Yazar:
Tahsin Yücel
Tahmini Okuma Süresi:
4 sa. 57 dk.
Sayfa Sayısı:
175
Basım Tarihi:
Eylül 1975
Yayınevi:
Bilgi Yayınevi
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Vatandaş takma adıyla ayakyollarına yazılar yazan roman kahramanı neden bu yolu seçtiğini şöyle anlatıyor. “bayağılıkların bolluğu kafaları, gönülleri köreltti, güzeli çirkinden, yanlışı doğrudan seçilmez etti; kötü yazar iyi yazarı kovdu. Bu durumda, emeğimin karşılığı biraz para, biraz da ün olacaktı. Ben adsız özgürlüğümü yeğ tuttum. Üzgün de değilim doğrusu. Başarılarınızı gördükçe, silinmişliğimin değerini daha iyi anlıyorum: istesem de sizler gibi olamazdım hiçbir zaman. Beni konuşmaya zorlayan, içimden fışkırıp çıkmak, kendim gibi adsız sansız insanlara ulaşmak isteyen bir ses vardı benliğimde, benim işim bu sesi duyurmaya çalışmaktı, hepsi bu kadar: (sayfa 14 bilgi Yayınevi)
Edebi gücünü anonimlikten, eleştiri gücünü vatandaşlıktan alan bir adamdır kahramanımız. Hem Şaban Baş, hem Volkan Taş'tır o. Hepsini eritir içinde, Vatandaş olur. İçinde tutamadıklarını tuvalet kapılarının arkasına yazar, ki fikirlerin rahmidir orası bilirsiniz. Tebeşiri ve kalemiyle sesini duyurur, akıllara karpuz kabukları düşürür, eğlendirir, sinirlendirir. Kimi zaman aynı tuvalete ikinci kez düşer yolu ve bazen ödül de alır buralarda, kendi yazısının altına iliştirilmiş bir "Bravo" ile. Çok sıradan bir adamdır Vatandaş ama her sıradan adamda olduğu gibi çok farklı bir yerden bakar dünyaya. Sesini duyurmaktan bunca korkan bir adamın, içindeki diğer adamlarla birleşip gümbür gümbür bağırmayı öğrenmesi ilham vericiydi. Tavsiye ederim. =)
Bir kişi düşünün, korkak mı korkak, pısırık, utangaç, hafif kaçık ama yaşamı, insanları çözmüş. Hayatın keşmekeşinde boğulmamak ya da kaybolmamak için umumi tuvaletlere yazıyor düşüncelerini bu " Vatandaş". Bir akşam vakti karşılaştınız ve konuşmaya başlıyor sizinle, yaşam, insanlar, haksızlıklar üzerine sabaha kadar süren bir söylev... Kitabı okumaya başladığım gibi bitirdim, ilk basımı 1975 olmasına rağmen sanki günümüzün Türkiye'sini ve ülkem insanını anlatıyor, bir memlekette hiç mi değişim olmaz? Okumaya çok geç kaldığımı düşündüm, siz geç kalmayın.
Baştan diyeyim, yazar öldü diye koşarak kitabını almak için DR mağazasına gitmedim. İstanbul toplantısında okunacakmış diye çıktım aramaya. Zaten kitabı ararken yazarın yeni öldüğünü ve bu yüzden toplantıda bu kitabın seçildiğini anladım. Hatta DR'ye gittiğimde kitabı veren abi de "bu kitaplar da geçen hafta yazar öldükten sonra geldi" demesi beni hiç şaşırtmadı. Bu nedir arkadaş yeni ölen bir yazarı bestseller yapma aşkı nereden geliyor? Aynı durum Yaşar Kemal ve Marquez öldükten sonra da olmuştu. Yazara olan taziyemizi mi belirtiyoruz nedir bu? Bu durumun çok da sağlıklı olduğunu düşünmüyorum ve derhal terkedilmesi gerektiğini düşünüyorum. Hele nitelikli bir okuyucu hiç yapmasın.
Hafif spoiler içerir.
