Edebiyat Üzerine
George OrwellYazar:
George Orwell
Çevirmen:
Suat Ertüzün
Tahmini Okuma Süresi:
5 sa. 54 dk.
Sayfa Sayısı:
208
Basım Tarihi:
Mart 2022
İlk Yayın Tarihi:
1941
Yayınevi:
Can Yayınları
Orijinal Adı:
On Literature
ISBN:
9789750756238
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Orwell’in Edebiyat AnlayışıDüşünce
Puan vermedi·208 syf.·
2025 96. kitabı
Edebiyat,
susanların yerine konuşmak.
görünmeyeni göstermek,
unutulanı hatırlatmaktır.
George Orwell yalnızca kalemini değil, vicdanını da mürekkebe batırarak yazıyor. Orwell için edebiyat, estetik bir uğraş olmanın ötesinde bir hakikat meselesi, yazdığı satırlarının arasında, bir yazarın yalnızca kelimelerle değil, dünyayla da hesaplaştığını hissettiriyor. Sözcüklerin gücüne inanıyor ve onları ideolojilerden ziyade insana adıyor. Denemelerindeki edebiyat anlayışıyla, kimi zaman bir direniş, kimi zaman yüzleşme, kimi zaman da toplumun aynası olarak okuyucusunun karşısına çıkarıyor. Samimiyetle ve sarsıcı bir açıklıkla yazıyor. Edebiyatın sorumluluk ve özgürlük alanı olduğunu okuyana hatırlatıyor.
Edebiyat Üzerine, Orwell’in farklı dönemlerde kaleme aldığı denemelerini bir araya getiriyor. Yirmi yıl süresince “edebiyat üzerine” yazdığı denemelerde Orwell‘in 1928’deki ilk gözlemlerinden, 1949’daki metinlerine kadar, edebiyata, dile, politikaya ve insana dair düşüncelerinin bir seçkisini oluşturuyor. Bu yazılarında bazen bir kitapçıda geçirdiği zamanı anlatıyor, bazen dilin nasıl yozlaştığını tartışıyor, bazen de çağdaşlarını eleştirirken aslında kendi duruşunu da belirtiyor. Hepsi bir araya geldiğinde Orwell’in sadece büyük romanların yazarı değil, aynı zamanda çağını kelimelerle kaydeden bir edebiyat tarihçisi edasıyla okurlara aktarıyor…
Orwell kitaplarıyla hâla konuşuyor, yazıyor, uyarıyor. Bir yazarın ne düşündüğünü değil, nasıl düşündüğünü de anlatıyor. Orwell yazarken arkasında bombalanmış şehirleri, sansürlenmiş kitapları, susturulmuş yazarları ve konuşamayan halkları bir araya getiriyor. Edebiyatın sadece bir sanat değil, aynı zamanda bir sorumluluk ve özgürlük alanı olduğunu hatırlatıyor…
Orwell’in kelimeleriyle yürürken fark ettirdiği edebiyat sadece
George Orwell yalnızca kalemini değil, vicdanını da mürekkebe batırarak yazıyor. Orwell için edebiyat, estetik bir uğraş olmanın ötesinde bir hakikat meselesi, yazdığı satırlarının arasında, bir yazarın yalnızca kelimelerle değil, dünyayla da hesaplaştığını hissettiriyor. Sözcüklerin gücüne inanıyor ve onları ideolojilerden ziyade insana adıyor. Denemelerindeki edebiyat anlayışıyla, kimi zaman bir direniş, kimi zaman yüzleşme, kimi zaman da toplumun aynası olarak okuyucusunun karşısına çıkarıyor. Samimiyetle ve sarsıcı bir açıklıkla yazıyor. Edebiyatın sorumluluk ve özgürlük alanı olduğunu okuyana hatırlatıyor.
