Yazar:
Hüseyin Rahmi Gürpınar
Tahmini Okuma Süresi:
3 sa. 38 dk.
Sayfa Sayısı:
128
İlk Yayın Tarihi:
1889
Yayınevi:
İthaki Yayınları
Orijinal Adı:
Şık-Âyine
ISBN:
9786258401585
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Diğer Baskılar
28 diğer baskı · Tümünü Göster
Şık
1.667 okunmaÖzgür Yayınları · Nisan 2014 · 112 s.
Şık
1.579 okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · Ekim 2025 · 112 s.
Şık
450 okunmaBilgi Yayınevi · 2019 · 136 s.
Şık
333 okunmaCan Yayınları · Ocak 2025 · 128 s.
Şık
210 okunmaİthaki Yayınları · · 128 s.
Şık
151 okunmaKarbon Yayınları · Mayıs 2019 · 120 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Batılılaşma özentisi içinde olan Şöhret Bey ve onun bu hevesi yüzünden karşılaştığı birtakım gülünç olayların hikâyesi diyebiliriz bu kitap için. Asla sınır bilmeyen ve şıklık uğruna yapmayacağı aksiyon olmayan Şöhret'in bu macerasında Madam Pötiş'in kuklası olması işleri daha da eğlenceli bir hale getiriyor. Kitaptan oldukça keyif almamın yanı sıra bu eseri Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın on sekiz yaşında yazmış olduğunu öğrenince ayrı bir etkilendim. Herkese tavsiye ederim.
batı özentiliğinin primat devriİnceleme
İlk olarak 
Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç kitabı sayesinde tanışmıştım Hüseyin rahmi Gürpınar'la. Dili, anlatımı, üslubu, konulara bakışı ve ele alış şekli açısından dönemindeki birçok yazardan sıyrıldığını
Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç kitabı sayesinde tanışmıştım Hüseyin rahmi Gürpınar'la. Dili, anlatımı, üslubu, konulara bakışı ve ele alış şekli açısından dönemindeki birçok yazardan sıyrıldığınıŞık mısın gerçekten?Edebiyat
Kitabın çok gerçek hissettirdiğini belirtmekle başlamak istiyorum. Nedense günümüzde de ‘şıklık’ terimine ayak uydurmaya çalışan çok kişi var. Halihazırda kitabı okumayanlarınız var ise buradaki şık’lık tam olarak bildiğimiz ‘şık giyinmek’ anlamında değil. Daha çok kendini ‘sözde en iyi’ göstermeye çalışanların, verdiği çaba sonucu büründükleri duruma demiş yazar.
Başkarakter Şatırzarde artık görmemişlikten midir yoksa can sıkıntısından mıdır ( bence her ikisi de ) modaya işi abartarak uymaya çalışıyor.
Sonunu ayrı beğendim. Kendi kuyusunu kendi kazanlardan Şatırzade. Şuan toplumdaki beğeni korkusuyla kendine olur olmadık şeyler yapan çoğunluk gibi. 
Şık
Şık
Türk edebiyatı okumalarında üst üste Hüseyin Rahmi kitaplarıyla buluştuk son zamanlarda. Yani aşk nefret ilişkisi gibi oldu bizim aramızda yazarla diyebilirim. Bazı eserlerini sürüne sürüne bitirsem de ,hatta bazılarını yarım bırakmış olabilirim , bazılarının da sayfaları arasında akıp gidiyorum adeta.
.
.