Neyse fazla uzatmadan kitaba geçeyim. Kitapta bir adamın bazı şeyleri sorgular bir şekilde konuşmaları gibi geçiyor. Karakterimiz yazdıklarında o kadar daldan dala atlıyorki stand-up gösterisi izler gibi bu ne demişti falan oluyorsunuz. Karakterimiz direk yoksul bir aileden gelmiş olup hayatın acılarını bizzat yaşamış biri olduğu için bu da onu sorgulayıcı bir karaktere bürümüş. Yazarın mesajı da az kendi fikriniz olsun, öyle her fikre bağlanmayın, sorgulayın, yanlışları açık açık söyleyin falan filan. Karakterimiz de işte böyle biri, ayakyollarındaki duvarlarında durmadan bir şeyleri eleştirip duruyor. Tabi karakterimizde bazı mallıklar var. Mesela gül gibi kızı bırakıp gidiyor kendi deyimiyle soğan kokan bir kadınla birlikte oluyor. Ve bu durumdan hoşnut olmasa da hiçbir şey yapmıyor. Kardeş nerede kaldı eleştirer tavrın? Bu durumdan da anlıyoruz ki karakterimiz o kadar da cesur biri değil. Zaten kendsi de belirtiyor cesur olmadığını. Polisten o kadar korkuyorki karakterimiz polis gördü mü yolunu değiştiriyor. Fazla uzatmayayım. Dili öyle ağır bir kitap da değil.
Iyi bir stand up gosterisi gibiydi kitap bence.. Hani bir anda kendinizi gosteriden soyutlarsiniz ve dusnursunuz, 'Bu konuya nereden geldik" diye ve daha 3 konu evvelini bile hatirlayamadiginizi hayretle farkedersiniz. Ayni etkiyi yaratti kitap bende. Sayfanin ortasinda durum dusundum "bu konuya nasil geldik" diye ve her seferinde animsayamadigimi saskinlikla farkettim.
Kitap aslinda bastan sona "alinti" niteliginde harika tespitler ve cumlelerle dolu, hatta tum kitabi alinti olarak paylasmak istedigim anlarim da oldu...
Kitap aslinda bir deneme yazisi... Kendisini "Vatandas" olarak tanimlayan ve toplumsal haksizliklar ve yanlislara karsi sesini umumi tuvaletlerin duvarlarinda duyarmayi secmis bir "yazarin" bir aksam tanistigi bir adama anlattigi hikayesini konu almaktadir. Kimi zaman gulduren, kimi zaman size "yok artik daha neler" dedirten enteresan bir hikaye..
Merhabalar, burada yaptığım ikinci kitap incelemesi. Tahsin Yüceli daha önce hiç okumamıştım. Kitabın arka sayfasına bakarken bir şans vermem gerekli diye düşündüm. Çünkü bu ara kitapçılarda veya internet sitelerinde Tahsin Yücel eserleri çok karşıma çıktı.
Kitap bana dostoyevski den yeraltından notları eserini anımsattı. Zaten yazarında bu eserden etkilendiğini kitabın arkasına baktığınız zaman görebilirsiniz. Eser yeraltından notların anlatımına o kadar benziyorki dostoyevski sevenlerin bu esere de bakmasını tavsiye edebilirim.
Kitabın anlatımı oldukça anlaşılır. Bir çok cümle beni oldukça etkiledi. Belkide bu yüzden en çok alıntı yaptığım kitaplar arasında şuan. Akıcı bir dili var. Kimi yerler karmaşık olsa da okuyucuyu sıkmıyor. Zaten kitap sayfa itibariyle de oldukça az sayılır. Lakin tespitleri, ve cümleler ile dolu dolu bir okuma ve düşünme keyfî sunuyor sizlere.
Okuyun, okutunuz efendim. Keyifli okumalar...
Başka bir incelemede görüşmek üzere... Herkese bol okumalı günler...
O, haksızlıklar karşısında susmayan, başkaldıran bir yazar! O, para karşılığında kalemini (tebeşirini) satmayan onurlu bir adam! O, Vatandaş!