Edebiyat Üzerine, Orwell’in farklı dönemlerde kaleme aldığı denemelerini bir araya getiriyor. Yirmi yıl süresince “edebiyat üzerine” yazdığı denemelerde Orwell‘in 1928’deki ilk gözlemlerinden, 1949’daki metinlerine kadar, edebiyata, dile, politikaya ve insana dair düşüncelerinin bir seçkisini oluşturuyor. Bu yazılarında bazen bir kitapçıda geçirdiği zamanı anlatıyor, bazen dilin nasıl yozlaştığını tartışıyor, bazen de çağdaşlarını eleştirirken aslında kendi duruşunu da belirtiyor. Hepsi bir araya geldiğinde Orwell’in sadece büyük romanların yazarı değil, aynı zamanda çağını kelimelerle kaydeden bir edebiyat tarihçisi edasıyla okurlara aktarıyor…
Orwell kitaplarıyla hâla konuşuyor, yazıyor, uyarıyor. Bir yazarın ne düşündüğünü değil, nasıl düşündüğünü de anlatıyor. Orwell yazarken arkasında bombalanmış şehirleri, sansürlenmiş kitapları, susturulmuş yazarları ve konuşamayan halkları bir araya getiriyor. Edebiyatın sadece bir sanat değil, aynı zamanda bir sorumluluk ve özgürlük alanı olduğunu hatırlatıyor…
Orwell’in kelimeleriyle yürürken fark ettirdiği edebiyat sadece
Orwel'ın çoğunlukla İngiliz edebiyatı yazarları ve eserleri hakkında yazdığı kısa yazılardan oluşuyor. Aralarda başka ülkelerin yazarları ve genel görüşler şeklinde başka konulara da değindiği olmuş. Genel olarak akıcı bir kitaptı, tek sevmediğim şey eserlerin konularına oldukça detaylı girmesiydi, henüz okumadığım eserler de olduğundan bolca spoiler oldu bana :))) .
Orwell Gözünden Edebiyat: Bir SeçkiEdebiyat
Edebiyat olmasaydı ne olurdu? Hiç düşündünüz mü? Şiirin, romanın, öykünün, tiyatronun, mektubun, makalenin olmadığı bir dünya hayal edin.
İngiliz romancı ve felsefeci 
Lars Iyer "Edebiyat olmadığında Trajedi'yi de Devrim'i de kaybederiz." diyor. Bu düşünceye katılmadan edemiyorum. Girişte sorduğum soruya benim cevabım ise şöyle olurdu: "Yaşayamazdık." Evet, tek bir kelime. Tabii ki içi boş bir "yaşayamazdık" değil bu. Aksine içi fazlasıyla dolu. Edebiyat olmasaydı, hissedemezdik, sevemezdik, kendimizi tanıyamazdık, sorgulayamazdık. Ve bunlar olmasaydı ben "yaşayamazdım", yaptığım eyleme yaşamak diyemezdim.
Tam da bu konuda Perulu yazar ve eleştirmen 
Mario Vargas Llosa'nın "Edebiyat Ne İşe Yarar?" adlı bir makalesi var, büyük üstat 
Celal Üster'in çevirisi ile bu makalenin bir kısmını (özellikle en çok katıldığım kısmı) sizinle paylaşıyorum:
"Kitap okumayan, edebiyata el sürmemiş bir insanlık, kaba ve ilkel dili yüzünden ürkütücü iletişim sorunları yaşayan bir sağır-dilsizler topluluğuna döner. Aynı şey bireyler için de geçerlidir. Hiç okumayan, az okuyan ya da yalnız süprüntü okuyan insan, engelli bir insandır."
(Sağır-dilsiz ve engelli kelimelerinin mecazi anlamda kullanıldığı konusunda hemfikirizdir umarım. Edebiyatsız bir dünya konusunda da daha fazla açıklamaya gerek kaldığını düşünmüyorum. ^^)
Nedir bu edebiyat? Edebiyat en bilindik tabirle; olay, düşünce, duygu ve hayalleri dil aracılığıyla estetik bir biçimde ifade etme sanatıdır. Peki gerçekten ne işe yarar bu edebiyat?
Edebiyat penceresinden dışarıya baktığımızda, binlerce yıllık insanlık tarihi ve sonsuz bir duygu-düşünce evreni önümüze seriliyor. Kimi zaman Samim, Raskolnikov ve Zebercet ile iç dünyamızın karanlık çıkmazlarını keşfediyoruz, kimi zaman Shevek, Winston, D-530, Ernest Everhard ile yozlaşmış devlet ve
Lars Iyer "Edebiyat olmadığında Trajedi'yi de Devrim'i de kaybederiz." diyor. Bu düşünceye katılmadan edemiyorum. Girişte sorduğum soruya benim cevabım ise şöyle olurdu: "Yaşayamazdık." Evet, tek bir kelime. Tabii ki içi boş bir "yaşayamazdık" değil bu. Aksine içi fazlasıyla dolu. Edebiyat olmasaydı, hissedemezdik, sevemezdik, kendimizi tanıyamazdık, sorgulayamazdık. Ve bunlar olmasaydı ben "yaşayamazdım", yaptığım eyleme yaşamak diyemezdim.
