Yazar:
Aristoteles
Tahmini Okuma Süresi:
3 sa. 14 dk.
Sayfa Sayısı:
114
Basım Tarihi:
Ocak 2025
Yayınevi:
Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları
Orijinal Adı:
Περὶ ποιητικῆς [Peri poietikês]
Orijinal Dil:
Yunanca
Orijinal Ülke:
Yunanistan
ISBN:
9786053326649
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Diğer Baskılar
20 diğer baskı · Tümünü Göster
Poetika
2.190 okunmaCan Yayınları · 2007 · 120 s.
Poetika
1.391 okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · Ocak 2025 · 114 s.
Poetika
319 okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · Mart 2021 · 132 s.
Poetika
225 okunmaRemzi Kitabevi · Aralık 2013 · 104 s.
Poetika
176 okunmaPharmakon Kitap · Eylül 2017 · 135 s.
Poetika
147 okunmaCan Yayınları · 2018 · 112 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Öncelikle kitabın üslubu sade, açık ve anlaşılır olduğundan kitabı okurken zorlanmadım. Sadece yazar anlattığı konuya ilişkin örnekler verirken çok fazla Yunan edebiyatından ve mitolojisinden terim kullandığından dolayı okurken kafa karışıklığı yaşadım. Bu da okurken duraklamama neden oldu.
Kitap tragedya, destan ve komedi üzerine bilgiler verse de en çok tragedyanın üzerinde duruyor. Bende tragedyanın özelliklerini, anlatım yapısını ve diğer birçok özelliğini okurken senaryo yazımı üzerinden değerlendirme yaptım. Aslında böyle daha açıklayıcı oldu benim için. Çünkü kitaba sadece şiir sanatının anlatımı olarak bakmadım.
Kitapta hoşuma gitmeyen bir yer var. O da kitapta sayfa kırk birde yer alan “Zira bir kadın ve bir köle bile iyi olabilir…” cümlesine dipnot olarak düşülmüş yazı: “Doğal olarak erkek dişiden daha üstün, dişi erkekten daha kötüdür.” cümlesi. Çok kaba bir söylem ve bu cümle belki biyolojik açıdan güçlülük üzerine söylenmiş olabilir, bilemeyiz ama en nihayetinde aşağılayıcı ve iğrenç bir söylem. Böyle bir yazardan böyle bir cümle beklemezdim.
Tekrar konuya dönecek olursak yazar bu kitabında yazılan, anlatılan, çizilen her şeyin taklit olduğunu söylerken haklı aslında. Fakat bu kopyalayıcı bir taklit değil. Ortaya konulan eser ya da ürün etrafımızda gördüğümüz her varlığın zihnimizde oluştuğu biçimin birer yansıması ve taklit etme yöntemi ne olursa olsun özünde aynı. Çünkü kitapta sayfa dokuzda geçen “İnsanları çocukluktan itibaren hayvanlardan ayıran şey taklit etmeye en yatkın hayvan olmaları ve ilk öğrendiklerini taklit yoluyla öğrenmeleridir…” cümlesinde de söylendiği gibi taklit etmenin özünde insan vardır.
Son olarak dürüst olmak gerekirse bu kitabın ödev olarak okunması gerekmeseydi ilgimi çekmezdi. Çünkü şiir sanatı üzerine yazıldığı için ön
Felsefe, tiyatro, edebiyat ile ilgileniyorsanız ilk okumanız gereken kitap Platon’un öğrencisi Aristoteles’in Poetikasıdır.
Meraktan,biraz da ilgimi çektiğinden ötürü Antik Yunandan itibaren yazım dünyasıyla tanışmak istedim, fakat olağanüstü karışık ve yüzülmesi güç bir deniz olduğunu fark etmem geç olmadı.
Şiir sanatı, felsefe, mantık,psikoloji, metafizik konularını tragedya üzerinde harmanlayarak anlatıyor Aristoteles.
Diğer sanat dallarıyla karşılaştırma yaparak tragedyanın üstünlüğünü savunuyor aynı zamanda..
Sanatın merkezinin “taklit etmek”ten geçtiğinin altını çizerek, boyutlarıyla ele alırsa şiirde küçük bir taklit etme, tragedyada ise kapsamlı bir taklit etme eylemi barındırdığını savunmakta.
