Thomas S. Kuhn

Thomas S. Kuhn

Yazar
8.3/10
13 Kişi
·
35
Okunma
·
9
Beğeni
·
934
Gösterim
Adı:
Thomas S. Kuhn
Tam adı:
Thomas Samuel Kuhn
Unvan:
Amerikalı, fizikçi, tarihçi ve bilim felsefecisi
Doğum:
Cincinnati, Ohio, ABD, 18 Temmuz 1922
Ölüm:
Cambridge, Massachusetts, ABD, 17 Haziran 1996
Amerikalı, fizikçi, tarihçi ve bilim felsefecisi. Kuhn'un en önemli yapıtı 1962 yılında yayımlanan Bilimsel Devrimlerin Yapısı(The Structure of Scientific Revolutions) adlı kitabıdır. Bu kitap hem akademik camiada hem de popüler bilim çevrelerinde büyük etki oluşturmuş ve "paradigma değişimi" (paradigm shift) kavramsallaştırmasını tanıtmıştır ki o günden bu yana sıkça kullanılan bir deyim haline gelmiştir.

Thomas Kuhn, bilimsel bilginin gelişimi hakkında önemli katkılarda bulunmuştur. Kuhn'a göre bilimsel alanlar doğrusal ve devamlı bir şekilde gelişmekten ziyade periyodik olarak paradigma kaymalarından etkilenirler ve bu paradigma kaymaları bilim adamlarının daha önce geçerli kabul etmedikleri savlara karşı yeni bir anlayışın ortaya çıkmasına sebep olur. Bu sebeple bilimsel doğru kavramı herhangi bir zamanda sadece tarafsızlık ölçütüyle belirlenemez; bilim camiasının fikir birliği de bilimsel doğrunun oluşturulmasında aynı ölçüde değerlidir.
Siyasi devrimleri başlatan etken, var olan kurumların, bir ölçüde zaten kendi eserleri olan ortamın sorunları karşısında giderek yetersiz kaldıklarının artan ölçüde hissedilir hale gelmesidir ve bu çoğunlukla siyasanın bir kesimine kısıtlı kalan bir bilinçtir. Bilimsel devrimler de, buna çok benzer bir şekilde, yani, eldeki paradigmanın araştırmayı zaten kendisinin odaklamış olduğu bir doğa parçasını incelemek için gerekli işlevi artık yapamadığının artan ölçüde hissedilmesiyle başlar ve bu teşhis, gene, bilimsel camianın belli bir kesimine sınırlı kalır. Gerek siyasi gerek bilimsel gelişmede devrimin önkoşulu, düzenin bunalıma varan ölçüde işlerliğini yitirdiğini haber veren belirtilerin algılanmasıdır.
"Yeni bir bilimsel doğru, hasımlarını ikna edip onları aydınlatarak zafere ulaşmaz, sadece hasımlar birer birer öldükleri için, yeni görüşten başkasını bilmeyen yepyeni bir kuşak oluşur."
Olağan bilim, kuram ile olgu arasında daha yakın bir uyum sağlamak için sürekli olarak uğraşmak zorundadır. Bu çabayı rahatlıkla bir sınama olarak görmemiz yahut bir kanıtlama ya da yanlışlama arayışı sanmamız olasıdır. Halbuki asıl amaç bulmaca çözümüdür ve söz konusu bulmaca var oluşunu bile zaten paradigmanın geçerli olduğu varsayımına borçludur.
Kuhn’un düşüncesine göre bilim tarihi, bilimsel girişimin kesintisiz bir birikim halinde değil, aksine, büyük kesintilere, hatta kopmalara uğratan devrimci dönüşümlerle geliştiğini göstermektedir. Devrim sözcüğünün de gösterdiği gibi, birbirleriyle çatışma yahut rekabet halindeki birçok karşıt bilim görüşünden ya da okulundan, sonunda galip gelenlerin bugüne kadar getirdiği bilim söylemi(discourse) söz konusudur.
Yeni paradigmanın, ya da ileride paradigma olabilecek esaslı bir ipucunun , genellikle birden bire , bunalım içine iyice dalmış olan bir adamın kafasında bir gece yarısı ansızın şekillenmesi daha olağandır..
