• {Y}okluğunu gösterdin varlığın olmadı
    {A}ldattın ya beni hiçmi için yanmadı
    {L}ekeledin sevgimi göz yaşım durmadı
    {A}cı çekiyorum tadım tuzum kalmadı
    {N}e vefasızmissin sen bünyem kaldırmadı

    Mustafa Ermişcan
  • Kimsin sen?
    Sen, yapmayı seçtiğin her davranışsın.
    Bedenini ve duygularını paylaşmayı seçtiğin her kadının ya da erkeğin toplamısın.
    Söylediğin tüm yalanların karşılığı ve umursamadığın her değerin yokluğusun sen.
    En çok da, kendine sürekli söylediğin yalanlardan geriye kalansın.
    Sen, olmayı seçtiğin kişisin.
    Ve daima kendini seçebilirsin.
    Seç!
    Davranışlarını seç..
    Bedenini ve duygularını paylaşacağın kişiyi seç.
    Dokunduğun herkesin kendini sana bulaştıracağını bilerek dokunacağın kişileri seç.
    Yalanların senden eksilttiğini, seni azalttığını, korumamayı seçtiğin her değerin zamanla kalbinde büyük bir yokluğa dönüşeceğini ve seni anlamsızlaştıracağını bilerek seç.
    Ancak kendine yalan söylemeyenlerin anlamlanabildiğini anlayarak seç!
    Ve sakın unutma: Sen, her davranışta, dokunduğun her tende, seçe seçe oluşturduğun kişisin.
    Her olayda, her duyguda kendini oluşturduğunu bilerek kendini seç.
    Sahte olan her şeyi bırakıp geç!
    Geç ki hayatının kalabalığı azalsın ve bedenine hükmedecek güçte anlamlı, gerçek duygular, o duyuları hissettirebilecek gerçeklikte doğru insanlar gelebilsin hayatına.
    Kum kalabalığında bir çölün kuraklığında değil, can kalabalığında bir ormanın bereketinde yaşamayı seç.
    #görbeni bir kendini seçme hikayesi.
    #azrasarızeybekkohen #akilahazrakohen #azrakohen #aeden #pi #çi #fi
    #azrasarızeybekkohen #akilahazrakohen #azrakohen #görbeni #aeden #pi #çi #fi
  • Unutma Can;
    YaIancının her gözyaşı bir yaIan,
    Her yaIanı bir gözyaşı demektir...
  • 531 syf.
    ·19 günde·Beğendi·10/10
    Azadlıq nədir?
    Azadlıq anlayışını necə qavrayırıq?
    Azad insanın konkret tərifini verə bilərikmi?
    Bu suallar ətrafında saatlarla diskussiya aparmaq, onlarla kitab yazmaq mümkündür. Amma bu yazıda mənim məqsədim azadlıq haqda ətraflı diskussiya açmaq, mövzu ətrafında polemika yaratmaq deyil. Haqqında yazacağım romanı qavramaq üçün, sadəcə ekzistensialist dünyagörüşünün azadlıq və azad insan haqda irəli sürdüyü bir neçə məqama toxunacağam.
    Ekzistensializmə görə insan heç bir kənar təsir altında qalmadan, təbii şəkildə, sosial zərurətin təsiri altında formalaşan əşya kimi çıxış etmədən, seçimləri ilə, özünü formalaşdırmaqla azadlığı əldə edə bilər. Azad insan etdiyi hərəkətlərə, atdığı addımlara, davranışlarına görə məsuliyyət daşıyır. Azad insan şərtlər nə olursa olsun, heç bir halda məsuliyyəti boynundan atmır, özünə bəraət qazandırmır.
    Ekzistensializm XX əsrdə fəlsəfədə yeni dünyagörüşü yaratmaq cəhdi kimi meydana gəlmiş irrasionalist, subyektiv idealist fəlsəfi cərəyanlardan biridir..

    ***

    Türk ədəbiyyatında ekzistensializmin (varoluşçuluk) iki nəhəng nümayəndəsini xatırlatmaq yerinə düşər: Yusif Atılqan və Oğuz Atay. Hər ikisi Kamü və Sartr qədər Azərbaycan oxucusuna tanışdır. Ədəbi mühitdən və ədəbi tənqiddən kənar gəzib, həyatının böyük hissəsini kənddə yaşayan Yusif Atılqan "Anayurt oteli” və "Avara adam” romanları ilə türk ədəbiyyatında yeni bir istiqamətin banisi hesab oluna bilər. Oğuz Atayın ilk romanı "Tutunamayanlar” çap olunduğu dönəmdə kifayət qədər diqqət çəkməsə də, türk ədəbiyyatında postmodernizmin ilk müjdəçilərindəndir.


