Doktor Faustus

9,3/10  (3 Oy) · 
17 okunma  · 
5 beğeni  · 
816 gösterim
Thomas Mann, son eseri olarak tasarladığı Doktor Faustus'ta bizi mağrur bir sanatçının, besteci Adrian Leverkühn'ün gerilimli dünyasında dolaştırıyor. Ruhu, yaratma arzusuyla dolup taşsa da, akılcı ve duygusallıktan uzak mizacını dizginleyemeyen Leverkühn'ün gerilimi, yaratma gücünün önündeki en büyük engeldir. Şeytan, Le-verkühn'ü bu zayıf noktasından yakalar: Yaratıcı zihnin dışavurumu olmaksızın anlamsız kalmaya mahkûm bir varoluştan kurtulmanın bedelini, sanatçıyı zührevi bir hastalığın pençesine düşürerek ödetir. Ancak kötülüğün sağlayabileceği bir deha, bir yaratıcılıktır bu ve Thomas Mann'ın estetiğinde halkların faşizmle zehirlenmesini temsil eder. Mann'ın, gelişkin toplum ruhunun insan bedeninde arkaik ilkelliğe teslim oluşu şeklinde yorumladığı, toplumsal alanda tehdidini dün olduğu kadar bugün de hissettiren bu kronik siyasi mesele, romanda estetik ruh ile burjuva yaşamı arasında uçurum oluşturan bireysel düzlemde karşımıza çıkar.

Dünya edebiyatının kültleri arasında tartışmasız bir yeri bulunan Mann'ın bu son büyük eseri, Faust miti ile bağlantılı bir sanatçı romanı, bir çağ ya da toplum romanı, müziği dil ile ifade etmeyi amaçlayan deneysel bir roman ya da epik anlatının bütün katmanlarına yayılan sanat kuramına dair bir deneme olarak farklı perspektiflerden okunabildiği için de bu kadar kapsamlı.
(Tanıtım Bülteninden)
  • Baskı Tarihi:
    Aralık 2013
  • Sayfa Sayısı:
    744
  • ISBN:
    9789750719196
  • Çeviri:
    Zehra Kurttekin
  • Yayınevi:
    Can Yayınları
  • Kitabın Türü:

Kitaptan 20 Alıntı

İki kardeş de bana güven duyardı. Bunun anlamı, bana başkalarını değerlendirebilecek, buna hakkı olan biri gibi değer vermeleriydi; güvenlerinin tam olmasında, benim biraz oyunun dışında durmamın ve tam anlamıyla tarafsız oluşumun etkisi vardı. Güvenilir kişi olma rolü, hem hoşa gider hem de acı verir; zira oyuna hep, dikkate alınmamak ön koşuluyla katılırsınız. Fakat ben kendime sık sık, başkalarına güven vermenin, onlarda birtakım tutkular uyandırmaktan çok daha iyi olduğunu söylemişimdir. "İyi" olarak ortaya çıkmanın, "güzel" olarak görünmekten ne denli evla olduğunu...

Doktor Faustus, Thomas Mann (Sayfa 426 - Can Sanat Yayınları)Doktor Faustus, Thomas Mann (Sayfa 426 - Can Sanat Yayınları)

ve güven bir kez daha kaybeder
"Güvenilmez bir dost. Başka ne olacak? Ben, bu dünyanın gidişatına karşı fazla infial duymuyorum artık. Gerçi işin acı bir yanı var; sağ kolu yüreğinden vurunca insan kime güveneceğini bilemiyor. Ne yaparsın? Şimdilerde dostlar böyle. Bana kalan, utanç ve bu dayağı hak ettiğimi kabullenmek."

Neden utanması gerektiğini öğrenmek istedim.

"Davranışımdan dolayı," diye yanıtladı. "Bana bütün canlılığıyla bir okul çocuğunu hatırlatan budalaca davranışımdan dolayı; çocuk bulduğu bir kuş yuvasını sevinç içinde arkadaşına gösterir ve arkadaşı gidip onu ondan çalar."

Doktor Faustus, Thomas Mann (Sayfa 642 - Can Sanat Yayınları)Doktor Faustus, Thomas Mann (Sayfa 642 - Can Sanat Yayınları)

Bana çevirdiği bakış, bilinçli bir şekilde beni mutsuz eden, ben ya da bir başkası fark etmez, çevrildiği herhangi birini aynı derecede mutsuz edecek bir bakıştı; suskun, müphem, incitecek kadar soğuk ve mesafeli. Ardından hemen gülüşü geldi; ağzı kapalı, burun kanatlarını alaylı bir şekilde titreştiren gülüşü - sonra da başını çevirişi.

Doktor Faustus, Thomas Mann (Sayfa 452 - Can Sanat Yayınları)Doktor Faustus, Thomas Mann (Sayfa 452 - Can Sanat Yayınları)

Bu yüzden bize gocunanlar tamamen haksız da değiller; zira moral açıdan bakılacak olursa, bir halkın sosyal yaşamını daha seçkin bir biçime dönüştürmesinin yolu, dışa karşı bir savaş değil -kanlı da olsa- bir iç savaş olmalıdır.