Ne gazete, ne dergi, ne de kitaplarda var yazdıkları. Nerelere mi yazıyor? Onu da kitabı okuyunca öğrenin. Ama mutlaka öğrenin!
mutlaka okuyunEdebiyat
Üç bölümden oluşan eserde anlatıcı, kendisinde bulunan, birbiriyle çatışan üç karakter ile kendisini, çevresini, sanat ve edebiyat eserinin niteliği ve aydın-entelektüellerin dünyasını önümüze seriyor. Eser, toplumsal yozlaşma ve çürümeyi ele alırken eleştirisini daha çok buna karşı çıkan, yeni ve ileri olduğunu öne süren aydınlara yöneltiyor. Bahsettiği ve yazarın kendisin de bulunduğu cenahtaki popülerlik, çok satma arayışları ve bununla birlikte kendileri gibi düşünenlerle oluşturdukları platformlarda başka seslere düşüncelere izin vermemeleri, aşağı ve hor görmeleri anlatıda ki köyden gelen yoksul ve feodal kültürü halen bünyesinde barındıran "Şaban Baş"'ı çileden çıkarıyor. Tüm bu çürümüşlüğe karşı çıkan, kendinden emin ve sözünü esirgemeyip adeta patlayan "Volkan Taş" anlatıcının olmak istediği güçlü karakteri simgeliyor. Bu iki karakterin çatışması ile de hepimizin bildiği ve her gün şahit olduğu bildik "Vatandaş" karakteri çıkıyor; her şeyin farkında olan, gücünün yetmeyeceğini bildiği için boyun büken fakat yeri geldiğinde de lafını esirgemeyen, söyleyen değil de söylenen bir karakter vatandaş.
Tahsin yücel edebiyatımızda en sevdiğim yazarlardan bir tanesidir . Her eserini nerdeyse ard arda ve severek okumuştum .
Kitaba gelecek olursak ,Kitap bir deneme yazisi...
Kendisini "Vatandas" olarak tanimlayan ve toplumsal haksizliklar ve yanlislara karsi sesini umumi tuvaletlerin duvarlarinda duyarmayi secmis bir "yazarin" bir aksam tanistigi bir adama anlattigi hikayesini konu almaktadir. Kimi zaman gulduren, kimi zaman size "yok artik daha neler" dedirten enteresan bir hikaye..
Kitapta hoşuma giden bazı sözler
Ne yaparsın, her zaman aynı kolaylıkla katlanılmıyor yanlızlığa: gün oluyor, kurşun gibi çöküyor üzerime, soluğumu kesiyor.
ben, okudukça, öğrendikçe, söylenlerden kurtuluyor, düşten düşünceye geliyordum; okudukça, öğrendikçe, insanları geçmek değil, insanlara doğru gitmek gerektiğini anlıyordum.
doğruların evi yoktu artık, yurtsuz, yuvasız kalmışlardı."
İki türlü vatandaş bile istemiyordu bu adamlar, arılar, karıncalar gibi değişmez vatandaşlardı istedikleri, aynı elden bile değil , aynı çarktan çıkmış uyruklardı. Bu durumda, kendi karşılıksız ve değişmez söylemleri dışında, hiçbir söyleme hak tanımayacakları kesindi: Bu nokta da, bana kalırsa özgürlüğün sona erip köleliğin başladığı yerdi.
Son olarak edebiyatımızda okunması gereken yazarlardan biridir Tahsin yücel .Bu eseri ile beraber her eseri toplumsal bir olgu ve mesaj içerir hepsi tavsiye edilir
Vatandaş, bazen Şaban bazen Volkan olan , silik görünen ama gücünü herşeye karşı koyarak gösteren bir karakter.. Kahramanımız Vatandaş takma ismiyle bulduğu her “ayakyoluna” şiirler yazar, öfkesini isyanını bu şekilde dile getirir. Önüne çıkan para ve ün şansını ise özgürlüğü uğruna reddeder.