    ***




    Bu yazıda Müasir Türkiyə ədəbiyyatından ətraflı bəhs etmədən, romanları ilə kifayət qədər tanınan və sevilən Hakan Gündayın "Kinyas və Kayra” romanından bəhs etmək istəyirəm. Günday 1976-cı ildə doğulub və yazdığı romanlar bir çox mükafatlara layiq görülüb. Türkiyədə kifayət qədər populyar olmaqla yanaşı, yaradıcılığı dünya oxucusuna da tanışdır. Bildiyim qədər, H. Gündayın bir neçə romanı Azərbaycan dilində də nəşr olunub. Təəssüf ki, müəllifin ona böyük şöhrət gətirən və 2000-ci ildə Türkiyədə nəşr olunan ilk kitabı, "Kinyas və Kayra” hələ də ölkəmizdə nəşr olunmayıb.


    ***


    "Kinyas və Kayra” romanı haqda zövqünə güvəndiyim kitabsevərlərdən maraqlı fikirlər eşitdiyim üçün, on ay öncə bu kitabı əldə edib oxumağa qərar verdim. 18 il öncə nəşr olunmuş səs-küylü bir türk romanını on ay öncə etsəm də, ilk oxumaq cəhdlərim uğurlu olmadı. Qış aylarında nə qədər cəhd etsəm də, 100 səhifədən (Kitabın "Doğan Kitap”da 115. 000 tirajla çap olunmuş 55-ci nəşri 531 səhifədir.) artıq oxuya, kitabla "səmimiyyət” qura bilmədim və təbii ki, "Kinyas və Kayra” digər kitablarımın arasına qarışıb unuduldu. Bu tip kitablar ümumiyyətlə "ağır” oxunur və düzgün məqamda müraciət etmədikdə mütaliə prosesi bezdirici olur. Bu yaxınlarda təsadüfən qarşıma çıxan romanı yenidən oxumağa qərar verdim və… nə qədər təəccüblü olsa da, bu cəhdimdə üç günə bitirdim. Kitabın təsirindən çıxıb yazıya başlamaq isə bir günümü aldı. Deməli, oxumaq üçün münasib şəraiti gözləmək şərtdir. Romanı oxumaq istəyənlər üçün: "Kinyas və Kayra” sakit və "yüklənməmiş” beyinlə, diqqətlə və fəhm edərək oxunmalı romanlardandır. "Kinyas və Kayra”nın mütaliəsi məni kifayət qədər yorsa da, kitabı bitirdikdən sonra altından xətt çəkdiyim cümlələrə, səhifələrin kənarına etdiyim qeydlərə baxlarsa zövq aldığımı dana bilmərəm.


    ***


    "Kinyas və Kayra” romanı 3 kitabdan – fəsildən ibarətdir: Birinci kitab – "Kinyas, Kayra və həyat”, İkinci kitab – "Kayranın yolu”, Üçüncü kitab – "Kinyasın yolu”.
    Günday "Kinyas və Kayra” romanında həyata baxışları fərqli iki dostun, ekzistensialist düşüncələrini, başlarına gələn qəribə macəraları və əhvalatları nəql edir. İlk baxışdan roman yeniyetmələr üçün əyləncəli ola biləcək açıq-saçıqlığı ilə diqqət çəkir. Eyni zamanda müəllifin həddindən artıq təkrarçılığı sizi yora bilər. Pozitiv tərəfindən baxsaq bunun üslubla bağlı olduğunu düşünə bilərik. Eyni zamanda Gündayın ilk qələm təcrübəsi olduğu üçün, bunu naşılıq kimi qiymətləndirmək də olar.
    Amma bütün dünyaya asi olan obrazların azadlıq, həyat, varlıq, dünya haqda ekzistensial düşüncələri kifayət qədər maraqlı və ciddi şəkildə təqdim olunur. Obrazların başına gələn macəralar nə qədər "qurma” olsa da, fəlsəfi düşüncələri kifayət qədər maraqlı və düşündürücüdür. Bütün üstün məziyyətləri və tənqid olunmalı məqamları ilə "Kinyas və Kayra” çox maraqlı "fiction” nümunəsidir.
    Obrazların Afrikadan Türkiyəyə qədər uzanan şiddət, zorakılıq, qumar, cinayət dolu, özlərini axtarmaqla keçən həyatları onların gündəlikləri şəklində təqdim edilir.
    Romanın əsas obrazlarından birinin – Kayranın – "Zippo” markalı alışqanın üstünə yazdırdığı "Taedium vitae” (lat. Həyatdan bezmək, məqsədsiz yaşamaq, həyatdan yorulmaq mənalarında işlədilir) söz birləşməsi əslində bütün romanı və hər iki obrazı çox gözəl ifadə edir.
    Uşaqlıqda yolları birləşən, 21 yaşlarında evdən qaçan, özlərini Kinyas və Kayra adlandıran dostlar səkkiz ildir dünyanın müxtəlif yerlərində qaranlıq bir həyat yaşayaraq özlərini axtarmaqla məşğuldurlar.