Doktor Faustus, Thomas Mann (Sayfa 440 - Can Sanat Yayınları)Doktor Faustus, Thomas Mann (Sayfa 440 - Can Sanat Yayınları)

"İtiraf et," dedim. "Fiziksel yaratılışın müthiş boyutları, dinsel açıdan kesinlikle bir anlam ifade etmez. Patlamakta olan kainat tasavvuru gibi hudutsuz bir zırva karşısında kişi nasıl huşu duyar, o huşu konusunda nasıl dürüst olabilir? Kesinlikle olamaz. İnsanlar için iman, huşu, ruhi terbiye, dindarlık gibi kavramlar, yine insan yoluyla ve ancak bu dünyanın insanıyla sınırlı olarak vardır. Bunun meyvesi de, dinle renklendirilmiş bir hümanizmdir; insanın, sadece biyolojik bir yaratık olmadığına, varlığının büyük bölümüyle ruhani dünyaya ait olduğuna dair gurur duyacağı bir inanca, doğaüstü bir gizem duygusuna dayanır; ona hakikate, özgürlüğe, adalet kavramına ve mükemmele erişmek gibi mutlak bir vazife verilmiştir. Böyle bir heyecanda, böyle bir sorumluluk duygusunda, insanın kendine karşı beslediği böyle bir saygıda Tanrı vardır; ben yüz milyarca samanyolunda bunu göremiyorum."

Doktor Faustus, Thomas Mann (Sayfa 400 - Can Sanat Yayınları)Doktor Faustus, Thomas Mann (Sayfa 400 - Can Sanat Yayınları)
Seyfettin Serenkili 
28 May 23:14 · Kitabı okudu · Beğendi · Puan vermedi

Her şeyin başlangıcının kendi müziği vardı. Başlangıcın müziği,müziğin de başlangıcıydı.

Doktor Faustus, Thomas MannDoktor Faustus, Thomas Mann

Deliliğin, küçük burjuvanın fazlaca kendi kafasına göre, tartışmalı ölçütler içinde kullandığı, oldukça değişken bir kavram olduğu şeklinde itiraz ettim. Bu insanlar makul saydıkları tavırlar için, hemen daha işin başından, kendilerine ve kendi basitliklerine çok yakın çizgiler içinde bir sınır koyarlar; bunu aşan her şey, onların gözünde deliliktir.

Doktor Faustus, Thomas Mann (Sayfa 627 - Can Sanat Yayınları)Doktor Faustus, Thomas Mann (Sayfa 627 - Can Sanat Yayınları)

Bir başka sefer, "Bir kültür çağı olarak, çağımızda kültürden biraz fazla söz ediliyor gibi geliyor bana," diye bir ifade kullandı. "Sence de öyle değil mi? Kültür sahibi olunan diğer çağlarda bu kelimeyi kullanıyorlar mıydı, ağızlarına alıyorlar mıydı, bilmek isterdim. Bu adı verdiğimiz kavramın en önemli ölçütü, naiflik, ayırdında olmamak, kendiliğindenmiş gibi görünmek olmalı. Bizim eksiğimiz işte bu naiflik; onun eksikliği, denebilir ki bizi kültürle, hem de seçkin kültürle hem de tümüyle bağdaşabilecek, çok renkli bir barbarlıktan uzaklaştırıyor. Demek istediğim şu ki, bulunduğumuz aşama, uygarlık aşaması, kuşkusuz, övgüye değer bir durum. Ancak yeniden kültür sahibi olabilmemiz için, çok daha barbar olmamız gerektiği de şüphe götürmez. Teknoloji ile konfordan söz açarak kültürden bahsetmiş oluyoruz. Ama ona sahip değiliz.

Doktor Faustus, Thomas Mann (Sayfa 91 - ~ Can Yayınları)Doktor Faustus, Thomas Mann (Sayfa 91 - ~ Can Yayınları)

Kayser tahtında oturan, hiç de asker sayılmayacak, savaştan başka her şeye uygun olan o dansçının, o oyuncunun baskıları, aydınların canını sıkıyordu aslında - kültüre bakışı da geri kalmış bir budalanınkinden farklı değildi; ama içi boş yasak koyma gösterilerinin pek etkisi kalmamıştı. Kültür özgürdü ve gıpta edilecek bir seviyeye erişmişti, uzun süreden beri devletten bağımsız olmayı başarmıştı; o yüzden de genç temsilcileri, o sıralar patlak veren halk savaşının, devletin ve kültürün bir bütün olacağı bir hayat biçimine geçiş için bir fırsat olacağını düşünüyordu.

Doktor Faustus, Thomas Mann (Sayfa 439 - Can Sanat Yayınları)Doktor Faustus, Thomas Mann (Sayfa 439 - Can Sanat Yayınları)

Derslerine bir avuç entelektüel, biraz da devrimci ruhlu on-on iki kadar genç katılırdı. Neden daha çok olmadığına şaşıyordum; çünkü Schleppfuss'un anlattıkları, daha geniş ölçüde merak uyandırabilecek çekicilikteydi. Bu vesileyle, cazip olabilecek şeylerin bile zeka içerdiklerinde popülerliklerini yitirdikleri örneklenmiş oluyordu.

Doktor Faustus, Thomas Mann (Sayfa 148 - Can Yayınları)Doktor Faustus, Thomas Mann (Sayfa 148 - Can Yayınları)
3 /