Exercices de Style
Raymond QueneauYazar:
Raymond Queneau
Tahmini Okuma Süresi:
4 sa. 29 dk.
Sayfa Sayısı:
158
Basım Tarihi:
1982
Yayınevi:
Folio
Orijinal Adı:
Exercices De Style
ISBN:
9782070373635
Dil:
Fransızca
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
1001 Kitap listesinde de yer alan eser çok faklı düşünülüp yazılmış. Yazar birkaç satırlık bir metni onlarca farklı şekilde anlatıyor.
Sayfalar akıp giderken aynı metni farklı anlatım şekilleri ve farklı cümlelerle okuyorsunuz.
Bu denli fazla anlatım türlerinin mevcut olması hem yazar adayları için hem de okuyucular için değerli bir kaynak oluşturuyor.
Exercices de styleEdebiyat & Roman
Bir olay kaç farklı şekilde anlatılabilir? Peki, her anlatışımızda olayın ortaya çıkaracağı etki değişebilir mi? Dil ve üslup karşı tarafta hep aynı etkiyi mi yaratır? Dilin sınırları nedir? Ne kadar esnetebiliriz? İhtimaller nedir? Bu gibi soruların cevapları sanırım sadece bir kitapta yazıyor: “Biçem Alıştırmaları”
Şair ve yazar Raymond Queneau ve matematikçi François Le Lionnais tarafından 1960’da kurulan OuLiPo (Potansiyel Edebiyat Atölyesi diye çevirsem olur herhalde) edebiyat akımının en seçkin örneklerinden biri karşımızda duruyor. Bu akımın öncelikli amacı dili modernize etmek, dilin tozunu şöyle bir silkelemek olmuş. Matematik ve edebiyatın karışımı olan bu akım dilde mevcut olan potansiyeli açığa çıkarmayı, bunları keşfetmeyi hedeflemiştir ve bunu da çok güzel başarmış gibi duruyor, özellikle bu eserde.
“Biçem Alıştırmaları”nı belirli bir edebi sınıfa sokmak çok zor. Hatta okuyucu bu edebiyat mı diye sorabilir. Edebiyat bunun neresinde diye serzenişte bulunabilir. Avangart edebiyatına aday bir eser. Bu eser olsa olsa daha çok edebi bir deneme olabilir. Deneysel bir çalışma. Yazar harflerle, kelimelerle, cümlelerle, metinle oynuyor, onlarla çılgınca, sınırsızca, utanmadan dans ediyor. Dili filtrelerden geçiriyor, damıtabildiği kadar damıtıyor. Farklı ton, stil, üslup kullandıkça metnin etkisi de değişiyor.
Kısa bir otobüs yolculuğu ve bir düğme hakkında size bir hikâye yazın desem ne yazardınız? Bu gibi çok sıradan bir olaya istediğimiz kadar değer yükleyebilir ve onu yüceltebiliriz, aynı şekilde istersek değerini de düşürebiliriz. Bu tamamen bizim kelime seçimimiz, tarzımız, üslubumuz, edebiyatı ne şekilde kullanmak istediğimizle ilgilidir. Bu eserde tam olarak gerçekleşen durum da bu.
Alnacıtı kalbalaık bir obotsüe benir. Obüstote tahuf bir şakpa geyin
Biçem Alıştırmaları, sıradan bir olayın, 99 farklı biçimde anlatıldığı bir kitap.Pek çok sanat eserine ilham kaynağı olmuş bir metin ayrıca.
Ferit Edgü'nün "Yazmak Eylemi" adlı kitabı da bu kitaptan esinlenilerek kaleme alınmış.
Yazarlar için ufuk açıcı olduğu kesin olan "Biçem Alıştırmaları" okurlar açısından da önemli bir metin bence.Okuduğumuz edebi metine hangi açılardan bakılabileceğinin ip uçlarını veriyor.Farklı bakış açıları sunuyor.
Raymond Queneau, Oulipo edebiyat topluluğunun kurucularından biri.Bu grubun üyeleri yazma süreçlerine çeşitli kısıtlamalar getirerek, edebiyatın ne olduğundan çok, ne olabileceğini bulmaya çalışmışlar.