Tragedyanın olmazsa olmaz öğelerine dikkat çekerken, yer yer sıkıcı diliyle karşılaşmak mümkün olsa da ne çok sevdim ne çok sevmediğim arafta kalacak bir yolculuk oldu benim için.
Yine de birikimli iniyorum bu gemiden... :)
PoetikaEdebiyat
Bu tarz kitapları okurken çok zorlanıyorum bazen bir sayfayı iki üç kere okuduğum oluyor anlamak için. Bu Yazarlarin yaşadığı dönemi bilmesek ve yaşadığı dönemin yazarların hayata bakış açılarını bilmesek okuduklarimiz biraz havada kalabilir.
Poetika’nın temel amacı, şiir sanatı üzerine bir inceleme olarak tanımlanabilir. O döneme kadar şiir sanatının (daha doğrusu tüm sözlü sanatların) net bir çözümlemesi ve kategorizasyonu yapılmamıştı. Var olan kategoriler de Aristoteles’e göre yanlış temellere dayanıyordu. Aristoteles’in, bu eksikliği gidermek üzerine bir denemeye giriştiği söylenebilir.
Ancak bu amaç tek başına, Aristoteles’in neden tragedya özelinde bu kadar ayrıntılı analiz yaptığının cevabını vermez. Bu sorunun cevabı Platon’da bulunabilir. Poetika’nın Platon’un Devlet’inden sonra yazıldığı ve Aristoteles’in birçok yerde Platon’a referans yaptığı düşünüldüğünde, Devlet’in 10. kitabının argümanlarını kısaca özetlemek yararlı olacaktır:
Platon, bugün kabul gören ayrımın ana hatlarına paralel şekilde, şiir sanatını üçe ayırır: Dithyrambos, Tragedya ve Komedya, Destan (Epik). Tüm bu sanatların taklide dayandığını öne sürer ve bütün taklit sanatlarının devletten atılması gerektiğini savunur. İyi taklit, Platon’a göre, erdemleri taklit etmektir ve kötü taklide, yani kötülükleri taklit etmeye, hiç gerek yoktur, bu zararlıdır. Platon, komedi izlerken gülen seyirciyi soytarıyla aynı seviyeye düşmekle, tragedya izlerken ağlayan izleyiciyi ise utanmadan gözyaşı dökmekle itham eder. Gösteri sırasında verilen tepkilerin hayatın içindeyken verilmediğini, dolayısıyla gösterilerin gereksiz ve zararlı olduğunu söyler: Halkı tepki verme noktasında kışkırtacak girişimler devlet yapısına zarar verir. Zarar vermeyenlerin ise devlet yapısı için bir yararı yoktur. Ancak son olarak
Kitap okumayı, edebiyatı ve sanatı seviyorum. Bölümümün etkisiyle de bu ilgilerimin oldukça üstüne düşmeye başladım. Bu ilginin sonucu olarak da tabii ki konuyla ilgili olarak kaynaklar okumsua başkadım. Poetika bu açıdan sanırım ilk kitabım. Okuduğum felsefik kitaplarda az çok güzellik, sanat konularına değinildi elbette ama tamamen sanat ve edebiyat açısından ilk kitabım.
Derslerimde gördüğüm roman kriterlerinin çoğunun taa Aristo'ya dayanması ve hâlâ onun kriterlerini kullanıyor oluşumuz oldukça şaşırttı açıkçası. Bir hikâyeye gelişi güzel başlanmaması gerektiği, olay örgüsünün önemi, hikâyenin uzunluğu gibi unsurların hepsi Poetika'da açıklanmış. Bir hikâye nasıl yazılmalı, iyi hikâye nedir, yazar nelere dikkat etmeli gibi aslında temel olan şeyler açıklanmış.
Benim için çok güzel bir başlangıçtı. Bunu okuduğum 
Edebiyat Kuramları ve Eleştiri'nin kısımlarında da anladım. Çünkü çoğu felsefi düşüncenin temeli Aristo ve Platon'dan çıkmış, onlardan türemiş. Açıkçası okuması biraz zordu. Gerek terimler gerek dilin kullanımı, çok dikkatli bir şekilde okunması gerekiyor. Ama bunun nedenin yayınevinden de kaynaklandığını düşünüyorum. İş Bankası evet, hep tercihim ettiğim bir yayınevi, ayrıca arka kısma eklenen açıklamalar çok faydalı oldu benim için. Fakat, sanırım -sanırım diyorum çünkü bir kısmını okudum- Remzi Kitabevi'nin Poetika'sı çok daha anlaşılır. Biraz daha bilgi birikimi edindikten sonra tekrar okuyacağıma eminim. Keyifli okumalar, sanatla kalın!