Tam da bu konuda Perulu yazar ve eleştirmen Mario Vargas Llosa'nın "Edebiyat Ne İşe Yarar?" adlı bir makalesi var, büyük üstat Celal Üster'in çevirisi ile bu makalenin bir kısmını (özellikle en çok katıldığım kısmı) sizinle paylaşıyorum:
"Kitap okumayan, edebiyata el sürmemiş bir insanlık, kaba ve ilkel dili yüzünden ürkütücü iletişim sorunları yaşayan bir sağır-dilsizler topluluğuna döner. Aynı şey bireyler için de geçerlidir. Hiç okumayan, az okuyan ya da yalnız süprüntü okuyan insan, engelli bir insandır."
(Sağır-dilsiz ve engelli kelimelerinin mecazi anlamda kullanıldığı konusunda hemfikirizdir umarım. Edebiyatsız bir dünya konusunda da daha fazla açıklamaya gerek kaldığını düşünmüyorum. ^^)
Nedir bu edebiyat? Edebiyat en bilindik tabirle; olay, düşünce, duygu ve hayalleri dil aracılığıyla estetik bir biçimde ifade etme sanatıdır. Peki gerçekten ne işe yarar bu edebiyat?
Edebiyat penceresinden dışarıya baktığımızda, binlerce yıllık insanlık tarihi ve sonsuz bir duygu-düşünce evreni önümüze seriliyor. Kimi zaman Samim, Raskolnikov ve Zebercet ile iç dünyamızın karanlık çıkmazlarını keşfediyoruz, kimi zaman Shevek, Winston, D-530, Ernest Everhard ile yozlaşmış devlet ve
Sel Yayınları, George Orwell’ın denemelerini birçok kitapta toplayıp basmış. Edebiyat Üzerine de yazarın zamanında gazetelerde ve dergilerde yayınlanan yazılarından oluşuyor.
Deneme benim en sevdiğim türlerden biridir. George Orwell ise en sevdiğim yazarlardan biri ama maalesef yazarın ülkemizde çıkan deneme türündeki kitaplarını bir türlü çok sevemedim. Bence bunun nedeni kitaplarda toplanan denemelerin çok farklı konuları içermesi. Yazarın anılarından oluşsa ya da edebiyat alanındaki fikirlerini içeren yazıları olsa bayılarak okuyacağıma eminim ama siyasetle ilgili fikirleri de var kitaplarında. Siyasetle hiç alakası olmayan biri olarak bu yazılarda maalesef sıkılıyorum. Konuyla ilgili olanlar beğeniyle okuyabilirler belki.
Yine de kitapta hoşuma giden yazılar oldu tabii. Ancak yazarla tanışmak isteyenler mutlaka önce romanlarından başlamalı.
suleuzundere.blogspot.com/2022/07/george-...
George Orwell "Edebiyat Üzerine" isimli bu deneme kitabında bizlere edebiyat dünyasının içyüzünü anlatıyor.
"Romanı Savunmak,
Edebiyat ve Sol,
Yeni Kelimeler,
Kitaplar Çok mu Pahalı,
Basın Özgürlüğü..."
gibi kitaptan dikkat çeken bazı konular güncelliğini yitirmemiş olarak karşımıza çıkıyor.
Orwell severlerin ve edebiyata ilgisi olanların gözden kaçırmaması gereken bir kitap...
Orwell ve Edebiyat1000Kitap
.
Orwell'in kurgusal zekasını, mizahi yeteneğini, sosyal gözlemlerin beğenirim. Bu sebeple kitaplarını okumak bana her zaman haz vermiştir. "Edebiyat Üzerine"de de yine orijinal gözlemler, mizahi bir dilin olduğu pasajlar var. Bu anlamda kitaptaki bazı yazıları beğendim. Safiye yerleri, Hayvan çiftliği, Edebiyat ve Sol yazıları ve vasat kitaplara dair eleştiriler güzeldi. Lakin çoğu yazı da adını bilmediğim yazarların sanını bilmediğim kitapları üzerineydi. Açıkçası bunları okurken sıkıldım ve bana bir şey katmadıklarını düşündüm. Hatta yer yer atladığım yazılar da oldu. Bu nedenle pek tavsiye etmiyorum.