Dilin sınırlarını genişletmeyi amaçlayan bu akım, matematik ve mantığa dayanan biçimsel sınırlamaları önceden belirleyerek farklı bir teknik yaratmış.Dil oyunları, bulmacalar, dilbilgisi sınırlamaları, ses oyunları, harf düşmeleri gibi tekniklerin kullanıldığı deneysel çalışmalar yapmışlar grup temsilcileri.
Edebiyat meraklısı herkesin okuması gereken bir metin Biçem Alıştırmaları.
Puan vermedi·140 syf.··
Beğendi
·2022 154. kitabı
·1 saatte okudu
·Okunma: 30 Kasım 2022 00:00
Biçem Alıştırmaları’nda bir hikaye parçasından kesit 99 farklı biçimde anlatılıyor. Aynı şeyi defalarca, tekrar tekrar, peşpeşe okuyup bu kadar keyif alacağımı tahmin etmezdim. Müthiş bir yaratıcılık.
Çevirmen Armağan Ekici, Biçem Alıştırmaları adının da dilimize yüz farklı şekilde çevrilebileceğini belirtiyor ve her denemeye farklı bir başlık eklemiş.
Ferit Edgü, Yazmak Eylemi’nde bu kitabın çevirisinin zorluğundan bahsediyor ve bu nedenle bir benzerini yazmaya karar vermiş.
Raymond Queneau, Oulipo akımının kurucularından. Italio Calvino ve Georges Perec’in dahil olduğu akım.
Yazmakla ilgilenenlerin es geçmemesi gereken bir kitap olmakla birlikte ne anlatıldığından çok nasıl anlatıldığıyla ilgilenen okurların da ilgisini fazlasıyla çekecektir. Ben ikinci gruptanım:)
Raymond Queneau en sofistike şiirlerden, en argo diyaloglara kadar dilin hemen hemen tüm ifade biçimlerine hakim bir yazar. Bu küçük hikaye kitabında da yeteneğinin tüm inceliklerini sergiliyor. Önce çok sade, çok kısa bir hikaye anlatıyor ve ardından 98 kez bu hikayeyi farklı tarzlarda, farklı biçemlerde yeniden yaratıyor. Örneğin, bir hikayeye renkleri katıp cisimleri, duyguları, eylemleri renklerle niteleyerek anlatıyor. Veya başka bir hikayede bütün cisimleri ve eylemleri isimlerini vermeden geometrik şekilleri ve hareketleri üzerinden anlatıyor. Yarım sayfalık hikayeyi 3 mısralık bir haiku biçiminde yazdığı bile oluyor. Yani hem aynı hikayeyi 99 kez yazıyor hem de birbirinden apayrı 99 hikaye yazmış oluyor. Çünkü bu biçem değişiklikleri her defasında karşımıza bambaşka bir hikayenin gelmesini sağlıyor.
Bu bakımdan Biçem Alıştırmaları sadece yetenekli bir yazarın yazma alıştırması değil, aynı zamanda ortalama bir okur için okuma alıştırması işlevi de taşıyor. Okuduğumuz şeyin inceliklerini keşfedebilmek için nerelere bakmamız gerektiğine dair bir kılavuz niteliğinde bu kitap. Hacim olarak çok küçük ama benim okuduğum en ileri edebiyat çalışmalarından biri. Bir yandan okuması çok kolay - çünkü kısa ve mizahi bir kitap - diğer yandan da okuması çok zor - çünkü inceliklerini keşfetmek yoğun bir düşünme süreci gerektiriyor. Dilin sınırlarının Biçem Alıştırmaları’ndaki gibi zorlanışını deneyimlemek çoğu okurun karşısına nadiren çıkan bir fırsat. O yüzden benim hayatım boyunca okuduğum en iyi kitaplardan biri diyebilirim bu kitap için.
Bir not da çeviriye düşmek gerek. Queneau’nün bu kitabı yazarken Fransızcayı kullanma kapasitesi ne kadar yüksekse, 
Armağan Ekici'nin tüm bunları Türkçede yeniden yaratırken ortaya koyduğu eser de o kadar nitelikli. Zaten 
Ulysses çevirisinin
Okuduğum en iyi kitaplardan biri.. resmen ne söylediğin değil nasıl söylediğin önemli cümlesinin kitap olmuş hali.. çervirmenlerin kesinlikle okuması gerekir.. değişik bir şeyler okumak iyi geldi.