Kitapta adı geçen bazı kitaplar;
Kyklops
Nikomakhos'a Etik
Kral Oidipus
Thyestes
Orestes
Edebiyat Kuramları ve Eleştiri'nin kısımlarında da anladım. Çünkü çoğu felsefi düşüncenin temeli Aristo ve Platon'dan çıkmış, onlardan türemiş. Açıkçası okuması biraz zordu. Gerek terimler gerek dilin kullanımı, çok dikkatli bir şekilde okunması gerekiyor. Ama bunun nedenin yayınevinden de kaynaklandığını düşünüyorum. İş Bankası evet, hep tercihim ettiğim bir yayınevi, ayrıca arka kısma eklenen açıklamalar çok faydalı oldu benim için. Fakat, sanırım -sanırım diyorum çünkü bir kısmını okudum- Remzi Kitabevi'nin Poetika'sı çok daha anlaşılır. Biraz daha bilgi birikimi edindikten sonra tekrar okuyacağıma eminim. Keyifli okumalar, sanatla kalın!
Kitapta adı geçen bazı kitaplar;
Kyklops
Nikomakhos'a Etik
Kral Oidipus
Thyestes
Orestes
Puan vermedi·114 syf.··
Beğendi
·2022 47. kitabı
·25 saatte okudu
·Okunma: 23 Haziran 2022 00:00
Milattan önce 4. yüzyıla ait bir edebiyat ders kitabı. Tabii ki Aristoteles, MEB sansürlerine ve baskılarına boyun eğmemiş
Şiir, destan ve tragedya üzerine karşılaştırmaları mevcut.
Kitap yazmak isteyen bir kişi öneriler arıyorsa ve bunu günümüz yazarlığının boyunduruğundan kurtularak yapmak istiyorsa Poetika'yı mutlaka okuması gerekir.
Yatırım tavsiyesidir.
Aristo, Poetika'sında tragedya, destan ve komedya ozanlarına dair detaylı bir inceleme yaparak benzerlik ve farklılıklarını, olması gereken incelikleri bize anlatıyor. Eserin ana konusu tragedyanın destandan ayrılan noktaları ve üstünlüğüdür. Katharsis olarak adlandırılan arınma bölümünü çok önemli görerek dinleyicileri de derinden etkileyen bir konu olduğundan bahsediyor Aristo bu eserinde. İnsanın duygu ve hislere ihtiyaç duyduğunu savunan Aristoteles'in, hocası Platon'dan çok farklı bir yol izlediğini de görmüş oluyoruz. Okuması basit bir eser olmakla birlikte, biraz sıkıcı gibi de geldi bana, belki de pek okumadığım türlerin bahsini verdiğindendir. Ama genel olarak, anlaşılması kolay bir eser olduğu için okumanızı tavsiye ederim. Herkese keyifli okumalar dilerim ️
Poetika, Antik Yunanistan'da klasik dönem aralığında yaşamını sürdürmüş olan Yunan filozof olan Aristoteles'in şiir sanatı ile ilgili kuramlarını içeren ve tarihte sanat olayını araştıran ilk eserdir.
Aristo, mantık, fizik, biyoloji, zooloji, astronomi, metafizik, etik, estetik, ruh, psikoloji, dilbilim, ekonomi, siyaset ve retorik gibi pek çok disiplinde çoğu o disiplinin kurucusu olan eserler vermiş Filozoftur
Aristoteles’in şiir sanatı ve tiyatroya yönelik tespitleri bugün bile sanat felsefesi alanında yararlanılabilecek niteliktedir. Bu bakımdan Poetika, yalnızca şiir ve tiyatroyla değil, genel olarak sanatla ilgilenen herkes için önemli bir kaynaktır.