Orwell'in edebi eserleri dışında kişisel hayatını ve hayata dair gözlemlerini merak edenlere kendisinin Paris ve Londrada Beş Parasız kitabını öneriyorum.
Paris ve Londra’da Beş Parasız
Etimoloji İçerikli Youtube Sayfamıza Göz Atmak İçin ↓
youtube.com/channel/UCf5PEm...
Paris ve Londra’da Beş Parasız
Etimoloji İçerikli Youtube Sayfamıza Göz Atmak İçin ↓
youtube.com/channel/UCf5PEm...
George Orwell'in zengin düşünce dünyasının izlerini sürebileceğiniz denemelerinden oluşuyor Edebiyat Üzerine.George Orwell, Hayvan Çiftliği'nin yazım sürecinden, hangi düşüncelerden yola çıkılarak yazıldığından, uğradığı sansürlerden bahsediyor.İspanya İç Savaşı yine Orwell'in konularından biri.Popüler bilimkurgu eserlerine değinirken, Martin Block'un Gypsies'i üzerine de yazmış.Roman sanatının savunusunu yaparken, kitap fiyatlarının yüksekliği karşısında, kitapların iyi bir nesne olmaları gerektiğini de söylüyor.
Bayağılaşmadan Komik Olmak adlı denemesi, benim için ufuk açıcıydı, bazı yazarların adını ilk kez duymam nedeniyle.
Pek çok denemenin bugün için de geçerli argümanlar sunduğunu söyleyebilirim.
Çok severek okuduğum bir George Orwell kitabı oldu Edebiyat Üzerine. Yunus Çetin' in çevirisini de çok beğendim.
#kitapyorumum
#edebiyatüzerine
"Edebiyat nedir?" sorusuna pek çok farklı cevap verilebilir. Muharrem Ergin'in en klasik tanımından tutun da "iletişim aracıdır" gibi basit bir ifadeye kadar...Bu soruya kitap yazarak cevap vermiş Orwell ve bence en iyi tanımlamayı da yapmış. Edebiyat, hayatın içindeki, kenarındaki, gölgesindeki her şeydir. O yüzden kitapta her konuya değinilmiş. Kitabı sevdim, tavsiye ederim.
#GeorgeOrwell ‘in dergilerde yazdığı makaleleri ve denemeleri derlenerek #EdebiyatÜzerine adıyla kitaplaştırılmıştır. Kitabın içindekiler kısmını 2. ve 3. görselden inceleyebilirsiniz. Yazar bu kitapta genel olarak; çağdaş yazarları, eleştirmenleri, okuyucuları, çeviri eserleri, dergileri, yayınevlerini ve onların sosyopolitik bakış açılarını, İngilizler’i, ideolojik görüşleri, inançları, devletlerin yönetim biçimlerini ilginç benzetmeleri ve gücü hissedilen kalemi ile sağlam bir şekilde eleştirmektedir. Kitabın farklı kısımlarında, #1984 kitabına konu olan fikirlerini daha samimi bir üslupla açığa vurduğu da görülmektedir. Ayrıca iyi yazarlardan verdiği örnekler ile güzel bir okunacaklar listesi hazırlanmasına katkıda bulunmaktadır.
“Romanı Savunmak” kısmında; eleştirmenler ile yayınevlerinin tanıtım ve arka kapak yazıları üzerine düşündürücü tespitler bulunmaktadır. Ücret karşılığı kitap eleştirmenliği yapanları, yayıncılar tarafından ipleri çekilen vantrilok kuklalarına benzetirken; yorumlarını da “aşırılığıyla hemen hemen bir hayat kadınının gülümsemesi kadar değerli” bulduğunu belirtmiştir. Bir eleştirmenin en sevdiği romancı; Stendhal, Dickens, Jane Austen, D. H. Lawrence ya da Dostoyevski olmasına rağmen, “sıradan romanları makul bir ölçüye vurmak, filler için tasarlanmış bir yaylı terazide pire tartmaya benzer.” olduğunu düşünmektedir. Kötü kitaplar için sonsuz bir sıfat merdivenine tırmanıp duran eleştirmenlerin yorumlarının okuyucuları bezdirdiğini ve okuyucunun bu eleştirmenlere bir süre sonra sırtını döndüğünü anlatmıştır. Amatörlerin etkisinde kaldıkları kitapları, yetkin ama işinden sıkılmış bir profesyonelden daha ciddi ve daha iyi yorumlayabileceğine inandığını vurgulamıştır.
