Moby Dick / Beyaz Balina

8,4/10  (70 Oy) · 
353 okunma  · 
55 beğeni  · 
3.392 gösterim
"Pequod adlı bir balina gemisinin son yolculuğunu, balinaların nasıl avlandıklarını, geminin sonunda nasıl battığını anlatan Moby Dick, ilk bakışta denizlerde geçen bir serüven romanı sayılabilir. Ne var ki insan Moby Dick'i okudukça, okuduklarını düşündükçe, kitabın derinliğini, gerçek anlamını sezmeye başlar. Bu derinliği, bu gerçek anlamı sezmeyenler ise, balina avıyla ilgili, heyecanlı bir öykü olarak, gene de Moby Dick'in pekâlâ keyfini çıkarabilirler."

Mîna Urgan böyle tanımlıyor Beyaz Balina'nın romanını.
"Zaman zaman çıkardığı o garip seslere burnundan konuşma dersiniz, balinayı horlamş olursunuz. Hem balinanın söyleyecek nesi olabilir? Ben, derinliği olan hiçbir varlık görmedim ki, bu dünyaya söyleyecek söz kekelemek zorunda kalır, olsa olsa. Ne mutlu ona ki, dünya duyuverir sesini."

Melville'nin sesini geç de olsa duymuştur dünya: Düzyazı biçiminde yazdığı bu şiirde, ironi, mitoloji ve gerçekçiliğin iç içe geçtiği bu romanında, denizi, gemicileri, balinaları ve tabii bu arada tutkuların tutsağı olan insan ruhunu anlatıyor.
  • Baskı Tarihi:
    2012
  • Sayfa Sayısı:
    736
  • ISBN:
    9753638968
  • Orijinal Adı:
    Moby Dick
  • Çeviri:
    Sabahattin Eyüboğlu, Mina Urgan
  • Yayınevi:
    Yapı Kredi Yayınları
  • Kitabın Türü:
Aykut 
19 Şub 17:41 · Kitabı okudu · 27 günde · Beğendi · 10/10 puan

Moby Dick'in ismini duymayan yoktur belki de. Çocukken okuduğumuz o minik ufak kitaplar arasında kapağında 'balina' resmi olan kitap Moby Dick idi, değil mi? Sizi bilmem ama ben bu eseri küçükken okuduysam bile şu anda anımsayamıyorum. Moby Dick kimilerine göre bir serüven romanı. Kimilerine göre de bir deliliğin, takıntının diğer bir adı. Ishmael adlı bir gemici aktarıyor bizlere her şeyi. Ishmael, sayfalar ilerledikçe anlatımı öylesine 'sahipleniyor' ki yazarla bütünleşir hale geliyor. Zaten bu eserin yazarının da hayatının bir kısmının denizlerde geçmiş olmasına bakarsak, bu sahiplenme anormal bir durum değil. Burada ince bir nokta da var: Melville bu sahiplenmeyi Ishmael'e bir anda yaptırmıyor tabii ki, bu süreç öyle yavaş ve uyumlu oluyor ki sizler bile bunun farkında varmıyorsunuz kitabın sonuna dek. Hatta romanın gidişatına göre Ishmael geri planda kalmaya başlıyor. Bir nevi onu merak etmek yerine algınız başka noktalara kayıyor.

Ishmael, serüven arayan bir genç. Denizlerden daha güzel bir serüven var mıdır sorarım sizlere. O açık denize çıkmak, aylarca dönmemek, kendinizle ve dalgalarla baş başa kalmak... Kulağınızda uğuldayan rüzgar kimi zaman dağlarda uğuldayan rüzgarlardan daha tatlı gelir denizde. O mavi çarşaf bakanları içine çeker. Ishmael diğerlerinden daha çok serüven yaşanan balina gemilerinde karar kılıyor ve atlıyor bir gemiye, yanında handa tanıştığı yerli arkadaşı Queenqueq ile birlikte. O dönemlerde balina avı için sefere çıkan gemiler bir hayli fazlaydı. Balina yağı, ampul gibi alternatif ışık kaynaklarının olmadığı, sokak lambalarının bile içinde mum olduğu dönemlerde mumun ham maddesi olarak kullanılıyordu. Dolayısıyla ekonomik anlamda bir hayli önem arz ediyordu. Işık insanlık için her zaman ilk ihtiyaçlardan biri olmuştur, her dönem için bu böyle. Fakat çağımızda belki de bu değişti, ışıklardan bıkar hale geldik. Karanlığa kaçar olduk, dışarıdaki ışıklar içimizi daha da kararttı yalnızca. Konumuzdan sapmadan incelemeye devam edelim.

