Yazar:
Ali Şeriati
Çevirmen:
Kerim Güney
Tahmini Okuma Süresi:
13 sa. 4 dk.
Sayfa Sayısı:
461
Basım Tarihi:
1991
Yayınevi:
Yedigece Kitapları
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
İnsanDin
Ali Şeriati'nin okuduğum 2. Kitabı. İlk kitabı Ebuzer de çok güzeldi. Öze dönüş kitabı da isminden anlaşılacağı üzerine, insan denen kavram, varlığın özüne aslına dönüşünü ayet, hadis ve yazarın fikirleri doğrultusunda ele alınmış harika bir kitap. Fikir adına, İslami kaynak adına Ali Şeriati'nin kitaplarını okumak, ilgi duymak, Ali Şeriatinin bir nebze olsun İlmi anlamda kitaplarını okumak bir ayrıcalıktır.
“Öze Dönüş” kitabını yeniden okudum; fakat bu kez bambaşka bir gözlükle. Normalde bir kitabı ya da bir filmi asla ikinci kez okuyamayan ve izlemeyen ben hızla özet geçerek yine okudumo çocuk ikliminde bu alışkanlığımı da değiştirmiş oldum. Anladım ki, Aynı kitap, aynı satırlar… ama okur değiştiğinde çıkarılan mesaj ve mana da değişiyor. Her okuyuş, insanın kendi iç dünyasına tuttuğu farklı bir aynadır. Çok okumak değilmiş mesele ki zira İnsan kitap yüklü merkep de olabilir.
Son iki ay içinde üçünçü Ali Şeriati kitabı da bitti. Ali Şeriati'yle uzun zaman süren bir ayrılık yaşamışız. Bayağı özlemişim. Kitap sosyalizm , kominizm üzerine yoğun eleştiri içeren bir kitap.
Bunu yaparken İslam'ın özüne göndermeler yapıyor.
Ayrıca Avrupalı egzistansiyalistleri de bir incelemiş.
Ali Şeriati'nin Avrupa'da kaldığı dönemde incelediği çağdaş felsefi kuramlar yoğun incelenmiş.
Özellikle sosyalist fikirlerleri dönemin ünlü Avrupalı hocalarından ders almış Doğulu bir öğrencinin ve sonradan dinler tarihi olmuş bir aydının gözüyle okumak isteyenlere tavsiye edilir.
Okuduğum 3. Ali Şeriati kitabı... Bütün kulliyatını okumak isteği uyandıran bir kitap oldu bu. Toplumsal meselelere, felsefeye, siyasete, taasuba ve yozlaşmaya kısacası insanı ilgilendiren herşeye ustaca değinerek hepimizin her gün şahit olduğu ancak fark edemediği satır aralarında kalmış tüm beşeri sıkıntıları ve kapitalizmin başımıza ördüğü çorapları mükemmel bir şekilde anlatmış Şeriati. Kısacası bu konulara ilgisi olan herkese tavsiye edeceğim bir kitap. Şimdiden iyi okumalar.
"Çağının Ötesindekiler: Ali Şeriati"
Toplumun içinde yaşadığı girdapları somutça teşhis edebilmek, toplumsal sorunları derinlemesine ve açıkça incelemek, insanın çelişkilerini ve sorunlarını ele almak, çağını tanımak, ona ait tespitlerde bulunmak ve benzer birçok konuyu ele almak üzere yola çıkan Şeriati'nin Öze Dönüş'ünün ana maddeleri; sömürgecilik, emperyalizm, modernizm, medeniyet ve yabancılaşma diyebiliriz.
Yaşadığı çağı çok iyi tanıyan Ali Şeriati'nin gözlemlediği toplumsal ve bireysel hastalıkları da çok iyi tespit etmiş olduğunu görüyoruz. Üstad 21. yüzyılın temel sorununun ‘özünden uzaklaşmak’ olduğu söyleyerek insanı özünden uzaklaştıran faktörleri analiz ediyor.
Şeriati çok iyi biliyordu ki; "teşhis olmadan tedavi olmaz." Bu yüzden de önce teşhiş ile başlıyor anlatmaya.
