Yazar:
Ömer Hayyam
Tahmini Okuma Süresi:
4 sa. 35 dk.
Sayfa Sayısı:
162
Basım Tarihi:
1 Temmuz 2011
İlk Yayın Tarihi:
1120
Yayınevi:
Alfa Yayıncılık
Orijinal Adı:
Arapça: رباعيات [rubaeiaat]
Orijinal Dil:
Farsça
Orijinal Ülke:
İran (İslam Cumhuriyeti)
ISBN:
9789752974470
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Diğer Baskılar
66 diğer baskı · Tümünü Göster
Dörtlükler
20,5bin okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · Ağustos 2025 · 196 s.
Dörtlükler
2.948 okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · Şubat 2021 · 212 s.
Rubailer
1.034 okunmaKabalcı Yayınevi · 12 Temmuz 2017 · 290 s.
Ömer Hayyâm Rubâîleri
412 okunmaÖtüken Neşriyat · Eylül 2019 · 127 s.
Rubailer
302 okunmaDokuz Yayınları · Eylül 2019 · 200 s.
Rubailer
252 okunmaAlter Yayınları · Haziran 2008 · 368 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Ömer hayyamın rubailerini uzun zamandır okumak istiyordum. Ve sonunda okuyup bitirdim. Çok derin manaları olan ve bence şöyle tek seferde okunup geçilecek şiirler değiller rubaileri.
Genelde şarap, günah ve sevgili gibi konulara değinmiş Ömer Hayyam. İyi ve kaliteli şiirler okumak isterseniz tavsiye ederim. Şiirlerin kafiyeleri özellikle çok hoşuma gitti, oldukça zekice yazılmışlardı. Esenle kalınız. ♡
Anı istediğin gibi yaşaFelsefe-Düşünce
Merhaba dünya ben geldim.
Aslında gelmeyi ben tercih etmedim. Şimdi burada işlediğim günahların acısı çekecek miyim? Sevabın sefasını sürecek miyim? Kim görmüş cenneti, cehennemi? Ben en iyisi şarap içeyim.
Dün geçti gitti. Yarın daha gelmedi. Günümü gün edeyim, hakkını vereyim. Kim demirini attı fani dünyaya? Kim neyini götürdü giderken yanında? Ben en iyisi şarap içeyim.
Menekşe gömleğini mora boyamış, gül kırmızı rujunu sürmüş, yemyeşil çimenler. Parada ya da binada gözüm yok bunlar bana yeter. Yanıma da bir güzel uzansın, benim imanım bana yeter. Ben en iyisi şarap içeyim.
Özü iyi değilse insanın, istediği kadar sakalı uzasın. Ne cübbende ne de sarıkta öve öve bitiremediğin itikatın. Sonum toprak, kadeh olsun içene kafatasım. Ben en iyisi şarap içeyim.
10/10
2020 1. kitabı
Bir solukta okunuyor. Çevirisini gayet başarılı buldum. Okurken neyi bulmak isterseniz onu söyleyen bir eser. Tavsiye edilir.
Ne bilginler geldi, neler buldular!
Mumlar gibi dünyaya ışık saldılar.
Hangisi yarıp geçti bu karanlığı?
Birer masal söyleyip uyuya kaldılar.
Ömer Hayyam’ı, anlamak için yazdıklarını okurken onun ruh haline bürünmek gerekiyor. Düz bir mantıkla okuyan kişi Hayyam’ı, günün 24 saati elinde şarabıyla ortalıkta gezen bir ayyaş olarak düşünebilir. Tabiki öyle değil. Hayyam’ı söylediklerine değilde söylemek istediklerine yoğunlaşırsak onu çok daha iyi anlayabiliriz. O normal ötesi bir zekaya sahipti. Ve aynı zamanda cesurca ortaya koyduğu eleştirel bir düşünceye sahip ender bir insandı. Rubaileri okumanızı tavsiye ediyorum.
