Varoluşçu Psikoterapi
Irvin D. YalomYazar:
Irvin D. Yalom
Çevirmen:
Zeliha İyidoğan Babayiğit
Tahmini Okuma Süresi:
21 sa. 46 dk.
Sayfa Sayısı:
768
Basım Tarihi:
Ekim 1999
Yayınevi:
Kabalcı Yayınevi
Orijinal Adı:
Existential Psychotherapy
ISBN:
9789758240128
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Hayatıma dair en derin soruların kapısını aralayan kitaplardan biri oldu Varoluşçu Psikoterapi. Bu eser, sadece psikolojinin sınırlarında dolaşan bir çalışma değil; insanın çıplak hakikatine, savunmasız varlığına ve zamanla yarışan ruhuna tutulan keskin bir aynadır. Okudukça anladım ki, insanın asıl mücadelesi dışarıyla değil, kendi varlığıyla.
Kitap bana, yaşamın dört büyük gerçeğini — ölüm, özgürlük, yalnızlık ve anlam arayışı — bir teori değil, bir kader gibi sundu. Ölümün kaçınılmazlığı, bende tuhaf bir şekilde karanlık değil, canlılık hissi uyandırdı. Yaşamak için sonsuz zamanım olmadığını, bu yüzden her anın bir seçim, her seçimin de bir bedel olduğunu fark ettim. Ve belki de insanın özgürlüğü, tam da bu sınırlılığın içinde başlıyordu.
Özgürlük kavramı kitaptan taşarcasına ağırdı: Kendi hayatımın sorumluluğunu üstlenmediğim sürece hiçbir şey değişmeyecekti. Başkalarını, şartları, kaderi suçladığım her an, aslında kendi rotamı teslim ediyordum. Anladım ki insan, kendi hayatının mimarı olmak zorunda; aksi hâlde yaşam, insanı kendi içinde yutan bir akıntıya dönüşüyor.
En sarsıcı yüzleşme ise yalnızlık üzerineydi. Sosyal kalabalıkların içinde bile insanın özünde tek başına olduğunu okumak değil, hissetmek meseleydi. Nihai kararları, nihai korkuları ve nihai yüzleşmeleri kimse bizim yerimize üstlenmiyor. Bu gerçek önce ürkütücü geldi, sonra özgürleştirici: Kendime ait bir iç oda olduğunu ve o odanın kapısını açmadan hiçbir iyileşmenin mümkün olmadığını anladım.
Kitap, anlam arayışını bir lüks değil, ruhun zorunlu nefesi olarak gösterdi. Hayatın amacı dışarıda hazır bir cevaptan ibaret değil; insanın cesaretiyle şekillenen bir yaratım. Bu düşünce beni, yaşadığım her şeyin pasif bir kader değil, aktif bir tercih olabileceği fikrine taşıdı. Acının bile, ona bir anlam
Varoluşçu psikoterapi, orijinal adı existential psychotherapy olan Irvın Yalom’un tuğla gibi kitabıdır. Bu tuğlada varoluşçu psikoterapi 4 aşamada inceleniyor:
Ölüm
Özgürlük
Yalıtım
Anlamsızlık
Ölüm
kitabın ilk bölümü olan ölüm kısmında, insanların bir gün ölecek olmalarıyla ilgili duydukları endişe, daha doğrusu anksiyete işleniyor. ölümün gerçekliği ile ilk kez yüzleşilen çocukluk çağlarında, çocukların ölüme bakış açısı ve bu bakış açısının çocuk büyüdükçe, kişinin karakterini nasıl şekillendirdiği de belirtilmiş.
Antik çağdan birisiydi sanırım, namı da "l" ile başlıyordu; araştırmak gelmedi içimden, şöyle buyurmuştu kendisi: "ölüm varken ben yokum, ben varken ölüm yok. o halde korkacak ne var?" (hepinizin elinin altında bilgisayar/telefon var araştırıp bulursunuz elbette kimin sözü olduğunu, ben metnin akışını bozmayayım(!) dilersem sözün sahibinin adını da buraya eklerim.) varoluşçu psikoterapi kitabı, ilk bölümünde bu sözün anlamını kanıksayamayan insanların nasıl bir terapiyle iyileşebileceklerini detaylı bir şekilde olmasa da, örnekler vererek bize anlatıyor. bir psikoterapist mutlaka kitabın bu kısımlarından benim bu kitaptan faydalandığımdan daha çok yararlanacaktır ama taze bir ölümden sonra okumaya başladığım bu kitap kimi miniminnacık yaralarımı iyileştirdi diyebilirim.