Eleştiri hastalığı, bilinsin-bilinmesin çağın tüm insanını etkilemiş bir problem. Modern çağ aydınlarının özellikle Müslüman aydınlarının eleştiri kavramına bakışını irdeleyen Şeriati, bu işin sadece eleştirmekle olmayacağını, somut delil ve teşhislerle desteklenmesi gerektiğini hemen hemen birçok kitabında olduğu gibi Öze Dönüş'te de vurguluyor.
Ali Şeriati kitabının girizgahında "Öze Dönüş" meselesini şu şekilde irdelemiş:
"İslam kültürüne, İslam ideolojisine dönüş" bir gelenek, bir kalıtım ya da toplumda şu anda egemen nizam olarak, İslam'a dönüş değildir. Belki, ideoloji olarak hatta toplumlarda söz konusu mucizeyi gerçekleştiren bir bilgi olarak, bir uyanıklık, bir iman olarak İslam'a dönüştür. "Öze Dönüş" şiarı, bütüncü bir şiardır.
Ayrıca doğu-batı kültür farkına değinen yazar modern çağda, batının dünyaya sunduğu insan olma, medeni olma kültürü sayesinde insanların kendi kültür ve özlerinden uzaklaştıklarını uzun uzun açıklamış.
Kitabın önemli bir bölümünde ise “Siyantizm”e değinilir. Bu vesile ile bilgi için
Toplumu ve özünü tanımak isteyenler için de Öze Dönüş "doğru" kitaptır. Zira kitabın son bölümünde Üstad bu konu üzerinde durmuş, bireyi toplumun özü olarak ilan etmiştir. Yani duanın tekamül halkasında en mütekamil varlığın ve yaratıklar arasında şu dört özelliğe sahip tek varlığın insan olduğunu açıklar:
1-Bilgi
2-İrade
3-İdeal
4-Yapabilirlik
İnsanı doğaya egemen kılan gücün bu özellikler olduğunu Şeriati söyler. “Bu dünya görüşünde insanın sorumluluğu, duygusal, zihinsel ve ahlaki değil belki, mantıklı ve özgün bir gerçektir. İnsanın sorumluluğu mutlak irade sahibi olan Allah karşısındadır.”
İnsan Allah’a, insana ve kendine karşı olan sorumluluklarını yerine getirmeli, yüklendiği, ”İlahi emanet” doğrultusunda hareket etmelidir.
Şeriati, tüm kitaplarında değindiği sorunları adeta bu kitabında toplar. "Öze Dönüş" sanki bir ”Şeriati Külliyesi”dir. Diğer kitaplarının hem özeti hem de hepsinde sorguladığı hususları açık bir şekilde ele aldığı bir öz kaynak gibi de diyebiliriz. Modernizm, Marksizm, Siyantizm, Aydın, Sömürgecilk kavramlarına yabancı olanların okuduğunda büyük bir aydınlanmaya muhattab olacakları bir eser.
Hâsılı, insanın kendisine karşı, toplumuna karşı bakışını değiştiren Öze Dönüş, adı ile müsemma olup özünü tanımak isteyenlerin okuyabileceği ilk kitaplardan biri.
Gerek bakış açısı,gerek yorum farkı ile çağımızda eşine az rastlayabileceğimiz bir yazar,bir idealist,bir aydın olan Ali Şeriati ye ait eşsiz bir eser...
Öze dönüş konusunda İslami yazarlar tarafından kaleme alınmış bu kadar güdüleyici bir yorum bilmiyorum...
Modern,isyankar ve asil bir dil ile yazılmış muhteşem bir eser...
9/10
2017 3. kitabı
Toplumun içinde yaşadığı girdapları somutça teşhis etmektedir. Aslında ne yapmalı? sorusuna "Özümüze dönmeliyiz" demektedir. Bütün külliyatında, konușmalarında aslında bu öz olana dönüşü devamlı vurgulamaktadır ve anlatmak istemiştir.
Aydın, entelektüel, tanımlama, bağlamDüşünce
Aydın kavramının içini tüm çıplaklığı ile tanımlayan bağlamını kuran ve sorumluluğunu her yönü ile yükleyen bir eser. Çok fazla kavramsal harita ile insan zihnini yoran Her daim ve okunması elzem...