“Kitaplar Çok mu Pahalı?” kısmında; bir yazarın en iyi kitaplarını
George Orwell, gerçek ismiyle Eric Arthur Blair, edebiyatın iç dünyasına denemeleriyle girdiği kitabı “Edebiyat Üzerine”nin yorumu ile geldim bugün. Hepimizin “1984” ve “Hayvan Çiftliği” adlarındaki eserleriyle tanıdığımız yazar bu sefer farklı türde kaleme aldığı eseriyle karşımıza çıkıyor.
Aslına detaylı inceleme yaparsak Orwell, okuyucuyu bu kitabında dünyanın gerçekleriyle değil edebiyatın gerçekleriyle yüzleştiriyor diyebiliriz.
Kitap; başlıklar altında ele aldığı konuları alaycı uslüpla anlatırken dönemin siyasi devrine göz kırpan kitapları da sert bir dille eleştiriyor.
Aslında ele aldığı konuların çoğunluğunda haklılık payı çok yüksek ama konuların birbirine bağlanması açısından kopukluklar sağlıyor.
Vaizlerin değil de piskoposların suratına turtayı yapıştıran mizahı kalemler, edebiyat metinleri hatta müzik güfteleri yazanların olduğundan bahsettiği konu ve bunu dile aldığı alaycı üslubu, günümüz şartlarında da varlığını sürdüren bir durum değil mi aslında? Kendimiz için kaide değer görmediğim her konuyu, eleştiriyi bizde bu şekilde dile getirmiyor muyuz?
Diğer konuları dile getirirsek yazarların tutunmaları için eserlerinin bir süre daha dile getirilmesi için yaptığı kabul görmez durumları anlatmıyor. Ahlaki, dini, siyasi, entelektüel vb. gibi konularda hiçbir tekere çomak sokmamanın bir eğilimin haline geldiğinden bahsediyor.
Orwell bu eleştirisinin yanı sıra kitabında yazılı eserlere yapılan zulmü de değinir. Örneğin Rus Devrimi’nin ilk günlerini birinci ağızdan aktaran ‘Dünyayı Sarsan On Gün’ün yazarı John Reed öldükten sonra kitabının telifi gibi..
Kalemi ağır olmamasının yanında, işlediği konular bakımından ağır olan esere okumak isteyenlerin tüm dikkatini vermesi gerektiğini düşünüyorum. Çeviriden kaynaklı mı bilmiyorum ama konular arasındaki
Yazar Hakkında
George OrwellYazar · 77 kitap
1903'te Hindistan'ın Bengal eyaletinin Montihari kentinde doğdu. Ailesiyle birlikte İngiltere'ye döndükten sonra, öğrenimini Eton College'de tamamladı. Gerçek adı Eric Arthur olan Orwell, 1922-27 yılları arasında Hindistan İmparatorluk Polisi olarak görev yaptı. Ancak, İmparatorluk yönetiminin içyüzünü görünce istifa etti. 1950'de yayımladığı Bir Fili Vurmak adlı kitabı, sömürge memurlarının davranışlarını eleştiren makalelerin derlemesidir. İkinci Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru yazdığı Hayvan Çiftliği, Stalin rejimine karşı sert bir taşlamadır. Orwell'in en çok tanınan yapıtlarından Bin Dokuz Yüz Seksen Dört, bilim-kurgu türünün klasik örneklerinden biri olmanın yanı sıra, modern dünyayı protesto eden bir romandır. Burma Günleri ise, Orwell'in Burma'daki (bugünkü Myanmar) İngiliz sömürgeciliğini dile getirdiği ilk kitabıdır. Orwell, 1950'de Londra'da öldü.