Yazdığım incelemelerde kitabın içeriğine çok fazla dalmak istemem, çünkü eseri okuyacak olanlar arasında bundan rahatsızlık duyacaklar da olabilir. Fakat şimdi incelemenin gidişatı açısından bazı şeylere girmem gerekiyor. Pequod isimli gemimizin kaptanı Ahab'dan birazcık bahsetmek istiyorum. Çünkü Moby Dick'in en can alıcı, ayırıcı noktası burası işte; eseri bir serüven romanından ayırıp bir analiz romanı yapan nokta. Kaptan Ahab yıllar önce denizciler tarafından neredeyse efsanevi olarak tanımlanan 'o balina' ile 'savaşmış' biridir. Bu 'savaş' Ahab'a pahalıya mal olmuştur; bacağını kaybetmiştir Ahab. Yıllar yılı takma bir bacakla hayatını sürdürmeye çalışan Ahab, Moby Dick'e düşman kesilmiştir. Her şeyden önce şunu belirtmeliyim ki, Ahab aslında normal bir insandır, ta ki bacağını kaybettiği o lanetli güne kadar. Hiçbir insan doğuştan ruh hastası olamaz bana göre, kalıtsal olmadıkça.

Ahab bir delidir. Bunu kendi de kabul eder. Çünkü içinde deliliğe varan bir kin dolup taşımaktadır Beyaz Balina'ya karşı. Bunun tek nedeni kaybettiği bacağı değildir. Ahab, dünyada kendine göre 'kötü' olarak tanımlayabileceği ne varsa hepsini Beyaz Balina'ya yüklenmiştir. Öyle ki, Ahab bir canidir belki de; amacı uğrunda yoluna ne çıkarsa feda etmeye hazırdır. Gerek tayfaları, gerekse de kendi. Ahab'ın gözünde o balina bir deniz canavarından ayrı olarak tüm evrendeki kötülüğün bir timsalidir. Kitapta da bahsedildiği gibi Ahab maddi manevi tüm acılarını balinadan ayrı düşünemez hale gelmiştir. Kimi anlarda çılgınlık nöbetleri yaşayan Ahab her kötü şeyi Beyaz Balina ile özdeşleştirmiş, onu 'düşmansallaştırmıştır'. Bacağı ilk koptuğu sıralarda Ahab'ı yatağına sıkı sıkı bağlamak zorunda kalırlar, onun maddi anlamda diyebileceğimiz çılgınlığı ilk başlarda o denli şiddetlidir. O lanetli sefer bitinceye dek yatağında bağlı kalan Ahab o anlarda ne yaşadı, nasıl yoğun duygular içerisinde idi bunu öğrenmeyi çok isterdim.

Ahab daha sonraları hayatını 'normalleştirmeye' çalışmak adına evlenmiş ve bir de çocuğu olmuştur. Ama içini kemiren o takıntı onu için için bitirecektir. Ahab çılgınlık nöbetlerinde hayatta olan çoğu şeye karşı bir meydan okuma faaliyeti içinde bulunuyor. Gemideki ölçüm aletlerine bile kin duyup, onları kırıp parçaladığı, ona yol gösteren güneşi bile aşağılayıp kendi kendine söylendiği bile olmuştur. Çünkü Ahab'ın çılgınlığı kadar gururu da aşırıdır. Ölçüm aletlerini parçalayarak bilime bile muhtaç olmamak ister. İçindeki kin olağanüstü derecelerde olduğu için kendini üstün görmesi de şaşılacak bir durum değildir bana göre. Dolayısıyla yalnız bir insandır Ahab. Ne birine muhtaç olmak ister ne de çevresinde insanların olmasını.

Kitabın kimi yerlerinde kendi inandığı Tanrı'ya dahi kafa tutan Ahab'ı şöyle tanımlar Melville: Tanrısız, Tanrı gibi bir adam. Fakat her yalnız insan gibi Ahab'ın da kırılgan olduğu bir an gelir; ikinci kaptanla yalvarırcasına bir konuşma içerisine girer. Sanki Ahab, kendinin böyle olduğunu kabullenemiyor, kendini asıl Ahab olarak göremiyordur. Böylesine 'sert' bir kaptan betimlemesinden sonra o konuşmayı okumak bana değişik duygular hissettirdi. Kendinin ne denli yalnız olduğunun farkında olan Ahab, kendini şöyle tanımlar: Aydınlığa çıkan bir karanlık gibi. Dikkat ediniz, bu denizciliğin veya deniz seferlerinin getirmiş olduğu bir yalnızlık değildir. Ahab yaşadıkları dolayısıyla yalnızlığa mahkum gibidir. Onu delirten bu kin elbette ki yalnızlığa da mahkum edecektir.