    ***
    Kinyas və Kayra bir-birinə nə qədər zidd düşüncədə olsalar da, aralarındakı bənzərliklər də zaman-zaman özünü büruzə verir. Məsələn, hər ikisi yaşadıqları dünyanın əxlaq və azadlıq anlayışına istehza edir, insanların zəkasını, düşüncələrini qəribə və anlamsız hesab edirlər. Ən böyük ortaq özəllikləri hər ikisinin mükəmməl sayıla biləcək, qayğıkeş ailələrindən uzaq qaçması, yalan danışmağa meylli olmaları və azadlığı kütlədən fərqli şəkildə anlamalarıdır. Dünyanın ən qaranlıq qitəsində – Afrikada saysız hesabsız qətllər törədən, narkotik ticarətindən, qaçaqmalçılıqdan, cinayətdən, zorakılıqdan çəkinməyən bu iki gənc cəmiyyətin qəbul etdiyi əxlaqi qaydaları və nizamı pozmaqdan zövq alır. Afrikada başlayan cinayət dolu macəralar Meksikaya qədər uzanır. Meksikadakı dəbdəbəli və qanlı həyatdan bezib birlikdə yola çıxdıqları ilk yerə, vətənlərinə qayıdırlar. Və Türkiyədə onların yolu birdəfəlik ayrılır. Daha doğrusu keçmiş həyatına qayıtmaq istəyən Kinyas Kayranı tərk edir.


    ***

    Romanı oxuduqca mənə elə gəldi ki, roman bir obrazın iki fərqli "mən”i arasındakı amansız savaşdan bəhs edir. Əminəm ki, çoxları bu qənaətə gəlib və gələcək. Çünki Kinyas və Kayra bir-birindən ayrılana qədər, daha doğrusu Kinyasın Kayranı atıb getməsinə qədər hər ikisi "zehni ölüm”ü arzulayır və bunun üçün birlikdə hərəkət edirlər. Amma mənim fikrimdəki xəyali obrazın birinci "mən”i (Kinyas) AİDS kimi qorxulu xəstəliyə tutulsa da, cəmiyyətə, ailəsinin yanına qayıtmağı seçir və buna qismən müvəffəq olur. Kayra isə qanlı cinayətlərinə davam edər, Afrikanın ucqarlarına çəkilərək öz "zehni ölüm”ünü gözləməyə qərar verir. Bu iki "mən” arasındakı mübarizədə qalib və məğlub yoxdur. Həm Kinyas, həm də Kayra özünü haqlı hesab edə bilər. Çünki yuxarıda qeyd etdiyim kimi: "Azad insan şərtlər nə olursa olsun, heç bir halda məsuliyyəti boynundan atmır, özünə bəraət qazandırmır”.