Ömer Hayyam, rubailerin tamamında akla, yardımseverliğe, aşka, adalete ve bilgeliğe övgüler yapıyor. Rubaileri okurken hiçlikten varlığa ulaşmayı hedefleyen bir şairin tevekkül anlayışını saptıranlara, bilgiden ilimden habersiz hacı hocalara reddiyesini, Allah ile arasında çelişkide kaldığı durumların ince ince sorgulanmasını gördüm. Ayrıca felsefedeki; nihlizm, agnostizm, panteizm, panenteizm, septisizm ve dogmatizm gibi görüşlerin ince ince sorgulandığı ve eleştirildiği noktalarda vardı. Emin Özdemir, Eleştirel Okuma kitabında her şiiri şairle özdeşleştirmemek gerektiği üzerinde durur: Ömer Hayyam rubailerinde kendi içsel yolculuğunu da; toplumda gördüğü cahiliyeti de anlatmış olabilir. Şaraptan, içkiden, sevgiliden bahsediyor diye bu şiirleri okumamak, rubailerde anlatılanları beyin süzgecinden geçirip teşbihleri, mübalağaları, istiareleri algılayamamak, Ömer Hayyam'ın sürekli vurguladığı sarhoş olup gerçekten ve akıldan kopmak olur. Ömer Hayyam bir kült değil, bir kültürün ürünüdür. O kültür Neşet Ertaş'ın, Aşık Veysel'in türkülerinde, Neyzen Tevfik'in şiirlerinde yaşamış ve yaşamaya devam etmektedir...
Not: Rubaileri okursanız, Aşık Veysel'in ''İki kapılı bir handa gidiyorum gündüz gece'' sözünün özünü rahatlıklara görebilirsiniz. :) Keyifli okumalar...
8/10
2021 2. kitabı
Semerkand kitabında geçen el yazması defterin içindeki dörtlüklerin bu dörtlükler olduğunu düşünüyorum, ancak doğru mu düşünüyorum bilmiyorum. Zaten içimde merak uyandırdığı için okudum bu kitabı da. Şaraba biraz düşkün olduğu söylenen Ömer Hayyam’ın bu minvalde yazdığı dörtlükleri barındırıyor. Farklı konularda da dörtlükler bulunuyor. Okunabilir ama okunmasa da olur diyorum.
Ömer Hayyam dinsiz, kadın düşkünü, şarapçı olarak lanse edilse de tasavvufta kullanılan metaforlar gibi onun rubailerinde geçen sevgilinin Allah’ı, şarabın Allah aşkını, sarhoşluğun da vecd halini simgelediğini düşünüyorum. Bu bakış açıyla okunduklarında anlamları bambaşka bir boyut kazanıyor. Hatta biraz daha ileriye gideyim: Dörtlüklerinde sadece sufizmi değil, melamiliği de seziyorum. Melami, bildiğiniz üzere, gerçek özelliklerini saklayarak halkın kınamasını üzerine çekendir. Görünen o ki Ömer Hayyam bu hususta gayet başarılı olmuş.
Ömer Hayyam
Dörtlükler
Ömer Hayyam
Dörtlükler
6/10
2024 60. kitabı
HİÇ TATMADAN ŞARAPLA BOĞULMAYA HAZIR OLUN
...ÖMER HAYYAM...
Öncelikle şarap içmememe rağmen içmiş, tadını almış kadar oldum desem yeridir herhalde:) açıkçası Hayyam'ı pek çözememekle birlikte (hakkında binlerce farklı görüş var nerdeyse) güçlü bir anlatısı olduğu gözler önünde. Fazlasıyla şathiye kullanması bazen bana yuh çektirmiş olsa da 'şarap' kavramı fikrimce bir çok yüce saydığımız varlıklara, oluşlara karşılıktır, bilemeyiz. (Hayyam hakkında gerçekten bir şeyler söyleyebilmek zor olsa gerek). Fakat her ne kadar kitap ağdalı, zorlayıcı olsada ilgi çekici, okumaya değer.
Keyifli okumalar...
Ömer Hayyam Saygıyla Üstâd...
Ömer Hayyam Saygıyla Üstâd...Sensiz içilen şarap haram Ömer Hayyam!·216 syf.·Şiir
10/10
2019 9. kitabı
Ömer Hayyam; İranlı matematikçi,şair,filozof ve astronom; İran ve Doğu edebiyatında rubai türünün kurucusudur. Doğu’da şair kimliğiyle tanınsa da matematik bilgisi ve yeteneği zamanının çok ötesindeydi. Binom açılımını ve bu açılımlardaki katsayıları buldu. ‘’Celali takvimini oluşturdu. Çeşitli bilim dallarıyla ilgili eserler yazdı. En ilginci de, geçmişte yaşamış birçok insanın aksine doğum tarihinin günü gününe bilinmesidir, çünkü takvim konusunda uzmandır ve doğduğu tarihi kendisi araştırıp tam olarak bulmuştur!