Bugünse ilk eseriyle geldim diyebilirim. 18 yaşında kaleme aldığı binbir çekingenlikle Ahmet Mithat Efendinin gazetesine gönderdiği, Ahmet Mithat Efendinin eseri çok beğendiği halde Hüseyin Rahminin yazdığına inanmadığı ‘Şık’ romanı. Ahmet Mithat Efendi onun yazdığına inanarak dönemin en sükseli yayınlarını yapan Tercüma-ı Hakikat isimli gazetesinde manevi evladımdır notuyla yayınlamaya başlar. Yazıldığı dönemden de ileri zamanları görmüş gibi batı sevdasında olan bu vatanın evlatlarının , alafranga adetleri taklit etmek uğruna içine düştükleri trajikomik halleri alaylı bir dille hicvediyor. Hem tarzı hem de konuyu tadında bırakması açısından benim için keyifli bir okumaydı diyebilirim.
.
.
“Kötü işlerin yapılması da taklit edilmesi de kolaydır. Asıl güçlük faydalı işleri taklit edebilmektir.”
Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın ilk romanı olan bu kitabı, 18 yaşında yazmıştır. 18 yaşında o devirde ki toplumu eleştiren, gözlemleyen, doğu kafasıyla batı özentiliğini böylesine güzel bir perspektiften yazarak Türk edebiyatı tarihine güzel mesajlar vermiş. Hikayede batının sadece giyim kuşamına, diline, hızlı yaşam tarzına, tüketimci olmasına, hayran kalan Satırzade Şöhret bey’ in yaşadığı birtakım gülünçlükler ve bana göre tam anlamıyla komedisi anlatılıyor. Bizim bu Şık dış görünüşüne o kadar önem verir ki moda neyse ona uyar adı moda ama kendisini sürekli soytarıya benzetiyor. Bir de Şık’ın sevgilisi madam potiş var, şık’ı sadece kullanma amaçlı birlikte o kadar ki hatta bu kadın yüzünden şık’ın başına gelmeyen kalmıyor ne gülünçlükler ne kepazelikler yaşıyorlar ama adam o kadar saf ki anlamıyor bazı şeyleri. Adam çalışmayı sevmiyor yalnızca sevgilisi ile gezip tozmayı gece hayatını seviyor. Annesinin küpelerini çalarak macerasına başlıyor ama ne rezillikler yaşayacak habersiz. Çok fazla spoiler vermeden şunları ekliyorum batının yalnızca modasına içkisine kadın-erkek ilişkilerine göz önünde bulundurup onların gelişimlerini, başarılarını bilim hakkında yaptıklarını benliğimize ve toplumumuza almazsak yalnızca yok olmaya, hayatta yer edinememeye ve dibe vurmaya mahkum kalırız ne doğu ne batı oluruz.
Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın yazdığı ilk roman. Diğer romanlarında karşıma çıkan yazara özgü mizahi havayı burada daha fazla hissettim. Henüz işlenmemiş ham bir enerji aldım okurken, bunun sebebi kitabı on sekiz yaşındayken yazmış olması olabilir. Potansiyelinin saygı görmesi ve yazarın bugünlere gelmesi edebiyatımız için büyük şans. Eğlenceli bir hikayeydi hatta tempo biraz fazla yüksekti. Eleştirim o olabilir. Ama genel olarak Hüseyin Rahmi'ye hayran olmamak elde değil. İyi ki yazmış. 'Şık' tiplemesi üzerinden yapılan gösteriş budalalığı eleştirisi düşündürücüydü. Hatta Hüseyin Rahmi günümüzde yaşasa sosyal medyadaki gösteriş kültürü hakkında ne düşünürdü diye geçirdim içimden. Eminim bununla ilgili de müthiş bir mizahi eleştiri yazardı :)
Güzeldi, biraz tebessüm etmek ve 1880lerin Beyoğlu'sunda gezinmek istiyorsanız tavsiye ederim.
Şık, Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın ilk kitabıdır, eseri yazmaya başladığı sıralarda 18 yaşında bir öğrencidir. Yazar bu eserin ilk bölümünü önce Ahmet Müthat Efendi'ye göndermiştir. Ahmet Mithat Efendi, Tercüman-ı Hakikat'te yayımladığı bir yazıyla Hüseyin Rahmi'yle bizzat tanışmak istediğini belirtir.