Thomas S. Kuhn
Sayfa 116 - Alan yayıncılık
History,if viewed as a repository for more than anecdote or chronology,could produce a decisive transformation in the image of science by which we are now possessed.
How could history of science fail to be a source of phenomena to which theories about knowledge may legitimately be asked to apply?
"Paradigma dışarıya az çok kapalı ve sınırlı bir dizi sorun üzerine dikkatleri toplamak suretiyle bilim adamlarını doğanın herhangi bir parçasını, başka türlü akla dahi gelemeyecek kadar derinlemesine ve ayrıntılı incelemeye zorlamış olmaktadır."
"Tarih, yalnızca bir zamandizimi ve anlatı deposu olarak görülmediği takdirde, şu anda bize egemen olan bilim imgesinde esaslı bir dönüşüme yol açabilir."
Kitabı bütünüyle bir deneme gibi varsayabiliriz. Varolan bilimsel bilgilerin, paradigmaların yerini alacak olan yeni bilgilerin kendini bilim çevreleri tarafından kabul ettirme konusunda yaşanılan ve buna karşı verilen tepkileri konu alıyor. Bunu yaparkende Newtondan tutunda Makswele kadar bir çok insanin çalışmalarından örnekler veriyor. Tıpkı siyasi devrimler gibi toplumların yada bilim topluluklarının yaşadığı çatışmaları felsefi boyutuyla tartışmaya dökmüş yazar. Bölümler halinde ele alınmış. Her bölümde aynı örnekler üzerinden devam ediyor. Biraz üst düzey yani konu alanı bilim tarihi yada bilimin doğası yada felsefesi olan kişilerin okuyabileceği bir kitap. Alanında baş yapıt sayılıyor.
Geleneksel kurala bağlı kalmadan kişinin kendi kafasında tasarladığı dünyayı hayata geçirmesiyle başlayan yoğun enerji isteyen çalışmaların yol göstericiliğini bu kitapta bulabilirsiniz.
'Herhangi bir paradigmayı reddetme kararı aynı zamanda daima bir başkasını da kabul etme kararıdır.'
Thomas Kuhn'un bilimin kümülatif ve düz ilerleyen bir bilgiler toplami degil, paradigma degisimlerine (örnegin newton fiziginden einstein fizigine) denk gelen bilimsel devrimlerin sonucu oldugunu ortaya atarak bilim felsefesine yepyeni bir yol açtigi kitabıdır.
Kitap tümden pozitivizm eleştirisine dayalı bir deneme. Öncelikle Kuhn aslen bir fizikçi, fakat bilim tarihi rastlantı sonucu çok ilgisini çekiyor. Hatta kitabın 61'inci sayfasında şu sözleri sarf ediyor: "Güzel bir rastlantı sonucu, bilim adamı olmayanlara fizik biliminin tanıtıldığı bir üniversite dersiyle ilgili çalışmalara katılmam, bilim tarihi ile ilk kez karşılaşmamı sağladı. Geçmiş bilimsel kuram ve uygulama ile bu ilk tanışma, gerek bilimin doğası gerek kazanmış olduğu özel başarının nedenleri hakkında o zaman sahip olduğum temel kavrayışları, kesinlikle beklemediğim bir şekilde, kökünden sarstı." 71'inci sayfada da "tarih, yalnızca bir zamandizimi ve anlatı deposu olarak görülmediği takdirde, şu anda bize egemen olan bilim imgesinde esaslı bir dönüşüme yol açabilir" diyor. Yine aynı sayfada amacı olarak da şunu belirtiyor: "Amaçlanan, tarihin doğrudan doğruya araştırma faaliyetini kaydetmesinden doğabilecek oldukça farklı bilim kavramını ana hatlarıyla çizmektir." Yani Kuhn, bilime tarihsel bir bakışla var olandan farklı bir bilim imgesi ortaya çıkacağını düşünüyor.