Müslüman dünyasının en aydınlık dönemlerinde yaşamış, felsefenin günah sayılmadığı devirde özgürce düşünmüş, İslam kültüründeki hakim anlayıştan sıyrılıp kendisi akıl yürütmüş ve onu sade fakat çarpıcı bir biçimde kağıda geçirmeyi başarabilmiştir. Şiirlerinde genellikle aşk, şarap, dünya, insan hayatının gelip geçiciliği, Tanrı, Tanrı’ya sitem gibi konular yer alır. Hayyam’a göre ikinci bir dünya yoktur, en şaşmaz ölçü akıldır, gördüklerimizdir. Dini yarım yamalak ve gösteriş için yaşayanları ve böyle din adamlarını eleştirir.
Şiirlerinin çoğunda çoğunda şarap yer alır. Öyle ki, bazen, şaraba taptığını hissedersiniz. Ki zaten, kendisi de öyle söylemektedir:
‘’Ben içerim,ama sarhoşluk etmem:
Kadehten başka şeye el uzatmam.
Şaraba taparmışım, evet, taparım:
Ama senin gibi kendime tapmam.’’
Dizelerini okurken şarap içesiniz gelir. Öyle güzel konuşur ki ağzınız sulanır, boğazınız yanar. Oturup Hayyam’la karşılıklı birer kadeh içmek, şiirler söylemek istersiniz. Şarabı sanki bir sevgiliyi anlatır gibi anlatır. Ona göre şarap haram değildir, ama içmesini biliyorsanız. Şarap onun Tanrı’sıdır, ölüp bedeni toprağa karışınca toprağından testi yapıp içtiğidir, İblis’in eğer içseydi Adem’in önünde secdeye yatacağıdır, Muhammed Mustafa’nın hamlara haram kılıp
Ömer Hayyam sınır tanımaz bir biçimde düşüncelerini, sorgulamalarını dörtlüklere dökmüştür. Özellikle şarap konusu dörtlüklerinde önemli bir yer tutmaktadır. Fazla uzun tutmamak adına bir iki tane alıntısını da ekleyerek bitirmek istiyorum.
“Ben şarap içiyorum, doğrudur;
Aklı olan da beni haklı bulur:
İçeceğimi biliyordu Tanrı,
İçmezsem Tanrı yanılmış olur.”
“Ben olmayınca bu güller, bu serviler yok.
Kızıl dudaklar, mis kokulu şaraplar yok.
Sabahlar, akşamlar, sevinçler, tasalar yok.
Ben düşündükçe var dünya, ben yok o da yok.”
Yazar Hakkında
Ömer HayyamYazar · 14 kitap
Gıyaseddin Eb'ul Feth Ömer İbni İbrahim el-Hayyam veya Ömer Hayyam (Farsça: عمر خیام; d. 18 Mayıs 1048 - ö. 4 Aralık 1131), İranlı şâir, filozof, matematikçi ve astronom.
Hayyam, Nişabur doğumludur. Yaşadığı dönemin ünlü veziri Nizamül-Mülk ve Hasan Sabbah ile aynı medresede zamanın ünlü alimi Muvaffakeddin Abdüllatif ibn el Lübad'dan eğitim görmüş ve hayatı boyunca her ikisi ile de ilişkisini kesmemiştir. Bazı kaynaklar; Hasan Sabbah'ın Rey kentinden olduğu Nizamül-Mülk'ün de yaşça Ömer Hayyam ve Hasan Sabbah'tan büyük olduğunu ve böylece aynı medresede eğitim görmediklerini belirtmektedir. Yine de Ömer Hayyam, Hasan Sabbah ve Nizamül-Mülk'ün ilişki içinde olduklarını inkar etmemektedir. (Kaynak: Semerkant-Amin Maalouf Amin Maalouf'un bu kitabında Hasan Sabbah ve Nizamül-Mülk ile Ömer Hayyam'ın ilişkisini ve hikâyelerini kurgulamış olabileceği de düşünülmelidir. Hayyam'ın kendi dilinden yazılı böyle bir açıklaması yoktur.)