İnceleme yapan bütün arkadaşlarımızın ve yayınevinin de altını çizdiği gibi bu kitap üslup alıştırmaları üzerine yazılmış. Bir olayı yüz değişik üslupta yazılmış bir deneme. Bu noktada tekrara düşmeden incelememe devam etmeye çalışacağım.
Deneme, hem okur hem de yeni yazarlar için büyük farkındalık yaratacaktır. Üsluplar, tekniler, bakış açıları arasında geçiş yaparken istikrarın önemini, farkındalık yaratarak, okura sunuyor. Bir yerde, okura neye dikkat etmesi gerektiğini söylerken, yazarın yapacağı hatayı gösterirken. Bir yandanda da yazarı, okuyucunun dikkati üzerinden uyarıyor.
Bu kitabı araştırırken 
Ferit Edgü' nün 
Yazmak Eylemi adlı kitabına rastladım ve onu da okudum.Edgü kitabınin önsözünde şöyle der " Birkaç yıl önce, Raymond Queneau' nun Exercises de Style ( Üslup Alıştırmalari ) adlı kitabını çevirmeye çalışıyordum. Amacım, kendi dilimde, üslup terimlerini yapmaktı. Çeviri ilerledikçe, bu çabamin başarısız olacağını gördüm. Quenau, Paris'te bir otobüste geçen, düşsel, yalın bir olayı anlatıyordu yüz değişik üslupta. Fransız dilinin olanak ve yetenekleri içinde düşünülmüş bu metinler bir çoğunu Türkçeye çevrimenin olacağı da yoktu. Bunu gördüğümde böylesi bir alıştırmayi Türkçenin olanakları içinde denemenin daha doğru olacağını düşündüm " ( Edgü,2013,s.7) der ve Yazmak Eylemi kitabını yazar .Kitap 2013 yilinda okuyucu ile buluşur.
Once "Biçem Alıştırmaları"ni sonra "Yazmak Eylemi "ve daha sonra bir daha Biçem Alıştırmalarıni okudum.
İlkin Ferid Edgü yu okurken. Feritcim( Ferid Edgü ) Queneau başka bir şey yazmış sen başka. İkinizide ayrı ayrı okumak lazım dedim. Ama Biçem Alıştırmaları ilerledikçe kitaptan koptum. Çünkü hiç bir şey anlamamaya başladım. Sadece kelimeler Türkçe
Ferit Edgü' nün Yazmak Eylemi adlı kitabına rastladım ve onu da okudum.Edgü kitabınin önsözünde şöyle der " Birkaç yıl önce, Raymond Queneau' nun Exercises de Style ( Üslup Alıştırmalari ) adlı kitabını çevirmeye çalışıyordum. Amacım, kendi dilimde, üslup terimlerini yapmaktı. Çeviri ilerledikçe, bu çabamin başarısız olacağını gördüm. Quenau, Paris'te bir otobüste geçen, düşsel, yalın bir olayı anlatıyordu yüz değişik üslupta. Fransız dilinin olanak ve yetenekleri içinde düşünülmüş bu metinler bir çoğunu Türkçeye çevrimenin olacağı da yoktu. Bunu gördüğümde böylesi bir alıştırmayi Türkçenin olanakları içinde denemenin daha doğru olacağını düşündüm " ( Edgü,2013,s.7) der ve Yazmak Eylemi kitabını yazar .Kitap 2013 yilinda okuyucu ile buluşur.
Once "Biçem Alıştırmaları"ni sonra "Yazmak Eylemi "ve daha sonra bir daha Biçem Alıştırmalarıni okudum.
İlkin Ferid Edgü yu okurken. Feritcim( Ferid Edgü ) Queneau başka bir şey yazmış sen başka. İkinizide ayrı ayrı okumak lazım dedim. Ama Biçem Alıştırmaları ilerledikçe kitaptan koptum. Çünkü hiç bir şey anlamamaya başladım. Sadece kelimeler Türkçe
99 farklı metin, farklı bakış açısı, farklı kelimeler... Aynı olay!
Normal bir olay ancak bu kadar sıradışı bir şekilde anlatılabilirdi.