Öze Dönüş: Ali Şeriatî'nin İslamcı Devrimci Kimlik Arayışı
Ali Şeriatî, 20. yüzyılın en etkili İslamcı İranlı düşünürlerinden biri olarak, İslamî düşünceyi modern devrimci ideolojilerle harmanlayan bir entelektüel miras bırakmıştır. 1933-1977 yılları arasında yaşayan Şeriatî, sosyoloji eğitimi almış, Batı felsefesiyle (Marx, Fanon, Sartre gibi isimlerden etkilenerek) Doğu mistisizmini sentezlemiş ve İran Devrimi'nin ideolojik öncülerinden biri olmuştur. Öze Dönüş (orijinal adıyla Bazgasht be Xud veya Return to Self), 1977'de bir broşür olarak yayımlanan bu eser, Şeriatî'nin bir dizi konferansından derlenmiş olup, bireysel ve toplumsal kurtuluşun anahtarını "öze dönüş" kavramında arar. Bu inceleme, eserin özgün bir okumasını sunarak, Şeriatî'nin anti-emperyalist eleştirisini, İslam'ı devrimci bir ideoloji olarak yeniden yorumlayışını ve günümüz Müslüman toplulukları için taşıdığı önemi ele alacaktır.
Eserin temel tezi, kolonyal baskı ve kültürel Batılılaşmanın yol açtığı yabancılama (alienation) karşısında, bireyin ve toplumun otantik köklerine dönmesidir.
Şeriatî, Üçüncü Dünya entelektüellerinin Batı modelini körü körüne benimseyerek kendi tarihlerini, kültürlerini ve kişiliklerini reddettiklerini sert bir dille eleştirir.
Bu süreçte, Doğu insanı "dış görünüşte rafine ama içsel olarak boş ve tutarsız" hale gelir; ulusal kimlik erozyona uğrar ve birey, sömürgecinin aynasında kendini "çürümüş" görür. Şeriatî, bu yabancılama halini Frantz Fanon ve Aimé Césaire gibi sömürgecilik eleştirmenlerinden esinlenerek açıklar: Kolonyalizm, sadece ekonomik değil, kültürel bir tahakküm kurar ve mağdurları kendi benliklerinden koparır. Buna karşı çözüm, statik bir gelenek dönüşü değil, dinamik bir ideolojik yeniden inşadır.
İslam burada, devrimci bir mesaj olarak yeniden
Yazar Hakkında
Ali ŞeriatiYazar · 93 kitap
Ali Şeriati (Farsça: علی شريعتی‎) (d. 1933, Sabzevar - ö. 1977), İranlı Müslüman sosyolog, aktivist, düşünür ve yazar; özellikle din sosyolojisi ve çağdaş İslam düşüncesi üzerine eserler vermiştir. Marksist düşünceden yaptığı alıntılar ve türetmeler ve bunların kendi zamanındaki İran'a ve çevresine adapte edilmesi ve Marksizm kritiği ile birlikte çağdaş İslam düşüncesi ve devrimcilik açısından ortaya koyduğu çeşitli sonuçlar ve yarattığı ilgi sebebiyle, gerek önemli çağdaş İslam düşünürleri arasında gerekse İran'daki devrimci İslam'ın babası ve İran İslam Devrimi'nin baş düşünürü olarak anıldığı olmuştur. Düşünceleri genel olarak "İslam'a dönüş" -"öz"e dönüş- başlığı altında toplanabilir ve bilimsel kaynaklara dayanması, sosyoloji vurgusu yapması ve Batı metodolojisini, çeşitli açılardan eleştirmekle birlikte çeşitli açılardan yapıcı bir şekilde kullanması (ki sosyoloji gibi çeşitli bilimler ve Batı düşüncesinde ortaya çıkan çeşitli fikirlerin, örneğin bazı Marksist fikirlerin, İslam'ın özünde de daha farklı bir şekilde ortaya konduğunu da savunur) sebebiyle moderndir ve gelenekçilikten uzak olduğu gibi gelenekçi görüş ve kesimlere eleştirel yaklaşır nitekim bu sebeple eleştirildiği veya çelişki ile suçlandığı olmuştur. Bu tarzından yola çıkarak kendisi hakkında "sosyolojiyi İslamlaştırmaktan" ziyade "İslam'ın sosyolojik" bir okumasını yaptığı da söylenmiştir.
