu halde, ayrı bir sanat görüşünü sürdürür. Romanlarındaki kahramanların çoğu 19. yy sonu İstanbul'un canlı, renkli insan, hayat manzaralarıdır. Eserlerinde Anadolu yoktur. Mizahı, güldürücü olduğu kadar, gülünç yönlerimizin yansıtılması, hicvedilmesi için gerekli bir araçtır. Hüseyin Rahmi, seçtiği tipleri seviyelerine uygun, ustaca konuşturur ve olayları gülünçlü, acıklı yönleriyle belirtir. Kuvvetli bir gözlem gücü vardır. Realist, natüralist bir görüşle "toplum için sanat" yapar. Ertem Eğilmez tarafından 1976 yılında çekilen Süt Kardeşler sinema filminin konusu Hüseyin Rahmi'nin Gulyabani (1913) isimli romanından uyarlanmıştır. Bağımsız sanatçılardan biri olarak da anılır. Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın romanları ve öyküleri yeni nesiller tarafından da kolayca anlaşılabilmesi için 1960 sonrasında içinde Mustafa Nihat Özön'ün de yer aldığı bir edebî kurulca sadeleştirilmişti. Bu sadeleştirme kimilerince yerinde bulunurken kimileri de özgün dilin dokunulmadan bırakılması gerektiğini savunmuşlardı. Kaynak: tr.wikipedia.org/wiki/Hüseyin_R...