Ömer Hayyam, birçok bilim insanınca Bâtınî ve Mu'tezile anlayışlarına dâhil görülür. Evreni anlamak için, içinde yetiştiği İslam kültüründeki hâkim anlayıştan ayrılmış, kendi içinde yaptığı akıl yürütmeleri eşine az rastlanır bir edebi başarı ile dörtlükler halinde dışa aktarmıştır.
Hayyam aynı zamanda çok iyi bir matematikçiydi. Üçüncü dereceden bilinmeyen denklemlerle ilgili yazdığı cebir adlı eserinde bilinmeyen rakamın yerine Arapçada "şey" anlamına gelen kelimeyi kullanmıştır. Daha sonra bu eseri diğer dillere çevrilirken İspanyolcaya "Xay" olarak geçmiştir. Bu kelime ilk harfine indirgenerek bilinmeyen rakamın simgesi "x" olarak kullanılmaya başlamıştır. Binom açılımını ilk kullanan bilim insanıdır. Hayyam, genelde şiirlerindeki eğlence düşkünlüğünün belirgin olmasından dolayı rubaileri ile ünlenmiştir.
Geçmişte yaşamış birçok ünlünün aksine Ömer Hayyam'ın doğum tarihi günü gününe bilinmektedir. Bunun sebebi, Ömer Hayyam'ın birçok konuda olduğu gibi takvim konusunda da uzman olması ve kendi doğum tarihini araştırıp tam olarak bulmasıdır.
Rubailerinde; dünya, var oluş, Allah, devlet ve toplumsal örgütlenme biçimleri gibi hayata ve insana ilişkin konularda özgürce ve sınır tanımaz bir şekilde akıl yürüttüğü görülmektedir. Akıl yürütürken ne içinde yaşadığı toplumun ne de daha öncesi zamanlarda yaşamış toplumların kabul ettiği hiçbir kurala bağlı kalmamış, kendinden önce yaşayanların insan aklına koymuş olduğu sınırları kabullenmemiş, bir anlamda dünyayı, insanı, var oluşu kendi aklıyla baştan tanımlamış; bu nedenle de çağını aşarak "evrenselliğe" ulaşmıştır. Ancak unutmamak gerekir ki Hayyam'ın yaşadığı dönem, kendisi gibi çağları aşan ve tarihin gördüğü en büyük düşünürlerden birini yaratacak sosyo-kültürel altyapıya sahipti. Kendi tarihinin belki de en aydınlık dönemlerini yaşayan İslam dünyasında felsefenin hak ettiği ilgiyi gördüğü, Selçuklu saraylarında ise sentez bir Orta Doğu kültürü (Türk-Hint-Arap-Çin-Bizans) oluşmaya başladığı bir dönemde yaşayan düşünür, böylece nispeten yansız ve bilimsel bir öğrenim görmüş, felsefeyi günah saymayan bir toplum içinde özgürce felsefe ile ilgilenebilmiştir.
Hayyam, aynı zamanda dünya bilim tarihi için de önemli bir yerdedir. Günümüzde kullanılan Miladi ve Hicri Takvimlerden çok daha hassas olan Celali Takvimi'ni hazırlamıştır. Okullarda Pascal üçgeni Fransız matematikçi Blaise Pascal'ın soyadıyla olarak öğretilen matematik kavramı aslında Ömer Hayyam tarafından oluşturulmuştur. Matematik, astronomi konularında dünyanın önde gelen bilim insanlarındandır. Birçok bilimsel çalışması olduğu bilinmektedir. Öklidi yorumlamıştır ve Horasan'da da bir yıldız evi vardır. Kendisi Yunan biliminin savunucusuydu ve İbn-i Sina'nin düşüncelerinin takipçisiydi.
Pek çok rubai ünü sebebiyle Hayyam'ın rubailerine karıştırılmıştır, bilinen kadarıyla rubailerinin sayısı 158'dir. Fakat kendisine mâl edilenler binin üzerindedir.
Ayrıca Ömer Hayyam için tarihteki ilk bilinen savaş karşıtı eylemci yakıştırması da yapılmaktadır.
Rubailerinin Türkçeye çevirisi birçok farklı çevirmen tarafından yapılmışsa da rubaileri Türk halkına sevdiren çeviri Sabahattin Eyüboğlu tarafından yapılmıştır.
Kaynak: tr.wikipedia.org/wiki/Ömer_Hayyam