Şeriati 1933 yılında Mazinan, Sabzevar, İran'da doğdu. Babası ilerici milliyetçi bir öğretmen olan Muhammed Taki'dir. Eğitim yıllarında ilk kez İran'ın daha aşağı sınıflarından insanlarla tanıştı, var olan fakat bilmediği yoksulluk ve zorluklarla tanışması bu dönemde oldu. Ayrıca aynı dönemde Batı felsefi ve siyasi düşüncesiyle de tanışmıştır. Modern sosyoloji ve felsefenin bakış açısı ve bunun geleneksel İslami prensipler ile harmanlanması aracılığıyla Müslüman toplum ve toplulukların karşılaştığı sorunları açıklamaya ve çözümler bulmaya çalışmıştır. Şeriati Mevlana ve Muhammed İkbal'den büyük ölçüde etkilenmiştir.
Lisansını İran'da bitirdikten sonra, Paris Üniversitesi'nde doktorasına başladı. Burada, 1964 yılında Sayfuddin'den "Belh'in Faziletleri Tarihi" isimli bir el yazmasının notlandırılmış bir Farsça çevirisini yaparak Edebiyat dalında doktor olmuştur. Daha sonra İran'a dönmüş, fakat hemen şah yönetimi tarafından tutuklanıp hapsedilmiştir. Yönetim onu Fransa'dayken devleti yıkıcı siyasi aktivitelerde bulunmakla suçlamıştır. Daha sonra 1965'te serbest bırakılmış ve Meşhed Üniversitesi'nde eğitim vermeye başlamıştır.
Dersleri kısa sürede farklı toplumun farklı kesimlerinden öğrenciler tarafından beğenilmiş ve popülerleşmiştir. Bunun sonucu yönetim Üniversite'yi zorlayarak onun eğitim vermesini engellemiştir. Bunun üzerine Şeriati Tahran'a giderek Hüseyniye-i İrşad Enstitüsü'nde ders vermeye başlamıştır. Yine büyük bir popülariteye ulaşan dersleri, yine toplumun her kesiminden öğrencileri etkilemiştir. Şeriati'nin görüşlerine ilginin arttığı orta ve yüksek sınıflardan öğrencilerin olması dikkat çekiciydi. Bu ilgi de şah yönetiminin Şeriati ile bazı öğrencilerinin tutuklanması emrini vermesine neden oldu. Gerek yurt içinden gerekse yurt dışından gelen tepkiler üzerine yönetim onu serbest bıraksa da çeşitli şartlarla tahliye edilmişti: kesinlikle herhangi bir eğitim aktivitesinde yer almayacak, hiçbir şey yayımlamayacak ve özel veya genel hiçbir toplantı yapmayacaktı. Ayrıca devletin güvenlik örgütlerinden SAVAK onun yakın çevresini yakın gözetim ve denetim altında tutacaktı. Şeriati bu şartlara karşı çıkarak ülkesini İngiltere'ye gitmek üzere terk etmeye karar verdi. Üç hafta sonra, 19 Haziran 1977'de SAVAK tarafından öldürüldü.
Tahran'ın büyük hastanelerinden birine Şeriati'nin ismi verilmiştir.
Devrim öncesi İran'ın en önemli ve etkili felsefi liderlerinden sayılan Şeriati'nin görüşleri bugün hala İran toplumunda popüler ve etkindir. Özellikle bugünki İslami Cumhuriyet rejiminin biçimi, ruhban sınıfının konumu ve eşitlik anlayışına karşı çıkan kesimler tarafından beğenilmektedir.
Şeriati'nin düşünsel çalışmaları sadece devrim öncesi ve sonrası İran'ı değil, dünya çapında İslamcı topluluk ve düşünceler başta olmak üzere birçok kişi ve grubu etkilemiştir. Çeşitli dini kavramlara yaklaşımı, ruhban sınıfının eleştirisi ve İslamcılık hareketinin içinde kabul edilen çeşitli çıkarımlarıyla ilgi çekmiştir.
Şeriati, ayrıca Martinikli Marksist düşünür ve şair Frantz Fanon'un "Yeryüzünün Lanetlileri" isimli eserini, Jacques Derrida'dan "Şiir Nedir" ve Fransız oryantalist ve aynı zamanda Katolik papaz olan Louis Massignon'dan "Selman-ı Pak" adlı eserleri Farsçaya çevirmiştir.
Birçok eseri bulunan Ali Şeriati'nin eserlerinin neredeyse tümü Türkçeye çevrilmiştir.