Takıntı konusunun bu denli iyi işlendiği bir başka eser varsa o da W.Golding'in Kule adlı eseridir. Fakat Moby Dick bana göre biraz daha öne çıkıyor bu konuda. Öyle ki, Ahab öylesine kalıcı bir etki bırakıyor ki içinizde, şahsen ben onu bir daha unutamayacağım. Ama Ahab'a da hak vermiyor değilim. Bir düşünün; sizi en çok sinirlendiren herhangi bir şeyi her dakika azalmaksızın yaşadığınızı düşünün. Çünkü insan psikolojisinde sinir dediğimiz şey genellikle geçicidir, Ahab bunu geçici olmaksızın her dakika yaşıyor. Bu durumda delirmek belki de normal bir durum haline gelir. Zaten Ahab'ın kendisi yine kendi hakkında şöyle der: "Ben deliliğin delirmiş biçimiyim."

Ahab Moby Dick'i buluyor mu, Pequod nasıl serüvenler yaşıyor bunlar da okuyacak olanlara sürpriz olsun. Fakat Ahab hakkında üzülmüyor değilim; onun o halde olması beni üzdü açıkçası. Ahab gibi insanlar her daim ilgimi çekmiş, onları anlamaya çabalamışımdır. Bu yönden Ahab ilgimi fazlasıyla çekti. Benim için unutulmaz bir karakter oldu. Bunların dışında Moby Dick'in serüven dolu olan yanlarını zaten saymadım bile. Pequod sefere çıkarken siz bile heyecanlanıyorsunuz. Düşünsenize, aylar belki de yıllar sürecek bir sefere çıkıyor bir gemi, siz de içindesiniz. Zaten bir yazar, yazdıklarını hissettirebildiği ölçüde iyidir. Melville de sizi öyle bir yere götürüyor ki, gemiye dıştan bakan bir insan değil, geminin; Pequod'un içinde bir tayfa oluyorsunuz. Ahab'ın yaşadıklarına bizzat şahit oluyor, o Pasifik rüzgarlarını içinizde hissediyorsunuz.

Biraz da yayınevinden bahsetmek istiyorum. Yapı Kredi Yayınları işini gerçekten çok iyi yapıyor. Önsözlere verdiği önem olsun, kitap hakkında yazılan kimi yazıları da yayımlanması kalitesini artırıyor. Ayrıca okuyacaklara tavsiyem kimi kısaltılmış versiyonlarını değil, bizzat bu kitabı okumalarıdır. Sanıyorsam eserin en uzun, ayrıntılı çevrilmiş hali Yapı Kredi Yayınları'ndan çıkan bu kitaptır. Sizler de Kaptan Ahab ile tanışmak, serüvenlere atılan bir tayfa olmak istiyorsanız eğer Moby Dick'i bir an önce okumalısınız. Moby Dick yalnızca bir serüven romanı değil, psikolojik tahlilleri ve deliliğin tasvirini içeren bir incelemedir.

Bekir İstanbul 
 18 Oca 2016 · Kitabı okudu · Beğendi · 9/10 puan

Okuduğum ilk romanlardandır bu kitap. Çok genç yaşlarda babamın kitaplığından alıp kalınlığına aldırış etmeden beğenerek okumuştum. Delilik sınırında mücadele veren Kaptan Ahap ve görkemli Beyaz Balina arasında geçen kaçma, kovalama kapışmacası. Kaptan Ahap'ın denizle, Beyaz Balinayla ve müreddebat ile verdiği savaşı büyük bir heyecanla okumuştum, hala hatırlıyorum. Bu muazzam eseri mutlaka okuyun derim.

Mutfaktaki Sarı Bez 
25 Oca 22:26 · Kitabı okudu · Puan vermedi

İntikamını alamayan adamın hikayesidir bu. tıpkı iyi kötü ve çirkin'deki gibi çirkin'i öldürmeye gelen apaçinin kaderi gibi. insan doğasının sebepsiz yere kötülük etme ve doğanın dengesine karşı gelmesi işlenir işte kitapta. romanın girişinde "balina" kelimesini google'da araştırır gibi, romanın yazıldığı güne kadar balinalar üzerine yazılmış ve balinaların lafının geçtiği bütün romanların ve kutsal kitapların taramasını çıkarır melville. bence en güzel tarafı metinlerarası kitaplara faydasıdır. picasso'nun dediği gibi "sanatçı taklit etmez, çalar." pequod'taki tayfanın huzursuzluğu ve ahab'ın tayfasını senatoda konuşan bir konsül gibi ikna etmesi de harikadır. ama insan ister istemez diyor, ne istiyordun yani kendi halinde yaşayan bir balinadan.