Ahmet Mithat Efendi romanı o kadar hatasız ve başarılı bulur ki, bunu 18 yaşında bir gencin yazdığına inanmaz ve Hüseyin Rahmi'ye bunu yazmana yardım eden kimse o gelsin der. Ancak Hüseyin Rahmi hiç yardım almamıştır. Ahmet Mithat Efendi, yazmaya devam etmesini ister ve hepsini gazetesinde yayımlar. Kısa bir süre sonra da gazeteye verdiği bir yazıyla Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın artık manevi oğlu olduğunu duyurur.
Eğlenceli yazım diliyle "ŞIK" bir komedi örneği. Yazar alafrangalığa özenen bir gencin, özentiliği yüzünden başına gelen talihsizlikleri güldürü ögeleriyle süsleyerek anlatmış. Dönemi ve yazarın ilk eseri olduğu göz önüne alınarak incelendiğinde, son derece başarılı olduğunu görebiliyoruz. Meraklılarının mutlaka okunması gereken bir Türk klasiği.
Yazarın on sekiz yaşında yazdığı ve bunu sunduğunda kendisinin yazdığına inanmadıkları için ağladığı, yazarın ilk romanıdır. Günümüzde olduğu gibi 19. yüzyılda da batıya,alafrangalığa fazla düşkün olan gencin başından geçen olayları mizahi bir biçimde anlatır. Bunun için ‘özenti’ kelimesini kullanacağım çünkü Genç o kadar özentidir ki araştırmadan, neyin; neden, nasıl ,ne amaçla yapıldığını bilmeden etrafta duyduklarına ve dışarıdan gözlemlediğine göre yaşamaya çalışır
. Hayatındaki kadını dahi ona göre seçer,ailevi değerlerini ve ahlakını bunun için bozar,toplumda gülünç duruma düşer.Halbuki bundan zararlı çıkar. Günümüzde Taksim, Pangaltı, Karaköy,Haliç gibi yerlerde geçen Ermeniler,Frenkler,İngilizler gibi çoklu millet ve kültür çatısı altında dönemin toplumsal yapısını da yansıtan bir eserdir.
Bir Alafrangalaşma Eleştirisi Olarak "Şık"
Bu inceleme komplike bir metin içermeyecek ama kısaca fikirlerimden bahsetmek istiyorum. Gürpınar bu eserinde yarattığı Şatırzade Şöhret bey üzerinden yanlış batılılaşmayı ya da kitapta daha yaygın
Şık
Hüseyin Rahmi Gürpınar
Hüseyin Rahmi abimiz bu kitabı 1888 yılında yazmış. Ancak daha sonra kitapta bazı değişikliklere giderek 1920 yılında ikinci baskıyı çıkarmış. İthaki baskısı 1920 ikinci baskıyı baz alarak hazırlanmış.
Şık romanı, Hüseyin Rahmi'nin Ahmet Mithat Efendi'nin kitabı okuduktan ve çok beğendiğini söyledikten sonra gözyaşı döktüğü bir kitapmış. Çünkü Hüseyin Rahmi abimizin yazdığı ilk romanmış ve 18 yaşındaymış. Ben olsam ben de ağlardım.