Aristoteles, Antik Yunan felsefesinin önemli isimlerinden Aristoteles Platon'un öğrencisi, Tiran Hermias ile Büyük İskender'in hocası, Lykeion okulunun kurucusudur. Ortaçağ'da Musevi ve Müslüman düşünürleri, Hristiyan teolojisini, özellikle de skolastik düşünceyi etkilemiş, etkisi Aydınlanma Dönemi'ne, Rönesans'a ve Reform'a yayılmıştır. Klasik mantığın kurucusudur. Biyoloji, botanik, zooloji, kimya, etik, mantık, metafizik, retorik, bilim felsefesi, fizik, şiir sanatı, siyaset kuramı, psikoloji hakkında günümüze ulaşan yazıları, anılan tüm alanlarda kurucu metinler olarak değerlendirilir.
Edebiyat alanında dünya çapında akımların nasıl çıktığını ve nasıl işlendiğini merak etmem sonucu okumak istediğim bir eser. Şiir ve sanat üzerine Aristoteles neler söylemiş bakalım ..
Şiir
Tragedya ve eğik şiiri genel anlamda ne anlama geldiğinlerini, türlerini, şiiri iyi veya kötü yapan unsurları, yapılan eleştirileri ve bu eleştirilere ne cevap verileceği hakkında bilgilendiren bir kitap olmuştur. İlgisi için dikkat çekici olacağına eminim.
Aristo'nun Poetika'sı...Edebiyat
Puan vermedi·114 syf.·
2021 8. kitabı
♧Poetika (Şiir Sanatı Üzerine), Aristoteles, Hasan Âli Yücel Klasikler Dizisi Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 7. Basım:Ocak 2020, İstanbul. Eski Yunanca Aslından Çeviren: Ari Çokona- Ömer Aygün.
♧ Poetika, Aristoteles'in şiir sanatı üzerine bilgiler içeren; bir yandan da tragedya, destan, şiir gibi türleri karşılaştırarak tragedyayı üstün tuttuğunu gösteren bir eser.
♧Poetika ,Platon'un taklitçi sanatla ilgili eleştirilerine dair bir yanıt olarak değerlendirilmiş.
♧Poetika, 26 bölümden oluşuyor. Çevirmenler kitabın sonuna bölümlerin muhtevası ile ilgili açıklamalara yer vermiş.
♧Poetika'yı okumayı düşünüyorsanız öncelikle bazı kitapları okumuş olmanız gerekiyor. Neden? Çünkü bu kitaplara atıflar yaparak ele aldığı konuyu örneklendiriyor. Benim eksiğim ise altta saydığım kitapları okumadan Poetika'yı okumuş olmak. (Özeleştirimi de buraya bıraktım.)
》Homeros-İlyada, Odysseia
》Sofokles- Kral Oidipus,Elektra
》Platon-Devlet, İon
》Euripides-Medea, Orestes
♧Birinci bölümde "...destan [epopoiia] ve tragedya şiiri, ayrıca komedya, dithyrambos şiiri, ve aulos ile kithara sanatlarının hepsi ana hatlarıyla öyle ya da böyle taklittir[mimêsis]." der. Bunları, taklit etme araçları bakımından birbirinden ayrıldığını ifade eder.
♧Şiir sanatının ortaya çıkışını doğal olan iki nedene bağlar:
1. Taklit etmek insanlarda çocukluktan itibaren doğal olarak ortaya çıkar,
2.İnsanlar ilk öğrendiklerini taklit yoluyla öğrenir.
♧Aristo, beşinci bölümde, komedya için şunları söyler:
"Söylediğimiz gibi, komedya daha bayağı insanların taklididir ama kötülüğün her türünü ele almaz, gülünç olanı, yani çirkinliğin belli bir kısmını ele alır."
♧Altıncı bölümde, tragedyanın tanımını şu şekilde yapar:
" Tragedya, acıma ve korku yoluyla bu gibi duygulardan bir arınma sağlamak için, ağırlığı olan,
Yazar Hakkında
AristotelesYazar · 36 kitap
Aristoteles ya da kısaca Aristo, Antik Yunanistan'da klasik dönem aralığında yaşamını sürdürmüş olan Yunan filozof, polimat ve bilgedir.
Antik Yunan filozof. Platon ile Batı düşüncesinin en önemli iki filozofundan biri sayılır. Fizik, gökbilim, ilk felsefe, zooloji, mantık, siyaset ve biyoloji gibi konularda pek çok eser vermiştir.