cem binici 
07 May 00:47 · Kitabı okudu · Beğendi · 10/10 puan

kaybettiği bacağının intikamını dev beyaz bir balinadan almak isteyen Kaptan Ahab’ın tutku dolu hikayesi.En iyi yazılmış romanlardan kabul edilir..Yazarın kendisi de denizcidir ondan ötürü hiç bir ayrıntıyı atlamamış, bir bakıma denizciliğin el kitabı, yeri gelir balinalar ve avcılığıyla ilgili en ufak detaylara ulasırsınız.Moby dick kaptan ahap için kötülüğün simgesidir.Kötülükle hayatı pahasına mücadele eder.Bu hırsın onu yok edip etmeyeceğini romanın sonuna kadar merak edersiniz.kaptan ahab'ın tutkusu öyle yüce,büyüktür ki hayatınızı sorgulamanıza sebep olur.böyle bir tutkuyla yaşamak ister miydim, yaşasaydım buna dayanabılır mıydım dersınız ıcten ıce.Ve insan bu kadar kararlılığı mücadelesine yansıtırken hiç mi yorulmaz ve vazgeçmeyi düşünmez diye kendınıze cok kere soracaksınız.

Baran Gündem 
09 Oca 2014 · Kitabı okudu · Beğendi · 10/10 puan

Bir çocuğa okumayı sevdiren o kitap. Benim hayatmdaki yeri çok farklı olan bir roman. Çocukluk yıllarında annemin rastgele kırtasiyeden aldığı bi kitap insanın hayatını bukadar m değiştirir :) tabi ozamanlar okuduğu çocuk versiyonu baya ince bir haliydi. Sonrada bu halini okudum. Gerçekten inanılmaz bir roman. Baska bir romanı bundan fazla sevebileceğimi düşünmüyorum. Queequeg, Captain Ahab inanılmaz karakterler ve karakterlerin altında yatan başka anlamlar ve o büyük beyaz balina Moby Dick.. Eğer okumadıysanız bir an önce okumanızı şiddetle tavsiye ediyorum.

Aslı T. 
 21 May 2016 · Kitabı okudu · Beğendi · 9/10 puan

Kitap, bana kendimi bir haftadır denizde hissettirdi sanki. Anlatım o kadar başarılı ki, kendinizi dalgalar arasında, çaresizliği, heyecanı yaşarken buluyorsunuz. 740 sayfalık kitabın belki de sadece 200 sayfası insanın doğaya karşı verdiği mücadeleyi, o kadar güzel bir dille size sunmuş ki, etkilenmemek mümkün değil.

Kitabın geriye kalan kısımlarında, gemicilik, balina avcılığı, balinaların anatomisi ve tarihi üzerine bir çok ansiklopedik ve ayrıntılı bilgiye sahip olabiliyorsunuz. Örneğin amberin elde edilişi çok ilginçti.

Burak Erdoğdu 
15 May 13:28 · Kitabı okudu · Puan vermedi

Ister destan türünün son örneği olarak ister bir edebiyat klasiği olarak okuyun oldukça ilham verici ve insana dair bir hikaye. Olağanüstü akıcı ve bir o kadar da gerçekçi kurgulanmış bir kitap. Oldukça detaylı ve bilgi dolu olmasına rağmen oldukça somut ve gerçek karakterler yaratabilmiş bir eser. Kelimenin sözlük anlamıyla klasik bir eser...

Pek çok sanat dalında, defalarca görüldüğü gibi, yazarının ölümünün ardından meşhur olmuş bir roman. Neden bu adar ünlü olduğunu, beğenildiğini anlamadım. Herhalde ben okuduğumu anlamadım. Bence bu kitabı okumak sadece zaman kaybı.

Berat 
16 Şub 23:01 · Kitabı okudu · Beğendi · 10/10 puan

Bu kitap takıntılı bir kaptanın sırf bir balinalar intikamını almak için tüm tayfasını büyük bir tehlikenin ortasına atmasını ve çok uzun mesafeler boyunca Moby Dick `i aramasını anlatıyor çok güzel bir kitap

fulya gürbüz 
13 Şub 2015 · Kitabı okuyor · 10/10 puan

Müthiş etkileyici. Melville harika bir yazar...