Şöhret Bey isimli bir karakterimiz var. Bu adam dış görünüşüne fazla önem verip günümüz tabiriyle popüler olmayı seven bir tip. Bir de bunun sevgilisi var, Madam Pötiş. Bu kadın da kurnaz. Parmağında oynatıyor Şöhret Bey'i. Eğlenmekten de geri kalmıyor haliyle. Bir de köpek var, Drol. Hikayenin en önemli karakteri bence bu köpek. Kitabın arka planında dönemin çoğu eserinde görülen Doğu-Batı çatışması yer alıyor.Yazar Hakkında
Hüseyin Rahmi GürpınarYazar · 100 kitap
17 Ağustos 1864 tarihinde İstanbul'da doğdu. Hünkâr yaveri Mehmet Sait Paşa'nın oğlu olan Hüseyin Rahmi, üç yaşında iken annesinin ölümü üzerine, Girit'te bulunan babasının yanına gönderildi. İlkokula başladı ancak babasının evlenmesi üzerine altı yaşında tekrar İstanbul'a anneannesinin yanına gönderildi ve eğitimine burada devam etti. Yakubağa Mektebi, Mahmudiye Rüşdiyesi ve idadide okuyan Hüseyin Rahmi, tarihçi Abdurrahman Şeref Bey'in himayesiyle Mekteb-i Mülkiye'ye girdi (1878). Okulun ikinci sınıfında iken ciddi bir hastalık geçiren Hüseyin Rahmi buradaki öğrenimini yarıda bıraktı (1880). Kısa bir süre, Adliye Nezareti Ceza Kalemi'nde memur, Ticaret Mahkemesi'nde Azâ Mülazımı olarak çalışan Hüseyin Rahmi hayatını kalemiyle kazanmaya çalıştı.
1887'de Tercüman-ı Hakikat gazetesinde yazmaya başlayan Hüseyin Rahmi, ardından İkdam ve Sabah gazetelerinde mütercim ve muharrir olarak çalıştı. II. Meşrutiyet döneminde 37 sayı süren Boşboğaz ve Güllâbi adlı bir gazete çıkardı. İbrahim Hilmi Bey ile birlikte çıkardığı Millet gazetesi de uzun ömürlü olmadı. 1925-1927 yılları arasında yayımlanan Türk Kadın Yolu adlı derginin yazarları arasındaydı. Sonraki çalışmalarını İkdam, Söz, Zaman, Vakit, Son Posta, Milliyet ve Cumhuriyet gazetelerine neşretti. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde 5. ve 6. dönemlerde Kütahya milletvekili olan Hüseyin Rahmi, ömrünün son otuz bir yılını geçirdiği Heybeliada'daki köşkünde 8 Mart 1944 tarihinde öldü ve oradaki Abbas Paşa Mezarlığı'na defnedildi.
Edebiyat hayatı
Hüseyin Rahmi Gürpınar; İstanbul halkının toplumsal, töresel yaşantılarını, aile geçimsizliklerini, batıl inançlarını, yaşadığı çağdaki Türk toplumunun geçirmekte olduğu krizleri hümuristik bir mizah dehasıyla anlatır. Servet-i Fünûncuların yaşıtı olduğu halde, ayrı bir sanat görüşünü sürdürür. Romanlarındaki kahramanların çoğu 19. yy sonu İstanbul'un canlı, renkli insan, hayat manzaralarıdır. Eserlerinde Anadolu yoktur. Mizahı, güldürücü olduğu kadar, gülünç yönlerimizin yansıtılması, hicvedilmesi için gerekli bir araçtır. Hüseyin Rahmi, seçtiği tipleri seviyelerine uygun, ustaca konuşturur ve olayları gülünçlü, acıklı yönleriyle belirtir. Kuvvetli bir gözlem gücü vardır. Realist, natüralist bir görüşle "toplum için sanat" yapar. Ertem Eğilmez tarafından 1976 yılında çekilen Süt Kardeşler sinema filminin konusu Hüseyin Rahmi'nin Gulyabani (1913) isimli romanından uyarlanmıştır. Bağımsız sanatçılardan biri olarak da anılır.
Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın romanları ve öyküleri yeni nesiller tarafından da kolayca anlaşılabilmesi için 1960 sonrasında içinde Mustafa Nihat Özön'ün de yer aldığı bir edebî kurulca sadeleştirilmişti. Bu sadeleştirme kimilerince yerinde bulunurken kimileri de özgün dilin dokunulmadan bırakılması gerektiğini savunmuşlardı.
Kaynak: tr.wikipedia.org/wiki/Hüseyin_R...