Yazarın daha önce Yalan, Kumru ile Kumru, Gökdelen, Sonuncu ve Perygamberin Son Beş Günü romanlarını okumuştum, tarzına aşinayım. Vatandaş ta da kişisel ve toplumsal eleştirilerini tokat gibi çarpıyor yüzümüze. Edebiyatseverlerin mutlaka Tahsin Yücel okumasını öneririm…
Yazar Hakkında
Tahsin YücelYazar · 41 kitap
Hayatı Kunduracı olan Ahment Yücel'le Nuriye Münevver Hanım'ın oğludur. İlköğrenimini Elbistan Gazi Paşa İlkokulu'nda tamamladıktan sonra 1945'te İstanbul'a gelmiştir. 1953'te Galatasaray Lisesi'ni, 1960'da da İÜEF Fransız Dili ve Edebiyatı Bölümü'nü bitirdi.
Fakülteyi bitirdikten sonra, İstanbul'da kalmayı tercih etti ve 1969'da doktorluk, 1972'de doçentlik, 1978'de de profesörlük ünvanlarını aldı. 2000 yılında emekliliğe ayrıldı.
Tahsin Yücel, çalışmalarına öykücülükle başladı. İlk öyküsü olan ¨Dert Çok, Hemdert Yok!¨, bir derlemede (Yeni Hikâyeler 1950) yayımlandı. Daha sonraları Varlık, Seçilmiş Hikâyeler, Yeryüzü, Beraber ve Mavi gibi dergilerde öyküleri yayımlanmaya devam etti. Bu dönemlerde; kullandığı yalın dil, kullandığı modern sözcükler, Anadolu insanına yaklaşımındaki tutarlılık ve anlatımındaki ustalık dikkat çekti. Behçet Necatigil gibi isimlerden yorumlar aldı.
Uçan Daireler, Haney Yaşamalı ve Düşlerin Ölümü adlı öykü kitaplarını yayımlayarak kariyerine devam eden Yücel, bu kitaplarda kendi geçmişinden bazı öğeler kullandı. Bunları ele alırken oldukça karamsardı; ancak daha sonraları bunu dönemin akımlarından etkilenerek yaptığını belirtmiştir. Bu kitaplarla daha çok tanınmaya başladı.
1970'li yıllara gelindiğinde, öncelikle "Yaşadıktan Sonra" ve "Dönüşüm" kitaplarıyla, daha sonra da "Vatandaş ve Ben" ve "Öteki" kitaplarıyla tarzında bir değişiklik gözlemlendi; daha derin kişilikler yaratıp, ¨çevreyle¨ daha az ilgilenmeye başladı. Bu kitaplarıyla karışık yorumlar alan Yücel, kariyerine Komşular adlı kitabıyla devam etti. Bu kitabın konusu, diğerlerinden farklı olarak, insanların politika hakkındaki görüşlerinin eleştirisiydi Fethi Naci, bu kitabındaki bir öyküsünü bir başyapıt olarak değerlendirdi.
Tahsin Yücel aynı zamanda bir romancıdır. Romanları (Peygamberin Son Beş Günü, Mutfak Çıkmazı, Bıyık Söylencesi) genel anlamda, halka karşı ironik eleştiriler barındırır. Bunlardan Peygamberin Son Beş Günü fazla solcu bulunduğundan dolayı politik anlamda da eleştiriler almıştır. Öykü ve roman dışındaki eserlerine bakıldığında, Yazın, Gene Yazın ve Tartışmalar adlarında iki deneme kitabı görülür. Bunlardan ilki, genellikle kendi hayatından alıntılar içerirken, ikincisi, dilsel konuları alan polemikleri konu alır. Aynı zamanda, Türkiye'ye göstergebilimi tanıttığı çalışmaları da vardır. Yurtiçi ve yurtdışında ses getiren yazınsal incelemelerinin yanı sıra, hatrı sayılır çevirileri de vardır. Öykülerinden bazıları, İsveççe ve Fransızca'ya çevrilmiştir.