2 /

Kitaptan 23 Alıntı

Aykut 
08 Şub 00:45 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · 10/10 puan

Niçin tüm yaşayanlar, tüm ölülerin susmasını isterler?

Moby Dick / Beyaz Balina, Herman Melville (Sayfa 82 - Yapı Kredi Yayınları)Moby Dick / Beyaz Balina, Herman Melville (Sayfa 82 - Yapı Kredi Yayınları)
Aykut 
08 Şub 16:43 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · 10/10 puan

... insanlardaki her yücelik bir hastalıktır aslında.

Moby Dick / Beyaz Balina, Herman Melville (Sayfa 124 - Yapı Kredi Yayınları)Moby Dick / Beyaz Balina, Herman Melville (Sayfa 124 - Yapı Kredi Yayınları)
Aykut 
08 Şub 16:42 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · 10/10 puan

... tüm tragedya kahramanları, hastalıklı yanları sayesinde büyük olurlar.

Moby Dick / Beyaz Balina, Herman Melville (Sayfa 124 - Yapı Kredi Yayınları)Moby Dick / Beyaz Balina, Herman Melville (Sayfa 124 - Yapı Kredi Yayınları)
Aykut 
08 Şub 13:57 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · 10/10 puan

Hoş, belki de gerçekten filozof olmak için, insanın, filozofça yaşadığını ya da öyle yaşamaya çalıştığını bilmemesi gerekir.

Moby Dick / Beyaz Balina, Herman Melville (Sayfa 98 - Yapı Kredi Yayınları)Moby Dick / Beyaz Balina, Herman Melville (Sayfa 98 - Yapı Kredi Yayınları)
Aykut 
16 Şub 15:08 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · 10/10 puan

Dertli olmada bir bilgelik vardır, doğru, ama öyle dertler de vardır ki, düpedüz çılgınlıktır bunlar.

Moby Dick / Beyaz Balina, Herman Melville (Sayfa 512 - Yapı Kredi Yayınları)Moby Dick / Beyaz Balina, Herman Melville (Sayfa 512 - Yapı Kredi Yayınları)
Aykut 
13 Şub 12:12 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · 10/10 puan

Büyük coşku anlarında, insan aşağılık hesapların tümünü küçümser.

Moby Dick / Beyaz Balina, Herman Melville (Sayfa 278 - Yapı Kredi Yayınları)Moby Dick / Beyaz Balina, Herman Melville (Sayfa 278 - Yapı Kredi Yayınları)
Aykut 
10 Şub 14:43 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · 10/10 puan

İnsan deliliğinde çoğu zaman sinsice ve kurnazca bir şeyler vardır. Geçti sandığınız sırada, o delilik belki daha ince bir biçime bürünmüştür sadece.

Moby Dick / Beyaz Balina, Herman Melville (Sayfa 249 - Yapı Kredi Yayınları)Moby Dick / Beyaz Balina, Herman Melville (Sayfa 249 - Yapı Kredi Yayınları)
Aykut 
18 Şub 16:40 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · 10/10 puan

Çevresi yüksek surlarla çevrili bir kent gibidir bir kaptanın yalnızlığı...

Moby Dick / Beyaz Balina, Herman Melville (Sayfa 651 - Yapı Kredi Yayınları)Moby Dick / Beyaz Balina, Herman Melville (Sayfa 651 - Yapı Kredi Yayınları)
Aykut 
09 Şub 12:49 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · 10/10 puan

Bir insan kafaca ne denli üstün olursa olsun, aslında az çok bayağı ve aşağılık gösterişlere başvurmadan, başka insanları sürekli olarak buyruğu altına alamaz.

Moby Dick / Beyaz Balina, Herman Melville (Sayfa 205 - Yapı Kredi Yayınları)Moby Dick / Beyaz Balina, Herman Melville (Sayfa 205 - Yapı Kredi Yayınları)
Aykut 
18 Şub 16:29 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · 10/10 puan

Aynı derde tutulanlar birbirlerini iyileştirirler.

Moby Dick / Beyaz Balina, Herman Melville (Sayfa 639 - Yapı Kredi Yayınları)Moby Dick / Beyaz Balina, Herman Melville (Sayfa 639 - Yapı Kredi Yayınları)
3 /

Kitapla ilgili 2 Haber

Klasikleri okurken
Klasikleri okurken Okuduğumuz bir klasiği, bugüne dek bize verilmiş okuma biçimlerinin dışına çıkıp nesnelliğimizi koruyabileceğimiz bir uzaklığa koyduktan sonra kendi öznelliğimizle devreyi bağlayarak okumak. Yapılacak olan bu.