Kitaptaki olayı ilk sayfada kavrıyorsunuz, sayfanın geri kalanında aynı olayı okuyacağınızı biliyorsunuz ama elinizden bırakamıyorsunuz. Sonunu görmek istiyorsunuz 'Daha ne kadar farklı cümleler kurabilir ki?' diye yazarı takip ediyorsunuz, bir yerde bocalamasını dikkatle bekliyorsunuz. Ancak kitap bitince yazarın kelimeleri ve cümleleri kullanma bütünlüğüne hayran kalıyorsunuz.
Okuyun ne demek istediğimi anlayacaksınız...
Not: Ferit Edgü'nün ' Yazmak Eylemi' adlı kitabı bu kitaptan esinlenip kaleme aldığı bir olayı 101 farklı şekilde anlattığı bir yazı imiş. Kitabın başlarında 'Biçem Alıştırmaları kitabını okumayan bu kitabı okumasın' diye bir cümle ile başlamış. İlgisini çekenlere duyurulur.
Yazar, yazar namzetleri için müthiş bir şey yapmış: Bir hikaye farklı üslup ve tekniklerle nasıl anlatılır göstermeye çalışmış. Kısa bir öyküyü elli farklı formda kaleme almış. Bir kısmı zorlama olsa da en az kırk farklı tarz pekâlâ kullanılabilir. Dediğim gibi genç yazar adayları belki birkaç kez okumalı.
Bir gün mor bir otobüsün sahanlığındaydım. Oldukça garip bir adam, çivit rengi boyunlu şapkası etrafında bir ip. Aniden mavi bir adama serzenişe girişti; yemyeşil bir sesle, ne zaman birisi inse kendisini itelemekle suçladı...Iki saat sonra turuncu renkli bir istasyonun önünde, yanında ona kırmızı paltosuna başka bir düğme koydurtmasını söyleyen arkadaşı vardi.
Kısacık bir olayı kaç farklı şekilde anlatabiliriz ? Anlatmak istediğimiz bir şeyi nasıl etkili hale çevirebiliriz ? Düzyazı ve şiir dünyasında dili ustalıkla kullanan 20.yy önemli Fransız yazarlardan Raymond Queneau bunları büyük bir başarıyla bize sunmaktadır. Ilk basımı 1947 yılında yapılan, yazar tarafından 1973 yılında tekrar güncellenen kitapta bir cümlenin 99 farklı anlatımı ile karşılaşıyoruz. Inanılmaz bir şekilde bıkmadan, aynı cümleleri büyük bir merak ve hayranlıkla okumak istiyorsunuz. Cevirinin Armağan Ekici tarafından yapılması da önemli bir etken. Bu kitap mutlaka okunmalı ve tavsiye edilmeli. Iyi okumalar :)
Yazar Hakkında
Raymond QueneauYazar · 7 kitap
Raymond Queneau (1903 - 1976), düzyazı ve şiirlerinde dili büyük bir ustalıkla kullanan 20. yy. ortalarının önde gelen gelen Fransız yazarıdır. Ansiklopedik merakları da olan yazar, etkili Encyclopédie de la Pléiade'in önce düzeltmenliğini, 1955'ten sonra da yönetmenliğini yaptı. 1920'lerde gerçeküstücülükten etkilenerek benimsediği sözcük oyunlarını, kara mizahı ve otoriteye karşı alayı içeren üslubunu sonradan da sürdürdü.
1960'lı yıllarda edebiyatın sınırlarını genişletmek amacıyla bir grup arkadaşıyla oulipo akımını kurdu.
Mizahi üslubu ve dilsel çarpıtmalarıyla gerçekte köklü kötümserliğini ve ölüm konusundaki saplantısını gizliyordu.
Konuları genellikle bir banliyöde, bir lunaparkta ya da metroda geçen romanlarında saçma bir dünya imgesi çizen Queneau, bu yapıtlarında sıradan insanların yaşamını, günlük dildeki argodan yüksek şiirsel anlatıma kadar değişen bir üslupla betimler.
Queneau'nun yayınladığımız diğer kitapları: Zazie Metroda, Zorlu Bir Kış Biçem Alıştırmaları ve Dostum Pierrot’dur.