MÖ 384 veya 385'te, günümüzde Athos tepesi olarak adlandırılan tepenin yakınlarında ufak bir Makedonya kenti olan Stageira'da, Makedonya kralı II. Amyntas'ın (Philippos'un babası) hekimi olan Nikomakhos'un oğlu olarak dünyaya gelir. MÖ 367 veya 366 'da 17 yaşında Platon'un Atina'daki akademisine (Akademeia) girmesiyle Platon'un en parlak çömezlerinden biri olur. Tütör yahut yardımcı hoca olarak çalıştığı dönemde, okuma tutkusuyla tanınır; (Platon, belki de bir tür tenezzülle, ona "okuyucu" lâkabını takar) Daha sonraları Akademia'daki öğretime kendisi de katkıda bulunur: kimi zaman Platoncu savları rakip Isokratos okuluna karşı savunmak için geliştiren, hatta zaman zaman da Evdamos ya da Can üzerine (Peri tes Psykhes) yazılarında olduğu gibi, bu tezleri büyükseyen diyaloglar yazar. Gryllos yahut Retorik üzerine Aristoteles'in diyalog yazarlığı dönemine aittir.
Platon MÖ 347'de öldüğünde, Akademeia'nın başına ardılı olarak Spevsippos'u atamıştır. Antik Çağ'dan itibaren yaşamöyküsü yazarları -herhalde kötücüllüklerinden- Platon'un bu seçiminde Aristoteles'in Akademeia'yı terk etmesinin asıl nedenini görüyorlar. Aristoteles'in en azından Spevsippos'a karşı kalıcı bir garez duyduğunu biliyoruz. Aynı yıl, belki de ustasının teşvikiyle, Ksenokratos ve Theophrastos ile bugün Biga Yarımadası olarak anılan Troas bölgesindeki Assos kentine gönderilir. Orada Tiran Atarnevs'li Hermias'ın siyasî danışmanı ve dostu olur. Aynı esnada, özgünlüğünü daha o zamandan belli eden bir okul kurar. Bu okuldaki girişimleri arasında yaşambilim üzerine çalışmaları yer alır. 345-344 yıllarında, belki de Theophrastos'un daveti üzerine, komşu Lesbos (Midilli) adasının Doğu kıyısındaki Mytilene (Midilli) kentine varır. 343'te Pella'daki (Bugün Ayii Apostili) Kral Makedonyalı Philippos'un sarayına, oğlu İskender'in eğitimini üstlenmek üzere çağırılır. 341 yılında Perslerin eline düşen Hermias'ın feci sonunu Pella'da öğrenir, anısına bir ağıt düzer. Gerek Pella'da ikamet ettiği sekiz senelik dönem, gerek eğitmenlik vazifesinin içeriği hakkında neredeyse hiçbir şey bilmiyoruz. Philippos'un ölümüyle M.Ö. 335 İskender tahta oturur. Aristoteles Atina'ya dönüp Akademeia'ya rakip olarak Lykeion'u, ya da diğer adıyla Peripatos 'u (öğrencileriyle içinde dolaşarak tartıştıkları bir tür çevresi sütunlarla çevrili avlu ya da galeri) kurar. Lykeion'lulara verilen Peripatetikoi adı buradan geliyor. Burada on iki sene ders verir. M.Ö. 323'te Büyük İskender'in bir Asya seferi esnasında ölmesi üzerine Atina'da Makedon karşıtı bir tepki dalgası peydah olduğu vakit, aslında Makedonculuk zannı taşıyan Aristoteles'e karşı, dine saygısızlık davası açılması söz konusu olur. Bir ölümlüyü -Hermias'ı- anısına bir ilâhi yazarak ölümsüzleştirmekle itham edilir. Bunun üzerine Aristoteles, Sokrates'in yazgısını paylaşmak yerine Atina'yı terk etmeyi seçer: kendi deyişiyle, Atinalılar'a "felsefeye karşı ikinci bir suç işlemeleri" fırsatını tanımak istemez. Annesinin memleketi olan Eğriboz (Evboia) adasındaki Helke'ye Khalkis sığınır. Ertesi yıl M.Ö. 322'de, altmış üç yaşında hayatını kaybeder.