Özgürlük
kitabın ikinci kısmı özgürlük bölümünde ise sorumlulukları tarafından kısıtlanan insanoğlunun sorumluluktan kaçma meylinde olması ama bir yandan da bu kaçışı göze alamaması ikilemi ele alınmış. bu bölümde ilginç oluşumlardan söz ediliyor. hani şu manifestolar yayınlayarak "hayatınızın dizginlerini ele alın." , "değiştirebileceğiniz tek şey kendinizsiniz" vs gibi mottoları olan organizasyonlar işte. bu organizasyonlar hakkında çok renk verilmemiş olsa da çok da
10/10
2017 100. kitabı
Varoluşçu psikoterapi? Nedir bu?
"bireyin var olmasından kaynaklanan endişelere odaklanan dinamik bir terapi yaklaşımıdır." diye yanıtlar Yalom. Ve "varoluştan" kaynaklanan nihai kaygıları şu temeller üzerine oturtur: (1)Ölüm; bireyin varlığını sürdürme eğilimi ile ölümün kaçınılmaz oluşunun farkındalığı arasındaki çatışma. (2)Özgürlük; bireyin farkına vardığı dışsal yapının yokluğu(zeminsizlik) ile zemin ve yapı için duyduğu arzu arasındaki çatışma. (3)Yalıtım; mutlak kişisel yalnızlığımızın farkındalığı ile daha büyük bir bütün olmaya duyduğumuz arzu arasındaki çatışma. (4)Anlamsızlık; anlamsız bir evrendeki bireyin anlam arayışından doğan çatışma.
Geleneksel dinamik yapının(psikanalitik) aksine varoluşçu psikoterapi şöyle bir formül önerir:
Temel Anksiyetelerin Farkına Varma >Anksiyete>Savunma Mekanizması
Bu hayranlık uyandırıcı eserde Yalom bu temel formülasyonla, nihai anksiyeteleri ile ve bunların sonucu olarak değişen psikopatoloji paradigmalarını ilk defa bu kadar "bir arada" kılabilmiştir. Doğası gereği varoluşçu kuram terapistler tarafından anlaşılmaz ve yeterince bilimsel olarak görülmez. Ancak eser terapistlere güven sağlayıcı/oluşturucu varoluşçu bir perspektif sağlar. Üstelik klinik deneyimler, araştırma bulguları, filozoflar, felsefi paradokslar, zengin sanat ve edebiyat malzemeleri, geniş literatür taraması ile eser hem niteliğini ortaya koymakta hem estetik bir bütünlük kurmakta. Elbet Yalom'un dili de bunda etkin; oldukça anlaşılabilir kılma güdüsü sezilmekle birlikte amacına ulaşmaya çalışırken onu olanaksız kılmamıştır.
Eserde özellikle beni hoşnut kılan şey ise Yalom'un varoluşçu kuramı oluştururken(eserde) farklı hatta karşıt sayılabilecek kuramları benimsemiş ya da o kuram içinde doğmuş teorisyenlerin görüşlerini de varoluşçu psikoterapiye katkı
--Kitap hakkında spoiler içerebilir--
Kitabı kısaca özetleyecek olursam kitap her insanın var oluşundan kaynaklı endişelere odaklanan bir terapi yaklaşımını ele alıyor ve insanların var oluş kaygılarını dört temel başlık altında inceliyor. En bilindik kaygı ölüm, en kolay korkuya neden olanı da bu. Şu anda varız, ama bir gün olmayacağız ve bundan kaçamıyoruz. Bunun bilincinde olmanın verdiği korku. İkincisi özgürlük, her ne kadar olumlu bir anlam taşısa da aslında kişilerin tamamen kendi dünyasından, seçimlerinden ve hareketlerinden sorumlu olmasından kaynaklı endişe getiren bir özgürlük kavramından bahsediyor. Üçüncüsü ise yalıtım yani her ne kadar çevrenizde insanlar da olsa en sonunda o insanlarla aranızda olan boşluğunuz. O insanlar her daim yanınızda değil, olamazlar da. Var olurken tek başınızaydınız, ayrılırken de tek başınıza olacaksınız. Sonuncusu ise anlamsızlık. Yani eğer ölmek zorundaysak ve her birimiz aslında kendi dünyamızda tek başımızaysak o zaman hayatın anlamı nedir? Neden yaşıyoruz ve nasıl yaşamalıyız?