    ***

    Anarxist və pessimist ruhuna baxmayaraq "Kinyas və Kayra” romanını əldə edib oxumağı kitabsevərlərə tövsiyə edirəm.
    Təəssüf ki, Hakan Gündayın yaradıcılığı ilə əhatəli tanışlığım yoxdur.
    Sadəcə "Kinyas və Kayra” romanını, bir neçə müsahibəsini və əsərlərindən parçaları oxumuşam və onun ssenarisi ilə çəkilən "Şəxsiyyət” serialını izləmişəm. Oxuduqlarımdan və izlədiklərimdən gəldiyim qənaət müsbətdir. Ehtimal ki, müəllifin digər əsərlərini də əldə etməyə çalışacağam.
    Hər halda mənə elə gəlir ki, 3 universiteti yarımçıq tərk edib, yazıçı olmağı seçən Hakan Günday qazandığı şöhrətə və populyarlığa layiqdir və elə uğurları da təsadüfi deyil.
  • 144 syf.
    ·5 günde·7/10
    . Bəzi mənbələrdə roman haqqında yazıblar ki, onun bestsellerə çevrilməsi, hətta həmin dövrdə ölkəsində daha məşhur olan Umberto Ekonun "Qızılgülün adı" romanının populyarlığına yaxınlaşmasında tənqidlərin rolu böyük olub. Ədəbi prosesin inkişafında dəyişiklikləri sevən tərəflər romana şah əsəri kimi baxdıqları halda, başqa tərəflər əsərə skeptik yanaşıb, onu bayağı, qoca qarının mətbəx təxəyyülüylə öz nəvəsinə yazdığı sentimental məsləhətlərdən başqa bir şey olmadığını vurğulayıb, məyus olduqlarını bildiriblər. Bəlkə də bütün bu tənqid və şübhəli yanaşmalar əks effekt verib və romanın satış sayı "Qızılgülün adı" romanının satış liderliyinə yaxınlaşıb. Nəticə olaraq Susanna Tamaro kitab bazarında sensasiya edə bilmiş yazıçılardandır. Bəs yaxşı, onun bu əsərini bu qədər populyar edən səbəblər nədə idi?
    Əsər gündəlik-məktub formasındadır. 80 yaşlı qadının Amerikaya təhsil almağa getmiş və iki ay ərzində özü haqqında xəbər verməyən nəvəsinə məktubdan ibarətdir. Uzun məktuba həm də vəsiyyətnamə, xeyir-dua məktubu da demək olar. Əsərin qəhrəmanı həyatla bağlı suallara metafiziki və fəlsəfi cavablar axtarır və cavablamağa çalışır. Əsərdə hadisələr kəsişir, kəsilir, sonra yenidən başlayır. Həm keçmiş, həm indiki zaman, həm də gələcək həyatın gözlənilməz dəyişiklikləri içərisində təhlil edilir. Süjet xətti xronoloji olmayaraq inkişaf edir. Oxucu hadisələri qəhrəmanın şüuru prizmasından görür, obrazları, təsəvvürləri, təqdim olunanları onun nöqteyi-nəzərindən qəbul edir. Oxucunun qarşısında Olqanın uşaqlıq illərindən yaşlılıq dövrünə qədər keçmiş həyat xatirələri canlanır.
    Əsərdə hər hissə yeni yazıyla başalyır və belə yazılar demək olar ki, gündəlik davam etdirilir. Yeni gün, yeni əhval-ruhiyyə, düşüncələr, xatirələr...
    Romanın obrazlar sistemi mürəkkəb deyil; mərkəzdə baş qəhrəman Olqadır, məktublar da onun şəxsindən yazılır. Yerdə qalan digər obrazlar Olqaya bağlıdır, çünki romanda paralel inkişaf edən əlavə süjet xətti yoxdur. Bütövlükdə, obrazlar sistemi ailə (ana, ata, həyat yoldaşı, qız, nəvə) çərçivəsindən kənara çıxmır. Olqanın sevgilisi Ernosto və romanın sonlarına yaxın Olqanın dini fikirlərini nizama salan Tomas Ata obrazı istisnadır. Maraqlı tərəfi budur ki, ailəyə daxil olmayan obrazlar Olqanın ruhən yenilənməsinə və dəyişməsinə, hadisələri başqa cür dərk etməsinə səbəb olurlar, həyat boyu sorğuladığı suallara cavab tapmaqda dolayısıyla rol oynayırlar.
    Romanda kəskin konfliktə rast gəlmədim. Ana və qızının münaqişəsi konflikt kimi görünə də bilər. Ancaq bu konfliktdən çox insanın daxili ziddiyyəti, narazılıqları, həyatda öz yerini axtarışını xatırladır. Deyə bilərik ki, konflikt qəhrəmanların daxili dünyasında qarşımıza çıxır.
    Araşdırmaçılara görə romanın "Ürəyinin apardığı yerə get" mərkəzi ideyası bizləri A.S.Ekzüperinin “Balaca Şəhzadə” nağılına aparır. "Əlvida! -tülkü dedi. -Sənə deyəcəyim sirr bax budur, qulaq as. O, çox sadədir; yalnız ürəklə yaxşı görmək olur. Ən əsas şeyləri gözlə görmək olmur". Burda başları həmişə "ciddi işlər"ə qarışmış böyüklər ittiham olunur. Böyüklərlə uşaqlar müqayisə edilir. Uşaqlar nəyi axtardıqlarını bilirlər, böyüklərsə heç vaxt nəsə tapa bilmirlər, "gözləri kor olub", çünki ürəklə axtarmırlar. Ürəklə axtarmaqsa başqadır. Onda hətta adi bir qızılgül, yaxud su damlası da xoşbəxtlik gətirə bilər. Bunun üçün sadəcə ürəyi açmaq və dünyaya uşaqların gözüylə baxmaq kifayətdir. Çünki uşaqlarda hələ yalan, hiylə, ikiüzlülük yoxdur, onlar daxillərində hislərini boğmurlar və s.
    Marağımı çəkən məsələlərdən biri də yazıçının əsəri 37 yaşında yazdığı halda hələ yaşamadığı və təcrübədən keçirmədiyi 80 yaşlı qadın obrazı yaratmasıydı. Təbii olaraq bunu yazıçının uşaqlığında üzləşdiyi çətinliklərlə əlaqələndirmək də olar. 1972-ci ildə zəlzələ stresi yaşaması, 1979-cu ildə ölümcül xəstəlikdən dönməsi də Suzannanın mənəvi yetişməsinə səbəb olmuş faktorların olması mümkündür. Yazıçılğa da bu hadisələrdən sonra başlamışdır. Təsadüfi deyil ki, əsərləri matəm xarakterlidir. Romanlarının qəhrəmanları əsasən ölüm ayağına gəlmiş obrazlardır. Olqa da belə obrazlardan biridir.
    Romanın dili olduqca sadədir. Ağır fəlsəfi problemlər "Balaca şahzadə" nağılındakı kimi sadə şəkildə təqdim olunur.
    Son olaraq, bütün bu metafiziki və fəlsəfi məsələlərə toxunmaqla yazıçı oxucunu düşünməyə vadar edə bilib. Roman həyata kənardan baxmağa kömək edir. Bəzən amansızlıqla, qəddarlıqla dolu dünyamızda insan kimi qala bilmək, insani düşüncələr və hislərlə, mərhəmətlə yaşamağı oxuculara aşılayır. Keşməkeşli həyat yolunda irəliləyərkən təlaşlanmamağı, dayanıb ürəyinin səsini dinləməyi və yoluna davam etməyi öyrədir.
    @mumogluceylan
  • Doğru sözlü bir insan yaratıcı hakkında asla yalan söylemez.