Bu kitapta karşınıza en çok çıkan kavramlar "paradigma", "olağan bilim", "bunalım" ve "olağanüstü bilim" kavramları olacak. Bunların tanımlarını vermeyeceğim zira kitapta detaylıca anlatılıyor. Paradigma ve olağan bilim arasındaki ayrım oldukça önemli, bu ayrımı dikkatli bir şekilde anlamalısınız. Aynı zamanda kitap, Kuhn'un kendi de söylediği gibi pozitivizm/mantıksal pozitivizm'in eleştirisine dayalı.

Bu kitap benim bilim felsefesine ilk girişimi temsil ediyor, o yüzden biraz zor oldu okumak fakat bilim felsefesi inanılmaz derecede ilgimi çekti. Tabii ki üniversite sınavı hazırlıkları başladığı için daha fazla okuyamayacağım, kafamı başka bir şeyle meşgul etmemem gerekiyor. Ah ne güzel olurdu şimdi biraz daha Kuhn, Popper, Feyerabend okumak...

Kitaba kesinlikle her bir sayfayı anlamadan devam etmeyin. Kanıtlamasını tarihten örnekler vererek devam ettirdiği için bu örnekler ister istemez çokça bilimsel kavramların kullanılmasına yol açıyor. Bu örneklerden çıkarmanız gereken tek şey zaten önünde sonunda bunların bunalıma yol açtığı/açacağı. Bazı kavramları da (flojiston) araştırmanız iyi olacaktır.
İlk kez 1962’de yayınlanan kitap, bilim yazısı tarihinde önemli bir yapıttır. Bu, araştırma alanındaki atılımlar hakkında yeni bir düşünme biçimi önermekte olup, ilerlemelerin günlük işlerin ayrıntılarından ayrı olarak yapıldığını savunmaktadır.
“Bilim ve teknolojinin ilerlemesinin toplumsal güçlerle ilgisini bizlere sunuyor.”
Ayrıca bazı açılardan felsefi bir özelliği de bulunuyor.
İlk okuduğumda hiçbir şey anlamadım. Sonra birkez daha okudum. Kafa yorman gereken bir eser. Sahi bilim neydi sorusunun cevabını bulabileceğiniz güzel bir eser

Yazarın biyografisi

Adı:
Thomas S. Kuhn
Tam adı:
Thomas Samuel Kuhn
Unvan:
Amerikalı, fizikçi, tarihçi ve bilim felsefecisi
Doğum:
Cincinnati, Ohio, ABD, 18 Temmuz 1922
Ölüm:
Cambridge, Massachusetts, ABD, 17 Haziran 1996
Amerikalı, fizikçi, tarihçi ve bilim felsefecisi. Kuhn'un en önemli yapıtı 1962 yılında yayımlanan Bilimsel Devrimlerin Yapısı(The Structure of Scientific Revolutions) adlı kitabıdır. Bu kitap hem akademik camiada hem de popüler bilim çevrelerinde büyük etki oluşturmuş ve "paradigma değişimi" (paradigm shift) kavramsallaştırmasını tanıtmıştır ki o günden bu yana sıkça kullanılan bir deyim haline gelmiştir.

Thomas Kuhn, bilimsel bilginin gelişimi hakkında önemli katkılarda bulunmuştur. Kuhn'a göre bilimsel alanlar doğrusal ve devamlı bir şekilde gelişmekten ziyade periyodik olarak paradigma kaymalarından etkilenirler ve bu paradigma kaymaları bilim adamlarının daha önce geçerli kabul etmedikleri savlara karşı yeni bir anlayışın ortaya çıkmasına sebep olur. Bu sebeple bilimsel doğru kavramı herhangi bir zamanda sadece tarafsızlık ölçütüyle belirlenemez; bilim camiasının fikir birliği de bilimsel doğrunun oluşturulmasında aynı ölçüde değerlidir.

Yazar istatistikleri

  • 9 okur beğendi.
  • 35 okur okudu.
  • 5 okur okuyor.
  • 75 okur okuyacak.
  • 3 okur yarım bıraktı.