Benim için oldukça dolu dolu bir kitaptı ve kapağı kapattığımda bir süre durup bir yandan köpeğimi okşadım bir yandan da boşluğa bakarak düşündüm.
ŞAH-ESER
Yıkan, bozan, dönüştüren, kabus gördürten, değiştiren, başkalaştıran, insanlaştıran ve maddeleştiren bir felsefe, bir diyalektik... Yıllar önce okuduğumda yarıda bırakmıştım çünkü sarsmıştı. Tekrar cesaret edip devam ettiğimde, artık ortada başka bir ben vardı. Bu kitap beni "Varoluşçu" yapan kitaptır. Maceram öyle başladı. Öğrenme ve yaşama... Okuyun fakat poponuzun pembe bir gül sulu pudralı pamukla silinmesi gibi bir hisse kapılmayacaksınız. Yumruk yemeye de tekme yemeye de hazır olun. Bununla ilgili çok yazı yazdım aslında. Çok uzun olduğu için buraya alamıyorum. "4 Dehşet" yazımın girişini koyuyorum. Varoluşçu Psikoterapi'nin şerhi niteliğindedir:
Bilen bilir, kalabalık laflardan, gitmeyen misafirlerden ve mıymıntı konuşmalardan hazzetmem. O yüzden internette bulduğunuz dolambaçlı tarifler yüzünden arkanıza bakmadan kaçtığınız o “Vâroluşçuluk” hakkında sade bir sohbet yapacağız. Bilen bilir, felsefi jargonla düz duvarı bulmaca gibi göstermekte de mahirim ama az konuşmak, çok konuşmaktan güçtür, bilirim. Vâroluşçuluk… Ne ola ki? İlginizi çekeceğini düşünüyorum çünkü teori o ki tüm hayat sorunlarımız, haydi mütevazı olalım, tüm psikolojik sorunlarımız ona dayanıyor imiş.
Filancanın falancanın Varoluşçuluğu da var ama ben kendiminkini anlatayım.
Üç tip vâroluş var.
Taş, toprak ve kuru yaprak, su, ateş ve havanın varlığı cansızdır. Öyle idik bir zamanlar. Hatırlamıyoruz. Yani, cansız. Cansızın tek ödevi çözünmek dağılmak, çürümek, düşmek. İlk varoluş şekli çürüme.
İkincisine canlı veya beşer denebilir ki bakteri ile suyun farkıdır kendisi veya ölü karınca ile dirisinin. Taş toprak düşer de kedi ve kuş hareket eder. Şizofren’de örnekti, rüzgârda uçan kuru yaprak ile direnmeye çalışan kelebek kıyası. Yani canlı olan her şey ürer, hayatta kalmak ister, çürümeye
Üniversite 1.sınıfta hocamız derse geç kalanlara kitap aldırırdı daha sonra o kitapları sınavda en yüksek puanı alana hediye ederdi. Bu kitapta bu şekilde elime ulaştı, alan arkadaş içine not yazmıştı haftalık harçlıklarımla aldım diye yıllar sonra o notu tekrar görmek beni mutlu etti ayrıca. ikinci okuyuşumda daha derin kavradığımı söyleyebilirim. Kitap teorik olarak teknik detayları inceliyor.
Psikodinamik yaklaşımları 3 e ayırabiliriz.
1-Freudyen yaklaşım
2-Neo-Freudyen yaklaşım
3-Varoluşçu yaklaşım
Bu kitap varoluşçu yaklaşımın 4 temel kaygı üzerine kurulu olduğunu söylüyor ve bu kaygıları gidermek için klinik öneriler sunuyor. Bunlar :
1- ölüm
2-özgürlük
3-yalıtılmışlık
4-anlamsızlık
Bireyin varoluşsal anksiyetelerini geniş bir felsefi perspektiften ele almaktadır.
Kitap biraz kalın olsa da akıcı bir şekilde okunabiliyor. Özellikle psikoloji alanında çalışanlar için.