    (C_i)
  • Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın 2002'den bu yana girdiği her seçimden zaferle çıkması, gerçek-ötesi bir olay gibi görünebilir. Çünkü Türkiye gelişen ve değişen, nüfusunun çoğunluğu genç bir ülke...
    Köylülükten kentliliğe geçen ve globalleşmenin en radikal biçimde yansımalar gösterdiği bir ülke Türkiye... Bir sorun çözümlendiğinde en az on yeni sorun çıkıyor bu coğrafyada.

    Büyük başarı
    İçerideki ve dışarıdaki sorunlarının azalmadığı ve bir ayağı Avrupa'da, diğer ayağı Asya'da bulunan, Balkanlar, Kafkaslar ve Ortadoğu gibi kriz bölgelerinin ekseninde yerleşmiş olan Türkiye'de bir siyasetçinin serbest seçimlerle 16 yıldır iktidarda kalması ve son seçimde de oyların yarısından fazlasını alması, uluslararası çapta bir başarı öyküsüdür.

    Yalan söylemez
    Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın seçmenle olan muhabbetinin hiç azalmaması onun kişiliğindeki bazı özelliklerden de kaynaklanıyor.
    Bence bu özelliklerin en önemlisi Recep Tayyip Erdoğan'ın halka hiç yalan söylememesidir. İçi ile dışı bir olmak siyasette pek görülen bir özellik değildir ama Cumhurbaşkanı Erdoğan bu özelliğini siyasete taşımıştır.

    Vefalı bir insan
    Erdoğan'ın bir diğer özelliği de alçak gönüllülüğü ve vefalı oluşudur.
    Cumhurbaşkanı geçmişini asla unutmamıştır ve eski dostları onun hiç ihmal etmediği insanlardır. Bu eski dostlardan birinin vefatında Erdoğan'ı hep merhumun tabutu altında görmez miyiz?

    Vizyonu ve misyonu
    Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın vizyonu sıradan insanların rüyalarında bile göremeyecekleri projeleri gerçek kılmıştır. Bu vizyonun misyonla birleşmesi sonunda Türkiye'nin alt ve üst yapısı yenilenmiştir. Ve Türk siyasetçilerinin ulaşması zor gibi gördükleri Çankaya hedefini Erdoğan bir hamlede kenara itmiş ve Beştepe'deki kendi Çankaya'sını inşa etmiştir.

    Erdoğan olayı
    Sonuçta AK Partili olmayan pek çok insanın "Tayyip Erdoğan'cı" olduğu son seçimde bir kez daha anlaşılmıştır. Genç siyasi kadroların "Erdoğan olayı"nı iyice tahlil etmeleri ve bundan dersler çıkartmaları, onlara sayısız yararlar sağlayacaktır.