Sosyal bilimler alanında okuduğum ilk kitaptı.2002 yılında okumuştum.Voruluşçu felsefeyi gayet iyi bir şekilde psikolojiye uyarlayan bir kitap.Kitapta genel olarak; tüm insanların bilinaltında yer alan ortak duyguların Freud psikolojisiyle analizi yapılıyor. Ölüm korkusu mesela..Tüm insanlar ölümden korkarlar..Ama ölüm anındaki 10 saniyelik süreden mi korkarlar yoksa "unutulup gitmekten" mi korkarlar? Bazı insanlar bu ölüm korkusunun arkasında yatan "yokolup gitme korkusuna"; bir peygamber/ felsefi önder/psikiyatrist gibi bir kişinin tüm öğütlerini ve önergelerini uygulayarak çözüm bulmaya çalışmıştır. Bu şekilde , ölüm korkusunu yenmeye çalışmışlardır. Bazı insanlar; dine girerek bu yokolma korkusuna çare bulmaya çalışmış. Bazı insanlar da, dünyada kendilerine ait bir iz bırakarak bu yokolma duygusunu yenmeye çalışmışlardır. Örneğin, ileri derecede kanser hastası olan bir kişi, ileri yaşına ve hastalığına rağmen resim sergisi açmaya ya da yüksek bir dağa tırmanarak bu yokolmaya direnmeye çalışmıştır.Beni çok etkileyen bir kitap oldu..
Hala okumaktayım. İnsanın kendini tanımasında yol gösterici, sağlam bir kitap. Yalnız şunu söylemeden edemeyeceğim; kitap kapağı bu kadar çirkin olmak zorunda mıydı acaba? Kabalcı'nın bu konuda bi kere daha düşünmesi gerek bence.
Edit: Uzun soluklu bir okuma oldu. Zaten birden okuyup sindirilecek bir kitap değil. Varoluşa dair hepimizin yaşadığı sıkıntılara açıklık getiriyor yazar. Ölüm anksiyetesine çok geniş bir bölüm ayrılmış. Diğer bölümler ise Özgürlük (Sorumluluk-İsteme), Yalıtım ve Anlamsızlık.
Varoluşcu psikoterapi dediğimizde aklımıza gelecek öncü isimlerden birisi olan Irvin Yalom kitabıyla psikoloji camiasında gerçekten yerinin orijinalliğini koruyor. Kitabında Ölüm, anlamsızlık, yalnızlık, özgürlük gibi konulara değinen ve bu kavramların insan psikopatolojilerini nasıl etkilediğini ve de en sonda bir vaka incelemesiyle güzel bir yazım akışı olduğunu söylemeden geçemeyeceğim. Kitabı okuyacaklara tavsiyem sakin ve dinç kafayla okumaları çünkü o kadar bilgi var ki bu bilgileri hazmedebilmeniz çok önemli. Psikoloji alanında çalışıyorsanız başucu kitaplarınızdan biri olmalı.
Yazar Hakkında
Irvin D. YalomYazar · 37 kitap
Yahudi asıllı Amerikalı psikanalist, psikiyatrist, psikoterapist ve yazar.
Profesör unvanına sahip olan Yalom, Standford Üniversitesi'nden emekliye ayrılmış olup, alanında oldukça zengin bir yapıya sahip, bilimsel kitapların ve romanların sahibidir. Yalom, varoluşçu psikoterapinin en önemli yaşayan temsilcilerinden biridir. Aynı zamanda Uluslararası Sigmund Freud – Psikoterapi 2009 ödülünün de sahibidir.
Washington, DC'de dünyaya gelen Yalom'un Yahudi kökenli ailesi, I. Dünya Savaşı'nın bitmesinden kısa bir süre sonra Polonya sınırlarına yakın bir Rus kasabası olan Celtz'ten ABD'ye göç etmiştir.
ABD'nin en etkili psikanalistlerinden biri olarak kabul edilen Yalom'un, kendine akıl hocası olarak kabul ettiği kişi Jerome D. Frank'dı. Yalom, psikanalistler içinde sürekli olarak kritize edilen psikanalizin geliştirilmesinde öncülük yapmış ve aynı zamanda psikanalizdeki uzun ama etkileyici yeni rehabilitasyon yöntemleriyle insanın psikolojik rahatsızlıklarını yeniden ve daha iyi anlamayı sağlarken, uyguladığı yöntemlere has içeriklerle dolu yazdığı romanlar onun edebiyat dünyasında da yer edinmesine yardımcı olmuştur.
Irvin David Yalom, toplum bilimci ve yazar Marily Yalom ile evlidir. Bu evlilikten dört çocukları olmuştur. Kaliforniya, Palo Alto'da yaşamaktadır. Yazdıklarında kullandığı genel metafor psikanalitiktir ve felsefeyle de iç içedir. Grup terapilerinde uyguladığı varoluşçu yöntem, klasik bir yöntem olsa da Yalom, bunun günümüz psikanalizinde deforme olmasını engelleyen çok daha sonuç alıcı bulgularla devam ettirmiştir.
